Begroting 2022 Dinkelland.pdf

21

Conclusies herzien meerjarig saldo Aan de hand van het gepresenteerde herzien meerjarig saldo kan worden geconcludeerd dat er sprake is van een sluitende begroting 2022 met eveneens een sluitende meerjarenbegroting met daarbij de kanttekening dat de opmerkingen die eerder dit hoofdstuk in de paragraaf herzien meerjarig saldo op basis van bestaand beleid zijn gemaakt onverkort van kracht blijven. Dit vooral om de gepresenteerde cijfers in de juiste context te kunnen plaatsen. Bij het opstellen van de begroting 2022 hebben we aansluiting gezocht bij de twee sporen die in de perspectiefnota 2022 zijn opgenomen te weten:  Een zogenaamde beleidsarme begroting 2022 met als speerpunt een sluitende meerjarenbegroting  Een overdrachtsdocument met daarin alle afweegbare zaken Het college is van mening dat met de thans voorliggende begroting 2022 met daarin het sluitende meerjarenperspectief recht wordt gedaan aan de uitgangpunten uit de perspectiefnota 2022 waarin is aangegeven dat het hebben van een sluitend meerjarenperspectief het speerpunt van de zogenaamde "beleidsarme" begroting 2022 moet zijn. Dit alles om de gemeentelijke financiën "netjes" over te dragen naar de nieuwe raadsperiode. Voorgesteld wordt in te stemmen met het herziene meerjarige saldo en het voordelige saldo van het begrotingsjaar 2022 ten bedrage van €1.497.000 te storten in de algemene reserve.

4. Specifieke mutaties In deze paragraaf staan we stil bij ontwikkelingen die verder gaan dan het bestaande (dus vastgestelde) beleid maar wel degelijk omvangrijke financiële consequenties (kunnen) hebben en ook zeker gezien de politiek bestuurlijke impact de nodige toelichting behoeven. Met betrekking tot de begroting 2022 betreft dit de lokale lasten.

Lokale lasten In dit onderdeel 'Lokale lasten' geven we in het kort een overzicht van de gevolgen van de besluitvorming uit deze conceptbegroting voor de verschillende tarieven die van belang zijn voor de lokale lasten(druk). Voor het indexeren van de ozb tarieven gaan we op basis van bestaand beleid uit van een jaarlijkse meeropbrengst van 2%. Dit betekent dat de onroerendezaakbelasting voor een woning met een gemiddelde woningwaarde van € 250.000 stijgt van € 396,00 in 2021 naar een bedrag van € 403,90 in 2022. Voorgesteld wordt de OZB tarieven voor het jaar 2022 te verhogen zodat een totale meeropbrengst wordt verkregen van 2,0% ten opzichte van het jaar 2021.

22

Voor de afvaltarieven hanteren we op basis van bestaand beleid 100% kostendekkendheid. Dat wil zeggen dat we de kosten die we maken voor de afvalinzameling en afvalverwerking doorberekenen in de tarieven. Voor het jaar 2022 worden de verschillende tarieven als volgt vastgesteld: Vastrecht

€ 115

Bedrag per lediging grote bak

€ 10,60

Bedrag per lediging kleine bak

€ 6,50

Chipkaart lediging verzamelcontainer (bovengronds)

€ 0,85

Chipkaart lediging verzamelcontainer (ondergronds)

€ 1,20

De verhoging van het vastrecht met € 17 (van € 98 naar € 115) is een gevolg van hogere lasten en lagere inkomsten binnen het product afval. In de perspectiefnota 2022 hebben we twee ontwikkelingen genoemd en beschreven die naar alle verwachting gevolgen gaan hebben voor de baten en lasten van afvalinzameling en afvalverwerking en dus ook voor de afvaltarieven. Als eerste hebben we de gevolgen van het “vervuilde” PMD genoemd en beschreven en als tweede de op 22 april 2021 vastgestelde nieuwe verwerkingstarieven van Twence. We hebben aangegeven dat het de verwachting is dat deze beide ontwikkelingen een stijging van de lasten/een verlaging van de baten tot gevolg hebben en dus zullen leiden tot een verhoging van de tarieven voor onze inwoners. Indien we alleen deze beide ontwikkelingen door vertalen naar de gevolgen voor het afvaltarief dan zouden we rekening moeten houden met een stijging van het vastrecht van € 17 in 2022 tot € 22 in 2023. Doorrekening van deze beide maar ook de overige relevante uitgaven en inkomsten ramingen komen inderdaad uit op een stijging van het tarief voor vastrecht afval van € 17. Voorgesteld wordt in te stemmen met de verhoging van het vastrecht met € 17 per aansluiting voor het jaar 2022 . De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019-2023.

Belangrijke input voor dit nieuwe GRP zijn de gevolgen van de zogenaamde klimaatadaptie. In de raadsvergadering van maart 2021 is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Dinkelland 2021-2025 vastgesteld. Kern van dit uitvoeringsprogramma is dat de kosten van de verschillende maatregelen die in dit programma zijn opgenomen gedekt kunnen worden binnen de beschikbare ramingen zonder dat de tarieven voor de burgers verhoogd te hoeven worden. Ook de inflatiecorrectie van 1,9% kunnen we achterwege laten. Voorgesteld wordt de hoogte van het rioolrecht voor het jaar 2022 ongewijzigd te laten ten opzichte van het jaar 2021. Samenvattend ontstaat het volgende beeld van de verschillende tarieven en de lokale lastendruk voor het jaar 2022:

23

Eigen woning(Gemiddelde woningwaarde: €295.000) (bedragen in €)

2021

2022

Verschil

In %

OZB*

379

387

8

2,00%

Rioolheffing (tot 300 m3 waterverbruik):

265,6

265,6

0

0,00%

a. basistarief (vast recht)

98

115

17

17,30%

b. 4 ledigingen restafval (container 240 liter)

42,4

42,4

0

0,00%

Totaal

785

810

25

3,20%

Afvalstoffenheffing:

Zoals uit vorenstaande tabel blijkt neemt de lokale lasten druk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning (gemiddelde waarde € 295.000) toe met € 25. In ons coalitieakkoord 2018-2022 Dinkelland Duurzaam Doorontwikkelen hebben wij ten aanzien van de woonlasten aangegeven dat we deze zo laag en zo stabiel mogelijk willen houden. Per jaar bij het opstellen van de betreffende jaarbegroting bekijken we hoe we de woonlasten zo laag mogelijk kunnen houden. Daarbij streven we naar de nullijn. Uit de atlas van de lokale lasten die jaarlijks uitkomt blijkt dat we er deze coalitieperiode uitstekend in zijn geslaagd deze beleidslijn uit te voeren. Zo zijn we er voor wat betreft de woonlasten in geslaagd om van een relatief dure gemeente in 2018 toe te groeien naar een gemeente met gemiddelde woonlasten. Daar zijn we trots op en dat willen we graag vasthouden en doorgeven naar de nieuwe raadsperiode. Vandaar dat we voorstellen om alle huishoudens die worden aangeslagen voor gemeentelijke woonlasten (OZB, riool, en afval) eenmalig te compenseren voor de hogere lokale lasten in 2022. Dat betekent dat de gemeentelijke aanslag voor het jaar 2022 wordt verlaagd met € 25. De totale lasten hiervan ramen we op € 270.000 en dekken we uit de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

Voorgesteld wordt om alle huishoudens die in 2022 worden aangeslagen voor gemeentelijke woonlasten (OZB, riool en afval) eenmalig te compenseren met een bedrag van € 25 en de kosten hiervan ten bedrage van € 270.000 te dekken uit de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

24

5. Incidenteel beschikbare middelen waaronder de (belangrijkste) reserves In deze paragraaf zoeken we aansluiting bij de gepresenteerde cijfers uit de perspectiefnota 2022. Met deze cijfers als uitgangspunt gaan we daarna de mutaties benoemen en toelichten zodat het meest recente beeld van de incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves ontstaat. Zoals aangegeven nemen we cijfers uit de perspectiefnota 2022 als vertrekt punt: Beschikbare algemene incidentele middelen - stand perspectiefnota 2022

miljoen €

- Weerstandcapaciteit ratio 1,4 (algemene reserve en reserve grondbedrijf)

