Bijlage 1. Nota Sociaal Domein 2020-2023

• Preventie, (vroeg)signalering alcoholgebruik, voorlichting, toeleiding naar passende zorg, advies en consultatie professionals en Ik Pas-campagne (door Arkin) • Integrale aanpak voor het terugdringen van overmatig en zwaar drankgebruik (Preventie- en handhavingsplan Alcohol) bestaande uit onder andere: - Voorlichting alcoholgebruik in voortgezet onderwijs (GGD) - Voorlichting van bestuurders, vrijwilligers en leden van paracommerciële instellingen over de effecten van alcoholgebruik en de regels voor alcoholverstrekking - Alcoholmatigingsbeleid gemeente met het stimuleren van alternatieven voor alcohol - Voorlichting en handhaving sportverenigingen - Handhaving drankmisbruik hangjongeren - Toezicht en handhaving alcoholverstrekkers - Preventie drugsmisbruik onder jongeren, via puberkringen en pubercursussen Stimuleren van beweging en gezonde voeding, verminderen van overgewicht en preventie van chronische aandoeningen zoals diabetes - Gezonde School-aanpak en Jongeren Op Gezond Gewicht-aanpak - Multidisciplinair programma voor kinderen met overgewicht, uitgevoerd door fysiotherapeut en diëtist gezamenlijk - Extra weegmoment voor kinderen in groep 4 - Stimuleren deelname aan diverse beweegactiviteiten, cursussen en voorzieningen, waaronder inzet van buurtsportcoaches, beweeginterventies voor senioren, stimuleren van aangepast sporten (uitgevoerd door onder andere SWD) - Een

gevarieerd naschools sport- en spelaanbod voor jongeren in samenwerking met buurtsportcoaches, sportverenigingen en sportaanbieders - Jeugdsportpas en CJP Cultuurkaart - Cursus Gezond Kopen, Gezond Koken - Moeders in Beweging, beweegprogramma voor moeders met overgewicht Gebruik van de diensten van Sportservice Noord-Holland om sporten voor mensen met een beperking mogelijk te maken.

•

•

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

• Geestelijke gezondheidszorg, preventie psychosociale problemen en bevorderen psychosociale gezondheid • Laagdrempelige ondersteuning voor volwassenen en

ouderen bij beginnende of lichte psychische klachten zoals stress, somberheid, angst en depressie, en van naasten van mensen met psychische problemen (Uitgevoerd door Arkin) • Persoonlijk advies, informatie en coaching • Voorlichting over psychische klachten, ondersteuningsmogelijkheden en toeleiding naar passende hulp • Consultatie, advies en deskundigheidsbevordering van beroepskrachten en vrijwilligers over (vroeg)signalering van psychische klachten, het bespreekbaar maken van psychische problemen, toeleiding naar passende hulp en ondersteuning van naasten van mensen met psychische problemen • Website www.mijnihelp.nl met informatie, ervaringsverhalen, zelftesten en online zelfhulpcursussen voor volwassenen met vragen over psychische klachten en voor iedereen die betrokken is bij iemand met psychische problemen • Diverse cursussen, waaronder (online) cursussen ‘Omgaan met somberheid’, ‘Omgaan met stress’ en ‘Assertiviteit’, bewegingscursus ‘Liever bewegen dan moe’ voor mensen met stress of spanningsklachten, de groepscursus ‘Krachtig in het leven staan’ voor vrouwen met een niet-westerse achtergrond die hun functioneren en zelfvertrouwen willen verbeteren, gespreksgroepen voor familieleden en naasten van mensen met psychische problemen en voor nabestaanden die een dierbare hebben verloren door zelfdoding.

Tevens cursussen voor huisartsenpatiënten ‘Beter slapen doe je zo’, ‘Minder piekeren & stress’ en ‘Mindfulness’ die gegeven worden in samenwerking met huisartsen en gezondheidscentra in Diemen. CLIP, informatie- en adviespunt voor mensen met psychische- of psychiatrische problemen, naasten en professionals (door Regenboog Groep) Cursus ‘Eerste hulp bij psychische problemen’ voor professionals en vrijwilligers Suïcidepreventie: GGD traint huisartsen, thuiszorgmedewerkers, medewerkers binnen het sociaal domein, schuldhulpverleners, politie, maatschappelijk werkers en onderwijzend personeel op (vroeg)signalering van potentiële suïcideplegers

• • •

C. Overige beleidsontwikkelingen

•

Maatjesproject Amsterdamse Vriendendiensten voor zelfstandig wonende Diemenaren met psychiatrische klachten in een sociaal isolement Klussendienst Homeservice voor en door mensen met psychische klachten gericht op activering en versterking van de zelfredzaamheid Welzijn op recept Verwarde personen, Wvggz, Wzd, Wfz

•

• • • Gezonde leefomgeving • Bevorderen gezonde, veilige en beweegvriendelijke leefomgeving • Fysieke toegankelijkheid van voorzieningen, gebouwen en openbare ruimte • Verbeteren luchtkwaliteit • Tegengaan van geluidshinder • Terugdringen van brommeroverlast 2. Sociale en maatschappelijke ondersteuning

•

Algemeen maatschappelijk werk (MaDi) Informatie, advies en hulp gericht op het voorkomen van problemen op maatschappelijk vlak, het ondersteunen bij het oplossen van problemen of om verdere escalatie te voorkomen, en het verbeteren van het welzijn en de zelfredzaamheid. Het gaat hierbij om problemen in het dagelijks leven, onder meer in de huiselijke sfeer, het verwerken van verlies van een dierbare of andere gebeurtenis, gevoelens van angst, depressie of eenzaamheid, problemen op gebied van werk en/of echtscheidingsvraagstukken, et cetera.

•

Sociaal raadsliedenwerk (MaDi) sociaaljuridische hulp, praktische vragen, advies en informatie over wetten, regelingen en voorzieningen. Ondersteuning bij het invullen van formulieren, het schrijven van officiële brieven of het opstellen van bezwaarschriften.

• Onafhankelijke cliëntondersteuning (uitgevoerd door MEE)

• Algemene onafhankelijke individuele cliëntondersteuning bestaande uit onder meer informatie, advies, vraagverheldering en kortdurende ondersteuning (inclusief trajectbegeleiding, integrale vroeghulp en leun- en steuncontacten) • Basisdiagnostiek en bepaling zelfredzaamheid, sociaaljuridische cliëntondersteuning, overleg en bemiddeling bij geschillen, aanbod van diverse trainingen en cursussen om

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

40

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding de vaardigheden en zelfredzaamheid van mensen met een beperking te vergroten

•

Luisterend oor en advies: De Luisterlijn is dag en nacht en het hele jaar door bereikbaar voor mensen die behoefte hebben aan een vertrouwelijk gesprek. Dit kan anoniem per mail, per chat en per telefoon.

•

Slachtofferhulp: Emotionele, praktische en juridische ondersteuning aan slachtoffers van ernstige verkeersongelukken, misdrijven of calamiteiten (uitgevoerd door Slachtofferhulp).

