Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland.pdf

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023

1. Inleiding Het ontwerp windbeleid Noordoost Twente heeft vanaf 11 november 2020 t/m 5 februari 2021 ter inzage gelegen. Tegen het ontwerp windbeleid (lees: concept windbeleid) zijn 47 zienswijzen binnengekomen bij de gemeente Dinkelland. Zowel zienswijzen, als reacties op inwonersavonden hebben geleid tot aanpassingen in het beleid. Onderstaand onder 2. vindt u de aanpassingen in het beleid en onder 3. zijn de formeel ingekomen zienswijzen beantwoord.

2. Aanpassingen windbeleid ten opzichte van concept windbeleid d.d. november 2020 Gemeente Dinkelland Onderwerp Zoekgebieden

Clustering Minimale tiphoogte windturbine Lokaal eigendom

Concept windbeleid Bevat 2 zoekgebieden voor hogere windturbines: • Denekamp-Noord Deurningen • Saasveld Bevat 1 zoekgebied voor windturbines tot 100 meter: • Deurningen Clustering van minimaal 3 windturbines Minimaal 100 meter

Vast te stellen beleid Zoekgebied Saasveld is geschrapt Zoekgebied (paarse cirkel voor windturbines tot 100 meter) nabij Deurningen is geschrapt

Lokaal eigendom (1/3 omgeving, 1/3 grondeigenaren en 1/3 ontwikkelende partij)

Er wordt gestreefd naar 100% lokaal eigendom met een minimum van 50%.

Clustering van minimaal 4 windturbines en deze mogen gemeentegrensoverschrijdend zijn Minimaal 140 meter

In overleg met de omgeving en ter nadere uitwerking kiest Dinkelland voor een rol van de gemeente die passend is om bovenstaande doelstelling van onder andere 100% lokaal eigendom te kunnen bereiken. Daarom stelt de gemeente voor de zoekgebieden een verkenner in om samen met betrokkenen in het gebied tot een mogelijk ontwikkelmodel voor de windturbines te komen.

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Afstand van woningen

Er is geen afstand opgenomen ten opzichte van geluidgevoelige objecten zoals woningen. In de uitwerking is rekening gehouden met 400 meter.

Gebouw met functionele binding

Hiervoor is geen regeling opgenomen

Geluidsnorm

Voor geluid is aangesloten bij de 47 dB uit het Activiteitenbesluit

Uitgangspunt is 2 X de tiphoogte met een minimum van 400 meter ten opzichte van geluidgevoelige objecten, zoals woningen. Dit is in overeenstemming met de nieuwe landelijke conceptnorm per 12 oktober 2023. Als er landelijk een strengere norm komt dan in het gemeentelijk windbeleid, volgt de gemeente Dinkelland de landelijke norm. Als een geluids- en/of slagschaduwgevoelige object een functionele binding heeft met een windturbine volgen we voor dit object de regels die het Rijk hanteert/gaat hanteren. En hoeft dan niet te voldoen aan de hierboven beschreven geluid afstandseis en slagschaduw. Het vereiste van een functionele binding houdt in dat een gebouw een functie moet hebben ten behoeve van de goede werking van de windturbine en dus een ondersteunende bijdrage daaraan moet leveren. Volgend aan de nieuwe landelijke concept normen per 12-10-2023: • Het Lden (gewogen jaargemiddelde geluidbelasting tijdens de dag-, avond- en nachtperiode) bedraagt niet meer dan 45 dB. • Het Lnight (jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode) bedraagt niet meer dan 39 dB. • Er is sprake van een (straf)toeslag van 5 dB op deze twee bovenstaande waarden bij vaststellen van tonaal geluid vanuit de windturbine(s).

Niet opgenomen in de nieuwe landelijke concept normen per 12-10-2023, maar wel in het vast te stellen windbeleid: • Het LAeq,15 min (gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode) bedraagt niet meer dan 43 dB(A) tussen 23.00 uur en 07.00 uur. • Het laagfrequente geluid vanwege windturbines (windpark) voldoet aan de Vercammencurve. Met toetsing aan de Vercammen-curve kan worden voorkomen dat meer dan 3 tot 10 procent van de bevolking lijdt door de gevolgen van laagfrequent geluid.

2

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Daarnaast wordt opgenomen: • dat de meest stille types windturbines, conform de best beschikbare techniek voorrang krijgen ten opzichte van andere types windturbines bij de realisatie van windprojecten. • Verplichte monitoring voor een exploitant om te kunnen blijven voldoen aan het gestelde geluidsniveau.

Slagschaduw

Obstakelverlichting

Voor slagschaduw is aangesloten bij het Activiteitenbesluit, maximale slagschaduw van 5 uur en 40 minuten per jaar op een gevoelig object Voor dit onderwerp bevat het concept beleid geen regels

Als er landelijk een strengere norm komt dan in het gemeentelijk windbeleid, volgt de gemeente Dinkelland de landelijke norm. Windturbines in de gemeente Dinkelland mogen geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen (voor slagschaduwgevoelige objecten houdt de gemeente Dinkelland dezelfde objecten aan als de geluidsgevoelige objecten). Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen. Momenteel is altijd knipperende verlichting nog verplicht. Er wordt onderzoek gedaan naar naderingsdetectie voor vliegtuigen, dimmen bij goed zicht en permanente verlichting in plaats van knipperen. Indien het in de (nabije) toekomst juridisch mogelijk is om obstakelverplichting niet toe te staan, zal de gemeente Dinkelland verder in het proces bij een eventuele vergunningverlening permanente obstakelverlichting verbieden.

3

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023

3. Beantwoording van de binnengekomen zienswijzen tegen het concept windbeleid Nummer 1.

Thema Zelfde rechten voor burgers uit Duitsland

1.

Traktaat van Meppen

Zienswijze Burgers van Duitse gemeenten zullen aanspraak hebben op dezelfde rechten en rechtsmiddelen. Hierbij ook rekening houden met geluidsnormen, slagschaduw en milieuproblemen aan Duitse zijde. Rekening houden met het Meppener Grenstraktat van 02-07-1824, waarbij geen gebouwen mogen worden opgericht op een afstand van ca. 400 meter aan beide zijden van de grens.