3,78

- Extra weerstandsvermogen Sociaal Domein

0,34

- Reserve Riool

-

- Project- en procesgelden duurzaamheid (inclusief energietransitie)

1,52

- Project- en procesgelden maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie

0,06

- Project- en procesgelden inbreiding voor uitbreiding

0,62

- Reserve incidenteel beschikbare algemende middelen

9,84

Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen

16,16

Algemene reserve Rekening houdend met een aantal mutaties op grond van bestaand beleid (grondexploitaties) en een aantal specifieke raadsbesluiten ontstaat het volgende beeld van de algemeen reserve: Stand perspectiefnota 2022

3.780.000

Bij: saldo 2e PJ 2021

3.900.000

Bij: voordelige mutaties grondexploitaties 2e programajournaal 2021

839.000

Bij: voordelig saldo begroting 2022

1.497.000

Herziene stand algemene reserve

10.016.000

Benodigd weerstandsvermogen ratio 1,4 (€ 3.900.000)

5.460.000

Surplus

4.556.000

Uitgaande van de, in deze begroting bepaalde, weerstandscapaciteit en de daaraan gekoppelde ratio van 1,4 moet de stand van de algemene reserve ten minste € 5.460.000 zijn. Conform bestaande beleid wordt het meerder (het zogenaamde surplus) “afgeroomd” en gestort in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen.

25

Voorgesteld wordt in te stemmen met het verloop en de opzet van de algemene reserve en het surplus op de algemene reserve ten bedrage van € 4.556.000 “af te romen” en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Extra weerstandsvermogen sociaal domein We hebben in de begroting 2022 nog de beschikking over een bedrag aan extra weerstandsvermogen sociaal domein van € 340.000. Naast het opvangen van mogelijke risico’s als gevolg van de uitvoering van het bestaande beleid binnen het sociaal domein is deze reserve ook bedoeld om eventuele faseringsverschillen in de realisatie van het uitvoeringsplan sociaal domein te kunnen opvangen. Programmagelden duurzaamheid In de perspectiefnota 2022 is aangegeven dat er nog een bedrag aan “programmagelden duurzaamheid” beschikbaar was van € 1.515.000. Inmiddels hebben daar de volgende mutaties op plaatsgevonden: Inhuur commercieel adviseur Energie

€

5.000

Informatie en voorlichting windenergie

€

5.000

Thema Kinderraad en educatie scholen

€

1.000

Advisering wijkuitvoeringsplannen

€

7.000

Overige kosten, o.a. catering en voorlichting

€

2.000

Opstellen business case windturbines

€

3.000

Raadsbrief 60 2020 Biogas Vlaskoel en Canisius

€

33.000

Raadsbrief 49 2021 Onderzoek bedrijfsvorm groengas entiteit NOT

€

25.000

Na herschikking van budgetten resteert er aan programmagelden duurzaamheid € 1.392.000. Project- en procesgelden maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie In de perspectiefnota 2022 is aangegeven dat er na bedrag van € 62.000 resteerde aan programmagelden maatschappelijk vastgoed (project- en procesgeld). Tijdens het opstellen van deze begroting is de status hiervan ongewijzigd. Programmagelden Inbreiding en uitbreiding In de perspectiefnota 2022 is aangegeven dat er nog een bedrag aan “project en procesgelden inbreiding voor uitbreiding” beschikbaar was van €1.119.000. Inmiddels heeft de volgende mutatie plaatsgevonden: Woonvisie

€

17.000

Onderzoek naar bodemsanering Vasserweg Ootmarsum

€

21.000

2e programmajournaal 2021/Perspectiefnota 2022: Bijstelling op basis van de ervaringscijfers over de afgelopen jaren.

€ 500.000

26

Er resteert aan programmagelden inbreiding en uitbreiding €581.000. Daarnaast is er het beschikbaar gestelde bedrag van €500.000 voor de “stimuleringsregeling binnenstedelijke vernieuwing”. In het 2e programmajournaal 2021 en de Perspectiefnota 2022 is dit budget bijgesteld met €100.000. Er resteert nog €400.000. Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) In de begroting 2021 is weergegeven dat de vrije ruimte in deze reserve € 9.480.000 bedraagt. Inmiddels zijn een aantal besluiten genomen en hebben een aantal autonome ontwikkelingen plaatsgevonden wat maakt dat de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen op dit moment het volgende beeld laat zien: Stand perspectiefnota 2022 Bij: vrijval stelpost Corona

9.840.000 958.000

Bij: surplus algemene reserve

4.556.000

Af: Rondweg Weerselo

-705.000

Af: compensatie stijging lokale lasten 2022

-270.000

Herziene stand

14.379.000

De vrijval stelpost Corona is een gevolg van het besluit uit het tweede programmajournaal 2021 en de onttrekking betreffende de rondweg Weerselo is uitvoerig beschreven en toegelicht in de perspectiefnota 2022. Herziene stand algemene incidentele middelen Beschikbare algemene incidentele middelen - stand begroting 2022

miljoen €

- Weerstandcapaciteit ratio 1,4 (algemene reserve en reserve grondbedrijf)

5,46

- Extra weerstandsvermogen Sociaal Domein

0,34

- Prrogrammagelden duurzaamheid (inclusief energietransitie)

1,39

- Project- en procesgelden maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie

0,06

- Project- en procesgelden inbreiding voor uitbreiding

0,58

- Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen

14,38

Totaal Beschikbare algemene incidentele middelen

22,21

27

Maatschappelijk Effecten Plan (MEP) “Dinkelland Duurzaam Doorontwikkelen”; met deze titel heeft de coalitie en het nieuwe college haar richting voor de periode 2019-2022 bepaald. Met negen verschillende agenda’s in het akkoord geeft het college haar ambities en speerpunten duidelijk en helder aan. Het coalitieakkoord heeft zijn vertaling gekregen in het koersdocument dat in juli 2018 door de raad vastgesteld is. Met het koersdocument, gebaseerd op de agenda’s in het coalitieakkoord, heeft de raad aan het college de opdracht verstrekt om tot uitvoering van het coalitieakkoord over te gaan. Op basis van de richtinggevende en kader stellende uitspraken uit de perspectiefnota 2021 heeft het college de begroting 2021 opgesteld. Hoe we daar mee aan de slag gaan beschrijven we in het MEP. Zie dit MEP als een soort werkplan. In dit werkplan zijn het coalitieakkoord en het koersdocument vertaald in ambities, participatieprocessen en projecten voor de periode 2018-2022. In de onderstaande tabel is te zien welke agenda’s in welke ambities terugkomen. Agenda uit coalitieakkoord

Terug te vinden in:

Agenda Aantrekkelijk wonen en leven

Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving Ambitie Inclusieve samenleving Participatieprocessen Basisbegroting Programma Openbare ruimte & mobiliteit Basisbegroting Programma Economie Basisbegroting Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening

Agenda Duurzaamheid

Ambitie Duurzaam Dinkelland

Agenda Beleving

Ambitie Sterke bedrijvigheid Ambitie Inclusieve samenleving Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving

Agenda Dinkelland onderneem’t

Ambitie Sterke Bedrijvigheid

Agenda Inclusieve samenleving

Ambitie Inclusieve samenleving Basisbegroting Programma Sociaal Domein

Agenda Sport en bewegen

Ambitie Inclusieve samenleving Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving

Agenda Leven lang leren

Ambitie Inclusieve samenleving Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving Ambitie Sterke bedrijvigheid Basisbegroting Programma Onderwijs

Agenda Veiligheid, toezicht en handhaving

Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving Basisbegroting Programma Veiligheid

Agenda Dinkelland in de Regio

Participatieprocessen

28

Het MEP is de afspraak tussen het bestuur en de organisatie over wat we gaan doen, hoe we het gaan doen, wanneer we het doen en wat het mag gaan kosten. Kortom: hoe werken we de komende jaren als partners aan de realisatie van de ambities van dit college. Noaberkracht gaat deze mooie uitdaging, vastgelegd in dit Maatschappelijk Effecten Plan, graag aan.