• Ondersteuning van mantelzorgers

• Inloopspreekuur voor mantelzorgers in Diemen, door Markant • Individuele begeleiding en ondersteuning van mantelzorgers door een mantelzorgmakelaar van Markant • Voorlichting en communicatie over mantelzorg en gerelateerde onderwerpen aan inwoners, mantelzorgers, profesionals en vrijwilligers • Cursus ‘De zorg de baas’ voor mantelzorgers, door Markant • Respijtzorg om de mantelzorger te ondersteunen en ontlasten: - Informele respijtzorg door het koppelen van een vrijwilliger aan een mantelzorger waarbij de vrijwilliger een vast dagdeel in de week (zorg)taken overneemt - Formele respijtzorg via een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo, bijvoorbeeld dagbesteding, individuele begeleiding of kortdurend verblijf. De maatwerkvoorziening is meestal gericht op de zorgvrager, zodat de mantelzorger even tijd voor zichzelf heeft en tot rust kan komen. • Mantelzorgcompliment, de jaarlijkse blijk van waardering voor mantelzorgers • Dag van de Mantelzorg

• Stimuleren van vrijwilligerswerk en ondersteunen van

vrijwilligers • Diemenvoorelkaar, platform waar vrijwilligers en hulpvragers aan elkaar gekoppeld worden • Buurthulpdienst Diemenvoorelkaar, waarbij ouderen met een hulpvraag gekoppeld worden aan een vrijwilliger

• Antidiscriminatievoorziening Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA)

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

• Meldpunt voor Discriminatie in Diemen • Rapportage aantal meldingen Diemen

• Maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo 2015

• Hulp bij het Huishouden • Hulpmiddelen • Woningaanpassingen • Individuele Begeleiding • Dagbesteding inclusief vervoer van en naar de dagbestedingslocatie • Logeeropvang om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten • Wmo-vervoer voor mensen onder de 75 jaar • Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang

3. Zorg en veiligheid

• Voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld,

kindermishandeling en seksueel geweld • Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (Veilig Thuis) - Meldpunt voor (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling - Advies geven en zo nodig ondersteuning bieden bij (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling - Melding onderzoeken en beoordelen of en zo ja tot welke stappen de melding aanleiding geeft - Meldpunt en spoeddienst bij crisis waar jeugdigen bij betrokken zijn - Algemene voorlichtings- en preventietaken over huiselijk geweld en kindermishandeling en expertise inbrengen ten aanzien van ouderenmishandeling - Taken ten behoeve van de tijdelijke huisverboden - Bemiddelen bij aanvragen voor crisisbedden jeugd • Centrum seksueel geweld - Acute medische zorg voor slachtoffers van seksueel geweld, gericht op preventie van zwangerschap en besmetting met soa/hiv, en behandeling van letsel - Acute psychologische zorg om herstel te bevorderen en ter preventie van het ontstaan van psychische stoornissen, met name PTSS - Forensisch-medisch onderzoek gericht op het veilig stellen van sporen en letselduiding bij aangiftebereidheid - Juridische zorg zowel voorafgaand als na een eventuele aangifte bij de politie

C. Overige beleidsontwikkelingen

• Ondersteuning van en hulp aan mensen die te maken hebben met huiselijk geweld en uitbuiting in relaties (uitgevoerd door Blijf Groep) - Ambulante hulpverlenging bij huiselijk geweld, inclusief Aware-trajecten - Ambulante gezinstrajecten Oranje Huis Thuis - Zorgcoördinatie bij tijdelijk huisverbod - Voorlichting, advies en deskundigheidsbevordering van beroepskrachten en vrijwilligers in Diemen • Aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling bij maatschappelijke organisaties in Diemen. De aandachtsfunctionaris zorgt voor een goed verlopende procedure bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Hij/zij zorgt ervoor dat collega’s tijdens hun werkzaamheden geweld en verwaarlozing signaleren en adequaat reageren en dat betrokkenen de ondersteuning en hulp krijgen die zij nodig hebben. Wonen algemeen o.a. gezinnen in kwetsbare situaties, huisvesting jongeren, doorstroom op woningmarkt bevorderen, zorgen voor voldoende geschikte woningen.

•

4. Ouderen

• Gebruik van het Wmo-vervoer voor mensen van 75 jaar en ouder • Ouderenadviseur (MaDi) voor alle vragen van ouderen op het gebied van wonen, zorg en welzijn. • Aansluiting van personenalarmering (alarmknop voor in huis) op indicatie van de ouderenadviseur. • Informatieve huisbezoeken 75+ (uitgevoerd door SWD). In Diemen doet de stichting Welzijn Diemen elk jaar preventieve huisbezoeken. Inwoners van 75 jaar en ouder krijgen informatie over diverse voorzieningen voor senioren. Daarnaast wordt aan de hand van vragen op diverse terreinen geïnventariseerd hoe het met de persoon in kwestie is. Indien nodig wordt contact gelegd met de ouderenadviseur van SWD, MaDi, Markant of een andere organisatie. • Ouderenmishandeling: Inwoners en professionals kunnen net als bij andere vormen van huiselijk geweld bij Veilig Thuis terecht als zij ouderenmishandeling vermoeden of een melding willen doen. • Dementie - Werkgroep Dementievriendelijke gemeente ontwikkelt

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

41

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding een plan voor ‘Diemen Dementievriendelijke gemeente’ - Alzheimer café - Noodbeddenregeling – crisisbedden voor de acute opvang van mensen met dementie - Training omgaan met dementie (SWD) • Casemanagers dementie • Belangenbehartiging voor senioren in Diemen op het gebied van wonen, welzijn en zorg (PCOB) • Meer bewegen voor ouderen, fitness voor 55-plussers onder begeleiding van een fysiotherapeut • Het stimuleren van sociaal contact en het tegengaan van eenzaamheid. Onder andere via: - Maatjesprojecten en activiteiten voor eenzame mensen en/of senioren op diverse locaties, waaronder Het Noorderlicht, ‘t Kruidvat, De Schakel, de Omval en De Verbinding. Activiteiten bestaan uit lezingen, gymnastiek, breien, schilderen, koken, geheugentraining, zondagmiddagpodium, et cetera (uitgevoerd door onder andere SWD) - Activiteiten voor 50-plussers in Diemen (PCOB), waaronder computerlessen, maandelijkse ledenbijeenkomsten, hulp bij aangifte inkomstenbelasting, klaverjassen, volksdansen, koersballen, et cetera - Diverse activiteiten voor eenzame ouderen, zoals het bezoeken van musea en (dieren)tuinen (uitgevoerd door De Zonnebloem) • Diverse maatwerkvoorzieningen via de Wmo, waaronder woningaanpassingen, huishoudelijke hulp, dagbesteding en individuele begeleiding

5. Voorzieningen met brede impact/Multidisciplinaire voorzieningen • Buurtsportcoaches • Welzijn op recept • Bewegen op recept • Diemenvoorelkaar - Website Diemenvoorelkaar - Buurthulpdienst • Preventie en bestrijden van eenzaamheid (SWD): onder andere jaarlijkse deelname aan landelijke campagne ‘Week tegen Eenzaamheid’ • Huis van de Buurt ’t Kruitvat in Diemen-Zuid • Maatjesproject VONK gericht op het bevorderen van de

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

financiële zelfredzaamheid van mensen met schuldenproblematiek, Diemense klanten van de Voedselbank of deelnemers aan een (schuldhulp)verlenging(straject)

Wat willen we behouden vanuit inburgering

• Doorstroming naar Wet Educatie en Beroepsonderwijs • Inburgeringsconsulent • Begeleiding naar taallessen en werk Voorzieningen in het kader van de Jeugdwet die we behouden: Vanzelfsprekend zijn ouders eerstverantwoordelijk voor de opvoeding. De opvoedkundige kwaliteit van de leefomgeving is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren en kan bijdragen aan de preventie van problemen als kindermishandeling, jeugdcriminaliteit en jongerenoverlast. Vanuit dit perspectief ligt het voor de hand om de sociaalpedagogische kwaliteit van de leefomgeving te versterken en de onderlinge sociale steun voor gezinnen te vergroten. Diemen wil niet alleen praten over, maar ook daadwerkelijk luisteren naar ouders, kinderen en jongeren. Dat doen we door te investeren in goede samenwerking tussen OK-coaches (ouder- en kindcoaches), de jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, peuterspeelzalen, (passend) onderwijs, het Brede Hoed Netwerk en het Brede Hoed Team, maar ook met artsen en de zorgverzekeraars. Het doel is om de jeugdprofessionals zoveel mogelijk ruimte te geven en zo min mogelijk regeldruk. De Jeugdwet stelt gemeenten voor de opdracht alle vormen van jeugdhulp te bieden, bijvoorbeeld hulp aan huis bij problemen in het gezin. Het is daarbij wel de bedoeling dat gebruik gemaakt wordt van de eigen kracht van jongeren, ouders en hun sociale netwerk.