Reactie Voor Duitse inwoners zullen dezelfde rechten en rechtsmiddelen gelden dan voor Nederlandse inwoners. Hierin maakt het beleid geen onderscheid. Hierbij zullen wij ons houden aan de Nederlandse normen. De afstand van 1 kilometer tussen de bebouwde kom en windturbines en de afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen en de (aangepaste) geluidsnorm zullen eveneens gelden voor de inwoners in Duitsland. Evenals het aspect slagschaduw waarvoor wordt opgenomen in het vast te stellen beleid dat een windturbine geen slagschaduw mag veroorzaken. Indien het komt tot een project dan zullen alle omgevingsaspecten (ook aan Duitse zijde) nader moeten worden onderzocht.

In het Verdrag van Meppen is overeengekomen dat er in een zone van 376 meter aan weerszijden van de grens geen gebouwen mogen worden opgericht, met als doel om vrij schootsveld voor smokkelaars te behouden. Het verdrag is in 1960 geïncorporeerd in het Grensverdrag. De ministeries van Buitenlandse zaken van Duitsland en Nederland zijn de bevoegde gezagen voor handhaving en wijziging van het verdrag. In 1975 is een aanvulling op het verdrag overeengekomen waaruit kan worden geconcludeerd dat de Rijksoverheden het verdrag van Meppen niet zullen handhaven als de provinciale autoriteiten aan weerszijden van de grens een uitzondering op het Verdrag met elkaar afspreken. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Overijssel heeft op 13 december 2022 het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) vastgesteld en hierin stelling genomen over het Traktaat van Meppen. De provincie heeft hierover de volgende passage opgenomen:

4

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2.1.2. Tractaat van Meppen. Bij het aanwijzen van zoekgebieden speelt de vraag naar de geldigheid van tet Tractaat van Meppen. Dit Tractaat uit 1824 legt de grens vast tussen het voormalige Koninkrijk Hannover en Nederland. In artikel 5 van het Tractaat is afgesproken dat zowel Nederland als Duitsland (Nedersaksen als rechtsopvolger van het Koninkrijk van Hannover) geen bouwwerken, met uitzondering van "staatsgebouwen of verdedigingsinrigtingen", toestaan binnen een afstand van 377 meter van de grens tenzij de bevoegde gezagen anders overeenkomen. De noodzaak voor artikel 5 van het Tractaat van Meppen dat de afstand van 377 meter regelt, is weggevallen. De grens wordt immers niet meer betwist, gemeenschappelijke weiden zijn niet meer in gebruik, smokkelen van goederen ter plaatse van de grens komt met de interne markt van de Europese Unie niet meer voor en Europese, Duitse en Nederlandse wetgeving (bijvoorbeeld verdrag van Espoo, milieuwetgeving, Ruimtelijke ordening) beschermen de rechten van burgers in de directe nabijheid van de grens.

In de praktijk wordt in zowel Overijssel als Landkreis Grafschaft Bentheim de regel gehanteerd dat voor hinder (milieu en RO) van een initiatief of ontwikkeling dezelfde criteria gelden voor getroffenen aan de andere kant van de grens gebaseerd op de wet- en regelgeving van het land waar de ontwikkeling plaatsvindt. Daarmee wordt voldoende bescherming geboden aan de belangen van de bewoners van het grensgebied en is het Tractaat geen belemmering in het aanwijzen van zoekgebieden of faciliteren van projecten. Vanuit de provincie wordt nog de juridische toets gedaan over dit Tractaat. Hierop is nog geen antwoord gekregen. In verband met het Traktaat zal bij een evt. aanvraag binnen de zone contact worden opgenomen met Stadt Nordhorn.

5

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Waarop zijn de voorgestelde keuzegebieden gebaseerd?

De keuze voor de zoekgebieden zijn tot stand gekomen op basis van een bureaustudie van het landschapsbureau H+N+S op basis van landschappelijke analyse, beschermde natuurgebieden, stedelijke invloedssfeer en een veldbezoek van de betrokken landschapsarchitecten aan het gebied ter controle, zie onderstaande figuur. Ook is het kerngebied van het Nationaal Landschap Noordoost Twente ontzien om geen windmolens toe te staan. Hierdoor zijn de zoekgebieden aan de randen gesitueerd.

In het vast te stellen beleid zal 1 zoekgebied (Denekamp-Noord-Deurningen) overblijven en 1 zoekgebied (Saasveld) zal vervallen. Dit heeft te maken met de potentie van de gebieden en de clustering van minimaal 4 windturbines. Waar welke ontwikkeling in de zoekgebieden uiteindelijk mogelijk is, is maatwerk per locatie.

6

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Participatie

Sturende vragen in de enquête en weinig respondenten gereageerd.

In opdracht van energie Noord Oost Twente heeft Moventem een onderzoek over de regionale energiestrategie van de regio uitgevoerd. In totaal zijn er 15.000 inwoners uitgenodigd om mee te doen aan dit onderzoek. Ze hebben een brief ontvangen met een unieke code. Zo kon de vragenlijst niet meerdere keren worden ingevuld door dezelfde persoon. Ook konden inwoners, die geen brief hadden ontvangen, meedoen met dit onderzoek door een code op te vragen. In totaal hebben 1.960 inwoners meegedaan die uitgenodigd waren via de brief, 465 inwoners hebben zelf een code opgevraagd. Inwoners die zelf de code hebben opgevraagd zijn over het algemeen net iets negatiever ten opzichte van klimaatverandering en duurzame energie (in Noordoost Twente). Wel zijn zij al iets duurzamer (zoals energie besparen en biologisch eten). De vragenlijsten konden worden ingevuld tussen 30 oktober en 23 november 2020.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Provinciaal beleid

Concept windbeleid in strijd met provinciale omgevingsverordening.

Met het aantal respondenten (2.425) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 1,97% uitspraken worden gedaan op totaal niveau. Voor de gemeente Dinkelland, met het aantal respondenten (739) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 3,55% uitspraken gedaan worden. Met de aanpassing van de Omgevingsverordening laat het provinciale beleid de plaatsing van windturbines toe binnen de zoekgebieden van Noordoost-Twente. In de omgevingsverordening is hiervoor het volgende artikel opgenomen. “In afwijking van artikel 2.15.2 kan binnen de zoekgebieden windenergie NoordoostTwente ruimte geboden worden voor het realiseren van clusters van minimaal 3 windturbines, als: a. dit noodzakelijk is voor de opgave van duurzame energieopwekking met wind; en mits b. de landschappelijke inpassing conform de aanwezige gebiedskenmerken is verzekerd.”

