CConstaterende datDiemen
Koppel je AI →
Document · PDF

Plan-MER_Warmteprogramma Diemen

Informatieve raadsvergadering 5 november 2026, gemeente DiemenBij agendapunt: Ontwerp Warmteprogramma 2026 gemeente Diemen - 21:3084.948 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

De oppervlakte van het WOS voor een warmtenet voor de hele gemeente op basis van aquathermie is 2.420 m2. Opslag In de zomermaanden wordt veel warmte opgewekt, terwijl de warmtevraag dan juist laag is. Deze overtollige warmte wordt opgeslagen om in de winter te kunnen worden gebruikt, wanneer de warmtevraag hoog is en de watertemperatuur te laag is om direct en efficiënt warmte te leveren. Hiervoor worden WKO-systemen ingezet. Een WKO kan warmte uit aquathermie opslaan tot 25 °C. In de wintermaanden kan deze opgeslagen warmte worden ingezet als aanvullende warmtebron, wanneer directe winning uit oppervlaktewater onvoldoende rendement oplevert. Omdat aquathermie sterk seizoen afhankelijk is, is meer opslagcapaciteit nodig dan bij datathermie, die het hele jaar door een vrijwel constante warmtelevering heeft. Om voldoende warmte op te slaan zijn naar verwachting circa 30–40 WKO-doubletten nodig. Het bovengronds ruimtegebruik per WKO- systeem is 1 m2. Tabel 7.3 Ruimtegebruik aquathermie MT-warmtenet Onderdeel systeem | Temperatuur ( | Aantal | Oppervlakte | Totaal (m²) °C) | (m²) inlaat | 20 | 1 | 120 | 120 WKO-doubletten | - | 40 | 1 | 40 WOS | 75 | 1 | 2.420 | 2.420 piekvoorziening E-boiler in onderstations | - | 34 | 3 | 110 onderstations incl.

e-boilers | - | 34 | 35 | 1.190 individuele afleversets | 70 | 16.900 | 0,12 | 2.020 53 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 54 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 7.2 ZLT-warmtenet Bij een ZLT-warmtenet wordt water met zeer lage temperatuur vanuit de bron naar de huizen getransporteerd. De temperatuur is circa 20 - 25 °C. Onder elke straat komt een leiding te liggen, bewoners kiezen zelf of ze wel of geen aftakking nemen van het warmtenet. Bij aansluiting op een ZLT-net, heeft ieder gebouw een eigen warmtepomp nodig die het water op het benodigde temperatuurniveau brengt voor ruimteverwarming en tapwater. Afbeelding 7.5 ZLT-warmtenet systeem 7.2.1 Warmteoverdrachtstation (WOS) In het warmteoverdrachtstation wordt de druk van het ZLT-warmtenet geregeld. In dit gebouw bevinden zich een regelsysteem, warmtewisselaars en pompen. Transport Voor de leidingen wordt uitgegaan van 100 DN. De temperatuur van de warmte die getransporteerd wordt is circa 30 °C. Onderstations ZLT-warmtenet In de onderstations voor het ZLT-warmtenet bevinden zich een pompinstallatie en regeltechniek. In Diemen zijn er 34 onderstations nodig. Bij een ZLT-warmtenet zijn geen elektroboilers nodig waardoor het oppervlakte kleiner is vergeleken met een MT-warmtenet.

Transformatorhuisjes Vanwege de groeiende elektriciteitsvraag, moeten meer transformatorhuisjes worden geplaatst door Liander. Door elektrische ontwikkelingen in Diemen, zoals elektrische auto’s, elektrisch koken en zonnepanelen, zijn er 60 transformatorhuisjes nodig in Diemen voor het leveren van voldoende elektriciteit. Deze zijn onderdeel van de referentiesituatie. Het uitgangspunt van dit MER is dat voor het ZLT-warmtenet 6 extra transformatorhuisjes nodig zijn. Installaties in huis Een ZLT-warmtenet moet gezien worden als de warmtebron van woningen met een water/water- warmtepomp. Daardoor is er geen bodemlus nodig voor de warmtepomp van de woning. Verder is de warmtepompinstallatie in de woning identiek als die van een warmtepompinstallatie met bodemlus. De warmtepomp neemt circa 0,6 m2, het opslagvat 0,3 m2, en de boiler zo’n 0,4 m2 in binnen de woning. Voor ruimteverwarming wordt de warmte opgewaardeerd tot 50 °C en de boiler waardeert de warmte op tot 60 °C voor tapwater.

7.2.2 | Datathermie In en nabij Diemen zijn enkele datacenters. Uit deze datacenters komt het hele jaar restwarmte vrij. De temperatuur van de restwarmte uit deze datacenters is 28 - 30 °C. Het datacenter van Switch aan de Treubweg heeft een vermogen van 9 MW en het datacenter Equinix in Sciencepark in Amsterdam heeft een potentie van 10 MW. Afbeelding 7.6 Datathermie ZLT-warmtenet systeem WOS Een WOS van datathermie van een ZLT-warmtenet verschilt met die van een MT-warmtenet. In tegenstelling met een MT-warmtenet, is er binnen een WOS van een ZLT-warmtenet geen warmtepomp aanwezig om de warmte op te waarderen. Bij een ZLT-warmtenet gebeurt deze opwaardering namelijk bij de individuele woningen. Daarmee is een WOS bij een ZLT-warmtenet kleiner in oppervlak dan een WOS van een MT- warmtenet. Opslag De opslag van warmte ziet er bij het ZLT-warmtenet op basis van een datathermie-bron hetzelfde uit als bij het MT-warmtenet. Voor datathermie zijn er 10 - 15 WKO’s nodig om warmte op te slaan. Dit zijn er net zo veel als voor het MT-warmtenet.

Tabel 7.4 Ruimtegebruik datathermie ZLT-warmtenet Onderdeel systeem | Temperatuur ( °C) | Aantal | Oppervlakte (m²) | Totaal (m²) datacenter | 28 | 2 | - | - WKO-doubletten | - | 15 | 1 | 15 Treubweg WOS | 25 | 1 | 580 | 580 Sciencepark WOS | 25 | 1 | 650 | 650 onderstations | - | 34 | 32 | 1.090 transformatorhuisjes | - | 6 | 6,5 | 39 binnenunit WP | 50 - 60 | 16.900 | 0,6 | 10.100 boiler | - | 16.900 | 0,4 | 6.500 opslagvat | - | 16.900 | 0,3 | 4.800 55 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 7.2.3 | Aquathermie In Diemen is er potentie voor het winnen van warmte uit het Amsterdam-Rijnkanaal. Deze bron levert warmte in de zomer en heeft gedurende een periode van mei tot september een gemiddelde temperatuur van circa 20 °C [bron: Rijkswaterstaat, 2024]. Om de warmte te winnen is er een inlaatinstallatie, welke bestaat uit een warmtewisselaar en pompen, nodig. Dit systeem heeft een oppervlakte van circa 115 m2 [Callic, 2023]. Afbeelding 7.7 Aquathermie ZLT-warmtenet systeem Warmteoverdrachtstation (WOS) De WOS gevoed door aquathermie bevat dezelfde onderdelen als het WOS voor datathermie in een ZLT- warmtenet. In het WOS worden de temperatuur en de druk van het ZLT-warmtenet geregeld. In dit gebouw bevinden zich een regelsysteem, warmtewisselaars en pompen. Het oppervlak van dit systeem is circa 1.230 m2.

Opslag De opslag van warmte ziet er bij het ZLT-warmtenet op basis van aquathermie-bron hetzelfde uit als bij het MT-warmtenet. Om overtollige aquathermie op te slaan kan een WKO gebruikt worden. Een WKO kan worden gebruikt voor de opslag van aquathermie tot 25 °C. Hierdoor kan het in de wintermaanden, wanneer de watertemperatuur te laag is om warmte te leveren, de benodigde warmte leveren. Dit betekent dat er meer opslag nodig is dan bij datathermie, wat het hele jaar door dezelfde warmte levert. Om genoeg warmte op te slaan in WKO’s om Diemen te voorzien worden er 30 - 40 doubletten aangelegd. Het bovengronds ruimtegebruik per WKO-systeem is 1 m2. Tabel 7.5 Ruimtegebruik aquathermie ZLT-warmtenet Onderdeel systeem | Temperatuur ( °C) | Aantal | Oppervlakte (m²) | Totaal (m²) inlaat | - | 1 | 115 | 115 WKO-doubletten | - | 40 | 1 | 40 WOS | 25 | 1 | 1.230 | 1.230 onderstations | - | 34 | 32 | 1.090 transformatorhuisjes | - | 6 | 6,5 | 39 binnenunit WP | 50 - 60 | 16.900 | 0,6 | 10.100 boiler | - | 16.900 | 0,4 | 6.500 opslagvat | - | 16.900 | 0,3 | 4.800 56 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 7.3 | Warmtepomp 7.3.1 | Lucht-water-warmtepomp Zie voor de beschrijving van de werking van een warmtepomp en de onderdelen, hoofdstuk 5.2.4.