Het is belangrijk dat zij de regie blijven houden over hun leven. Het doel is ook om de hulp zoveel mogelijk met jeugdigen en gezinnen samen vorm te geven. Het gaat niet alleen om het bieden van jeugdhulp, maar ook om het voorkomen van problemen waar dat kan. En als er hulp nodig is, dat hulp zo vroeg mogelijk en op maat geboden wordt. De Jeugdwet geeft als opdracht mee het opvoedkundige

C. Overige beleidsontwikkelingen

klimaat en de veiligheid van jeugdigen in de gemeente te bevorderen. Gemeenten hebben ook de plicht om jeugdhulp en ondersteuning te bieden. Omdat ouders in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van hun kinderen, heeft de gemeente ook een plicht om te investeren in de opvoedvaardigheden van ouders. Denk bijvoorbeeld aan ouders van jongeren en kinderen met een beperking, stoornis, aandoening of opgroeiproblemen. Bovendien verlangt de Jeugdwet dat de hulp, waar nodig, zoveel mogelijk integraal wordt aangeboden. Door die verplichting, de jeugdhulpplicht, moeten gemeenten in ieder geval: De jongere adviseren welke hulp het beste past Samen met de jongere de goede vorm van jeugdhulp kiezen Zorgen dat de gekozen jeugdhulp ook echt beschikbaar is

• • •

De gemeenten moeten daarvoor onder andere: Jeugdhulpaanbieders van goede kwaliteit aanbieden Een beleidsplan voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg opstellen Voorzieningen op het gebied van jeugdhulp (jeugdhulpplicht) treffen Jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering aanbieden Maatregelen voor de aanpak van kindermishandeling nemen Samenwerken met andere sectoren zoals zorg, onderwijs, politie en justitie Vertrouwenspersonen aanwijzen voor jongeren en (pleeg-) ouders die te maken hebben met jeugdhulpverlening

• • • • • • •

Bij de voorzieningen in het kader van de Jeugdwet wordt onderscheid gemaakt in ondersteuning op drie niveaus, te weten: Het sociaal netwerk & eigen kracht Algemene voorzieningen Individuele voorzieningen

• • •

Sociaal netwerk & eigen kracht Eigen kracht wordt gestimuleerd vanuit de pedagogische basisvoorzieningen (kinderopvang, peuterspeelzalen, onderwijs, kind- en jongerenwerk, sport- en cultuurverenigingen). Het preventieve aanbod is gericht op het stimuleren van eigen kracht en de betrokkenheid van ouders. We bieden onder meer kinderkringen en ouderkringen. Groepstrainingen en lotgenotencontact worden hierbij gezocht.

• •

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

42

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding • Ondersteuning van het informele circuit rond gezinnen, zoals familie, buren en kennissen via inkoop van Eigen Plan. • Via communitybuilding wordt gewerkt aan het versterken • •

van de sociale samenhang in de wijken waar ouders en kinderen werken en bouwen aan hun eigen netwerk. Borging van de werkwijze van het Brede Hoed Team, die gericht is op een evenwicht tussen vertrouwen op eigen kracht en ingrijpen. Daarin sluiten we aan bij de sterke kanten van een gezin. Via het Brede Hoed Team en jongerenwerk worden jongeren in staat gesteld zelf mee te beslissen over de hulpverlening en in de keuzes die zij maken in hun leven.

Algemene voorzieningen Algemene voorzieningen zijn vrij toegankelijk voor inwoners en zorgen voor de basisinfrastructuur in Diemen. Het Brede Hoed Team: Het Brede Hoed Team bereikt en ondersteunt steeds meer gezinnen met en zonder kinderen waarbij sprake is van problemen op meerdere levensgebieden. Bij deze gezinnen ontbreekt altijd de regie waardoor het ze niet goed lukt om hun problemen zelf op te lossen. De medewerkers van het Brede Hoed Team nemen in die gevallen de regie over en maken samen met andere professionals en het gezin één integraal plan. Laagdrempelig, integraal en maatwerk zijn hierbij belangrijke principes en de vraag van het gezin staat centraal. Een gedragswetenschapper is beschikbaar voor ondersteuning van het team bij ingewikkelde casuïstiek. Ambulante ondersteuning op school (OK coach): Sinds augustus 2014 hebben basisscholen een OK-coach 4-12 jaar. De OK-coach is een professional die advies en ondersteuning geeft aan ouders en kinderen bij vragen over de opvoeding en de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dat gebeurt via gesprekken, themabijeenkomsten en cursussen. De functie is in 2018 uitgebreid. Jeugdconsulenten Diemen: De jeugdconsulenten leiden toe naar jeugdhulp en onderzoeken vanuit een breed perspectief (samen met jeugdige/gezin) welke vormen van hulp het beste passen.

Preventief aanbod jeugdhulp: het preventieve aanbod rond opvoeden en opgroeien organiseren we in Diemen vraaggericht en dit komt steeds beter van de grond. Er is een goed aanbod en er is meer samenhang tussen de verschillende voorzieningen. Het gaat om diverse trainingen. Ook is er

•

•

• •

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

•

• • • • • •

B. Wat gaan we ontwikkelen

laagdrempelige opvoedondersteuning via het opvoedspreekuur. OK coach 0-5 jaar tijdig in beeld: sinds 2016 is met de pilot OK-coach 0-5 jaar extra ondersteuning beschikbaar gekomen voor het vroegtijdig opsporen van 0-5 jarigen met (opvoed)zorgen. Leidsters kunnen de OK-coach vragen mee te kijken als er een vermoeden is van een afwijkende ontwikkeling of afwijkend gedrag bij jonge kinderen. Als het nodig is, haalt de OK-coach er hulp bij. De OK-coach draagt ook bij aan het optimaliseren van doorgaande (leer)lijnen tussen de kinderopvang en het basisonderwijs. Praktijkondersteuners Huisartsen Jeugd: door samenwerking met de huisarts krijgen kinderen tijdig de juiste jeugdhulp, ze worden niet onnodig doorverwezen en krijgen snel specialistische hulp als dat nodig is. De Praktijkondersteuners Jeugd bij de huisarts vervullen hierin een spilfunctie. Jongerencoaching en participatiebevordering (jongerenwerk): dit is gericht op het versterken van de kwaliteiten en competenties van de jeugdige, waardoor bedreigingen in de ontwikkeling worden voorkomen. Kerngroep kinderen op gezond gewicht: de kerngroep bestaat uit een kinderwerker van de Stichting Welzijn Diemen, een jeugdarts, een fysiotherapeut, een jeugdverpleegkundige en een diëtiste. Met elkaar kijken we op welke wijze we samen kunnen werken.

De rol van de leerplichtambtenaren als schakelfunctie is uitgebreid om te zorgen dat jeugdigen met meer risico op uitval of verzuim in beeld komen en er afgestemde ondersteuning kan worden ingezet. De uitbreiding van de rol is vooral gericht op de jongeren van 12 jaar en ouder. Straatcoaches: in het najaar van 2016 is de Stichting Aanpak Overlast Amsterdam tijdelijk ingezet om jeugdoverlast tegen te gaan. Er wordt niet alleen gekeken naar de rol van straatcoaches en gezinsbezoekers, maar ook naar de rol van de jongerenwerker in dit geheel. Intensief kinderwerker: voor jongere kinderen is het niet altijd even vanzelfsprekend dat ze kunnen meedoen. Voor deelname aan naschoolse activiteiten worden kinderen naar naschoolse workshops toegeleid zodat zij hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. De intensief kinderwerker brengt in kaart welke kinderen nog niet sporten. Met de ouders van deze kinderen wordt contact opgenomen om te vragen of ze mogen deelnemen aan de maatschappelijke projecten, het verlengstuk van talentontwikkeling.