7

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Windturbines kunnen niet landschappelijk ingepast worden.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Overig

Waarom worden de grenzen van het Nationaal Landschap aangepast? Conceptbeleid is in strijd met provinciale verordening. Conceptwindbeleid gaat uit van verouderde data en figuren/ afbeeldingen zijn onleesbaar.

Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast. Daarom is gekeken naar welk landschap het beste de windturbines aankan. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap zich het beste leent voor de plaatsing van windturbines. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant. Provinciale Staten heeft ervoor gekozen om de grenzen van het Nationaal Landschap Noordoost Twente niet aan te passen, maar alleen een uitzondering te maken voor de mogelijkheid van plaatsen windturbines (molens) in de aangewezen zoekgebieden. De omgevingsverordening van de provincie Overijssel is hierop inmiddels aangepast.

In het ontwerpwindbeleid wordt uitgegaan van officiële data uit 2017. Bij de opstelling van het ontwerpbeleid waren dit de meest actuele data uit de klimaatmonitor. De klimaatmonitor is een landelijke databank van de Rijksoverheid. Inmiddels zijn de cijfers geüpdatet. Helaas loopt de klimaatmonitor achter met betrekking tot de data, maar het is voor ons een site met betrouwbare informatie. De kaart met de zoeklocaties in hoofdstuk 5 zal worden verduidelijkt. Naast een topografische ondergrond zullen eveneens de beperkingen in de zoekgebieden inzichtelijk worden gemaakt. In het beleid wordt een topografische kaart opgenomen met het overgebleven zoekgebied Denekamp-Noord-Deurningen.

8

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Participatie

Geen participatietraject voor de zoeklocaties.

Met de dorpsraden nabij de zoekgebieden hebben in het kader van de terinzagelegging van het concept windbeleid gesprekken plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze gesprekken en de vele zienswijzen is vaststelling van het windbeleid uitgesteld. Op 25 januari 2022 heeft de gemeenteraad van Dinkelland via een amendement aan de gemeente opdracht gegeven om een vaste route te volgen naar het vaststellen van het windbeleid en de evaluatie van het zonneveldenbeleid. Hoe deze route verloopt, is vastgelegd in de ‘Opzet routekaart zon en wind’. Deze routekaart gaat niet over de inhoud van het beleid, maar brengt wel in beeld welke inhoudelijke stappen worden genomen op weg naar besluitvorming. Met hierin doorlopend aandacht voor de communicatie met onze inwoners, welke een informerend karakter hadden. Daadwerkelijke participatie zal pas plaats vinden na vaststelling van het windbeleid en komt aan bod bij een evt. aanvraag. Tot die tijd informeren wij inwoners en andere betrokkenen. Hiervoor zijn algemene bijeenkomsten gehouden in januari 2023. In maart en mei 2023 zijn informatiebijeenkomsten geweest om bewoners binnen 1 km van potentiële zoeklocaties te informeren.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Onderbouwing van de zoeklocaties ontbreekt.

Landschap

Een landschappelijke analyse is slechts een klein onderdeel van de totale analyse.

Na de vaststelling van het windbeleid kunnen aanvragen worden ingediend. Hiervoor geldt een afzonderlijk participatietraject. Hiervoor is een onderzoek uitgevoerd naar het herdefiniëren van de grenzen van het nationaal landschap Noordoost Twente door H+N+S. Lees meer in dit rapport.

Wij vinden het landschap een belangrijke pijler, vandaar ook dat de gebieden op basis van het landschap als zoekgebied zijn aangewezen. Binnen de zoekgebieden gelden meerdere beperkingen dan alleen het landschap. Een deel van deze beperkingen zijn pas te beoordelen wanneer er een concreet initiatief voorligt.

9

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Kaartmateriaal is ondeugdelijk, misleidend en onvolledig opgesteld.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Alternatieve locatie wordt niet benoemd.

Omgevingsaspecten

Milieuaspecten zijn onderbelicht (geluid, externe veiligheid).

Op de aanwezige kaarten zijn niet alle beperkingen opgenomen, alleen het landschap. Omdat de gemeente vindt dat het landschap bepalend is of er een windturbine mogelijk is. Wij zijn wij het met u eens dat het kaartmateriaal niet goed leesbaar is en hiermee onduidelijk wordt. De kaart voor het overgebleven zoekgebied hebben we daarom verduidelijkt met een betere topografische ondergrond waarop zoekgebied is ingetekend. In het kader van de verfijning/verdieping van de zoekgebieden hebben we alle belemmeringen/beperkingen ingetekend en gepubliceerd op onze website https://www.dinkelland.nl/windenergie. Door de voorwaarde om te zoeken aan de randen van NOT-gebied zijn geen locaties onderzocht in het midden van NOT-gebied.

Aan de milieuaspecten is in het concept-windbeleid grotendeels voorbijgegaan. De milieuaspecten komen in een later stadium bij een concrete aanvraag zeker uitgebreid aan bod. De vele zienswijzen en de roep tot het hanteren van afstanden hebben wij ons ter harte genomen. We hadden gehoopt dat het RIVM of het Rijk hiervoor met duidelijke afstandsnormen zouden komen. In overeenstemming met de nieuwe landelijke conceptnorm per 12 oktober 2023 zijn de geluidsnormen aangepast. Geluid Vanuit het Activiteitenbesluit geldt voor geluid een norm van 47 dB(A). De normen uit het Activiteitenbesluit mogen door de uitspraak van de Raad van State (d.d. 30/06/2021) niet meer zonder onderbouwing worden gebruikt voor een clustering van minimaal 3 windturbines. De geluidsnorm van 47 dB-Lden uit het Activiteitenbesluit mag niet zonder onderbouwing en onderzoek worden ingezet. In verband met de reparatie van deze wetgeving is een Plan-MER gestart. De aanpassing van de wet wordt begin 2024 verwacht.