Een lucht- water-warmtepompinstallatie bestaat, naast compressor/expansieventiel uit: 1) buitenunit; 2) binnenunit, 3) warmteopslag vat en 4) warm-tapwaterboiler. Afbeelding 7.8 Lucht-water-warmtepomp systeem Ruimtegebruik buiten huis Buiten de woning moet de buitenunit van 0,6 m2 geplaatst worden. Dit gebeurt binnen de perceelgrenzen van gebouw/woning en heeft dus geen impact op de openbare ruimte. Ruimtegebruik binnen huis Binnen het gebouw/de woning wordt de cv-ketel vervangen door de inpandige componenten van de warmtepompinstallatie: 1) binnenunit met oppervlakte van 0,6 m2; 2) warm-tapwaterboiler met oppervlakte van 0,4 m2; en 3) warmteopslag vat met oppervlakte van 0,3 m2. Het ruimtegebruik van deze systemen is weergegeven in tabel 7.6. Tabel 7.6 Aanpassingen in de woning bodemwarmtepomp en lucht-water-warmtepomp warmtepomp, bodem | warmtepomp, lucht warmtepomp binnenunit | 240 liter | 240 liter warmtepomp boilervat | 380 liter | 380 liter warmtepomp opslagvat | 340 liter | 340 liter warmtepomp buitenunit | niet aanwezig | 260 liter isolatie-maatregelen | veel isolatie-maatregelen | veel isolatie-maatregelen 57 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Transformatorhuisjes Vanwege de groeiende elektriciteitsvraag, moeten meer transformatorhuisjes worden geplaatst door Liander.

Door elektrische ontwikkelingen in Diemen, zoals elektrische auto’s, elektrisch koken en zonnepanelen, zijn er 60 transformatorhuisjes nodig in Diemen voor het leveren van voldoende elektriciteit. Deze zijn onderdeel van de referentiesituatie. Het uitgangspunt van dit MER is dat voor lucht-water- warmtepompen 12 extra transformatorhuisjes nodig zijn. Tabel 7.7 Ruimtegebruik lucht-water-warmtepomp Onderdeel systeem | Temperatuur ( °C) | Aantal | Oppervlakte (m2) | Totaal (m2) transformatorhuisjes | - | 12 | 6,5 | 78 buitenunit | 50-60 | 16.900 | 0,6 | 10.100 binnenunit | - | 16.900 | 0,6 | 10.100 boiler | - | 16.900 | 0,4 | 6.500 opslagvat | - | 16.900 | 0,3 | 4.800 7.3.2 | Bodemwarmtepomp Een bodemwarmtepomp gebruikt energie uit de bodem, die met behulp van elektriciteit wordt opgewaardeerd. Het belangrijkste verschil met de luchtwarmtepomp-installatie is dat de warmte wordt gehaald uit een bodemlus waardoor er geen buitenunit wordt toegepast. De bodemlus wordt meestal in de tuin of oprit gesitueerd, binnen de perceelgrenzen. Omdat dit deel van de installatie geheel ondergronds wordt aangebracht is er geen sprake van bovengronds ruimtebeslag.

Afbeelding 7.9 Bodemwarmtepomp systeem Ruimtegebruik binnenshuis Binnenshuis bestaat de installatie uit dezelfde onderdelen als de lucht-water-warmtepompinstallatie: Er moet een boiler met een oppervlakte van 0,4 m2 worden geplaatst voor warm tapwater. Ook wordt er een binnenunit geplaatst met een oppervlakte van 0,6 m2. Daarnaast is er een opslagvat dat warm water opslaat zodat dit altijd direct beschikbaar is van 0,3 m2. Het ruimtegebruik van deze systemen is weergegeven in tabel 7.6. 58 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Transformatorhuisjes Vanwege de groeiende elektriciteitsvraag, moeten meer transformatorhuisjes worden geplaatst door Liander. Door elektrische ontwikkelingen in Diemen, zoals elektrische auto’s, elektrisch koken en zonnepanelen, zijn er 60 transformatorhuisjes nodig in Diemen voor het leveren van voldoende elektriciteit. Deze zijn onderdeel van de referentiesituatie. Het uitgangspunt van dit MER is dat voor bodemwarmtepompen 7 extra transformatorhuisjes nodig zijn.

Tabel 7.8 Ruimtegebruik bodemwarmtepomp Onderdeel systeem | Temperatuur ( °C) | Aantal | Oppervlakte (m2) | Totaal (m2) transformatorhuisjes | - | 7 | 6,5 | 46 binnenunit | 50 - 60 | 16.900 | 0,6 | 10.100 boiler | - | 16.900 | 0,4 | 6.500 opslagvat | - | 16.900 | 0,3 | 4.800 59 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 60 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 8 REFERENTIESITUATIE De referentiesituatie bestaat uit de huidige situatie met autonome ontwikkelingen die ook zouden plaatsvinden zonder het warmteprogramma. De referentiesituatie beschrijft de situatie zonder warmteprogramma. Deze situatie fungeert als uitgangspunt om de milieueffecten van de situatie mét het warmteprogramma te beoordelen. Door beide situaties met elkaar te vergelijken, wordt inzichtelijk welke invloed het warmteprogramma heeft op de verschillende milieuaspecten. 8.1 Thematische huidige situatie 8.1.1 Geluid en trillingen Het plangebied in Diemen wordt gekenmerkt door een geluidslandschap met diverse geluidsbronnen. Er zijn meerdere wegen, waaronder de S112, S113 en de rijkswegen A1, A9 en A10, spoorwegen in beheer van ProRail en de waterwegen Weespertrekvaart en Amsterdam Rijnkanaal. De gemeente ligt nabij Schiphol wat door landende en opstijgende vliegtuigen een grote geluidsbron is.

Daarnaast loopt tramlijn 19 van Station Sloterdijk naar Plantage De Sniep in Diemen en Metrolijn 53 naar Gaasperplas. Ook zijn er meerdere bedrijventerreinen, waaronder Verrijn Stuart, Stammerdijk, Sniep en Energiecentrale Vattenfall/TenneT. Uit onderzoek van de gemeente Diemen [2024] blijkt dat in 2023 bij een enquête 63 % van de inwoners het geluid in de eigen woonomgeving als goed beoordeelt, terwijl 27 % dit als matig en 10 % als slecht ervaart. Geluid door auto’s blijkt de meest bepalende bron van geluidhinder, gevolgd door brommers/scooters en vliegtuigen. Om de geluidsbelasting te beperken, handhaaft de gemeente voor het Actieplan geluid een plandrempel van 58 dB Lden1 voor wegverkeer op gemeentewegen en vergelijkbare drempels voor andere geluidbronnen [gemeente Diemen, 2024]. Op locaties waar deze drempels worden overschreden onderzoekt Diemen het treffen van maatregelen. De overschrijdingen vinden plaats bij gemeentewegen, rijkswegen, de metro en bij de luchtvaart. Eén van de acties is het toepassen van geluid-reducerende wegverharding bij groot onderhoud van wegen, wat het geluid met ongeveer 1 - 3 dB kan verminderen, naast andere maatregelen zoals het stimuleren van stiller verkeer en onderzoek naar snelheidsverlagingen. Afbeelding 8.1 geeft een indicatie van het cumulatieve geluidsniveau van de eerder genoemde bronnen in het plangebied.