C. Overige beleidsontwikkelingen

Individuele voorzieningen Specialistische jeugdhulp is er voor jeugdigen en gezinnen die extra ondersteuning nodig hebben om zich te kunnen ontwikkelen. In de regio Amsterdam-Amstelland en ZaanstreekWaterland hebben de jeugdhulporganisaties en veertien regiogemeenten de handen ineen geslagen op basis van de Jeugdwet uit 2015. De inzet van jeugdhulp vindt plaats op basis van de Jeugdwet, waarbij de leeftijdsgrens van 18 jaar wordt gehanteerd. Indien nodig kan de hulp worden verlengd tot de leeftijd van 23 jaar. In januari 2018 is gestart met de vernieuwde werkwijze. Deze is gericht op het vergroten van de effectiviteit en efficiëntie in de jeugdhulp. De insteek is om breder te kijken naar wat het gezin aan ondersteuning nodig heeft – op alle leefdomeinen en op langere termijn. In samenhang daarmee kopen de regiogemeenten de specialistische jeugdhulpvoorzieningen niet langer in als losse producten, maar als onderdeel van een breder perspectiefplan dat vooraf wordt opgesteld. Hierin staat de ondersteuningsbehoefte van het gezin centraal. De kenmerken van de specialistische jeugdhulp in de regio zijn: Eigen regie door ouders centraal, waar nodig met ondersteuning door het lokale team Samenhangende hulp op alle leefdomeinen voor gezinnen die dat nodig hebben.

Denk aan huisvesting, schulden of andere vraagstukken binnen de leefwereld van het gezin Meer handelingsvrijheid voor de professionals Een vast, helder en reëel tarief voor eenvoudige vormen van jeugdhulp Een verlichting van de administratieve last Duidelijkheid over de rol en verantwoordelijkheid van professionals (hoofdaannemerschap) Een verantwoorde besteding van het budget Meetbare resultaten en daarmee inzicht in kwaliteit van de jeugdhulp

• • • • • • • •

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

43

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding De gemeente Diemen biedt verschillende vormen van jeugdhulp: Jeugdhulp aan huis Jeugd GGZ Verblijf in een jeugdhulpinstelling Pleegzorg Gesloten jeugdhulp bij ernstige problemen Jeugdzorg voor jongeren met een beperking Jeugdzorg voor jongeren met ernstige beperkingen Zorg voor ernstig zieke kinderen Ondertoezichtstelling en voogdij Jeugdreclassering

• • • • • • • • • •

Wat willen we behouden van het onderwijsachterstandenbeleid Het onderwijsachterstandenbeleid is erop gericht de onderwijskansen van kinderen van 2 tot 12 jaar te verbeteren en taal- en ontwikkelingsachterstanden te verminderen en te voorkomen. De kern van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid is de voorschoolse educatie voor kinderen van 2 tot 4 jaar. De gemeente is verplicht voldoende aanbod te realiseren voor kinderen die binnen de doelgroepdefinitie van de Rijksoverheid vallen. Om dit aanbod te realiseren worden geoormerkte middelen beschikbaar gesteld. Naast de rijksmiddelen voor de gemeenten, worden ook middelen beschikbaar gesteld aan de scholen voor inzet in de vroegschoolse periode. Diemen heeft een uitgebreid voorschools aanbod. Naast de peutergroepen zijn er verschillende activiteiten die een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van kinderen en ouderbetrokkenheid.

Voorschoolse educatie

Als gevolg van de harmonisatie zijn de peuterspeelzalen met ingang van 1 januari 2018 onderdeel van de Wet Kinderopvang en moeten zij aan dezelfde wettelijke minimale kwaliteitseisen voldoen als kinderdagverblijven. In Diemen zijn de peuterspeelzalen zogenoemde peutergroepen geworden waar voorschoolse educatie wordt aangeboden. Op dit moment telt Diemen zeven peutergroepen voor kinderen van 2 jaar en 6 maanden tot 4 jaar. Op deze peutergroepen wordt voorschoolse educatie

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen

geboden aan de hand van een programma dat zich richt op verschillende ontwikkelingsgebieden. De peutergroepen zijn gehuisvest in de scholen om de samenwerking met het onderwijs te ondersteunen en zo een doorgaande lijn van voorschool naar vroegschool te realiseren. Op de peutergroepen vindt de opvang plaats in gemengde groepen, zowel kinderen met een (risico op een) taal- of ontwikkelingsachterstand (doelgroeppeuters) als kinderen zonder indicatie maken gebruik van de peuteropvang.

Ouderbetrokkenheid

Brede doelgroep

Spelinlopen

In Diemen is ervoor gekozen om gesubsidieerde peuteropvang beschikbaar te stellen voor een bredere doelgroep dan is voorgeschreven door de Rijksoverheid. Op deze manier kan elke peuter in Diemen gebruik maken van een van de voorschoolse voorzieningen. Een laagdrempelig en breed toegankelijk aanbod draagt bij aan het realiseren van een zo groot mogelijk bereik. Oudercontactfunctionaris De oudercontactfunctionaris heeft een belangrijke rol in de toeleiding en het bereiken van peuters in Diemen. Wanneer een VVE-indicatie wordt gegeven legt de oudercontactfunctionaris huisbezoeken af om deze peuters toe te leiden naar de peuteropvang. Daarbij heeft de oudercontactfunctionaris een signalerende functie; waar meer ondersteuning nodig is kan hij/zij de juiste partijen met elkaar in contact brengen of doorverwijzen. Ook biedt de oudercontactfunctionaris tijdens de huisbezoeken op een laagdrempelige wijze advies en ondersteuning op het gebied van opvoeding en ontwikkeling.

VoorleesExpress

De VoorleesExpress komt thuis bij gezinnen met kinderen tussen de 2 en 8 jaar. De nadruk ligt op de kinderen tot 4 jaar. Het komt vaak voor dat ook de iets oudere kinderen in het gezin betrokken worden. Het gaat hierbij om kinderen die moeite hebben met de Nederlandse taal en opgroeien in een taalarme thuisomgeving. Een vrijwillige voorlezer introduceert zo het voorleesritueel bij het gezin. De ouders krijgen handvatten om het voorlezen zelf over te nemen en boeken een blijvende plek te geven in het dagelijks leven.

Stichting Welzijn Diemen biedt ‘Spelen is Leren’ aan. ‘Spelen is Leren’ is een educatief programma voor gezinnen met kinderen tussen de 2 en 6 jaar. Naast de educatieve en ontwikkelingsstimulerende activiteiten voor de kinderen wordt met dit programma de ouderbetrokkenheid bevorderd om de onderwijskansen van de kinderen te verbeteren. Continuering en eventuele uitbreiding van dit programma sluiten aan op de ambities van de gemeente Diemen om onderwijsachterstanden tegen te gaan. De spelinlopen zijn voor kinderen tussen de 0 en 4 jaar. Ze zijn bedoeld om de kinderen te stimuleren in hun ontwikkeling en om ouders met elkaar in contact te brengen, zodat ze een netwerk kunnen opbouwen. De oudercontactfunctionaris is ook regelmatig aanwezig bij de spelinloop om met ouders in gesprek te gaan over de peutergroepen en voorschoolse educatie.

Ouderkringen

Tijdens de ouderkringen gaan ouders met een niet-Nederlandse achtergrond met elkaar in gesprek over allerlei zaken die te maken hebben opvoeden en opgroeien in Nederland. De voertaal tijdens de bijeenkomsten is Nederlands, hierdoor krijgen ouders ook de gelegenheid om hun beheersing van de Nederlandse taal te verbeteren.