10

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Voor het Lden kan, op basis van het aantal gehinderden en de gezondheidseffecten een begrenzing van 47 dB worden afgewogen. De gemeente hecht eraan een hoger beschermingsniveau te realiseren en volgt het advies van GGD en WHO om ten hoogste 45 dB Lden toe te laten. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende L night 6 dB lager en dus 39 dB. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende LAeq tot 4 dB hoger dan het Lnight, dus 43 dB(A). Om deze daadwerkelijk meetbaar en handhaafbaar te maken, kiest de gemeente voor een lange, maar nog realiseerbare middelingsduur van 15 minuten. Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode. Hierbij wordt geen toeslag gehanteerd. Lnight wordt gebruikt om slaapverstoring te voorspellen. Lnight biedt aanvullende bescherming ten opzichte van Lden indien een windturbine met name in de nacht in bedrijf is. Het LAeq is het gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode. Over het algemeen is dit een etmaal of een deel daarvan (dag, avond, nacht). Ook kan het een geluidsniveau over een kortere periode beslaan, bijvoorbeeld het gemiddelde geluidsniveau over enkele minuten of een kwartier. De norm is relatief eenvoudig handhaafbaar.

In de directe omgeving van windparken wordt vaak gevreesd voor hinder vanwege laagfrequent geluid of infrageluid. Hierbij is laagfrequent geluid het geluid tussen de ca 20-100 Hz en infrageluid het geluid onder de 20 Hz. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid.

11

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS1 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen. Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Planschade/ waardevermindering

Windturbines verminderen de eigendomswaarde.

Externe veiligheid Bij externe veiligheid kan worden gedacht aan: • IJs afwerping; • mastbreuk; • het afbreken van een turbineblad of de gondel. Omdat externe veiligheid relevant is bij windturbines, staan in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling veiligheidseisen. Dit zijn onder meer risicocontouren. Het Handboek Risicozonering Windturbines helpt bij het bepalen van deze risicocontouren. Evenals bij geluid wordt de wet op dit punt gerepareerd. Door het opnemen van een afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen zal externe veiligheid niet meteen een rol van betekenis spelen. Uiteraard zal het aspect externe veiligheid worden beoordeeld bij een concrete aanvraag. Voor de bouw van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. Na het onherroepelijk worden van deze procedure bestaat de mogelijkheid tot het indienen van een verzoek om planschade. Het windbeleid stelt kaders en geeft niet aan of er sprake is van waardevermindering van woningen. Zaken zoals waardevermindering van woningen kunnen worden meegenomen in een projectfase. Hierover kunnen dan afspraken worden gemaakt.

1 ECLI:NL:RVS:2021:1683 en ECLI:NL:RVS2020:2308

12

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Alternatieven

Andere vormen dan zon- en windenergie komen niet aan de orde.

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

Blijvende horizonvervuiling, ook als een windmolen niet operationeel is.

Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen in de nabijheid van windturbines. Echter, om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging. In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken. In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de regio’s de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zonne- en windenergie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval. Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente. Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast.

Daarom is gekeken welk landschap zich het best leent voor de plaatsing van windturbines. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap het beste de windturbines aankan. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant. Wanneer de windturbines niet meer gebruikt worden dienen ze gesloopt te worden.

13

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Informatie beleid

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Participatie

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Overig

Webinars waren niet interactief en boden geen ruimte voor vragen.

Draagvlak zou moeten aantonen of windturbines gewenst of ongewenst zijn. Een beleid tot 2030 opstellen is half werk.

Aan het begin van de terinzagelegging zijn webinars gehouden die een groot bereik hadden. De webinar voor Dinkelland was per 1 februari 2021, 1015 keer bekeken. Tijdens de uitzending bestond de mogelijkheid om vragen te stellen, welke deels live in de uitzending zijn behandeld. Door de hoeveelheid aan vragen konden deze niet gelijk worden beantwoord. Wel zijn de overige niet behandelde vragen door het team op een later moment schriftelijk beantwoord en op de websites van de gemeente Dinkelland gepubliceerd. Dit is wellicht niet de meest ideale interactieve wijze van werken, maar gezien de omstandigheden van destijds rondom Corona is wel een grote groep mensen geïnformeerd over het voorgenomen beleid en is de uitnodiging gedaan om vragen te stellen en de mogelijkheid benadrukt dat men een zienswijze kan indienen. Bijeenkomsten in zalen (zoals wellicht eerder wel gebeurd zou zijn) waren niet toegestaan binnen de regels op dat moment. In het concept beleid is opgenomen dat actieve participatie bijdraagt aan de acceptatie van een windproject. Dit behoeft nog verdere uitwerking, waarbij wordt gestreefd naar 100% lokaal eigendom. Maatschappelijke acceptatie zou een betere term zijn dan draagvlak. In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken.

In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zonne- en windenergie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval. Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente. 14

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Flora en fauna

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Landschap

2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Overig

(Roof)vogels, vleermuizen en insecten worden letterlijk uit de lucht geslagen door de wieken . Recreatie en toerisme leidt aanzienlijk onder de komst van windturbines. Geen confettimodel van windturbines en zonneparken doordat elke gemeente een bijdrage moet doen. De nu gemaakte keuzes staan haaks op eerder gemaakte keuzes.

Het windbeleid gaat over de vaststelling van kaders. Hierin is geen verdieping gemaakt op de impact van dieren. Wel gaan we in het beleid een aanvulling opnemen op het onderdeel stilstand voorziening voor (trek)vogels. Bij een concrete aanvraag zullen de effecten op dieren onderzocht moeten worden.

We bevinden ons in een gebied zonder windturbines, echter aan de Duitse zijde zijn er al windturbines zichtbaar. De plaatsing van windturbines zal zeker niet leiden tot verfraaiing van het gebied. Wel is het uitgangspunt dat windturbines worden geclusterd aan de randen van het Nationaal Landschap om de impact op het gehele gebied zo beperkt mogelijk te houden. Gemeenten krijgen inderdaad de opdracht tot het leveren van een bijdrage aan de klimaatopgave op het gebied van zon en wind. Mochten wij hieraan niet voldoen dan zal de provincie de taak naar zich toetrekken en zijn wij de regie kwijt. We proberen met het windbeleid een clustering te bewerkstelligen met minimaal 4 windturbines.

In de nadere motivering wordt hierbij gedoeld op het provinciale beleid. Hierin hebben we als gemeente geen sturende rol. Wel vinden wij het van belang om als gemeente zelf de regie te houden door het opstellen van beleid. In de gemeente Dinkelland is niet eerder windbeleid vastgesteld. Ook zijn er niet eerder zoekgebieden aangewezen waar de plaatsing van windmolens binnen het NOT-gebied mogelijk wordt gemaakt. Ook zijn niet eerder op een vergelijkbare wijze participatieverplichtingen opgenomen in RO-beleidsdocumenten. Er is daarom voor zover bekend geen sprake van “keuzes die haaks staan op eerder gemaakte keuzes” met betrekking tot het gemeentelijk beleid.