29

Inleiding Maatschappelijk Effecten Plan (MEP) Zoals aangegeven is het MEP 2021 de concrete vertaling van de Perspectiefnota 2021. Daarnaast zijn er, zoals hoort in de dynamiek van het realiseren van ambities, diverse nieuwe inspanningen opgenomen die aansluiten op de ambities. Ook wordt aangegeven hoe de voortgang de komende jaren gemonitord gaat worden. Niet alle inspanningen worden in 2021 gestart en gerealiseerd want de ambities beslaan een periode van vier jaar waardoor er bewust gekozen is voor prioriteren en daarmee faseren over meerdere jaren. In de onderstaande figuur is een overzicht gegeven van de ambities en de actielijnen en de participatieprocessen voor de komende vier jaar.

De opbouw van het MEP bestaat uit:  Participatieprocessen: de manier waarop met de samenleving samenwerken. Dit is een proces met de samenleving en bevat dus geen concrete doelen op inhoudelijke thema’s.  Omgevingswet: de manier waarop we de Omgevingswet gaan implementeren.  Ambities: dit is de vertaling van de agenda’s van het coalitieakkoord in een lange termijn visie die in ieder geval vier jaar houdbaar is. De ambitie geeft weer wat er over vier jaar ander is dan nu. (beter, meer, minder, vaker, …….) en het geeft weer waarom dat veranderd moet zijn.

30

o

o o

Onder elke ambitie zitten verschillende actielijnen. Dit is een subdoel dat tussen één en vier jaar te behalen is (korte termijn visie). Dit subdoel moet bijdragen aan het behalen van de ambitie waar die onder hangt en geeft een prioritering aan. Een actielijn is eindig of te veranderen: een actielijn kan bijvoorbeeld over twee jaar gereed zijn, omdat de gestelde subdoelen zijn gehaald. Onder elke actielijn zitten inspanningen. Dit zijn de activiteiten en projecten zoals bijvoorbeeld de punten uit het coalitieakkoord. Deze dragen bij aan de doelen van de actielijnen en leveren een concreet resultaat op. Daarnaast hebben we initiatieven uit de samenleving. Dit zijn inspanningen uit de samenleving waarin wij in een bepaalde mate participeren. Onze inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en kernraden krijgen veel voor elkaar. Er is oog voor wat er moet gebeuren, de wil om aan te pakken is groot. Deze betrokken houding maakt dat initiatieven in de samenleving van groot tot klein vorm krijgen. Samen zetten wij ons in voor de ambities. Initiatieven die vanuit onze samenleving worden opgepakt zijn terug te vinden in het onderdeel 'participatieprocessen'.

In de P&C-cyclus gaan we meer monitoren op output en outcome. Deze indicatoren komen bij elke ambitie terug en zijn niet bedoeld om op afgerekend te worden. Zij geven een indicatie of wij de juiste dingen doen zodat wij tijdig kunnen bijsturen. We starten met voor elke actielijn een nul-meting die zowel kwalitatief als kwantitatief kan zijn afhankelijk van de meetbaarheid van het thema. Deze nulmeting (de zogenaamde IST) is gedaan aan het begin van de coalitieperiode. Daar waar mogelijk wordt in de jaarrekeningen de stand van zaken op dit onderdeel weergegeven. Ambitie overstijgende onderwerpen Het volgende onderwerp raakt meerdere ambities en wordt daarom hieronder nader toegelicht. Gevolgen Programma Aanpak Stikstof De hoogste bestuursrechter heeft op 29 mei 2019 (zie: AbRS 29 mei 2019, Uitspraak Raad van State en Uitspraak Raad van State 2) beslist dat het Programma Aanpak Stikstof (hierna: ‘PAS’) niet gebruikt mag worden als basis om toestemming te verlenen voor activiteiten die leiden tot een stikstoftoename ter plaatse van stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebieden.

Deze beslissing heeft consequenties voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals de aanleg van vaar-, spoor-, en rijwegen, de bouw van nieuwe bedrijven, woningbouw en agrarische activiteiten die kunnen leiden tot een toename van de stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebieden. Doordat het PAS niet meer gebruikt mag worden als basis voor toestemmingsverlening voor activiteiten die kunnen leiden tot een toename van de stikstofdepositie, is het een stuk ingewikkelder geworden om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken en te realiseren die leiden tot een toename van de stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebieden. Voor veel ruimtelijke ontwikkelingen, ook op grote afstand van Natura 2000-gebieden, is sinds 29 mei 2019 een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming (hierna: natuurvergunning) vereist. Gedeputeerde staten zijn het bevoegde gezag voor deze vergunning. Zij dienen te beoordelen of voor een project een natuurvergunning is vereist. Voor bestemmingsplannen geldt dat zij ook aan de eisen van de W et natuurbescherming moeten voldoen. Bij de voorbereiding van een bestemmingsplan moet daarom beoordeeld worden of de met het bestemmingsplan mogelijk gemaakte ontwikkelingen significant negatieve effecten kunnen hebben voor een Natura 2000-gebied. Per project wordt dit door de gemeente beoordeeld.

Onder omstandigheden (als er bijvoorbeeld sprake is van significant negatieve effecten ter plaatse van een Natura 2000-gebied) moet er een passende beoordeling (en als gevolg daarvan ook een milieueffectrapport) worden gemaakt. Zie ook: Programma Aanpak Stikstof en Publicatie Raad van state.

31

Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving Inleiding Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving

In het coalitieakkoord 2018-2022 heeft de gemeente Dinkelland de ambitie uitgesproken om haar kernen aantrekkelijk te houden op het gebied van wonen en leven. Wij zien hierbij raakvlakken tussen wonen, (positieve) gezondheid, openbare ruimte en maatschappelijke voorzieningen. De aantrekkelijkheid van onze kernen wordt voor een groot deel bepaald door de aanwezigheid van voldoende en kwalitatief goede woonvoorzieningen, een volwaardige openbare ruimte en de aanwezigheid van functionele onderwijs- en sportvoorzieningen. Op deze speerpunten willen wij inzetten binnen onze ambitie voor een “aantrekkelijke woon- en leefomgeving”.

Meetbaarheid Indicatoren Deze P&C-cyclus gaan we meer monitoren op output en outcome. In de begroting van 2019 hebben we aangegeven dat we op het niveau van ambitie een belevingsonderzoek onder onze inwoners gaan houden om een nulmeting te krijgen. Voor deze ambitie (Aantrekkelijke woon- en leefomgeving) zien we af van belevingsonderzoeken. Er is een onderzoek uitgevoerd ten aanzien van de kwalitatieve woonbehoefte per kern en deze geeft inzicht in de behoefte en ontwikkelrichtingen per kern. Daarnaast volgen we de resultaten van de midterm review van het Coalitieakkoord op.

32

Voor de actielijnen gaan we de kwantitatieve indicatoren meten. Ook hierbij gaan we uit van een nulmeting. Deze indicatoren monitoren we doorlopend voor zover ze beschikbaar zijn. Er zijn actielijnen waarbij kwalitatieve indicatoren (belevingsonderzoek) meer voor de hand liggen. Dat is afhankelijk van de meetbaarheid van het thema. In dat geval worden ze als onderdeel meegenomen in het belevingsonderzoek bij de betreffende ambitie. De indicatoren komen bij elke ambitie en actielijn terug en zijn niet bedoeld om op afgerekend te worden. Zij geven een indicatie of wij de juiste dingen doen zodat wij tijdig kunnen bijsturen.

Ambitie: Aantrekkelij ke woon en leefomgevin g

Indicator

Bron

Kwalitatie f onderzoe k

Kerngespr ekken en enquêtes

Kwaliteits score openbare ruimte (niveau van onderhou d)

Schouw op basis van uitgangsp unten beleidspla n (norm toetsen)

Freque ntie meten

Wanne er actuele gegeve ns beschik baar

Doorlo pend

Doorlop end actueel

Inciden teel

Schouw moet nog plaatsvi nden

Meetmo ment IST

IST 2018

SOLL 2022

2018

N.v.t.