Hierop is zichtbaar dat de hoogste geluidsbelasting zich concentreert rondom de A1, A9 en A10. 1 Lden (Level day-evening-night). Maat voor geluidsbelasting over 24 uur, waarbij geluid ’s avonds en ’s nachts extra wordt meegewogen en wordt uitgedrukt in decibel. 61 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.1 Referentiesituatie geluid [bron: RIVM] 8.1.2 Trillingen Bij zwaar vrachtverkeer en treinverkeer kan in de referentiesituatie al trillinghinder optreden. De mate van trillinghinder door verkeer is sterk afhankelijk van de staat van het wegdek of spoor. Daarnaast kunnen constructiewerkzaamheden trillinghinder veroorzaken, bijvoorbeeld tijdens het heien of door het aan- en afvoeren van bouwmaterialen. Daarnaast kan scheepvaart over, bijvoorbeeld het Amsterdam-Rijnkanaal, ook trillingen veroorzaken. Deze trillingen zijn op land nauwelijks tot niet voelbaar. Daarnaast reiken deze trillingen tot maximaal de oever. 8.1.3 Elektromagnetische velden Elektromagnetische velden ontstaan waar elektriciteitskabels en -lijnen lopen. De sterkte van het magneetveld is afhankelijk van de hoeveelheid stroom. Voorbeelden van bronnen van magneetvelden zijn hoogspanningslijnen, hoogspanningsstations en transformatorhuisjes. Ook in huis wekken alle elektrische apparaten zwakke magnetische velden op.

In Nederland komen magneetvelden op toegankelijke plekken niet boven de blootstellingslimiet van 100 μT (micro Tesla, eenheid voor sterkte van het magnetische veld). 8.1.4 Bodem Ondergrond en chemische bodemkwaliteit De ondergrond in het plangebied bestaat uit veengronden en zeekleigronden, zoals weergegeven op afbeelding 8.2. De gemeente Diemen heeft de bodemfunctie en bodemkwaliteit binnen het plangebied vastgesteld op basis van het Beleidskader Bodem onder de omgevingswet (vastgesteld in 2024).

62 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief De bodemkwaliteit in het plangebied wordt grotendeels bepaald door de aanwezigheid van (mogelijke) historische verontreinigingen, ophooglagen en de ligging ten opzichte van voormalige industrie- en transportzones. Voor de huidige situatie is gebruikgemaakt van de gegevens uit de Bodemkwaliteitskaart van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, weergegeven in afbeelding 8.3. De bodem bestaat uit verschillende kwaliteitsklassen: - zone 1, de ‘schone’ bodem voldoet aan de achtergrondwaarden en is geschikt voor alle gebruiksfuncties, waaronder wonen; - zone 2, de licht verontreinigde bodem komt vooral voor waar de bodem in het verleden is opgehoogd, is over het algemeen geschikt voor wonen, maar vraagt om aanvullend onderzoek of veiligheidsmaatregelen bij bodemverzet; - zone 3, de matig verontreinigde bodem komt voor rondom spoor- en autowegen en deze grond kan alleen worden toegepast binnen gelijkwaardige of lagere kwaliteitsklassen. In het plangebied bevinden zich meerdere voormalige stortplaatsen, verspreid over het gehele gebied. Dit blijkt uit de voormalige stortplaatskaart van de provincie Noord-Holland (afbeelding 8.4). Afbeelding 8.2 Referentiesituatie bodemsoorten [bron: Wageningen Environmental Research]

63 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.3 Zonekaart bodemkwaliteit Diemen [bron: Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied] Afbeelding 8.4 Stortplaatsen [bron: Provincie Noord-Holland]

64 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Risico op zettingen Doordat Diemen voor een groot gedeelte veengrond in de bodem heeft, (afbeelding 8.5) is bodemdaling een blijvend milieuprobleem. Dit houdt in dat de openbare ruimte periodiek (variërend tussen de 10 en 50 jaar) [gemeente Diemen, 2021] wordt verhoogd met een laag zand. De frequentie en mate van ophoging, zijn afhankelijk van zettingsgevoeligheid (afbeelding 8.5) en gebruiksfunctie Afbeelding 8.5 Referentiesituatie zettingsgevoeligheid [bron: Provincie Noord-Holland] Ondergronds ruimtegebruik In de gemeente Diemen, liggen verschillende voorzieningen in de ondergrond. Zo zijn er ondergrondse containers voor afval aanwezig in de buurten van Diemen [gemeente Diemen, 2020] die ruimte innemen in de ondergrond. Ook ligt een uitgebreid netwerk van ondergrondse infrastructuur, bestaande uit kabels en leidingen voor elektriciteit, gas, drinkwater, riolering, telecommunicatie en warmte. Dit netwerk is essentieel voor de dagelijkse voorzieningen in de woonwijken en bedrijventerreinen en neemt een aanzienlijke hoeveelheid ondergrondse ruimte in beslag. In de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI) is geregeld wanneer kabels en leidingen onder het maaiveld moeten worden aangelegd, verlegd of verwijderd.

8.1.5 Water Het plangebied bevindt zich in het beheersgebied van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) en maakt onderdeel uit van het watersysteem van het Amsterdam-Rijnkanaal, de Diem en diverse polderwatergangen (onder andere de Overdiemerpolder en de Diemerpolder). In de stedelijke gebieden van Diemen zijn veel oppervlakken, zoals wegen, pleinen en daken, bedekt met verhard materiaal (bijvoorbeeld asfalt, beton of tegels). Hierdoor kan regenwater nauwelijks in de bodem infiltreren en stroomt het direct af naar het watersysteem. Het watersysteem heeft hierdoor vooral de functies van waterberging, afvoer en recreatie.

65 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Oppervlaktewater Het oppervlaktewatersysteem wordt gekenmerkt door een fijnmazig stelsel van sloten, tochten en vaarten die onder peilbeheer staan van AGV. De waterkwaliteit is in de afgelopen jaren verbeterd, maar staat nog steeds onder druk door stedelijke afstroming, nutriëntenbelasting en historische bodemsamenstelling [Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, 2025]. Binnen het plangebied bevinden zich KRW- oppervlaktewaterlichamen: de Weespertrekvaart, het Amsterdam-Rijnkanaal, de Korte Diem, de Diem en De Diemen (afbeelding 8.6). Drinkwater Diemen maakt deel uit van het leveringsgebied van Waternet, dat drinkwater wint uit de Loenderveense Plas en infiltratiegebieden in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Dit bedrijf maakt per jaar 73 miljard liter voor het leveringsgebied [Waternet, 2025]. Binnen het plangebied zelf, bevinden zich geen grondwaterbeschermingsgebied en ook geen boringvrije zones. De kwaliteit van het drinkwater voldoet aan de Drinkwaterregeling (2011, geactualiseerd 2023) en wordt continu gemonitord. Grondwater De Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft doelen gesteld voor grondwaterlichamen met het doel inbreng van verontreinigde stoffen te beperken of te voorkomen, achteruitgang van de toestand te voorkomen, het halen en behouden van goede toestand en significant stijgende trends om te buigen.

Daarnaast gelden er beperkingen om de drinkwaterwinning te beschermen, waarvoor grondwaterbeschermingsgebieden, waterwingebieden, intrekgebieden en boringsvrije zones zijn vastgesteld. Deze zones liggen buiten het plangebied of de directe omgeving. Het dichtstbijzijnde gebied is grondwaterbeschermingsgebied Horstermeerpolder op 7,6 km afstand van het plangebied. In Diemen is het verschil tussen het polderpeil en het maaiveld relatief klein (afbeelding 8.7). Door de aanleg van een drainagestelsel en DIT-riolering onder het polderpeil wordt de grondwaterstand afgevlakt en redelijk stabiel gehouden. Het doel hiervan is het voorkomen van zowel grondwateroverlast als grondwateronderlast. 66 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.6 Referentiesituatie KRW Oppervlaktewaterlichamen [bron: Rijkswaterstaat] Afbeelding 8.7 Gemiddelde Laagste Grondwaterstand [bron: Klimaateffectatlas]

67 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 8.1.6 Natuur en biodiversiteit Binnen en rond het plangebied zijn natuurwaarden te vinden. Hierbij is gekeken naar beschermde gebieden die aanwezig zijn in het plangebied. Beschermde gebieden Beschermde gebieden zijn specifieke locaties die vanwege hun ecologische waarde onder bescherming vallen om biodiversiteit te behouden. Onder beschermde gebieden, worden twee categorieën verstaan: 1 Natura 2000-gebieden: Europees beschermde natuurgebieden op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Effecten op deze gebieden moeten worden getoetst aan de instandhoudingsdoelen; 2 provinciaal beschermde gebieden: gebieden die op provinciaal niveau een beschermde status hebben en zijn vastgesteld in de Noord-Hollandse omgevingsverordening. Binnen deze categorie vallen de gebieden die onderdeel zijn van het Natuur Netwerk Nederland (NNN), beschermd landschap en ganzenfoerageergebieden. Afbeelding 8.8 toont de provinciaal beschermde gebieden en Natura 2000-gebieden in en rond het plangebied. Afbeelding 8.8 Provinciaal beschermde gebieden en Natura 2000-gebied binnen en rond het plangebied Provinciaal beschermde gebieden Binnen het plangebied liggen meerdere gebieden die onderdeel zijn van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), zoals vastgelegd in de [Provinciale Omgevingsverordening Noord-Holland].