15

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44, 45

Alternatieven

Aan de vele andere oplossingen om een bijdrage te leveren aan de energietransitie in Twente wordt te gemakkelijk voorbij gegaan.

De gemeente kent vanaf 1 januari 2023 een stimuleringssubsidie om woningen en gebouwen te verduurzamen door bijvoorbeeld betere isolatie. Voor het benutten van de bedrijfsdaken voor de opwekking van zonne-energie hebben de vier gemeenten (Oldenzaal, Losser, Tubbergen en Dinkelland) het project “Gemeente zoekt dak” gestart. Hierbij is in potentie ruim 13 hectare geschikt dakoppervlak beschikbaar gesteld voor de aanleg van zonnepanelen aan de gemeente door bedrijven. Met de dakeigenaren worden afspraken gemaakt over dakhuur en wordt ook de mogelijkheid geboden om het project in eigen beheer te realiseren. Juridisch gezien kunnen we nog niet zover gaan om de plaatsing van zonnepanelen op daken af te dwingen bij de verlening van een omgevingsvergunning. Diverse lokale energie coöperaties hebben al mooie projecten zoals zonnepanelen op boerderijdaken gerealiseerd met behulp van een postcoderoos regeling (bijvoorbeeld Essenkracht uit Tubbergen, Greuner uit Losser en Boeskoolstroom uit Oldenzaal). Het verkopen van de panelen aan deelnemers is echter een uitdaging gebleken in de praktijk en dit heeft veel tijd nodig om tot realisatie te kunnen komen. De cijfers in het windbeleid zullen geactualiseerd worden op de reeds gerealiseerde projecten. Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren.

Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel als 900 erfmolens.

16

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2, 3, 4. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 27, 28, 44 45

Participatie

Lokaal eigendom is een illusie.

Het streven is om te komen tot 100 % lokaal eigendom. Na de vaststelling van windbeleid wordt invulling gegeven aan het streven door de (verplichte) keuze van de verschillende instrumenten zoals een maatschappelijke tender of gebiedsovereenkomst.

12.

Overig

Met de vaststelling van windbeleid stelt de gemeente kaders vast om eventuele aanvragen omtrent plaatsing van windturbines te toetsen. Op voorhand kan niet worden aangegeven dat de gemeente hiermee onrechtmatig handelt.

12.

Landschap

Gemeente wordt op voorhand aansprakelijk gesteld. Alle jonge ontginningslandsch appen eruit halen.

12.

12.

Overig

Planschade

Strijd met schaarse rechten.

Op voorhand sprake van planschade.

Op basis van het provinciaal beleid worden geen delen uit het Nationaal Landschap gehaald. Het Nationaal Landschap blijft van kracht. Mogelijkheden voor wind zijn er binnen het zoekgebied. De zoekgebieden In het concept windbeleid zijn gelegen aan de randen van het Nationaal Landschap. Vervolgens is beoordeeld welke landschapstypes binnen deze zoekgebieden aan de randen zich lenen voor de plaatsing van windturbines. In het vast te stellen beleid zal 1 zoekgebied (Denekamp-Noord-Deurningen) overblijven en 1 zoekgebied (Saasveld) zal vervallen. Dit heeft te maken met de potentie van de gebieden en de clustering van minimaal 4 windturbines. Waar de overheid slechts een beperkt aantal rechten aan private partijen kan toekennen, spreekt men van schaarse rechten. Van schaarste is sprake, wanneer er een grotere vraag is dan het aanbod. Omgevingsvergunningen zijn in de regel geen besluiten die een schaars recht toebedelen, omdat zij doorgaans alleen kunnen worden aangevraagd door degene die over de grond kan beschikken en er voor de vergunning dus niet meer gegadigden kunnen zijn dan vergunningen. Door het zoekgebied is de beschikbare locatie beperkt en niet het aantal vergunningen. Een planschadeprocedure kan worden gevoerd na het doorlopen van een planologische procedure. Zo ver zijn we nog niet. We verkeren nu in de fase van opstelling van beleid.

17

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 12.

Overig

Bekendmaking in strijd met structuurvisie.

12.

Overig

Staatssteun doordat gronden van reclamant buiten het zoekgebied vallen.

12.

Overig

Onduidelijkheid over het begrip plangebied.

12.

Overig

Ruimte voor bedrijven om te voorzien in eigen behoefte.

14.

Rechtsmiddelen

Bezwaar/beroep indienen tegen plannen haalt weinig uit.

De structuurvisie is vervangen voor de omgevingsvisie. De omgevingsvisie kent speerpunten. Binnen het speerpunt ‘wij werken aan energieneutraal in 2050’ is opgenomen dat we in 2050 energieneutraal willen zijn. Dit doen we onder meer om de energie uit duurzame bronnen te halen, zoals zonne-energie, windenergie, energie uit omgevingswarmte en energie uit biomassa. Randvoorwaarden zijn het goed inpassen van duurzame energiebronnen in ons landschap, goede verdeling van lasten en lusten en de samenwerking op het gebied van de Regionale Energie Strategie Twente. In deze visie is geen beperking opgenomen om te komen tot vaststelling van windbeleid. Onder het verlenen van staatssteun worden maatregelen verstaan met als doel een onderneming economisch te ondersteunen. Hiervan is geen sprake. Het beleid gaat slechts uit van vaststelling van zoekgebieden die aan randen liggen van het Nationaal Landschap en zijn vervolgens gebaseerd op het landschapstype. Gronden van reclamant liggen verder in het Nationaal Landschap en zijn derhalve niet opgenomen binnen het zoekgebied. In het windbeleid wordt niet gesproken over een plangebied, maar over een zoekgebied. In het conceptwindbeleid waren de ondergronden en hierdoor de zoekgebieden moeilijk leesbaar. In het vast te stellen beleid zullen we het overgebleven zoekgebied beter leesbaar maken.

Het windbeleid is bedoeld om kaders te scheppen en om zoekgebieden aan te wijzen waar ruimte is voor wind. Het voert te ver om aan elk bedrijf ruimte te bieden voor grote windturbines. Hierdoor ontstaat versnippering en dat willen we juist voorkomen.