Wat willen we behouden vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs In Nederland is ongeveer 1 op de 6 mensen laaggeletterd. De Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) is erop gericht de taal-, reken- en digitale vaardigheden van deze groep te verbeteren en daarmee de zelfredzaamheid en mogelijkheden voor deelname aan de maatschappij te vergroten. Gemeenten hebben de wettelijke taak om in regionaal verband te zorgen voor een aanbod van formele en/of non-formele (taal)trajecten en inwoners (18 jaar of ouder en niet-inburgeringsplichtig) toe te leiden naar deze trajecten. Het Rijk stelt middelen beschikbaar om deze taak uit te voeren. Gemeenten hebben de vrijheid zelf te bepalen hoe ze deze middelen verdelen over het formele en non-formele aanbod.

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

44

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding Formele trajecten zijn trajecten waarbij deelnemers bij afronding een erkend diploma ontvangen. Non-formele trajecten zijn trajecten die geen erkend diploma opleveren, hierbij valt te denken aan maatjesprojecten of het Taalhuis. De contactgemeenten van de arbeidsmarktregio’s zijn verantwoordelijk voor het beheer en de besteding van rijksmiddelen. Daarbij zijn zij verantwoordelijk voor het opstellen van een regionaal programma volwasseneneducatie waarin wordt vastgelegd op welke wijze vorm wordt gegeven aan de uitvoering van de volwasseneneducatie in de regio. Diemen maakt deel uit van de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam, die naast Diemen bestaat uit Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, De Ronde Venen, Haarlemmermeer, Ouder-Amstel en Uithoorn. Amsterdam is contactgemeente.

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen

Volwasseneneducatie: non-formeel aanbod

In aanvulling op het formele aanbod wordt vanaf het najaar van 2019 ook een non-formeel aanbod vormgegeven in Diemen. Voor het non-formele aanbod worden gemeentelijke middelen ingezet waardoor er behalve op het verbeteren van taal-, rekenen digitale vaardigheden ook ingezet kan worden op toeleiding naar werk en armoedepreventie. Daarbij wordt de doelgroep verbreed zodat ook inburgeringsplichtigen deel kunnen nemen aan de activiteiten. Het non-formele aanbod wordt gecoördineerd en uitgevoerd door Stichting Welzijn Diemen in samenwerking met netwerkpartners als Vluchtelingenwerk, de OBA, de MaDi en Stichting Lezen en Schrijven. Naast een maatjesproject wordt een basisvaardighedenadviseur ingezet en wordt een verbeteringsslag gemaakt in de netwerk- en doorverwijsfunctie van de verschillende betrokken partijen in Diemen.

Volwasseneneducatie: formeel aanbod

De WEB-middelen voor de gemeente Diemen worden volledig ingezet voor het realiseren van een formeel aanbod bij de taalaanbieders. Jaarlijks zijn ongeveer dertig opleidingsplaatsen beschikbaar voor de inwoners van Diemen. Deze plaatsen worden over het algemeen volledig ingevuld. In het verleden zijn wachtlijsten ontstaan als gevolg van een grotere vraag. Om het risico op wachtlijsten te verkleinen is het van belang de dertig beschikbare trajecten te behouden en de WEB-middelen volledig in te zetten voor het formele aanbod. Taaltrajecten worden aangeboden door SIPI en Sagènn, op dit moment vindt in regionaal verband een aanbesteding plaats voor de taalaanbieders vanaf 2020.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

45

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen C. Overige beleidsontwikkelingen

Wat goed gaat maar beter moet, verbeteren we In Diemen weten mensen elkaar snel te vinden. De lijnen zijn kort, er wordt goed samengewerkt, Diemenaren die hulp of ondersteuning nodig hebben, weten de weg daarnaartoe meestal goed te vinden en zijn tevreden over de manier waarop ze geholpen worden. Maar het kan en moet structureel beter, minder vrijblijvend, sneller en efficiënter. Dat krijgen we terug uit gesprekken met inwoners en partners met wie we samenwerken. De onderwerpen die de gemeente verder wil ontwikkelen en die we willen verbeteren, hebben we samengebracht onder de thema’s: 1. Samenwerken in een vitaal netwerk 2. Integrale toegang en integraal werken 3. Informatievoorziening en communicatie

1. Samenwerken in een vitaal netwerk De korte lijnen in Diemen zorgen voor tevredenheid bij cliënten, een goede onderlinge samenwerking tussen betrokken instellingen en hulpverleners, en passende oplossingen. Dit willen we vasthouden. Een belangrijke uitdaging is om het vitale netwerk dat Diemen al heeft, te behouden en te versterken. Het versterken en bevorderen van de samenwerking tussen alle partijen in het sociaal domein in Diemen is een breed gedragen wens en tegelijk een opgave. Bij een vitaal netwerk denken we aan voldoende mandaat, ruimte en rugdekking voor de professionals om te kunnen handelen. Het gaat er daarnaast ook om dat mensen flexibel kunnen werken in wisselende samenstellingen. Ook doelmatige samenwerkingsafspraken, kennisuitwisseling en ontmoeting zijn belangrijk voor een vitaal netwerk. Voor beleidsmakers en professionals in het sociaal domein is het essentieel dat ze een goed professioneel netwerk hebben en een goed contact met de informele netwerken van de inwoners van Diemen. Net zo belangrijk is het dat ze voeling hebben met de leef- en belevingswereld van de inwoners. Om een netwerk vitaal te houden is een systeem nodig, een infrastructuur die het netwerk faciliteert en onderhoudt. Dit is de verantwoordelijkheid van de gemeente.

De partners die binnen het professionele netwerk met elkaar samenwerken, zijn verantwoordelijk voor de onderlinge uitwisseling van kennis en ervaring, het doen van gezamenlijke analyses, het leren van elkaars werkwijze en het samen zoeken naar preventieve maatregelen en oplossingen. Dit vraagt om een brede, open blik, sociale alertheid en het vermogen om snel gezamenlijk op te trekken wanneer dit nodig is. Voor het opbouwen en onderhouden van sterke informele netwerken is het belangrijk je te verdiepen in de (woon)situatie in de verschillende wijken. Om samen te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen moet je de mensen kennen en contact met ze hebben. In gesprekken met betrokkenen kwam naar voren dat de samenwerking soms als te vrijblijvend wordt ervaren: er mag best gestuurd worden op het bereiken van gezamenlijke resultaten.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

Wat willen we bereiken

• De uitvoeringsprofessionals zijn voldoende toegerust in • •

•

kennis (van elkaar) • ze zijn hiervoor zelf verantwoordelijk • en krijgen hiervoor tijd en ruimte Er is eenduidigheid en samenhang in de benadering (intern/extern) Er wordt gewerkt dichtbij en met inwoners: • Verhalen tonen aan dat oplossingen steeds meer vanuit de sociale netwerken worden opgepakt en partijen betrokken zijn bij de wijken • Sociale netwerken worden benut, vrijwilligers worden betrokken en er is contact met de wijken • Beleidsmakers en uitvoerders hebben een actieve verbinding met elkaar en staan dicht bij doelgroepen en ervaringsdeskundigen Netwerkpartners bepalen en analyseren samen welke problematiek prominent is en welke preventieve acties en maatregelen getroffen moeten worden

Hoe gaan we dit realiseren

• Met kennisuitwisseling tussen netwerk(en) in Diemen. Dit

gebeurt tweemaal per jaar op het strategische niveau van trends/ontwikkelingen/signalen en beleid. We willen niet alleen de partners onderling met elkaar verbinden en niet alleen op onderwerp, maar ook zorgen voor verbinding tussen het beleid en de uitvoering. De gemeente initieert en faciliteert hierin. Partners wordt gevraagd hierin een bijdrage te leveren. Het management van de partners wordt gevraagd te sturen op deelname aan de kennisuitwisseling door de eigen medewerkers en toe te zien op de uitwerking daarvan. Aandachtspunt hierbij is dat men alert is op overbelasting.