Deze gebieden bevinden zich vooral oostkant van het plangebied, met name langs de snelwegen A1 en A9 en langs de spoorlijn Amersfoort-Amsterdam. Daarnaast ligt er binnen het plangebied ook het beschermd landschap Vechtstreek-Noord, zoals vastgelegd in bijlage 7 van de Provinciale Omgevingsverordening Noord-Holland.

68 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Dit beschermde landschap is ook een belangrijke habitat voor weidevogels door de volgende kenmerken: 1 omvangrijke aaneengesloten gebieden gekenmerkt door openheid; 2 het ontbreken van verstoring (door opgaande elementen, zoals bebouwing, beplanting en masten en door infrastructuur en activiteiten die geluid en onrust veroorzaken); 3 de aanwezigheid van micro- reliëf, graslandareaal; 4 een relatief hoog waterpeil. Als laatste bevinden zich ganzenfoerageergebieden aan de noord- en oostzijde van het plangebied op minimaal 2,7 kilometer afstand. Natura 2000-gebieden Binnen het plangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. Voor zowel de Vogelrichtlijn als de Habitatrichtlijn, ligt Natura 2000-gebied Markermeer & IJmeer op de kortste afstand van het plangebied op respectievelijk 510 meter en 3,5 kilometer (zie afbeelding 8.9). Tabel 8.1 geeft een overzicht van de Natura 2000-gebieden rondom het plangebied inclusief het beschermingsregime [Habitatrichtlijn, Vogelrichtlijn of Vogel- en Habitatrichtlijn].

Tabel 8.1 Omliggende Natura 2000-gebieden inclusief beschermingsregime Natura 2000-gebied Bescherming Afstand Markermeer & IJmeer vogelrichtlijn 510 m Markermeer & IJmeer vogel- en habitatrichtlijn 3,5 km Naardermeer vogel- en habitatrichtlijn 5,6 km Oostelijke Vechtplassen vogel- en habitatrichtlijn 5,7 km Botshol habitatrichtlijn 6,6 km Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld & Twiske vogel- en habitatrichtlijn 7,8 km Stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden Afbeelding 8.9 toont alle Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied. Deze afstand is gebaseerd op de richtafstand vanuit AERIUS (stikstof-depositie berekening). Afbeelding 8.10 toont de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied. Tabel 8.2 toont de afstanden tot de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied. Het dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000-gebied is Naardermeer en ligt op 5,6 kilometer van het plangebied. 69 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.9 Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied Afbeelding 8.10 Stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied

70 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Tabel 8.2 Stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden binnen 25 kilometer van het plangebied Natura 2000-gebied Afstand Naardermeer 5,6 km Oostelijke Vechtplassen 5,7 km Botshol 6,6 km Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld & Twiske 7,8 km Polder Westzaan 14,6 km Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder 15,7 km Nieuwkoopse Plassen & De Haeck 18,0 km Kennemerland-Zuid 23,2 km Eilandspolder 23,9 km Beschermde soorten In 2022 heeft de gemeente Diemen de stedelijke natuur in kaart gebracht in de Lokaal Ecologische Structuur Diemen - 2022. Deze kaart bieden inzicht in de ecologische structuren binnen de gemeente en de verbindingen tussen groengebieden. De kaart helpt om bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met bestaande natuurwaarden en om ontbrekende schakels in het stedelijk groen te kunnen herstellen of versterken. Daarnaast geeft de kaart inzicht in potentiële leefgebieden voor beschermde soorten. Daarnaast bevinden soorten zich ook buiten deze gebieden in plekken met bomen en/of ander groen. Afbeelding 8.11 toont deze ecologische structuren en soorten passages. Afbeelding 8.11 Ecologische structuren en soorten passages [bron: Lokale Ecologische Structuur 2022 Diemen]

71 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 8.1.7 Lucht Stikstof Op de stikstofkaart (afbeelding 8.12) is te zien hoeveel stikstofdioxide (NO₂) gemiddeld in de lucht aanwezig was in Diemen in 2023. Een lagere concentratie stikstofdioxide, is beter voor de gezondheid. Doordat verbrandingsmotoren NO2 uitstoten, zijn de concentraties van NO2 hoger rondom het centrum, maar met name nabij de snelwegen. Nabij de snelwegen, is te zien dat de concentraties van NO2 hoger zijn dan de wettelijke Europese grenswaarden 20 µg/m3 die gelden vanaf 2030. Momenteel is deze grenswaarde nog 40 µg/m3 [bron: Schone Lucht Akkoord]. Afbeelding 8.12 Referentiesituatie NO2 [bron: RIVM] Fijnstof Op de fijnstofkaarten (afbeelding 8.13 en afbeelding 8.14) is te zien hoeveel fijnstof (respectievelijk PM2.5 en PM10) gemiddeld in de lucht aanwezig was in Diemen in 2023. Hoe lager de concentratie fijnstof, hoe beter de luchtkwaliteit. Diemen bevindt zich in de nabijheid van meerdere snelwegen en heeft ook gemotoriseerd verkeer in het centrum. Doordat verbrandingsmotoren fijnstof uitstoten en slijtage van autobanden fijnstof veroorzaakt, zijn de concentraties van fijnstof hoger in dichtbebouwde gebieden en nabij de snelwegen. Verder dragen industriële activiteiten en hout gestookte kachels en openhaarden van woonhuizen ook bij aan concentraties fijnstof en NOx.

De grenswaarde voor fijnstof liggen momenteel op 25 en 40 µg/m3 voor respectievelijk PM2.5 en PM10. In 2030 worden deze grenswaarden verlaagd naar 10 en 20 µg/m3 voor respectievelijk PM2.5 en PM10 [bron: Schone Lucht Akkoord].

72 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.13 Referentiesituatie PM2.5 [bron: RIVM] Afbeelding 8.14 Referentiesituatie PM10 [bron: RIVM]

73 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 8.1.8 Circulariteit Circulair materiaalgebruik In Diemen zijn veel woningen aangesloten op het gasnetwerk en de meesten daarvan verwarmen de woning met een gasgestookte Cv-ketel. Een gemiddelde Cv-ketel gaat ongeveer 12 -15 jaar mee. Het huidige gasnetwerk wordt gemiddeld iedere 30 tot 40 jaar vervangen. In de praktijk, gebeurt de vernieuwing van het netwerk nu nog vaak zonder circulaire materialen of design voor demontage en hergebruik. In de Omgevingsvisie, heeft de gemeente Diemen de ambitie opgenomen om in 2050 een volledig circulaire economie te hebben, in lijn met de nationale doelstelling. 8.1.9 Ruimtelijke kwaliteit Bovengronds ruimtegebruik Diemen kent een stedelijke structuur waarin woningbouw, infrastructuur en groen sterk verweven zijn. De gemeente heeft jarenlang ingezet op een openbare ruimte die vooral schoon, heel en veilig is [gemeente Diemen, 2023]. Door de ligging nabij Amsterdam en de aanwezigheid van grote infrastructuurelementen zoals de A1, A9, A10 en het Amsterdam-Rijnkanaal, is er sprake van significante ruimtedruk: bebouwing, ontsluitingswegen en nutsinfrastructuur nemen bovengrondse ruimte in beslag.

Op afbeelding 8.15 is de Floor Space Index weergegeven, de verhouding tussen de bruto oppervlakte ten opzichte van de bijbehorende terreinoppervlakte, op de kaart is zichtbaar dat het ruimtegebruik het grootst is in het centrum van Diemen en het laagst in het buitengebied. Afbeelding 8.15 Floor Space Index (FSI) [bron: Planbureau voor de Leefomgeving]

74 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Zichtbaarheid en beleving De beleving van de openbare ruimte in Diemen is sterk gekoppeld aan de kwaliteit van het groen, het water en de inrichting van buurten. Inwoners ervaren hun leefomgeving als een combinatie van rust en levendigheid, waarbij dit per buurt en omgeving kan verschillen. Diemen Noord staat bekend om zijn groene karakter, met fietspaden, wandelroutes en vele speelplekken en ontmoetingsplaatsen. In het centrum van Diemen is het drukker door de aanwezigheid van winkels, horeca en andere voorzieningen. Dit zorgt voor levendige straten, vooral in de avonduren. Diemen Zuid heeft een familiaire sfeer, met autoluwe straten, sportvelden en actieve buurtinitiatieven die bewoners samenbrengen. Buiten deze kerngebieden, biedt het buitengebied van Diemen bewoners juist meer rust, openheid en ruimte. Het buitengebied is geliefd om zijn natuur, wandel- en fietsmogelijkheden en het uitzicht op de omliggende polders. Het Diemerbos is bovendien een populair recreatiegebied voor zowel inwoners als bezoekers. Naast deze buurten, zijn ook Plantage de Sniep en het Holland Park-gebied kenmerkend voor Diemen. Plantage de Sniep is een relatief nieuwe wijk met veel jonge gezinnen, moderne woningen en diverse speelplekken. Holland Park springt eruit door zijn appartementengebouwen, waterpartijen en stedelijke uitstraling.