Afspiegeling t.a.v. afgesproken woningbouwpro gramma

2018

Nog onbek end

100% moet voldoen aan de vastgestelde norm

Wij zetten ons in om alle kernen aantrekkelijk houden op het gebied van wonen en leven Actielijn: Realistischer bouwen en wonen Een beter bij de behoefte passende woonruimte voor jong en oud Actielijn: Aantrekkelijk ere openbare ruimte

Een meer toekomstgeri chte en duurzame inrichting

33

Actielijn: Toekomst bestendiger sport- en onderwijsvastgoed Betere borging van de toegankelijkh eid, het gebruik, het onderhoud en de exploitatie van sport- en onderwijsvas tgoed

Aantal beoordee lde initiatieve n tot privatiseri ng

Gemeente

Doorlo pend (volgen s aan initiatie ven)

2022

2018

0

Alle ingekomen verzoeken tot privatisering zijn gezamenlijk onderzocht.

N.v.t.

Kwalitatief oordeel. Basis van strategische agenda.

Actielijn: Maatschapp elijke veiligheid Versterken van de maatschapp elijke veiligheid door de bewustwordi ng en verantwoord elijkheid te vergroten

Kwalitatie f onderzoe k

Burgerpeil ing

Eenmal ig

2021

2018

Realistischer bouwen en wonen Wat willen we bereiken? Een beter bij de behoefte passende woonruimte voor jong en oud toegespitst op elke kern Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) 1) We kennen de kwantitatieve behoefte per kern. 2) We geven gemeentelijke kavels uit op uitbreidingsplannen en faciliteren ontwikkelaars bij hun plannen. Wij sturen beleidsmatig op inbreiding voor uitbreiding.

34

Waar gaan we naar toe? (SOLL) 1) We kennen de kwantitatieve behoefte én kwalitatieve behoefte (over het gewenste aantal en type woningen per kern) en hebben een ontwikkelstrategie toegepast waardoor we in elke kern een perspectief hebben voor een beter passend aanbod hebben dat voorziet in de lokale behoefte. (Deze SOLL is inmiddels bereikt) 2) We hebben een kwaliteitsslag gemaakt in de woningbouwprogrammering met perspectief op zowel de korte termijnbehoefte als de lange termijnbehoefte: a. We hebben kwalitatief programmeren conform het “Uitvoeringsnota woningbouw” een plek gegeven. Ingebed in gemeentelijk beleid en werkwijze. (Deze SOLL is inmiddels bereikt) b. We hebben recht gedaan aan onze beleidsdoelstelling dat inbreiding de voorkeur krijgt voor uitbreiding doordat wij: · De inbreidingsmogelijkheden in elke kern onderzocht en benut (of geprogrammeerd). · Onze strategische grondposities hebben afgestemd op de kansen voor inbreiding.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting We herkennen de brede behoefte van de samenleving aan woningen en nieuwbouwkavels. Als leveren wij een aanzienlijke bijdrage aan de woningmarkt. Het benutten van inbreidingslocaties is een opgave die wij verder intensiveren. Wij zetten onze faciliterende houding richting projectontwikkelaars om naar een proactieve houding en nemen deze (potentieel toekomstige plannen) ook mee in onze meerjarenprogrammering. Ten aanzien van de woningbouw in zijn algemeen is er al geruime tijd sprake van een opgaande markt. Dit vertaalt zich in snelle doorlooptijden bij verkoop en aanzienlijke prijsstijgingen bij aankoop, zowel in de bestaande markt als nieuwbouwmarkt (bouwkosten). De betaalbaarheid van woningen staat daarmee onder druk, zeker voor de groep inwoners met een kleiner budget. In onze eigen woningbouwplannen zorgen wij voor een gedifferentieerd aanbod met voldoende kleinere kavels. Met ontwikkelaars maken wij afspraken over verkavelingsplannen, passend bij de actuele lokale behoefte. In 2022 werken wij door aan ons woningbouwprogramma. Speerpunt is het afstemmen van het aanbod op de lokale behoefte in elke kern. Wij geven prioriteit aan inbreiding, maar zetten kracht bij via maatwerk op uitleglocaties.

Evaluatie nota inbreidingslocaties Wat gaan we daarvoor doen? De nieuwe Nota Inbreidingslocaties is begin 2021 vastgesteld. De nota geeft meer ruimte voor maatwerk bij inbreidingslocaties. Wij willen dit beleid na 2 jaar evalueren. Wat leveren we op?  Evaluatie Nota Inbreidingslocaties in 2023. Faciliteren van inbreidingslocaties en ontwikkelen van uitbreidingslocaties Wat gaan we daarvoor doen? Wij sturen actief op inbreiding, waarbij de mogelijkheid bestaat dat strategische grondposities worden ingenomen, indien inbreidingsmogelijkheden niet aanwezig zijn. Het gaat om een wisselwerking tussen (het stimuleren van) de ontwikkeling van inbreidingslocaties en de ontwikkeling van gemeentelijke uitgifteplannen, vaak gelegen aan de randen van kernen.

35

Wat leveren we op?  Meerjarige kernenprogramma’s: perspectief op toekomstige gemeentelijke woningbouwplannen, afstemming met particuliere eigenaren/projectontwikkelaar over private ontwikkelingen. Afstemmingsoverleg(gen) met woonwerkgroepen kernen over meerjarige woonprogrammering.  Woningbouwprogramma's waarbij wij sturen op de lokale behoefte en betaalbaarheid van het aanbod, door afspraken te maken over woningbouwtypes en verkavelingsplannen.  Jaarlijkse rapportage monitor woningbouw, waarin wij beoordelen in hoeverre onze totale programmering op koers is, danwel aanpassing behoeft.

Aantrekkelijkere openbare ruimte Wat willen we bereiken? Een meer toekomstgerichte en duurzame inrichting Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) 1. Voor het onderhoud van de openbare ruimte zijn onderhoudsniveaus vastgelegd (IBOR). Er is een duidelijke relatie tussen de onderhoudsniveaus en de daarvoor beschikbare financiële middelen voor uitvoering. De huidige onderhoudsniveaus sluiten niet altijd geheel aan bij de verwachtingen die daarover bestaan in de samenleving. 2. Keuzes ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte worden vaak op ad hoc-basis gemaakt. Afstemming met bewoners en gebruikers vindt plaats op projectniveau. Hierdoor ontstaan “gemeentebreed” verschillen in de inrichting van de openbare ruimte en in toegepaste (bouw)materialen. Soms zijn er daardoor minder goede keuzes gemaakt. Het onderhoud kan hierdoor niet altijd efficiënt gebeuren en ook is de toegankelijkheid niet altijd voor alle gebruikers geborgd. Dat kan leiden tot ontevredenheid van bewoners of gebruikers over de openbare ruimte. Waar gaan we naar toe? (SOLL) 1. Ten aanzien van het onderhoud van de openbare ruimte wordt een nieuwe afweging gemaakt binnen de gestelde (financiële) randvoorwaarden, waarin onderhoudsniveau(s), veiligheid en onderhoudskosten de hoofdingrediënten zijn. Hierbij wordt ook de inzet van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt optimaal benut.

(Beeldkwaliteitsplan) 2. Ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte wordt een Kwaliteitsplan Openbare Ruimte opgesteld (KOR). Het KOR wordt bij nieuwe plannen en bij herinrichting- en onderhoudsprojecten betrokken en is van invloed op de keuzes die gemaakt worden bij de inrichting. Daardoor worden beter onderbouwde keuzes gemaakt en neemt naar verwachting de tevredenheid van bewoners en gebruikers toe. Onder het KOR wordt ook een Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) opgesteld waarin meer specifiek wordt ingegaan op groenelementen.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Duurzaamheid wat betreft de inrichting van de openbare ruimte vertaalt zich in meer leefbaarheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en een beheerstechnische inrichting. Een openbare ruimte waarin het compromis gezocht wordt tussen wat de samenleving wil en waarin we inspelen op actuele uitdagingen met betrekking tot het klimaat. In onze opgaven zoeken wij hierin de balans.

Gebiedsontwikkeling Weerselo Wat gaan we daarvoor doen? Het Centrumgebied is herontwikkeld en opgeleverd. De resterende opgave gaat over de realisatie van de rondweg en de traverse door Weerselo.

36

Wat leveren we op?  Realisatie Rondweg en traverse. Opstellen KOR (kwaliteitsplan openbare ruimte) Wat gaan we daarvoor doen? Wij onderzoeken hoe we de beleving en tevredenheid van alle gebruikers van de openbare ruimte kunnen meenemen voor keuzes over inrichting en onderhoud. We verhogen de uitstraling van de openbare ruimte. Wat leveren we op?  Vaststellen KOR als kapstok (kwaliteitsplan openbare ruimte).