Met de vaststelling van het windbeleid worden de kaders vastgesteld. In het proces staan we aan de voorkant. Na de vaststelling van windbeleid kunnen evt. aanvragen worden ingediend waarbij wordt getoetst aan de kaders van het windbeleid. Een aanvraag doorloopt een procedure waarbij de mogelijkheid bestaat om bezwaar en beroep in te dienen. Een Raad van State zal in een beroepszaak uiteindelijk beoordelen of de aanvraag voldoet aan de wettelijke kaders en het beleid.

18

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 14.

Overig

14.

Omgevingsaspecten

Er wordt meer waarde gehecht aan de belangen van de overheid en energiebedrijven in plaats van de burger. Geluidsoverlast/sla gschaduw/uitstoot van giftige gassen (SF6)/flora en fauna.

Met de opstelling van windbeleid willen we een eerlijke verdeling van de lusten en lasten. Dit onder het mom “lusten en lasten” lokaal. Juist door het opstellen van beleid met kaders kunnen we hierop toetsen.

Geluid Vanuit het Activiteitenbesluit geldt voor geluid een norm van 47 dB(A). De normen uit het Activiteitenbesluit mogen door de uitspraak van de Raad van State (d.d. 30/06/2021) niet meer zonder onderbouwing worden gebruikt voor een clustering van minimaal 3 windturbines. De geluidsnorm van 47 dB-Lden uit het Activiteitenbesluit mag niet zonder onderbouwing en onderzoek worden ingezet. In verband met de reparatie van deze wetgeving is een Plan-MER gestart. Inmiddels is er vanaf 12 oktober 2023 conceptwetgeving. In overeenstemming met deze conceptweging zijn de geluidsnormen aangepast. Voor het Lden kan, op basis van het aantal gehinderden en de gezondheidseffecten een begrenzing van 47 dB worden afgewogen. De gemeente hecht eraan een hoger beschermingsniveau te realiseren en volgt het advies van GGD en WHO om ten hoogste 45 dB Lden toe te laten. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende L night 6 dB lager en dus 39 dB. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende LAeq tot 4 dB hoger dan het Lnight, dus 43 dB(A). Om deze daadwerkelijk meetbaar en handhaafbaar te maken, kiest de gemeente voor een lange, maar nog realiseerbare middelingsduur van 15 minuten.

19

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode. Hierbij wordt geen toeslag gehanteerd. Lnight wordt gebruikt om slaapverstoring te voorspellen. Lnight biedt aanvullende bescherming ten opzichte van Lden indien een windturbine met name in de nacht in bedrijf is. Het LAeq is het gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode. Over het algemeen is dit een etmaal of een deel daarvan (dag, avond, nacht). Ook kan het een geluidsniveau over een kortere periode beslaan, bijvoorbeeld het gemiddelde geluidsniveau over enkele minuten of een kwartier. De norm is relatief eenvoudig handhaafbaar. In de directe omgeving van windparken wordt vaak gevreesd voor hinder vanwege laagfrequent geluid of infrageluid. Hierbij is laagfrequent geluid het geluid tussen de ca 20-100 Hz en infrageluid het geluid onder de 20 Hz. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid.

Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS2 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen. Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt. 20

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Slagschaduw In de milieuwetgeving zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. In het windbeleid zullen we een verplichting opnemen dat windturbines verplicht voorzien zijn van een stilstandvoorziening. Hierdoor schakelt de turbine uit als slagschaduw optreedt. Aan de hand van rekenmethodes is van tevoren vast te stellen op welke dagen en op welk moment van de dag een slagschaduw kan optreden. Of de slagschaduw ook echt optreedt op de voorspelde dagen, hangt af of het bijvoorbeeld onbewolkt is en de richting van de zon. Windturbines in de gemeente Dinkelland mogen geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen (voor slagschaduwgevoelige objecten houdt de gemeente Dinkelland dezelfde objecten aan als de geluidsgevoelige objecten). Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen. Het gas zwavelhexafluoride (SF6, een zogeheten F-gas) wordt gebruikt om onder meer schakelstations in het elektriciteitsnetwerk te isoleren (denk aan het elektriciteitshuisje om de hoek). Ook wordt het gebruikt in windturbines. SF6 wordt in het binnenste van windturbines gebruikt, om het risico op kortsluiting te verkleinen. De kans dat het gas vrijkomt is klein.

Als het toch gebeurt, gaat het vaak som kleine hoeveelheden. Een lekkage van SF6 kan ontstaan bij machinaal falen, slijtage, onderhoud of het afbreken van de windturbines. Bij het afbreken van windturbines wordt het gas meestal afgevangen en gebruikt in andere apparaten, zodat dit gas niet vrijkomt. Flora en fauna Het windbeleid geeft de kaders aan. Na vaststelling van dit beleid kunnen aanvragen worden ingediend die worden getoetst aan het windbeleid. Een flora- en fauna onderzoek is een van de onderzoeken die uitgevoerd moeten worden ten tijde van een aanvraag.

2 ECLI:NL:RVS:2021:1683 en ECLI:NL:RVS2020:2308

21

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 14.

Waardevermindering

Waardevermindering woningen

Het windbeleid stelt kaders en geeft niet aan of er sprake is van waardevermindering van woningen. Zaken zoals waardevermindering van woningen kunnen worden meegenomen in een projectfase. Hierover kunnen dan afspraken worden gemaakt. Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen in de nabijheid van windturbines. Echter, om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging.

14.

Omgevingsaspect

Horizonvervuiling

14.

Landschap

Onduidelijke kaart in het concept windbeleid.

Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast. Daarom is gekeken naar welk landschap het beste de windturbines aankan. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap zich het best lenen voor de plaatsing van windturbines. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant. Op de aanwezige kaarten zijn niet alle beperkingen opgenomen, alleen het landschap. Omdat de gemeente vindt dat het landschap bepalend is of er een windturbine mogelijk is. Wij zijn het met u eens dat het kaartmateriaal niet goed leesbaar is en hiermee onduidelijk wordt. De kaart voor het (overgebleven) zoekgebied hebben we daarom verduidelijkt met een betere topografische ondergrond waarop het zoekgebied is ingetekend. In het kader van de verfijning/verdieping van de zoekgebieden hebben we alle belemmeringen/beperkingen ingetekend en gepubliceerd op onze website https://www.dinkelland.nl/windenergie.