8.1.10 Verkeer Het plangebied wordt op dit moment op verschillende manieren gebruikt voor het verkeer en heeft een uitgebreid netwerk van belangrijke wegen. De centrale oost-westas (Hartveldseweg en Muiderstraatweg), de Ouddiemerlaan (noord-zuidas), route Weteringweg, Muiderstraatweg en de Provincialeweg vormen de belangrijkste verbindingen binnen het gebied. Beide wegen sluiten direct aan op het Rijkswegennet. Op het grootste deel van deze wegen mag maximaal 50 km/u worden gereden. In Diemen Zuid is de Gooiseweg vooral belangrijk. Deze weg zorgt voor een goede verbinding zowel richting Amstelstation, het centrum van Amsterdam, als naar de snelweg A9 buiten Diemen. Ook met het openbaar vervoer is Diemen bereikbaar. Er rijden verschillende bussen, een tram (lijn 19) en een metro (lijn 53), en er zijn twee NS-stations: Diemen en Diemen-Zuid. Voor bijna alle inwoners van Diemen ligt een trein- of metrostation op loopafstand (maximaal 800 meter). Alleen bewoners van Diemen Noord en Plantage De Sniep wonen verder weg van een station. 8.1.11 Erfgoed Cultuurhistorie De Rijksdienst Cultureel Erfgoed heeft kaarten opgesteld, waarin diverse waardevolle elementen zijn opgenomen. Binnen het plangebied zijn een aantal rijksmonumenten aanwezig waaronder windmolens, een keersluis, transformatorzuil en dwarshuisboerderij (afbeelding 8.17).

Ook is er benzinestation 'De Blokhut', de Nederlands-Israëlitische Begraafplaats en de Rooms-Katholieke schuilkerk 'De Hoop'. Ook ligt een deel van de bufferzone van de Hollandse Waterlinie en de Hollandse Waterlinie in het plangebied. De Hollandse Waterlinie is een verzamelnaam voor een groot, 200 kilometer lang militair erfgoed in Nederland dat op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat. Er zijn twee historische verdedigingslinies en een ring van forten. De bufferzone is bedoeld om de visuele integriteit te waarborgen door eisen te stellen buiten het strikte werelderfgoed. Naast de rijksmonumenten zijn er ook provinciale monumenten binnen het plangebied, die samenhangen met de Hollandse Waterlinie. Het betreft hier Fort Diemerdam en de Kringenwetboerderij De Zeehoeve. Deze provinciale monumenten benadrukken het bijzondere karakter van het gebied en zijn van belang voor de provinciale cultuurhistorie. 75 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Tot slot zijn er in Diemen vier gemeentelijke monumenten, die zijn aangewezen vanwege het lokale of regionale belang: De Oude Smidse, Rietschuur, Blauwe olifant en Gedenk te sterven.

Afbeelding 8.16 Referentiesituatie cultuurhistorie [bron: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed] en [Gemeente Diemen] Archeologie Archeologische rijksmonumenten zijn de meest waardevolle vindplaatsen in Nederland en hebben het strengste beschermingsregime. In Diemen zijn geen archeologische rijksmonumenten. Echter bevinden zich wel terreinen van hoge en zeer hoge archeologische waarde (afbeelding 8.17). Dat geeft aan dat er op deze terreinen archeologische resten te verwachten zijn.

76 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.17 Referentiesituatie archeologie [bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed] 8.1.12 Hittestress en koeling In afbeelding 8.18 is zichtbaar dat de hoogste oppervlaktetemperaturen voorkomen in de meest versteende delen van de gemeente, waar het aandeel groen laag is. De aanwezigheid van water, zoals het Amsterdam- Rijnkanaal en De Diemen, heeft lokaal een temperend effect op de hittestress in Oud-Diemen en De Sniep, maar is onvoldoende om het stedelijke hitte-eilandeffect in het westen van Diemen te verminderen.

77 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.18 Stedelijk hitte-eiland effect ( °C) [bron: Klimaateffectatlas] 8.1.13 Veiligheid In en rondom Diemen bevinden zich verschillende risicobronnen die relevant zijn voor externe veiligheid (afbeelding 8.19). De belangrijkste zijn: - routes voor gevaarlijke stoffen, zoals het Amsterdam-Rijnkanaal, de spoortrajecten Duivendrecht - Diemen, Diemen - Amersfoort Oost en Amsterdam Muiderpoort - Diemen en de rijkswegen A1, A9 en A10; - bestaande aardgasleidingen van regionale en landelijke netbeheerders (Liander / Gasunie); - industriële risicobronnen, waaronder de energiecentrale van Vattenfall (Diemen) en enkele kleinere bedrijfslocaties met opslag van gevaarlijke stoffen. Het plangebied kent geen overschrijdingen van de plaatsgebonden risiconormen (PR 10⁻⁶-contouren). De gemeente handelt binnen het kader van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de Handreiking Groepsrisico. De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland kenmerkt de regio als grootstedelijk met gemiddelde complexiteit, waar de meeste risico’s samenhangen met bevolkingsdichtheid, woningbouw, infrastructuur intensief verkeer en transport.

78 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Afbeelding 8.19 Referentiesituatie externe veiligheid [bron: Register Externe Veiligheid] 8.2 Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die in de huidige situatie nog niet hebben plaatsgevonden, maar in het zichtjaar van 2036 wel. Over deze autonome ontwikkelingen bestaat enige mate van zekerheid: het is vastgesteld overheidsbeleid, een besluit over een ontwikkeling of een trend waarvan voorspeld is dat deze doorzet. Daarnaast moeten deze ontwikkelingen ook losstaan van het voorgenomen plan (het warmteprogramma). In onderstaande paragrafen worden de voor dit programma relevante autonome ontwikkelingen beschreven, en hoe deze samen met de huidige situatie de referentiesituatie van de staat van het milieu in 2036 vormgeven. 8.2.1 Gemeentelijke uitbreiding Het aantal inwoners van Diemen wordt verwacht te groeien van circa 33.000 [CBS, 2026] naar circa 38.000 in 2040 [Omgevingsvisie Diemen 2040, 2022]. Het woningenaantal zal eveneens toenemen, met circa 1.500 woningen tot 2030. 8.2.2 Geluid In het Actieplan Geluid gemeente Diemen 2024 - 2028 is vastgelegd op welke wijze geluidshinder kan worden verminderd.

Maatregelen zijn onder andere: - instellen van autoluwe zones met een maximumsnelheid van 30 km/uur; - toepassing van geluid-reducerende wegdekken, zoals stille betonstraatstenen, geluiddempend asfalt; - plaatsing van geluidschermen.

79 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Er wordt verwacht dat de geluidsbelasting door verkeer, vooral op locaties waar deze maatregelen worden getroffen, zal afnemen. Daarnaast zal de geluidsbelasting toenemen door geluid van bronnen zoals airco’s, lucht-water warmtepompen en andere installaties, maar de precieze omvang daarvan kan op dit moment nog niet exact worden vastgesteld. Op gemeentelijk niveau vormt dit echter een relatief kleine bijdrage in vergelijking met grotere bronnen, zoals wegverkeer. 8.2.3 Bodemkwaliteit In de gemeente Diemen wordt op verschillende plekken de bodem opgehoogd. De geplande ophogingen zijn te vinden in afbeelding 8.20. In het westen (blauw gearceerd) gebeurt dit de komende jaren, terwijl in een groot deel van Diemen tussen 2029 en 2054 (grijs gearceerd) ophogingen gepland zijn. Volgens het Beleidskader bodem onder de omgevingswet gemeente Diemen moet deze opgebrachte grond schoon zijn dus zal de bodemkwaliteit beter worden of gelijk blijven. Afbeelding 8.20 Fasering bodemophogingen in Diemen [bron: Gemeente Diemen] 8.2.4 Water Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt doelen voor waterkwaliteit, die uiterlijk in 2027 behaald moeten zijn. In de referentiesituatie wordt aangenomen dat deze waterkwaliteitsdoelen dan zijn gehaald.