Toekomstbestendiger maatschappelijk vastgoed Wat willen we bereiken? Meer geactualiseerde visie op sport- en onderwijshuisvesting vastgoed en ander maatschappelijk vastgoed Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) · De buitensportaccommodaties in de gemeente Dinkelland zijn allemaal geprivatiseerd en zijn gericht op de breedtesport. De binnensportaccommodaties zijn grotendeels in gemeentelijk beheer. · Het rapport Samen Scholen (IHP voor Dinkelland) is op 29 november 2011 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is destijds de visie op onderwijshuisvesting vastgesteld. Waar gaan we naar toe? (SOLL) · Ambities tot privatisering van binnensportaccommodaties worden in samenwerking met de initiatiefnemer onderzocht. · Het rapport Samen Scholen wordt actueel gehouden. · Voor de kern Denekamp wordt een onderwijshuisvestingsscenario uitgewerkt op basis van een denkrichting met twee locaties. · We beschikken over een (robuuste) sportstructuur waarin onze opgaven voor het sportvastgoed in samenhang met elkaar worden aangevlogen.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Wij vinden het belangrijk dat er in de kernen ruimte is om elkaar te ontmoeten en om samen te komen. Wij willen een bijdrage leveren aan de instandhouding van voorzieningen. Dit geldt in brede context voor winkels, horeca, kerken, kulturhuzen, sportvoorzieningen en scholen. Voor de versterking van onze maatschappelijke voorzieningen faciliteren wij de initiatieven uit de samenleving om te komen tot clustering van vastgoed en accommodaties. Het gaat daarbij om de maatschappelijke meerwaarde. De samenleving moet de voordelen ondervinden. Wij kijken gericht naar onderwijsvoorzieningen, wij gaan gesprekken aan over verzelfstandiging van accommodaties en wij participeren in het sportakkoord.

Duurzame instandhouding maatschappelijke voorzieningen door verzelfstandiging Wat gaan we daarvoor doen? Wij onderzoeken op initiatief van verenigingen samen de mogelijkheden van privatisering.

37

Wat leveren we op?  Faciliteren van en verlenen van medewerking aan verzelfstandigingsambities van maatschappelijke voorzieningen. Accent ligt op het op afstand zetten van binnensportaccommodaties, waarbij beheer, exploitatie en onderhoud door lokale stichtingen (of vergelijkbare entiteiten) wordt verricht. Voor wat betreft het eigen vastgoed wordt gekeken naar regionale samenwerking. Lokaal Sportakkoord Dinkelland Wat gaan we daarvoor doen? Wij geven uitvoering aan een lokaal sportakkoord in samenwerking met verenigingen en maatschappelijke partners. Wat leveren we op?  Uitvoering van opgaven zoals genoemd in het Lokaal sportakkoord. Uitvoering Samen Scholen 2030 en uitvoering Scenariokeuze huisvesting basisonderwijs Denekamp Wat gaan we daarvoor doen? Wij houden het rapport Samen Scholen 2030 actueel. (Herkennen de behoefte om in elke kern een onderwijsvoorziening te houden). Wij ondersteunen de denkrichting van twee onderwijslocaties in Denekamp. Wat leveren we op?  Monitoring van de uitvoeringsopgaven (per kern) uit Samen Scholen 2030.  Onderzoek scenariokeuze huisvesting basisonderwijs Denekamp: uitwerking van gezamenlijke ambitie (schoolbesturen en gemeente) over toekomstige huisvesting van het onderwijs op twee locaties in Denekamp. Clustering nabij TCC/Kulturhus; nieuwbouw nabij huidige locatie Zevenster.

Parallel aan deze opgave wordt een uitwerking gemaakt van de benutting van binnensportaccommodaties.  Advies en kostenraming infra: als onderdeel van deze ambitie zullen infrastructurele aanpassingen aan de openbare ruimte moeten worden gedaan. Het advies hierover is onderdeel van de vernieuwbouwopgave.

Maatschappelijke veiligheid Wat willen we bereiken? Versterken van de maatschappelijke veiligheid door de bewustwording en verantwoordelijkheid te vergroten Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) · Op dit moment passen wij onze beleidskaders toe als toetsend instrumentarium. Waar gaan we naar toe? (SOLL) · Wij hebben onze beleidskaders geëvalueerd, waarbij wij bewustwording en verantwoordelijkheid van maatschappelijke veiligheid centraal hebben gesteld.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Op het gebied van veiligheid hebben wij met veel veiligheidsvraagstukken te maken, van woonoverlast en jeugdcriminaliteit tot verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit.

38

Dit complexe terrein kent niet alleen veel vraagstukken, partijen en instrumenten maar ook tal van verbindingen met ander gemeentelijk beleid. Wij zien dat een effectieve inzet op het veiligheidsdomein keuzes vereist − keuzes over prioriteiten, instrumenten en samenwerking met veiligheidspartners. Met het opstellen van een strategische agenda willen wij focus aanbrengen.

Opstellen en opvolgen strategische agenda Maatschappelijke Veiligheid met aandacht voor de thema's: ondermijning, alcohol en drugs (jeugd) en kwetsbare personen Wat gaan we daarvoor doen? Strategische agenda opstellen over het taakveld "veiligheid" op basis waarvan wij de komende jaren onze focus leggen. Wat leveren we op?  Strategische agenda. Opvolgen resultaten burgerpeiling "Corona-gezondheid-veiligheid" Wat gaan we daarvoor doen? Burgerpeiling uitvoeren over veiligheid waarin wij de mening van de samenleving vragen over het aspect veiligheid en overlast, gecombineerd met de situatie waarin we leven rondom Corona. Het doel van de burgerpeiling is om onze strategische agenda verder vorm te geven dan wel bij te stellen. Wat leveren we op?  Burgerpeiling Thema Veiligheid.

Aantrekkelijke woon- en leefomgeving - financieel Financiële kaders Ambitie Aantrekkelijke woon- en leefomgeving Aantrekkelijke woon- en leefomgeving

Bedragen × € 1.000

Actielijnen

Oorspronkelijk begroot

Restant september 2021

Wij houden het rapport Samen Scholen 2030 actueel. (Herkennen de behoefte om in elke kern een onderwijsvoorziening te houden)

15

15

Werkbudget toekomstig bestendiger sport- onderwijsvastgoed

60

10

Werkbudget realistisch bouwen en wonen

40

14

Onderzoek vergunningparkeren Ootmarsum

27

0

1.194

581

500

400

Project en procesgelden inbreiding voor uitbreiding * Stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling *

39

Project en procesgelden Maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie *

821

62

Centrumplan (Be)leefbaar centrum Ootmarsum

150

142

Totaal Aantrekkelijke woon- en leefomgeving

2.808

1.223

* Ambities 2018 toegevoegd aan deze financiële kaders. Bij het restant is rekening gehouden met verplichtingen

40

Ambitie Duurzaam Dinkelland Inleiding Ambitie Duurzaam Dinkelland De gemeente DInkelland haakt aan bij de doelstelling dat in 2050 de energievoorziening volledig duurzaam moet zijn. Dat is ambitieus. Hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Hier willen we samen met inwoners, organisaties en andere gemeenten invulling aan geven. Het thema duurzaamheid is een dynamisch beleidsterrein dat volop in ontwikkeling is en aan verandering onderhevig. We constateren dat er de afgelopen jaren de nodige inspanningen zijn geleverd. Zo is een aantal inspanningen uit de ambitiebegroting reeds uitgevoerd die inmiddels geborgd zijn in de lijn (actielijn afval). We zien tegelijkertijd ook dat er voor de komende jaren extra taken en uitdagingen op ons afgekomen zijn. Denk onder meer aan de Regionale Energie Strategie, de warmtevisie en het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. In de begroting 2020 zijn daarom de actielijnen en inspanningen reeds bijgesteld, daarbij is rekening gehouden met de huidige trends en ontwikkelingen en de uitkomsten van de mid-term review. We zullen de komende jaren moeten blijven inspelen op de ontwikkelingen en bijsturen waar nodig. Communicatie en bewustwording Veel mensen zijn er van doordrongen dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt en dat de klimaatverandering moet worden tegengegaan.