• Met Periodieke Proeverijen op thema. De gemeente facili-

teert het proces. Partners zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering. Het uitdragen en delen van kennis is onderdeel van de opdracht van alle partners in het veld. Voor het rouleren van de periodieke proeverijen nemen de partners zelf

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

46

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding het voortouw. Bijvoorbeeld in de vorm van werkbezoeken en netwerkbijeenkomsten op locatie.

• Door de uitvoeringspraktijken te ondersteunen. De

gemeente faciliteert en volgt het proces rondom samenwerking. Zowel intern als met de partners in het Brede Hoed Team-netwerk. Managers en coördinatoren van de gemeente krijgen de opdracht om in de jaarplannen aan te geven hoe zij investeren in samenwerking binnen de gemeentelijke teams en met partners. Bijvoorbeeld rond cliëntondersteuning, enkelvoudige problematiek (BHT light), sociale zaken, ouderen. Bijvoorbeeld door: • intervisie • casuïstiek • uren vrijmaken voor learning on the job

• Via verbondenheid met wijken en doelgroepen. De

gemeente faciliteert het proces dat ervoor zorgt dat: • afspraken met partners worden vastgelegd over hoe zij zichtbaar zijn op de plaatsen waar inwoners en doelgroepen te vinden zijn, zoals de Voedselbank, buurtkamers of via functies (buurtsportcoaches). • dit vastgelegd wordt in de afspraken en sturingsgesprekken met (subsidie)partners. • er een actieplan komt hoe ‘onzichtbare groepen’ gevonden worden.

• Door het implementeren van het herijkte Aansluit-

document Zorg & Veiligheid. Bij het delen van privacygevoelige gegevens in het sociaal domein past de gemeente het transparantiebeginsel toe. Zodra de professional een noodzaak ziet tot het delen van persoonsgegevens met maatschappelijke partners, wordt de betrokken inwoner hierover geïnformeerd. Er wordt besproken welke persoonsgegevens worden gedeeld, met wie en waarom. Dit is vastgelegd in het herijkte Aansluitdocument Zorg en Veiligheid. Dit document is in het vierde kwartaal van 2019 vastgesteld door het college en ondertekend door de maatschappelijke partners in het Brede Hoed Netwerk. Door implementatie van het Aansluitdocument zorgen we dat het toepassen van het transparantiebeginsel gewaarborgd is op de werkvloer.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

2. Integrale toegang & integraal werken In Diemen hebben mensen snel toegang tot de juiste (combinatie van) hulp. Toch kwam uit de gesprekken naar voren dat het beter kan. We moeten effectiever inspelen op de ondersteuningsvragen die mensen hebben. Om de inwoners van Diemen integrale toegang tot zorg te geven is een integrale werkwijze nodig. Die werkwijze moet goed geborgd worden. Personele wisselingen en/of ingesleten werkpatronen vragen om een cyclus van leren en verbeteren. Bij alles wat we doen zien we het perspectief van degene die om hulp vraagt als leidend. We zullen blijven volgen in hoeverre we erin slagen om vanuit dit perspectief te werken. We streven naar een brede benadering, waar samenhang in zit en aandacht voor het leven en het huishouden van de cliënt. Het systeem – de regels, werkwijzen en cultuur - moet hier op aansluiten. Van het eerste contact tot het verlenen van hulp en nazorg. Op dit moment slagen we er niet altijd in om te zorgen voor een brede afweging en afstemming bij de vervolgstappen wanneer verschillende problemen spelen in een gezin. Dat kan vervelende gevolgen hebben en is een inefficiëntie in de samenwerking. Veel Diemenaren hebben een eenvoudige of overzichtelijke vraag. Ook voor hen is het van belang dat we de toegang tot ondersteuning niet onnodig ingewikkeld maken door ‘alles’ vanuit een integrale visie op de vraag te forceren.

Een integrale werkwijze is van belang, maar geen doel op zich. We moeten voorkomen dat bureaucratie de overhand neemt en het ‘overdreven’ uitvragen van onze inwoners een doel op zich wordt.

Wat willen we bereiken

• We werken, als de situatie daar om vraagt, met een integrale •

en brede blik. De sociale alertheid voor onderliggende of bredere vragen en problemen is er altijd, van beleid tot uitvoering. Dit beogen we niet alleen, maar dat weten we. Het ‘weten’ is onderdeel van het werkproces, evenals reflectie op het eigen handelen.

C. Overige beleidsontwikkelingen C. Overige beleidsontwikkelingen

• De vaardigheden en talenten van de beroepskrachten sluiten aan op het uitgangspunt dat ‘de klant centraal’ staat. • We staan in contact met de Diemenaren en hebben aandacht voor ieders culturele identiteit.

Hoe gaan we dit realiseren De gemeente faciliteert en initieert de volgende acties: Het uitvoeren van 1 tot 5 klantreizen tijdens het aanvragen van verschillende regelingen binnen het sociaal domein. De feedback die wij van klanten krijgen is essentieel voor een goede integrale werkwijze en leert ons hoe wij onze werkwijzen kunnen verbeteren. Dit is ook onderdeel van de evaluatie van het beleid (zie BIJLAGE 3 Monitoring van het beleid).

•

• Bij het ontwikkelen en implementeren van beleid betrek-

ken we, naast de adviesraden, ook ervaringsdeskundigen. Dit wordt vooraf per onderwerp bepaald.

• Het integraal casusoverleg wordt opnieuw ingevoerd.

Hierbij schuiven ook beleidsmakers aan, om casuïstiek te bespreken en te analyseren waar het integraal werken niet goed is verlopen. We gaan dit tweemaal per jaar doen. Zo willen we duidelijkheid krijgen, van elkaar leren, begrip krijgen voor elkaars werkwijze, nazorg leveren en zaken waar nodig verbeteren.

• Werken aan positieve beeldvorming over de gemeente.

Hiertoe gaan we onder meer drie klantroutes uitwerken voor respectievelijk Sociale Zaken, het Brede Hoed Team en de Wmo. Een klantroute laat mensen duidelijk zien hoe het proces van aanvraag of hulp verloopt. Als dit aansluit bij de behoefte van inwoners, gaan we meer klantroutes uitwerken om uit te leggen hoe zorg- en aanvraagtrajecten verlopen.

• Een werkwijzer sociaal domein: ‘Zo werken wij’. • Deskundigheidsbevordering voor uitvoerende afdelingen

gemeenten inclusief de klantcontactcentra (kcc). • kcc zijn een toegangspoort tot ondersteuning en zorg. We willen ervoor zorgen dat de mensen die er werken kunnen handelen vanuit een integrale blik. We volgen ook in hoeverre dat lukt.

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

47

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding 3. Informatievoorziening & communicatie Uit gesprekken en klantreizen blijkt regelmatig dat inwoners laat hulp zoeken. Dat heeft soms te maken met schaamte en angst van inwoners en soms met onwetendheid. Landelijk is bekend dat mensen met financiële problemen pas bij zeer hoog opgelopen schulden aan de bel trekken. Mensen maken zich vaak zorgen over wat er met hun gegevens gebeurt wanneer ze geregistreerd staan bij de instanties. Ook schaamte kan mensen ervan weerhouden om (financiële) hulp te vragen. Daarnaast wordt het Brede Hoed Team soms geassocieerd met jeugdbescherming. Er is geregeld sprake van een gebrek aan vertrouwen, voortvloeiend uit onbekendheid, onwetendheid of een negatieve beeldvorming. Ook werpen misverstanden over de dienstverlening drempels op – dit zorgt voor schrikbeelden als ‘ze nemen mijn kind af’, ‘ze komen tandenborstels tellen’. We willen de best mogelijke uitkomsten voor Diemenaren. Inwoners moeten de weg naar ondersteuning of een voorziening makkelijk kunnen vinden. Wij moeten zorgen voor goede informatievoorziening om inwoners te bereiken en de weg te wijzen, als dat nodig is. Het belang van communicatie komt op allerlei niveaus terug in de gesprekken die zijn gevoerd. Voor cliënten en inwoners is communicatie misschien wel het belangrijkste onderdeel.