8.2.5 Luchtkwaliteit Op basis van verkeersmodellen van de gemeente van 2030 en 2040 wordt geen significante verandering in verkeersbewegingen in en rondom Diemen verwacht. Nationale en internationale wetgeving leidt tot strengere de grenswaarden voor luchtkwaliteit. Daarmee wordt de luchtkwaliteit over de aankomende jaren in Diemen beter.

80 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 8.2.6 Ruimtegebruik In Omgevingsvisie Diemen 2040 [gemeente Diemen, 2024] is beschreven dat binnen het bestaande stedelijk gebied het ruimtegebruik onder toenemende druk staat. 8.2.7 Hittestress en koeling In Programma klimaatadaptatie gemeente Diemen [gemeente Diemen, 2024] schrijft de gemeente onder andere voor dat iedere bewoner binnen 300 meter van diens huis toegang heeft tot een hittebestendige verblijfplek. 81 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 9 MILIEUONDERZOEK In dit hoofdstuk wordt per thema toegelicht wat de ingreep-effectrelaties zijn, de onderzoeksaanpak toegelicht en is per alternatief de effectbeschrijving en vervolgens een effectbeoordeling gegeven. Bij sommige thema’s wordt een onderscheid gemaakt tussen de aanlegfase en de gebruiksfase of worden buurt specifieke of locatiespecifieke inzichten gegeven. 9.1 Geluid en trillingen De effectenstudies voor geluid en trillingen brengen de mogelijke cumulatieve hinder door geluid en trillingen in kaart die kan optreden tijdens zowel de aanleg- als de gebruiksfase. Hierbij wordt onderzocht welke effecten gedurende deze fasen mogelijk impact kunnen hebben op de omgeving, zoals op de leef kwaliteit van bewoners, de conditie van gebouwen en het natuurlijke ecosysteem.

Geluid kan afkomstig zijn van diverse werkzaamheden en processen die typisch zijn voor de bouw- en gebruiksfase, terwijl trillingen kunnen ontstaan door activiteiten die de bodem of infrastructuur rechtstreeks beïnvloeden. Het onderzoek richt zich op een objectieve analyse van deze effecten. 9.1.1 Geluid Geluidsniveau wordt uitgedrukt in decibel (dB). Hoe hoger het aantal decibel, hoe harder het geluid. Een toename van 3 dB betekent een verdubbeling van het geluidsvermogen. Geluidsbelasting wordt vaak uitgedrukt in langetijdgemiddelde: Lar, LT, dit is gemeten in dB en geeft een gemiddeld geluidsniveau over een periode (dag, avond en nacht) en rekening houdend met specifieke bedrijfstoestanden (bijvoorbeeld een deel van de dag met tonaal geluid). Ingreep-effectrelaties Geluid in de leefomgeving beïnvloedt de gezondheid. Blootstelling aan geluid kan leiden tot hinder, slaapverstoring, belemmeringen in de dagelijkse activiteiten en stress. Langdurige blootstelling aan een storend geluidsniveau kan chronische effecten veroorzaken, zoals een verhoogde bloeddruk en hogere niveaus van stresshormonen, waardoor het risico op gezondheidsproblemen toeneemt. Geluiden vanaf 80 dB kunnen het gehoor beschadigen, afhankelijk van de blootstellingsduur.

Aanlegfase Geothermische warmte, warmtenetten, lokale warmtepompen en thermische opslag brengen tijdens de aanlegfase verschillende werkzaamheden met zich mee. Voor geothermische warmte wordt een boring uitgevoerd van gemiddeld 3 tot 6 maanden [Alles over aardwarmte, 2026]. Gedurende die periode wordt er zeven dagen per week, 24 uur per dag geboord. De duur en intensiteit kan per situatie verschillen. Daarnaast brengt het boorproces (zwaar) verkeer met zich mee voor de aan- en afvoer van materialen. Ook is er meer geluid dan gebruikelijk door het stoten van staal op staal, het geluid van de elektromotor in de boortoren en het verkeer van vrachtwagens. 82 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Bij de aanleg van warmtenetten worden straten opgebroken om warmteleidingen aan te leggen. Hiervoor wordt de straat uitgegraven, leidingen worden geplaatst en het wegdek van de bestrating wordt hersteld. Deze werkzaamheden maken geluid en duren per straat enkele weken. Voor nieuwe gebouwen, zoals transformatorhuisjes en warmteoverdrachtsstations kan het daarnaast nodig zijn om te heien. Bovendien veroorzaakt de aanleg van ondergrondse opslag geluid door boringen. Daarnaast wordt bij de aanleg van warmtenetten soms gebruik gemaakt van gestuurde boringen onder (spoor)wegen en waterwegen, wat tijdelijk geluid veroorzaakt.

Voor grootschalig gebruik van warmtepompen is een verzwaring van het elektriciteitsnet nodig waarbij extra transformatorhuisjes en elektriciteitskabels worden aangelegd. Voor de elektriciteitskabels moet (een deel van) de weg worden uitgegraven, tijdens het afzuigen en terugbrengen van zand kan er geluidshinder plaatsvinden. Voor de aanleg van lucht-water-warmtepompen is echter geen zwaar materiaal en zwaar verkeer nodig, de geluidsproductie hiervan is dus verwaarloosbaar. Voor een bodemwarmtepomp wordt een boring uitgevoerd voor het gesloten bodemsysteem door zware mechanische boorwaren, dit duurt enkele dagen tot enkele weken. Gebruiksfase Tijdens de gebruiksfase produceren verschillende onderdelen van het warmtesysteem geluid. Voor warmtenetten zijn er warmteoverdrachtsstations nodig met pompinstallaties die geluid kunnen veroorzaken. Ook maken de pompen bij een geothermiebron, een aquathermiebron en bij opslag in de bodem geluid. Daarnaast maken de transformatorhuisjes geluid door de transformator die onder spanning staat en door de ventilatieroosters voor luchtcirculatie. Lucht-water-warmte-pompen kunnen een brommend geluid produceren, dit geluid valt in de categorie tonaal geluid en kan door de mens als extra hinderlijk worden ervaren. Bodemwarmtepompen produceren in de gebruiksfase ongeveer dezelfde hoeveelheid geluid als een Cv-ketel.

Wetgeving en beleid In tabel 9.1 wordt de belangrijkste wetgeving en beleid rondom het criterium geluid omschreven. Tabel 9.1 Wetgeving en beleid rondom geluid Wettelijk- en beleidskader Omschrijving Iinternationaal Europese richtlijn omgevingslawaai (2022) een Europese richtlijn die gericht is op de blootstelling aan omgevingslawaai te voorkomen of verminderen. De zogenaamde ‘agglomeratiegemeenten’ Amsterdam/Diemen moeten sinds 2007 in het kader van de Europese richtlijn Omgevingslawaai geluidknelpunten in kaart brengen. Op de geluidbelastingkaarten kunt u zien wat de bijdrage is van weg-, rail- en luchtverkeer en industrie op de totale geluidbelasting nationaal omgevingswet de omgevingswet integreert en vereenvoudigt diverse wetten op het gebied van milieu, planning en ruimtelijke ordening, met als doel een efficiëntere en effectievere besluitvorming. Voor geluidshinder benadrukt de wet het belang van bescherming tegen geluidshinder. Er zijn normen opgenomen voor spoorweglawaai, wegverkeerlawaai, windturbinelawaai en industrielawaai besluit bouwwerken leefomgeving uitvoeringsbesluit onder de omgevingswet die bepaalt hoeveel geluid installaties voor warmte- en koudeopwekking mogen maken.

In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is opgenomen dat bedrijfsmatige bouw- en sloopwerkzaamheden alleen op werkdagen en op zaterdag, tussen 7.00 uur en 19.00 uur mogen worden verricht. Bij het verrichten van die bedrijfsmatige werkzaamheden mogen de dagwaarden en de daarbij behorende maximale blootstellingsduur genoemd in het artikel niet worden overschreden (artikel 7.17). Installaties voor warmte- of koudeopwekking die opgesteld staan buiten de uitwendige scheidingsconstructie van het bouwwerk mogen maximaal 40 dB produceren op de perceelgrens (Bbl artikel 4.107 lid 2). Voor appartementen geldt dat een installatie voor warmte- of koudeopwekking maximaal een geluidsniveau van 40 dB mag geven bij een te openen raam of deur van een appartement in hetzelfde gebouw. De eisen gelden niet voor installaties welke reeds voor 1 april 2021 zijn geplaatst Wettelijk- en | Omschrijving beleidskader besluit kwaliteit | uitvoeringsbesluit onder de omgevingswet die beschrijft welke gebouwen geluidsgevoelig zijn leefomgeving besluit activiteiten | uitvoeringsbesluit onder de omgevingswet die bepaalt wanneer en hoe hard geluid van activiteiten in leefomgeving | geluidgevoelige gebouwen mag zijn.