Ook is er het besef dat de mensheid daar iets aan moet doen. Echter: als de maatregelen voor duurzame opwek via bijvoorbeeld zonnevelden of windturbines dichtbij komen groeit ook de weerstand. Dat zien we ook in onze gemeente. Daarbij is onrust over onder andere de invloed van grote windturbines op de gezondheid. De energietransitie is een opgave die we samen moeten doen. Participatie is dan ook van groot belang bij (grootschalige) opwek van duurzame energie. We zien het als onze taak om de komende jaren nog sterker in te zetten op bewustwording en communicatie. We zetten ons in op het proces mét onze inwoners en samen te kijken naar de wijze waarop we invulling geven aan de grootschalige energietransitie. Regie houden in het gebied en lusten en lasten lokaal is daarbij een belangrijk uitgangspunt. We richten ons op de noodzaak en effecten van de grootschalige energietransitie, maar vooral ook op het stimuleren van kleinere initiatieven van onderop, met aandacht voor de mogelijkheden voor energieopwekking én energiebesparing. Programma Duurzaamheid in relatie tot corona Vanwege corona hebben we de afgelopen periode veelal digitaal het gesprek met onze inwoners en kernraden moeten voeren. We hebben hiermee reeds veel inwoners bereikt. Echter, met name voor gevoelige onderwerpen als wind en zon, is juist het fysieke gesprek ook van belang.

Als de maatregelen het weer toelaten zullen we de komende periode hier dan ook met name op inzetten. Voor de lange termijn zijn vooralsnog geen directe inhoudelijke consequenties te benoemen. Wel bestaat het risico dat duurzaamheidsinitiatieven en – projecten in prioriteit achterop raken omdat lokaal maatschappelijk andere prioriteiten worden gesteld, en meer gericht zijn op de kortere termijn. Ook in dit perspectief is inzet op communicatie en bewustwording van belang. (Uitvoeringslasten van het) Klimaatakkoord: wat moeten we nog meer verwachten? Bij de instemming van het Klimaatakkoord hebben gemeenten een duidelijk signaal afgegeven dat uitwerking van drie randvoorwaarden noodzakelijk is: haalbaar-/betaalbaarheid voor de samenleving, de juiste bevoegdheden en een tegemoetkoming in de uitvoeringslasten. Om invulling te geven aan deze laatste voorwaarde, is afgesproken dat er een onderzoek komt naar de uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord. Het onderzoek loopt en heeft voorlopig geleid tot een overzicht van taken en bijbehorende uitvoeringslasten voor gemeenten, provincies en waterschappen. Om invulling te geven aan deze laatste voorwaarde, is eind 2020 een rapport verschenen over de taken en de uitvoeringslasten. Vooralsnog zijn daar vanuit het Rijk nog geen duidelijke kaders en middelen aan verbonden.

41

Het klimaatakkoord gaat verder dan de opgave energietransitie. Het rapport mbt de uitvoeringslasten klimaatakkoord geeft een overzicht van taken voor gemeenten, provincies en waterschappen. Voor gemeenten gaat het om thema's als mobiliteit, gebouwde omgeving, infrastructuur en circulaire economie. We zullen voor de komende periode moeten beraden of en hoe de duurzaamheidsdoelstellingen in deze thema's geïntegreerd moeten worden.

Meetbaarheid Indicatoren Deze P&C-cyclus gaan we meer monitoren op output en outcome. In de begroting van 2019 hebben we aangegeven dat we op het niveau van ambitie een belevingsonderzoek onder onze inwoners gaan houden om een nulmeting te krijgen. Voor deze ambitie (Duurzaam Dinkelland) zien we af van een belevingsonderzoek. We gebruiken de in Nederland gehanteerde Klimaatmonitor (Klimaatmonitor) om de voortgang te meten. Daarnaast gebruiken we de overall midterm review van het coalitieakkoord om een indicatie te krijgen van de tussentijdse effecten. Uiteraard worden onze inwoners en de raad nadrukkelijk bij dit onderzoek betrokken. Voor de actielijnen gaan we de kwantitatieve indicatoren meten. Ook hierbij gaan we uit van een nulmeting. Deze indicatoren monitoren we doorlopend voor zover ze beschikbaar zijn. De indicatoren komen bij elke ambitie en actielijn terug en zijn niet bedoeld om op afgerekend te worden. Zij geven een indicatie of wij de juiste dingen doen zodat wij tijdig kunnen bijsturen.

Ambitie: Duurzaam Dinkelland

Indicator

Bron

Wij zetten ons actiever in voor het beperken van de gevolgen van klimaatvera ndering

Belevingson derzoek

Newcom

Frequent ie meten

Wanne er actuele gegeve ns beschik baar

Meetmo ment IST

IST 2018

SOLL 2022

42

Actielijn: Energie Geen gebruik van fossiele brandstoffe n, maar duurzame vormen van energieopwekking

Percentage duurzame energieopwe kking

Klimaatmoni tor 2016

loopt 2 jaar achter, jaarlijks bijgewer kt, rijkswate rstaat

Per onderd eel apart.O nline kijken wat actuele stand is

Klimaatmoni tor 2016

11% duurz ame energi e opwek king

18% duurzame energie opwekking

Basis is 2400 tj

5% energiebes paring tov 2400TJ

Actielijn: Meer abest eraf en meer zon er op Zo veel mogelijk daken zijn asbestvrij in 2024 en er zitten meer zonnepanel en op deze daken

Aantal m2 asbestdaken bedrijventerr einen

Asbestinvent arisatie provincie Overijssel

0meting februari 2018

10.00 0 m2

Aantal m2 asbestdaken landelijk gebied

Asbestinvent arisatie provincie Overijssel

0meting februari 2018

628.0 00 m2

Aantal m2 asbestdaken stedelijk gebied

Asbestinvent arisatie provincie Overijssel

0meting februari 2018

33.00 0 m2

43

Totaal aantal m2 gesaneerder asbestdaken

Asbestinvent arisatie provincie Overijssel

0meting februari 2018

400.000 m2 (1 jan 2022)

Actielijn: Meer circulaire inkoop Bij inkoop van de gemeente meer rekening houden op de herbruikbaa rheid van producten en grondstoffe n.

Percentage aanbestedin gen met SROI

Vensters voor bedrijfsvoeri ng

Jaarlijks

Voorjaa r

23%

30%

Percentage aanbestedin gen waarbij gunningscrit eria op dit gebied zijn opgenomen

Gemeente Dinkelland

Jaarlijks

Voorjaa r

37,50 %

50%

Energie: Wind en zon Wat willen we bereiken? Geen gebruik van fossiele brandstoffen, maar duurzame vormen van energieopwekking Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) Op dit moment wekken we binnen de gemeente Dinkelland 11% van ons energieverbruik duurzaam op (Bron Klimaatmonitor 2016). Waar gaan we naar toe? (SOLL) Dinkelland haakt aan bij de landelijke doelstelling om in 2050 de opwekking van 100% duurzame energie te hebben. Tussendoelen: · Het tussendoel is om in 2023, 20% duurzame opwekking van energie te realiseren en 6% energiebesparing; · In 2030 zitten we op 30% duurzame opwekking en 12% energiebesparing

44

In het klimaatakkoord van Parijs heeft Nederland samen met 194 andere landen toegezegd te zorgen dat de aarde in 2050 niet meer dan twee graden is opgewarmd. Het kabinet heeft met het nationale Klimaatakkoord een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49 % ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. Mocht een aangescherpte doelstelling in de EU niet haalbaar blijken, dan zal Nederland ernaar streven om met gelijkgestemde Noordwest-Europese landen tot ambitieuzere afspraken te komen dan de door de EU toegewezen landenallocatie. Omdat de uitkomst van de internationale gesprekken nog niet vaststaat, kan de uiteindelijke doelstelling voor 2030 afwijken van de 49% waar het kabinet nu van uitgaat. Een betekenisvolle stap is gezet in de Europese Raad van 20 juni 2019, waarbij een grote meerderheid van de lidstaten klimaatneutraliteit voor 2050 heeft omarmd.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Deze actielijn wind en zon richt zich met name op elektriciteit en de doelstelling dat in 2050 100% van de elektriciteit duurzaam is opgewekt. Hierbij bundelen we de krachten in Noordoost Twente en Twente. De gemeenten hebben in NOT-verband aangegeven in 2030 225 GWh elektriciteit duurzaam te willen opwekken. Belangrijkste opgaven in deze actielijn vormen het invulling en uitwerking geven aan de Regionale Energie Strategie 2.0, het stimuleren van zon op dak, het wind- en zonneveldenbeleid (conform het procesvoorstel wind en zon) en oprichting van een regionaal energiebedrijf. Voldoende netcapaciteit is een belangrijke randvoorwaarde om projecten te realiseren. We zien dat Dinkelland tegen de grenzen aanloopt. We gaan in gesprek met de netbeheerder voor mogelijke oplossingen. Communicatie en participatie is van groot belang bij (grootschalige) opwek van duurzame energie. De energietransitie is immers een opgave die we samen moeten doen. We zullen de komende periode inzetten op het proces mét onze inwoners en samen te kijken naar de wijze waarop we invulling geven aan de grootschalige energietransitie. Regie houden in het gebied en lusten en lasten lokaal is daarbij een belangrijk uitgangspunt.