Het is essentieel om contact te houden en te blijven communiceren, ook als het niet goed gaat. Gebrekkige communicatie kan leiden tot onzekerheid. En ook meer in het algemeen is goede communicatie nodig om negatieve beeldvorming te voorkomen.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen

Wat willen we bereiken

• Het wegnemen van onjuiste aannames over dienstverlening van de gemeente. • Duidelijke en eenvoudige communicatie over voorzieningen, • •

dienstverlening en het aanvraagproces, op een manier die aansluit bij de belevingswereld en taal van de ontvangers: onze inwoners en samenwerkingspartners. Duidelijker communiceren waar inwoners terechtkunnen met (zorg)vragen en hoe ze aanspraak kunnen maken op voorzieningen. Resultaatgericht: weten of informatievoorziening aansluit/ aankomt.

Hoe gaan we dit realiseren

• Een communicatiestrategie voor het gehele sociaal

domein. Doel: eenduidige, samenhangende, betrouwbare, heldere, vindbare informatie voor inwoners en ketenpartners. Aandachtspunten bij het ontwikkelen van de strategie: • Maak optimaal gebruik van de verschillende communicatiekanalen, op logische momenten en op de juiste plekken. • Ontwikkel informatieproducten (factsheets, folders) samen met de doelgroepen en verwijzers, check of de inhoud aansluit en duidelijk is. • Sluit aan bij locaties en functies waar onze doelgroepen zijn, bijvoorbeeld via intermediairs. Check het resultaat en de tevredenheid. • Aandacht voor sociale en culturele diversiteit bij de vorm en inhoud van de communicatie. • Een laagdrempelige mogelijkheid voor inwoners om te signaleren en reageren bij onvoldoende (heldere) communicatie door de gemeente – ‘Ik snap de brief niet.’ • Vermijd ambtelijk jargon. • Werk klantroutes zo uit dat voor inwoners en ketenpartners duidelijk is welke hulp, dienst of voorziening zij kunnen aanvragen en hoe de aanvraag van voorzieningen is geregeld.

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

48

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

Overige beleidsontwikkelingen Er is een afzonderlijke categorie van onderwerpen en acties die een plek krijgen in dit uitvoeringsplan. Het gaat om de concrete acties uit het coalitieakkoord die verband houden met het sociaal domein (waaronder het speerpunt diversiteit) en om wettelijke ontwikkelingen die we de komende jaren op ons af zien komen. Ten slotte zijn tijdens het participatietraject veel suggesties van adviesraden, collega’s en maatschappelijke partners opgehaald. Veel suggesties die herhaaldelijk en/of door verschillende partijen werden gedaan, zijn verwerkt in de drie thema’s van dit uitvoeringsplan (zie ‘Wat gaan we ontwikkelen’). De overige relevante input brengen we op deze plek bijeen in een afzonderlijk overzicht. Hier is voor gekozen om recht te doen aan de waardevolle opmerkingen, acties en signalen die zijn meegegeven.

Wat willen we bereiken

ringsplan. In dit beleidsplan wordt een eerste stap gezet. Verschillende activiteiten uit zowel het coalitieakkoord als dit uitvoeringsplan dragen bij aan de diversiteitsdoelstellingen van het college. Er wordt daarnaast beleid ontwikkeld waarin het college dieper op het onderwerp ingaat. Het nieuwe diversiteitsbeleid, dat aansluit op dit beleidsplan voor het sociaal domein en de ambities uit het coalitieakkoord, wordt medio 2020 aan de raad voorgelegd. Hierin komen onder meer aan de orde: • Acties uit het coalitieakkoord en het sociaal domein beleid (waaronder acties onder 1 t/m 3 in dit uitvoeringsplan). • Een diversiteitsagenda. • Verankering van het diversiteitsbeleid in het personeelsbeleid van Gemeente Diemen.

De acties in dit onderdeel van het uitvoeringsplan dragen bij aan de doelen en kernboodschap van dit beleidsdocument. Het gaat deels om al goedgekeurde initiatieven (uit het coalitieakkoord) en deels om nog te ontwikkelen beleid. Een voorbeeld is het diversiteitsbeleid op basis van het coalitieakkoord en de nieuwe Veranderopgave Inburgering en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg.

Wettelijke ontwikkelingen Er zijn binnen het sociaal domein enkele landelijke wetswijzigingen in voorbereiding. We geven aan welke wetten veranderen of worden ingevoerd en wat de veranderingen op hoofdlijnen inhouden. Er wordt nog niet aangegeven hoe het college deze wijzigingen wil doorvoeren. De raad krijgt hiervoor aparte voorstellen waarin inhoudelijke keuzes worden verwerkt. Het betreft:

Hoe gaan we dit realiseren

• Beleidsontwikkeling Wet verplichte ggz: Per 1 januari

Het coalitieakkoord In het coalitieakkoord Diemen 2018-2022 ‘Duurzaam Samenleven’ zijn voor het sociaal domein ambities en acties verwerkt. Deze worden gedurende de collegeperiode in gang gezet en hiervoor is financiële dekking in de meerjarenbegroting.

• Overzicht van acties uit het coalitieakkoord. De betref•

fende acties zijn ter informatie en voor de volledigheid verwerkt in dit deel van het actieplan. Hiermee ontstaat overzicht en één consistent geheel. Diversiteitsbeleid. Diemen streeft naar een inclusieve samenleving waarin rekening wordt gehouden met de diversiteit van haar inwoners. Diversiteit is een speerpunt uit het coalitieakkoord en heeft daarom een plek in dit uitvoe-

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

2020 treedt de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) in werking. Deze wet regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de ggz en vervangt samen met de Wet zorg en dwang (Wzd) de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). De Wvggz heeft directe gevolgen voor gemeenten, zowel bij het nemen van een crisismaatregel (voorheen inbewaringstelling; ibs) als in de voorbereiding en de aanvraag van de zorgmachtiging (voorheen rechtelijke machtiging). Dit betekent dat de gemeenten nieuwe taken krijgen. Onderstaand een aantal taken die onder het takenpakket van de gemeente Diemen zullen vallen: • Een meldfunctie voor inwoners. Het college van burgemeester en wethouders moet een meldfunctie inrichten voor inwoners.

C. Overige beleidsontwikkelingen C. Overige beleidsontwikkelingen

• Uitvoeren van een verkennend onderzoek. Na ontvangst van de melding moet deze binnen 14 dagen afgerond zijn. • Het horen van betrokkene. Verplichte zorg is in principe alleen mogelijk na een oordeel van de rechter, behalve bij een door de burgemeester opgelegde crisismaatregel voor acute noodsituaties. Hierbij wordt de betrokkene (indien mogelijk) gehoord, om zijn of haar wensen te kennen.