Voor een mobile boorinstallatie mag het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr, LT in geluidgevoelige ruimten van geluidgevoelige gebouwen op een afstand van ten hoogste 300 m vanaf het hart van het verplaatsbare mijnbouwwerk tussen 7:00 en 19:00: 40 dB(A) 35 dB(A) (tussen 19:00 en 23:00) en 30 dB(A) in de nacht (Artikel 4.1121a van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)) gemeentelijk actieplan Geluid | in het Actieplan Geluid 2024-2028 beschrijft met welke maatregelen geluidoverlast verminderd wordt 2024-2028 | en geluidsbeleving verbeterd. Dit plan geeft invulling aan de verplichting vanuit de Europese Richtlijn Omgevingslawaai om als gemeente elke vijf jaar een actieplan op te stellen voor de aanpak van geluid beleidsregels geluid | de Beleidsregels geluid omgevingswet Diemen 2025 hebben betrekking op het toelaten van nieuwe omgevingswet | geluidgevoelige gebouwen op locaties met een hogere geluidbelasting. Bij overschrijding van de Diemen 2025 | standaardwaarden uit de omgevingswet is een zorgvuldige afweging nodig van de geluidbelasting en van de maatregelen die mogelijk zijn om deze geluidbelasting te beperken. Voor deze afweging heeft de gemeente Diemen ervoor gekozen om nieuwe beleidsregels op te stellen Onderzoeksaanpak Om het effect van geluid te bepalen worden eerst de karakteristieken van de geluidsbronnen verder in kaart gebracht.

Hierbij wordt vooral gekeken naar het verwachtte geluidsniveau en de duur van het geluid, omdat deze parameters bepalend zijn voor het gezondheidseffect dat kan optreden. Er zal gebruik gemaakt worden van de geluidsbelastingskaart waarin de geluidsbelasting in de regio in kaart is gebracht en geluidsniveaus van belangrijke bronnen zoals weg-, rail- en luchtverkeer en industrie zijn weergegeven. In de ingreep-effectrelaties zijn veel geluidsbronnen genoemd. In dit milieuonderzoek wordt voornamelijk gefocust op de geluidsbronnen die onderscheidende milieu-informatie bieden voor de vergelijking tussen de alternatieven. Voor alle alternatieven zijn er werkzaamheden in de straten nodig, dus dit biedt geen onderscheidende informatie voor het criterium geluid. Er wordt wel gekeken naar de geluidsniveaus voor de aanleg van de bronnen. Voor de gebruiksfase zal het geluidsniveau van transformatorhuisjes, warmteoverdrachtsstations en warmtepompen worden beschreven. Bij het alternatief warmtepompen is er door het grote aantal warmtepompen risico op cumulatie van geluid. Cumulatie van geluid betekent dat geluid van meerdere bronnen samenkomt en gezamenlijk tot een hogere (ervaren) geluidsbelasting leidt dan elke bron afzonderlijk. Om het risico van deze cumulatie in buurten in beeld te brengen wordt een inschatting gemaakt van de perceelbreedtes per buurt.

Buurten met laagbouw, waar percelen over het algemeen minimaal 10 meter breed zijn, hebben een laag risico. Buurten met hoogbouw, of wijken met veel dichte bebouwing, komen er meer warmtepompen dichtbij elkaar en wordt daarmee het risico op cumulatie van geluid vergroot. Beoordelingsschaal Tabel 9.2 toont de beoordelingsschaal voor het criterium geluid. De tekens ++ betekenen heel positief, + is positief, 0 is neutraal, - is negatief, en -- is zeer negatief. 83 | 209 | Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief 84 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Tabel 9.2 Beoordelingsschaal criterium geluid Score Toelichting ++ niet van toepassing + niet van toepassing 0 er is naar verwachting geen aanzienlijke geluidsproductie - er worden werkzaamheden uitgevoerd die geluid produceren, of er worden installaties geplaatst die geluid produceren. Er is echter geen of beperkt risico op overschrijding van de normen of er zijn maatregelen beschikbaar om dit te beperken -- er worden werkzaamheden uitgevoerd die geluid produceren, of er worden installaties geplaatst die geluid produceren. Er is een risico op overschrijding van normen en er zijn beperkt maatregelen beschikbaar om dit te mitigeren Effectbeschrijving Voor alle alternatieven gelden bepaalde werkzaamheden, zoals de verzwaring van het elektriciteitsnet en de aanleg van een warmtenet.

Deze werkzaamheden zijn noodzakelijk om de infrastructuur aan te passen en nieuwe voorzieningen, zoals transformatorhuisjes en warmteoverdrachtsstations, te realiseren. Deze werkzaamheden kunnen overlast veroorzaken. Er zal geluid zijn door bijvoorbeeld het heien voor nieuwe gebouwen en het openbreken van straten om warmteleidingen aan te leggen. Het werk in elke straat duurt doorgaans enkele weken en kan tijdelijk hinder geven aan de omgeving. De werkzaamheden moeten echter voldoen aan de wet- en regelgeving, waardoor de geluidsnormen niet overschreden mogen worden en er geen nadelige gevolgen mogen zijn voor de gezondheid. Gezien de tijdelijke aard van de werkzaamheden en het feit dat deze binnen de wettelijke grenzen plaatsvinden, zijn de geluidseffecten niet maatgevend bij de beoordeling van de alternatieven. Tijdens de gebruiksfase veroorzaken de transformatorhuisjes een gering geluid, voornamelijk door de transformatoren die onder spanning staan en de ventilatieroosters die zorgen voor luchtcirculatie. Afhankelijk van het type ventilatierooster wordt een geluidssterkte van ongeveer 26–38 dB(A) op één meter afstand gegenereerd (Enexis, z.d.). Dit geluidsniveau blijft onder de wettelijke grens van 40 dB(A) op de gevel die tot een acceptabel binnen niveau leidt van 33 dB met geopend raam [Richtlijn omgevingsgeluid GGD].

Het geluid van transformatorhuisjes geeft dus geen significante effecten. Voor alle alternatieven is een verzwaring van het elektriciteitsnet noodzakelijk, maar dit leidt niet tot extra geluidshinder door de transformatorhuisjes. Alternatief 1 - MT-Warmtenet In alternatief 1 bestaat het uit warmtesysteem uit een MT-warmtenet, waarbij de warmte bij de bron eventueel wordt opgewaardeerd door een centrale warmtepomp. Het warme water wordt vanuit de bron door buisleidingen naar de huizen getransporteerd. Een MT-warmtenet bestaat uit de bron met pompen, buisleidingen, warmteoverdrachtsstations en een afleverset. De bronnen maken in de gebruiksfase geen significant geluid en ook de pompen bij de bronnen niet. Voor warmtetten zijn er warmteoverdrachtsstations nodig met pompinstallaties die geluid kunnen veroorzaken, deze dragen niet substantieel bij aan geluidsbelasting. Ook wordt er verwacht dat collectieve warmtepompen op voldoende afstand van woningen kunnen worden ingepast om geen geluidshinder te geven. Daarom is de gebruiksfase van warmtenetten als neutraal (0) beoordeeld. Variant geothermie Bij de aanlegfase van geothermie kunnen aanzienlijk hogere geluidsniveaus voorkomen: geluidsbronnen in dit type installaties bereiken waarden tussen 84 en 105 dB (Wieringa, 2024). Een geothermische boring kan langer dan 6 maanden duren met zwaar materieel.