Invulling en uitwerking geven aan de Regionale Energie Strategie (samen met de 14 Twentse gemeenten, waterschap en netbeheerders) Wat gaan we daarvoor doen? Actualisatie van de RES Twente 1.0 naar RES Twente 2.0 in juli 2023. Wat leveren we op?  Definitief bod voor Noordoost Twente binnen de RES Twente 2.0 in juli 2023. Meer inzet op bewustwording en communicatie rondom de energietransitie Wat gaan we daarvoor doen? Meer inzet op bewustwording en communicatie rondom de energietransitie. Wat leveren we op?  Uitgave huis-aan-huiskrant over de energietransitie, windbeleid, zonneveldenbeleid, warmte en energiebesparing.  Communicatie over de opgave, noodzaak en kansen en mogelijkheden rondom de energietransitie.

45

Meer inzet op participatie rondom de energietransitie en de ontwikkeling van instrumenten om de lusten en lasten lokaal te laten zijn Wat gaan we daarvoor doen? Ontwikkeling en inzet van instrumenten ter bevordering van de participatie rondom de energietransitie. Wat leveren we op?  Voorstel voor oprichting van een regionaal energiebedrijf.  Verkenning en inzet van instrumenten ter versterking van de participatie in de energietransitie. Opstellen stimuleringsregeling voor het stimuleren van zon op dak Wat gaan we daarvoor doen? Landelijke subsidies voor kleinschalige zonneprojecten (kleinverbruik aansluitingen) zijn gestopt, omdat zonnepanelen steeds goedkoper zijn geworden. Toch zet de gemeente Dinkelland in op zon op dak ook voor kleinschalige zonneprojecten (kleinverbruik aansluitingen). Wat leveren we op?  Voorstel voor invoering van een stimuleringsregeling inclusief financiële consequenties.  Realisatie van projecten voortvloeiend uit het project 'gemeente zoekt dak'. Samen met Losser Oldenzaal en Tubbergen invulling geven aan grootschalige energietransitie Wat gaan we daarvoor doen? Beleidsbehoevende thema's van de energietransitie zoveel mogelijk in NOT verband inrichten. Wat leveren we op?  Inrichten van de opgave met (zonneveldenbeleid/windbeleid).

betrekking

tot

de

grootschalige

energietransitie

Energie: Warmte Wat willen we bereiken? In 2050 zijn alle huishoudens en bedrijven in de gemeente Dinkelland van het aardgas af. Deze actielijn is gericht op de doelstelling dat in 2050 alle huishoudens en bedrijven in de gemeente Dinkelland van het aardgas af zijn. Hiervoor is een warmtevisie opgesteld en een routekaart uitgezet. Samen met inwoners willen we werken aan haalbare en betaalbare oplossingen, die we verwerken in een wijkuitvoeringsplan per kern. Ook willen we ons inzetten voor het stimuleren en faciliteren van biogas. Duurzaamnieuws: heel Nederland van het gas af hoe gaan we dat doen

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Deze actielijn is gericht op de doelstelling dat in 2050 alle huishoudens en bedrijven in de gemeente Dinkelland van het aardgas af zijn. Hiervoor is een warmtevisie opgesteld en een routekaart uitgezet. Samen met inwoners willen we werken aan haalbare en betaalbare oplossingen, die we verwerken in een wijkuitvoeringsplan per kern. Het accent over de warmtetransitie lag de afgelopen jaren (landelijk) sterk op de techniek en op de maatschappelijk laagste kosten. Hierin was de positie en het perspectief van de woningeigenaren en vastgoedeigenaren nog onderbelicht en zeker die van de individuele woningeigenaar.

46

Nu we in de fase komen dat woningeigenaren betrokken moeten worden bij de keuzes die zij voor hun huis moeten maken, komt naar voren dat een collectieve grootschalige warmte-infrastructuur (warmtenet) vaak niet direct voor de hand ligt en de kaders en middelen vanuit (rijks)overheid nog achterblijven. De consequentie daarvan is dat de focus van wijkgericht naar meer woninggericht verlegd moet worden en de aandacht meer gericht wordt op het betrekken van alle inwoners in de geselecteerde kernen en met hen moet toewerken naar oplossingen. Dit proces is complexer en zeker meer tijdsintensief dan waar in het verleden rekening is gehouden. We zullen in de komende periode opnieuw moeten kijken hoe we hier invulling aan geven, en welke rol we als gemeente moeten, kunnen en willen innemen. Ten aanzien van biogas zien we voor Dinkelland en Noordoost Twente kansen. We faciliteren de realisatie van een biogasnetwerk in Noordoost Twente, waar agrariërs gefaseerd op kunnen aanhaken.

Faciliteren biogas(rotonde) Wat gaan we daarvoor doen? Faciliteren van de realisatie van een biogasnetwerk in Noordoost Twente in samenwerking met agrariërs. Wat leveren we op?  Een bedrijfsplan voor het gefaseerd realiseren van een biogasnetwerk in Noordoost Twente in samenwerking met deelnemende agrariërs. Invulling en uitwerking geven aan de warmtevisie Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering van de inspanningen voortvloeiend uit de warmtevisie. Wat leveren we op?  Wijkuitvoeringsplannen voor de kernen Weerselo en Tilligte.

Duurzaam van onderop Wat willen we bereiken? Het aanjagen en stimuleren van initiatieven van onderop Deze actielijn is gericht op het aanjagen en stimuleren van initiatieven van onderop. De duurzaamheidsambities vullen we namelijk samen met onze inwoners, ondernemers en organisaties in. Zij hebben een belangrijk aandeel in het realiseren van een uiteindelijk energieneutraal Dinkelland. Om initiatieven en werkgroepen een stap verder te helpen nemen we een aanjagende en stimulerende rol in, zodat projecten ook daadwerkelijk van de grond komen.

Toelichting Het thema duurzaamheid staat steeds meer op de agenda in onze kernen. Werkgroepen zijn in opkomst en kernen gaan steeds meer nadenken over de wijze waarop zij invulling kunnen geven aan de opgave waar we voor staan. Vragen en initiatieven rondom duurzaamheid zullen de komende jaren groeien. Hier zullen we als gemeente op in moeten spelen om te zorgen dat deze vragen en initiatieven gefaciliteerd worden. Communicatie en bewustwording op mogelijkheden voor energieopwekking en –besparing Wat gaan we daarvoor doen? Communicatie en bewustwording op mogelijkheden voor energieopwekking en –besparing.