22

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 15.

15.

15.

Alternatieven

Landschap

Landschap

Er worden te weinig mogelijkheden en kansen van zonnevelden en zonnepanelen benut.

Plaatsing van windturbines naast Natura 2000gebieden zijn ongewenst.

Op de grens met Duitsland ontstaat een derde cluster, hetgeen de situatie verergert.

Voor het benutten van de bedrijfsdaken voor de opwekking van zonne-energie hebben de vier gemeenten (Oldenzaal, Losser, Tubbergen en Dinkelland) het project “Gemeente zoekt dak” gestart. Hierbij is in potentie ruim 13 hectare geschikt dakoppervlak beschikbaar gesteld voor de aanleg van zonnepanelen aan de gemeente door bedrijven. Met de dakeigenaren worden afspraken gemaakt over dakhuur en wordt ook de mogelijkheid geboden om het project in eigen beheer te realiseren. Juridisch gezien kunnen we nog niet zover gaan om de plaatsing van zonnepanelen op daken af te dwingen bij de verlening van een omgevingsvergunning. Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel als 900 erfmolens. De zoekgebieden zijn verdiept/verfijnd.

Binnen deze verdieping/verfijning is voor Natura 2000-gebieden en het Natuur Netwerk Nederland (NNN) een afstand van 75 meter aangehouden. Windturbines moeten verder dan 75 meter van natuurgebieden worden geplaatst. Overigens is het strikte uitsluitingsbeleid voor windenergie binnen NNN-gebied in de provinciale omgevingsverordening vervallen. In geval van een concrete aanvraag zal nog meer onderzoek nodig zijn waaronder een flora en fauna onderzoek. Dit argument heeft geen betrekking op de gemeente Dinkelland.

23

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 15.

Omgevingsaspecten

Niets wijst erop dat een MER gaat besluiten dat turbines er niet mogen komen.

15.

Participatie

15.

Landschap

In hoeverre krijgt de burger nog een eerlijke rol in het participatieproces en in een mogelijke energiecorporatie. Onduidelijkheden in Rapport H+N+S.

15.

Landschap

Ondanks de randen van Nationaal Landschap is het aannemelijk dat de hoge windturbines op een afstand van 3000 meter nog zichtbaar zijn in het Nationaal Landschap. De

Na de vaststelling van beleid voor windenergie, gaat de gemeente aan de slag samen met de omgeving om een gezamenlijk vertrekpunt te bepalen voor het realiseren van windenergie. In dit proces wordt ook nader in kaart gebracht wat mogelijk is en hoe invulling wordt gegeven aan de opgave in het verfijnde zoekgebied. Via de klankbordgroep kunnen betrokkenen meedenken over onder meer: de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de MER-procedure bij projectaanvragen. Een MER-procedure komt aan de orde in een projectfase. Als het gaat om een park van 3 of meer windturbines, waarbij de drempelwaarde uit het Besluit MER (10 windturbines of meer/gezamenlijk opgesteld vermogen 15 MW of meer) niet wordt gehaald, geldt een MER-beoordelingsplicht In het concept beleid is opgenomen dat actieve participatie bijdraagt aan de acceptatie van een windproject. Dit behoeft nog verdere uitwerking, waarbij wordt gestreefd naar 100% lokaal eigendom.

Het rapport staat op de website van de gemeente Dinkelland. De landschappen die geschikt worden geacht zijn de landschappen met jonge heideontginningen en veen ontginningen. Dat zijn de weidse en gecultiveerde landschappen. Op pagina 23 wordt getracht inzicht te geven in relevante lagen binnen Noordoost Twente. Het rapport is gebaseerd op de randen van NOT-gebied Gemeente Dinkelland wil een fijne leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. Wij dragen bij aan de landelijke ambities door onder meer 100% van de elektriciteit duurzaam op te wekken in 2050 en te zorgen dat alle woningen en gebouwen aardgasvrij zijn in 2050. Dat kunnen we niet alleen en ook niet in één keer. Dat doen we in stappen en samen met andere gemeenten. In Twente is binnen de Regionale Energiestrategie (RES) Twente afgesproken dat we 1,5 TWh duurzaam opwekken in 2030. De gemeenten uit Noordoost Twente (Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen) dragen bij met 225 GWh. Aangezien nieuwe technieken nog niet grootschalig toepasbaar zijn in de

24

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 energietransitie vernietigt dit landschap.

praktijk, realiseren we dat met een mix van zonne- en windenergie. Nieuwe technieken worden nader onderzocht in de RES Twente 2.0. Noordoost Twente is aangemerkt als Nationaal Landschap. Voorwaarde voor de vaststelling van het gemeentelijke windbeleid was dat de provincie Overijssel ruimte bood voor windenergie aan de randen van het Nationaal Landschap door herziening van de omgevingsverordening. Inmiddels is de provinciale omgevingsverordening hierop aangepast.

15.

15.

Flora en Fauna

Overig

Turbines zijn ‘gehaktmolens’ voor vogels, vleermuizen en insecten.

De gevolgen van windenergie voor de recreatie en toerisme worden volstrekt onderschat.

Het is een gegeven dat hoge windturbines niet landschappelijk zijn in te passen en zichtbaar zijn in de (verre) omgeving. Sterfte van vogels door aanvaringen met windturbines is te beperken door technische oplossingen. De toepassing van stilstand voorzieningen bij windparken op of nabij trekroutes kan het aantal slachtoffers onder trekvogels aanzienlijk beperken. Met een model is het mogelijk om vogeltrek te kunnen voorspellen waarop de stilstand voorziening kan worden afgestemd. De pieken in de trek zijn vaak maar enkele dagen per jaar. Met een radar is redelijk goed te voorspellen of een windturbine moet worden stilgezet om vogels te beschermen. Bij ieder initiatief kan bij de aanvraag worden nagegaan of het noodzakelijk is om een stilstand voorziening verplicht te stellen. Voor de plaatsing van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. In deze procedure moet onderzoek plaatsvinden naar flora en fauna en een goed woonen leefklimaat. We bevinden ons in een gebied zonder windturbines, echter aan de Duitse zijde zijn er al windturbines zichtbaar. De plaatsing van windturbines zal zeker niet leiden tot verfraaiing van het gebied. Wel is het uitgangspunt dat windturbines worden geclusterd aan de randen van het Nationaal Landschap om de impact op het gehele gebied zo beperkt mogelijk te houden.