Vanwege de lange duur en het geluidsniveau wordt dit alternatief als negatief (-) beoordeeld voor de aanlegfase. 85 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Variant datathermie Voor een warmtenet met datathermie zullen er beperkte werkzaamheden plaatsvinden bij de bron. De aanleg van ondergrondse opslag veroorzaakt geluid door boringen. Dit is echter tijdelijk, 1-3 maanden, om deze reden is dit alternatief voor de aanlegfase neutraal (0) beoordeeld. Variant aquathermie Bij de aanleg van een aquathermie installatie is geen geluidshinder verwacht. Ook voor aquathermie zijn WKO’s nodig, deze effecten zijn hetzelfde als bij datathermie en wordt ook neutraal (0) beoordeeld voor de aanlegfase. Alternatief 2 - ZLT-Warmtenet De geluidseffecten van de bronnen en de aanleg van een ZLT-warmtenet zijn vergelijkbaar met die van een MT-warmtenet. Het belangrijkste verschil is dat bij een ZLT-warmtenet ook warmtepompen worden geplaatst bij de huizen om elektrisch te kunnen verwarmen. Dit betreft water-water-warmtepompen, die produceren lage geluidniveaus en worden daarom in de gebruiksfase als neutraal (0) beoordeeld. Variant datathermie Voor een warmtenet met datathermie zullen er beperkte werkzaamheden plaatsvinden bij de bron. De aanleg van ondergrondse opslag veroorzaakt geluid door boringen.

Dit is echter tijdelijk, 1-3 maanden, om deze reden is dit alternatief voor de aanlegfase neutraal (0) beoordeeld. Variant aquathermie Bij de aanleg van een aquathermie installatie is geen geluidshinder verwacht. Ook voor aquathermie zijn WKO’s nodig, deze effecten zijn hetzelfde als bij datathermie en wordt ook neutraal (0) beoordeeld voor de aanlegfase. Alternatief 3 - Warmtepomp Variant lucht-water-warmtepomp Bij de aanleg van lucht-water-warmtepompen zijn geen significante geluidseffecten te verwachten. De aanlegfase van lucht-water-warmtepompen wordt neutraal (0) beoordeeld. Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving gelden specifieke eisen voor het geluidsniveau van installaties. Warmtepompen met een vermogen tot 6 kilowatt (kW) mogen maximaal 65 dB produceren, terwijl voor warmtepompen tussen 6 en 12 kW een grens van 70 dB geldt. In de praktijk liggen de geluidsniveaus echter lager: veel warmtepompen in Nederland produceren ongeveer 55 dB, waardoor dit aspect in veel gevallen niet onderscheidend is. Geluid van lucht-water-warmtepompen kan zich cumuleren in wijken wanneer meerdere installaties dicht bij elkaar worden geplaatst. Uit onderzoek van Peutz (2024) blijkt dat bij percelen breder dan 10 meter het risico op cumulatie van geluid voldoende beperkt is.

Cumulatieve geluidshinder treedt vooral op in smalle straten, bij achtertuinen die grenzen aan de voorgevels van andere woningen, en bij omsloten achtertuinen. Het onderzoek van Peutz (2024) laat daarnaast zien dat sommige opstelposities akoestisch gunstiger zijn dan andere, afhankelijk van de specifieke bouwkundige situatie. Kenmerkende bebouwingsstijlen beïnvloeden dit, zoals 2-onder-1-kapwoningen met plat dak in Vinexwijken, bergingen aan de voorzijde in Bloemkoolwijken, achtertuinen of hofjes omsloten door woningen, achtertuinen grenzend aan voortuinen in naoorlogse wijken, en smallere autoluwe straten in Bloemkool- en mogelijk Vinexwijken. Hoewel de verschillen tussen wijken over het algemeen klein zijn, gelden de adviezen uit het onderzoek in principe voor alle onderzochte wijken. De beoordeling van de gebruiksfase van lucht-water-warmtepompen is negatief (-). Het negatieve effect komt vooral voor bij buurten waar de bebouwing dicht op elkaar zit, dit wordt nader toegelicht in de buurtspecifieke beoordeling. 86 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Variant bodemwarmtepomp Voor een bodemwarmtepomp wordt een boring uitgevoerd voor het gesloten bodemsysteem door zware mechanische boorwaren, dit duurt enkele dagen tot enkele weken. Omdat de werkzaamheden aan de gestelde wet- en regelgeving voldoen en tijdelijk zijn wordt dit als neutraal (0) beoordeeld.

Bodemwarmtepompen produceren in de gebruiksfase ongeveer dezelfde hoeveelheid geluid als een Cv- ketel. In de gebruiksfase wordt deze variant ook als neutraal (0) beoordeeld. Effectbeoordeling Tabel 9.3 toont de effectbeoordeling voor het criterium geluid. Tabel 9.3 Effectbeoordeling geluid Alternatief MT- Warmtenet ZLT- Warmtenet Warmtepomp Variant Geo- thermie Data- thermie Aqua- thermie Data- thermie Aqua- thermie Bodem- warmtepomp Lucht-water- warmtepomp aanlegfase - 0 0 0 0 0 0 gebruiks- fase 0 0 0 0 0 0 - Beoordeling op basis van buurttype Het gebruik van warmtepompen heeft in verschillende buurten een uiteenlopende impact, omdat de inrichting van buurten sterk kan verschillen. Om deze verschillen inzichtelijk te maken voor de besluitvorming, wordt hieronder een overzicht gegeven van de verwachte effecten van warmtepompen per buurt, onder andere in vergelijking met het huidige geluidsklimaat. Overal is een bepaald niveau van achtergrondgeluid aanwezig; volledige stilte komt vrijwel nergens voor. Dit achtergrondgeluid wordt veroorzaakt door onder andere wegverkeer binnen de wijk, een rijksweg op grotere afstand, railverkeer, overvliegende vliegtuigen, burengeluiden en windgeruis door bomen. Over het algemeen is het ’s nachts stiller dan overdag en is een rustig, landelijk gelegen dorp stiller dan een drukke stad.

Ook geldt meestal dat het geluidsniveau in de (meer beschutte) achtertuin lager is dan aan de voorzijde van een woning. Hoe hoger het achtergrondgeluidniveau op een bepaalde locatie, des te sterker het maskerende effect op andere geluiden. Zo zijn bijvoorbeeld geluiden die lager liggen dan ongeveer 35 dB(A) nauwelijks of niet waarneembaar wanneer het heersende achtergrondgeluidniveau overdag rond de 45 dB(A) ligt, afhankelijk van de frequenties van het geluid. De opzet van wijken kan ook invloed hebben op cumulatief geluid. Om het risico van geluidscumulatie in buurten in kaart te brengen, is een inschatting gemaakt van de gemiddelde perceelbreedtes per buurt. Buurten met laagbouw en percelen van minimaal 10 meter breed hebben een laag risico. In wijken met hoogbouw of dicht op elkaar gebouwde bebouwing is het risico op cumulatie van geluid groter. In deze wijken zijn maatregelen nodig, zoals het toevoegen van schuttingen of groen, of het plaatsen van geluidsisolatie rondom de warmtepompen om effecten te voorkomen. Bij een (deels) omsloten bouwblok is er een hoger risico op cumulatie van geluid. De buurttypen met een gesloten bouwblok in Diemen zijn: volkswijk, tuindorp, naoorlogse woonwijk en Vinexwijk (zie afbeelding 6.1). Een bloemkoolwijk heeft een deels omsloten bouwblok. Vanwege het risico op cumulatie worden deze buurten als negatief (-) beoordeeld.

Ook bij een perceelbreedte minder dan 10 meter is er een risico op cumulatie. Buurttypen in Diemen waarvan de woningen waarschijnlijk niet aan de perceelbreedte kunnen voldoen zijn tuinstad hoogbouw, hoogbouw, tuinstad laagbouw. Deze buurttypen worden ook negatief (-) beoordeeld. De buurttypen bedrijventerrein en buitengebied worden neutraal (0) beoordeeld. 87 | 209 Witteveen+Bos | 148567/26-008.124 | Definitief Hier zijn de perceelbreedtes voldoende om cumulatie van geluid door lucht-water-warmtepompen te voorkomen. Afbeelding 9.1 toont de beoordeling per buurt. Afbeelding 9.1 Effectbeoordeling geluid lucht-water-warmtepomp Mitigerende maatregelen Bij de aanleg van geothermie kan tijdelijk geluidsoverlast ontstaan door de benodigde boringen. Om de overlast voor omwonenden te beperken, kunnen tijdelijke geluidsschermen worden geplaatst rondom de werkzone. Voor warmtepompen zijn er verschillende maatregelen mogelijk om geluidshinder te minimaliseren. Wanneer warmtepompen op het dak van een gebouw worden geplaatst, veroorzaken zij vrijwel geen hoorbare geluidsoverlast aan de voor- of achterzijde van het gebouw. Installatie in een aanpandige garage of binnen in een technische ruimte of berging kan de geluidsoverlast verder beperken, mits rekening wordt gehouden met onderhoud en toegang.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://diemen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b3505889-a7fa-410f-86c5-f044274383e6?agendaItemId=b6bec49b-9e0b-4bf7-b9a6-dd2a1359f466