47

Wat leveren we op?  Inwonerscampagne ter ondersteuning van het energieloket vanuit Energie van Noordoost Twente. Energieloket https://www.duurzaambouwloket.nl/noordoosttwente adviseert inwoners over energiebesparing en te nemen maatregelen in de eigen woning. Invullen en uitvoering geven aan het Energieloket 3.0 Wat gaan we daarvoor doen? Inrichten en invulling geven aan Energieloket 3.0 Dinkelland. Wat leveren we op?  Een goed werkend energieloket dat door de inwoners van Dinkelland gevonden wordt. Ondersteunen en aanjagen van werkgroepen en coöperaties duurzaamheid in de kernen Wat gaan we daarvoor doen? Aanjagen en stimuleren van werkgroepen en coöperaties duurzaamheid in de kernen. Wat leveren we op?  Professionalisering van de werkgroepen en coöperaties duurzaamheid in de kernen en het versterken van de onderlinge samenwerking. Stimuleren en faciliteren van initiatieven van inwoners, ondernemers en organisaties Wat gaan we daarvoor doen? Ondersteunen en aanjagen van duurzaamheidsinitiatieven van onderop. Wat leveren we op?  Aantal initiatieven van onderop die de energietransitie versnellen. Verkennen en invoeren van instrumenten ter stimulering van het verduurzamen van oudere woningen Wat gaan we daarvoor doen? Voorstel voor het stimuleren van het verduurzamen van oudere woningen inclusief financiële consequenties.

Wat leveren we op?  Een stimuleringsregeling voor het verduurzamen van woningen met een bouwjaar van voor 1992.

Circulaire inkoop Wat willen we bereiken? Bij inkoop van de gemeente meer rekening houden op de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen. Deze actielijn is er op gericht om bij inkoop van de gemeente meer rekening te houden met de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen. Er wordt beleid gemaakt hoe hier invulling aan te geven. Daarbij hebben gemeenten Tubbergen en Dinkelland op 3 februari 2020 het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen ondertekend. Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) Op dit moment hebben we nog geen helder beeld van wat circulaire inkoop voor de gemeente betekent en daarmee ook niet waar we staan. We gaan dit instrument ontwikkelen.

48

Waar gaan we naar toe? (SOLL) · Er is een helder inkoopbeleid met duidelijke normen voor circulair inkopen · Het is meetbaar of er circulair ingekocht wordt · In 2022 wordt ingekocht conform de in het beleid gestelde normen. Circulaire Economie helpt onze duurzame ambities te verwezenlijken. De circulaire economie en is een erg breed begrip. Het Ministerie van VROM hanteert de volgende definitie: “het toepassen van milieuaspecten en sociale aspecten in alle fasen van het inkoopproces, zodat dit uiteindelijk leidt tot de daadwerkelijk levering van een product, dienst of werk dat aan deze eisen voldoet.” Binnen Dinkelland ligt de focus op circulair inkopen. Hierbij gaat het om de inzet van het instrument Inkoop om productie en (her)gebruik van circulaire producten en diensten te stimuleren en zo duurzaamheid te versterken[1]. [1] Pianoo, kader voor circulair inkopen https://www.pianoo.nl/sites/default/files/documents/documents/kadercirculairinkopen-20april2015.pdf

Inspanningen die bijdragen aan het doel Toelichting Deze actielijn is er op gericht om bij inkoop van de gemeente meer rekening te houden met de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen. Gemeente Dinkelland heeft op 3 februari 2020 het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen ondertekend. Er is beleid gemaakt hoe hier invulling aan te geven.

Opstellen en uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering van de acties voortvloeiend uit het actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen, dat medio 2021 is vastgesteld. Circulaire inkoop maakt hier onderdeel van uit. Wat leveren we op?  Uitgevoerde acties voortvloeiend uit het actieplan Maatschappelijk Verantwoord inkopen.

Asbest eraf, zon erop Wat willen we bereiken? Eind 2022 zijn zoveel mogelijk asbestdaken gesaneerd. Vanuit de gemeente worden activiteiten in het kader van de Versnellingsaanpak asbestdakensanering door Rijk en Provincie, pro-actief gevolgd. De gemeente haakt aan bij activiteiten die passen bij de doelstelling. Waar stonden we aan het begin van de coalitieperiode? (IST) In Dinkelland is in het buitengebied 628.000 m² aan asbestdaken aanwezig, in het stedelijk gebied 33.000 m² en op de bedrijventerreinen 10.000 m², welke direct onderhevig zijn aan de weersinvloeden. (Bron: asbestinventarisatie provincie Overijssel, situatie 2017) Waar gaan we naar toe? (SOLL) In afwachting van de behandeling van aangepaste wetsvoorstel Asbestdaken in de eerste kamer, is de SOLL voor 2020 als volgt: eind 2022 is zoveel mogelijk van de asbestdaken gesaneerd.

49

Op 4 juni 2019 heeft de Eerste Kamer het wetvoorstel asbestdakenverbod per 2025 verworpen. Naast de discussie over gezondheidsrisico’s bij sanering van asbest, is het ‘moeten’ er voorlopig vanaf. Zie ook: Eerste kamer verwerpt wetsvoorstel. Losse asbestvezels zijn schadelijk voor de volksgezondheid, het (langdurig) inademen van deze vezels kan leiden tot kanker. Asbestbranden leiden tot onrust over de volksgezondheid en vormen een risico op hoge maatschappelijke kosten en economische schade. Ondanks dat er (nog) geen verbod is grijpen we dit verbod aan om verduurzaming te bevorderen. Onze voorkeur gaat uit naar plaatsing van zonnepanelen ter vervanging van asbestdaken. Via het Duurzaamheidsfonds Dinkelland willen we het plaatsen van panelen stimuleren. Het Rijk (trekker), de provincie en de gemeenten onderzoeken de mogelijkheden van een revolverend fonds voor het verwijderen van asbestdaken voor particulieren. Van de gemeente wordt vooralsnog een bijdrage in het fonds gevraagd.

Inspanningen die bijdragen aan het doel Verkennen van de mogelijkheden van invoering van een asbestregeling om asbestdakensanering te versnellen. Wat gaan we daarvoor doen? Verkenning van de mogelijkheden voor invoering van een gemeentelijke asbestregeling in aansluiting/aanvulling op het provinciaal fonds. Wat leveren we op?  Een voorstel voor een mogelijke invoering van een gemeentelijke asbestregeling inclusief financiële consequenties.

Duurzaam Dinkelland - financieel Financiële kaders Ambitie Duurzaam Dinkelland Duurzaam Dinkelland

Bedragen × € 1.000

Actielijnen

Oorspronkelijk begroot

Restant september 2021

Programmagelden duurzaamheid *1

1.921

1.392

Samenwerking NOT energietransitie *2

150

100

NOT energieloket 3.0 * 3

120

69

Stimuleringsregeling energietransitie

60

51

2.251

1.616

Totaal Duurzaam Dinkelland

50

Programmagelden duurzaamheid *1 Ambitie 2018 toegevoegd aan deze financiële kaders. Bij het restant is rekening gehouden met verplichtingen. Samenwerking NOT energietransitie *2 Totaal 150 verdeeld over de jaarschijven 2020, 2021 en 2022 NOT energieloket 3.0 *3 Totaal 120 verdeeld over de jaarschijven 2020, 2021 en 2022

51

Ambitie Sterke bedrijvigheid Inleiding Ambitie Sterke Bedrijvigheid

In het coalitieprogramma 2018-2022 van Dinkelland is “ondernemen” als belangrijk thema benoemd. Omdat wij een aantrekkelijke gemeente willen zijn waarin het goed wonen, werken, leven en recreëren is. Het is van groot belang dat het Dinkellandse bedrijfsleven (Agro en food, MKB, detailhandel en vrijetijdseconomie) sterk blijft. Ondernemers zorgen voor banen en investeringen, maar vervullen ook op maatschappelijk vlak een zeer belangrijke rol in onze samenleving. Denk daarbij aan verschillende sponsorrelaties met ons rijke verenigingsleven en bij evenementen. Ondernemers zijn de motor van onze samenleving. Een goed ondernemersklimaat, waarbij de dienstverlening aan en bereikbaarheid van ondernemers goed is, helpt het bedrijfsleven om ook in de toekomst goed te kunnen functioneren. Ondernemers zijn dus van wezenlijk belang voor onze samenleving. Wij zetten ons er dan ook voor in dat het Dinkellandse bedrijfsleven sterk blijft en versterkt wordt. Een `sterker Dinkellands bedrijfsleven` kenmerkt zich door tevreden (startende) ondernemers die hun bedrijfsactiviteiten volop kunnen ontwikkelen en de gemeente zien als partner om mee te denken over de gewenste ontwikkelingen. Een partnerschap tussen ondernemers en gemeente zorgt voor een betere dienstverlening.