25

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 15.

Alternatieven

Inzetten op isolatie en de verplichting in de bouwvergunning voor woningen en bedrijven om zonnepanelen te plaatsen voor eigen gebruik.

De gemeente kent vanaf 1 januari 2023 een stimuleringssubsidie om woningen en gebouwen te verduurzamen door bijvoorbeeld betere isolatie. Vanuit de huidige wetgeving kunnen we aanvragers van een bouwvergunning niet verplichten tot de plaatsing van zonnepanelen. Wel zien we een kentering. De nieuwbouw krijgt geen gasaansluiting waardoor er voor andere alternatieven wordt gekozen. Voor het benutten van de bedrijfsdaken voor de opwekking van zonne-energie hebben de vier gemeenten (Oldenzaal, Losser, Tubbergen en Dinkelland) het project “Gemeente zoekt dak” gestart. Hierbij is in potentie ruim 13 hectare geschikt dakoppervlak beschikbaar gesteld voor de aanleg van zonnepanelen aan de gemeente door bedrijven. Met de dakeigenaren worden afspraken gemaakt over dakhuur en wordt ook de mogelijkheid geboden om het project in eigen beheer te realiseren. Juridisch gezien kunnen we nog niet zover gaan om de plaatsing van zonnepanelen op daken af te dwingen bij de verlening van een omgevingsvergunning. Diverse lokale energie coöperaties hebben al mooie projecten zoals zonnepanelen op boerderijdaken gerealiseerd met behulp van een postcoderoos regeling (bijvoorbeeld Essenkracht uit Tubbergen, Greuner uit Losser en Boeskoolstroom uit Oldenzaal).

Het verkopen van de panelen aan deelnemers is echter een uitdaging gebleken in de praktijk en dit heeft veel tijd nodig om tot realisatie te kunnen komen. De cijfers in het windbeleid zullen geactualiseerd worden op de reeds gerealiseerde projecten.

26

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel als 900 erfmolens. In het Nationaal Landschap zijn alleen zoekgebieden toegestaan aan de rand van het gebied. Gebieden met wellicht meer potentie liggen midden in het National Landschap en niet aan de randen van het Nationaal Landschap en zijn daarom niet opgenomen.

15.

Participatie

Door het aanwijzen van zoekgebieden zullen commerciële ontwikkelaars actief zijn en komen niet ten goede aan lokaal eigendom.

Iedere gemeente draagt bij aan de energieopgave. Regionaal gezien is het wellicht mogelijk om windturbines langs de A1 en A35 te plaatsen. De gemeenten met gronden langs de snelweg, kunnen deze locaties als zoekgebied aanwijzen. De gronden langs de A1 in Dinkelland worden beperkt vanwege de aanwezigheid van de radar op vliegveld Twenthe. We kunnen niet voorkomen dat commerciële ontwikkelaars actief op zoek gaan naar locaties. Ontwikkelaars zullen bekijken waar beperkingen belemmering aanwezig zijn en bezien wat een geschikte locatie voor windturbines zal zijn. In het windbeleid willen we gestalte geven aan ‘lokaal eigendom’. Hierdoor zal een windproject minder interessant kunnen zijn voor een ontwikkelaar. We streven naar 100% lokaal eigendom. Lokaal eigendom betekent dat inwoners en ondernemers collectief (geheel of gedeeltelijk) eigenaar zijn van de installatie van een wind- of zonnepark of warmteproject. Dat is meestal in de vorm van een energie/ warmte-, wijk- of dorpscoöperatie. Zij hebben zeggenschap over (de ontwikkeling van) het project, inclusief (een deel van) de opbrengsten.

27

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 15.

Participatie

Er wordt gepleit voor hernieuwd, gefundeerd en open onderzoek naar draagvlak voor windturbines.

In het bod RES wordt naast de duurzame opwek door middel van zon uitgegaan van wind. Op provinciaal niveau geldt een verhouding van respectievelijk 40 en 60%. Om de regie op gemeente niveau te houden en niet de regie over te laten aan de provincie is gekozen om windbeleid op te stellen. In de fase van het concept windbeleid is vanwege corona gekozen om digitale webinars te houden om op deze manier zoveel mogelijk inwoners te bereiken. De webinar in de gemeente Dinkelland was interactief. De vele vragen konden niet allemaal tijdens de webinar worden beantwoord. Na de webinar zijn de vragen en antwoorden op de website geplaatst. Voor de terinzagelegging van het concept windbeleid is een enquête gehouden over duurzame energieopwekking in Noordoost Twente. We hebben getracht om de enquête van destijds zo objectief mogelijk op te stellen. Wij kunnen ons indenken dat een antwoord anders wordt bij het bekendmaken van zoekgebieden, zeker als iemand in de nabijheid woont.

15.

Alternatieven

Er zijn andere alternatieven om de doelstellingen te halen.

Zowel op isolatie als zon op dak wordt volop ingezet door respectievelijk openstelling van subsidiemogelijkheden als gemeentelijke projecten te starten zoals ‘gemeente zoekt dak’. Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel als 900 erfmolens. Vanwege de ruimtelijke kwaliteit wordt uitgegaan van een clustering van minimaal 4.

28

Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 15.

Overig

Het is half werk om beleid tot 2030 te maken.

In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken. In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de regio’s de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zon en wind energie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval. Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente. In Twente is binnen de Regionale Energiestrategie (RES) Twente afgesproken dat we 1,5 TWh duurzaam opwekken in 2030. De gemeenten uit Noordoost Twente (Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen) dragen bij met 225 GWh. Aangezien nieuwe technieken nog niet grootschalig toepasbaar zijn in de praktijk, realiseren we dat met een mix van zonne- en windenergie. Nieuwe technieken worden nader onderzocht in de RES Twente 2.0.

16.

Flora en Fauna

Plaatsen van windturbines in het essentieel leefgebied van vleermuizen zal leiden tot negatieve effecten tijdens de gebruiksfase.

Bij een concrete aanvraag op een concrete locatie wordt het effect op onder andere vleermuizen onderzocht. Na dit onderzoek wordt beoordeeld of en welke maatregelen nodig zijn om aan de wettelijke eisen te voldoen.