• Wijzigingen in de Participatiewet: Het brede offensief

waarmee het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) meer banen wil regelen voor mensen met een arbeidsbeperking krijgt vorm. De plannen houden onder meer in dat gemeenten een deel van hun beleidsvrijheid moeten inleveren. Dit moet er voor zorgen dat werkgevers en werknemers vaker dan nu het geval is, met dezelfde voorwaarden te maken hebben. Zodra de wetgeving is goedgekeurd, zijn er misschien aanpassingen nodig in gemeentelijke verordeningen. Er zijn diverse wetsvoorstellen in consultatie gebracht over de volgende onderwerpen: • Loonkostensubsidie. • Ondersteuning op maat bij het inrichten van de werkplek (zoals jobcoaching). • Het wegnemen van administratieve knelpunten rondom de no-riskpolis voor mensen met een arbeidshandicap. • Het verruimen van inkomensvrijlating voor mensen die in deeltijd werken, zodat een groter deel van het parttime inkomen niet verrekend hoeft te worden met de uitkering. • Wetswijzigingen gezamenlijke huishouding. Samenwonende tweedelijns verwanten van wie er één zorgbehoeftig is, worden ook als gezin in aanmerking genomen.

• Veranderopgave Inburgering: Per 1 januari 2021 treedt de

nieuwe Wet inburgering in werking. In dit nieuwe stelsel krijgen de gemeenten opnieuw de regie over de inburgering. Nieuwkomers worden vanaf het eerste moment goed begeleid zodat zij zo snel mogelijk kunnen meedoen in de samenleving, het liefst via werk. Om de nieuwe Wet inburgering goed te laten landen binnen de gemeente Diemen wordt er gewerkt aan beleid en implementatie. Hierin komen de volgende onderwerpen aan de orde:

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

49

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding • Nieuw inburgeringsbeleid: ambities voor de inburgeringsopgave in Diemen formuleren. • Taalaanbod Inkopen: aanbod voor inburgeraars naar taalniveau B1. • Ruimte voor maatwerk: Brede Intake en Persoonlijk Inburgeringsplan. • Begeleiding naar werk: dagbesteding en inkomen. • Samenwerking in de regio en tussen partners in Diemen.

input van de adviesraden: Kinderraad

(We nemen niet alles over; de suggesties met * zijn kansrijk) 1. Feest organiseren: samen eten en muziek maken – mensen van alle talen eten* 2. Uitjes organiseren voor ouders en kinderen met weinig geld: pretparkbezoek, uit eten gaan, et cetera* 3. Participatieregeling binnen het armoedebeleid uitbreiden voor kinderen: bioscoopkaart, geld om je kamer op te knappen, nieuwe kleren kunnen kopen* 4. Elk kind hoort een goed eigen bed te hebben (bijzondere bijstand P-wet, zie 3)* 5. Vertrouwenspersoon aanwijzen voor kinderen op school 6. Kinderambassadeur aanwijzen 7. Mobiel met abonnement voor kinderen vanaf groep 8 8. Kantine op school dat kinderen daar allemaal gezond kunnen eten 9. Scholen alert laten zijn of kinderen eten mee naar school nemen voor pauze/overblijf 10. Alle kinderen moeten kunnen sporten* 11. Bekendheid verbeteren van de buurtsportcoaches* 12. Bekendheid geven aan de kinderzomerspelen* 13. Cursus leerlingen groep 8 – Goed omgaan met Geld* 14. Voorlichting op school over veilig gebruik digitale media voor alle groepen 15. Scholen alert laten zijn op het signaleren van eenzaamheid onder kinderen 16. Kinderen en ouders samen activiteiten laten doen

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen C. Overige beleidsontwikkelingen

Groslijst overige acties, suggesties en ideeën uit Participatietraject

Onderstaand volgt een overzicht van overige relevante ideeën, suggesties en input uit het Participatietraject: • Geestelijke verzorging in de eerste lijn: plan en uitvoering • Maandelijks spreekuur Madi/MEE/sociaal raadsvrouw bij de Voedselbank • Gebruik de samenwerking met SW-Pantar om doelgroep werkenden te bereiken • Verder uitbouwen vroegsignalering/actiever inspelen op levensgebeurtenissen die risico’s op financiële problemen meebrengen • Informeel aanbod ontwikkelen voor taalbarrière (WEB) • Aanpak maatwerk voor: - statushouders - studenten met schuld - nieuwkomers • Verbinden van de fysieke leefomgeving met het sociaal domein - Beleid en uitvoering - Omgevingsvisie • Verbeteren van respijt • Respijtzorg: passend, bereikbaar, weten dat het er is, geen verpleeghuis maar een ‘hotel’ • Bewustwording ouderen levensloopbestendig wonen • Laagdrempelig meldpunt veiligheid & zorgsignalen: - Zorgen voor meer bekendheid - Duidelijke communicatie over bereikbaarheid meldpunt. - Helder werkproces - Wie is binnen de organisatie verantwoordelijk voor het meldpunt? • Leertraject ‘privacy’ - AVG à duidelijkheid - Deelname Multisignaal blijvend verhogen - 2e Huis van de Buurt - Anticiperen op gevolgen van de komst van steeds meer kwetsbare doelgroepen in sociale huur (> 50%). Concentratie van problemen in bepaalde complexen/ buurten (HVO Querido).

- Gezonde school (uitbreiden naar) basisonderwijs - ‘diversiteitsmuts’ bij de (kinder/cliënten/jongeren)raad

1. Voorwoord | 2. Inleiding | 3. Kernboodschap | 4. Een gezamenlijk proces | 5. Ambities en doelen | 6. Acties en uitvoeringsplannen | 7. Interview | Bijlagen | De kennisbank

50

BIJLAGE 5. Uitvoeringsplannen Inleiding Actiepunten uit Coalitieakkoord 2018-2022 “Duurzaam leven” 1. Waar mogelijk sluiten we aan bij of starten we zelf regionale activiteiten die de gemeentelijke doelen ten aanzien van armoedebeleid ondersteunen. Ook stellen wij ons op als actieve partner. 2. De samenwerking met Uithoorn en Ouder Amstel wordt binnen DUO+ voortgezet. 3. De gemeente ondersteunt initiatieven die het contact tussen verschillende bevolkingsgroepen en hun binding met de gemeente vergroten. 4. Veilige gemeenschap - we blijven investeren in Operatie Scheerlicht. 5. Goed onderwijs is essentieel voor de ontwikkeling van de Diemense jeugd. Ieder kind, ongeacht afkomst, geloofsovertuiging, of sociaal economische achtergrond, moet alle mogelijkheden hebben tot het volgen van onderwijs. 6. De voorbereiding op goed onderwijs start al met spelend leren op de leeftijd van 2,5 jaar met goede vroege en voorschoolse educatie (VVE) voor kinderen die daar recht op hebben. Vrijwel alle Diemense kinderen zitten op een vorm van kinderopvang, dit is voor belang van hen en voor hun ouders. 7. Ruimte voor samenwerking met partners zoals sportverenigingen en Stichting Welzijn Diemen. 8. Sport: Inwoners van alle leeftijden moeten kunnen sporten en bewegen. 9. Cultuur: We steunen goede initiatieven op het gebied van cultuureducatie voor jongen Diemenaren. 10.

Sterke gemeenschap: één nieuw Huis van de Buurt in de komende vier jaar. 11. We blijven werken aan het in de praktijk brengen van het Rekmanifest, waardoor niet de regels zelf maar de bedoelingen erachter leidend zijn. 12. We blijven inzetten op het zoveel mogelijk betrekken van inwoners en het versterken van Participatie. 13. Kansen voor Diemenaren zonder werk: We willen dat mensen naar vermogen meedoen aan de arbeidsmarkt en de samenleving (50-plussers, Diemenaren met een arbeidsbeperking, jongeren tot 28 jaar, statushouders), we zetten in op duurzame uitstroom.

BELEIDSNOTA SOCIAAL DOMEIN 2020-2023

A. Wat willen we behouden

B. Wat gaan we ontwikkelen

C. Overige beleidsontwikkelingen C. Overige beleidsontwikkelingen

14. Doorontwikkeling integrale klantbenadering (ontschotting tussen verschillenden soorten hulp, richten op vraag gestuurde aanpak, voor enkele groepen projectmatig extra aandacht en ondersteuning inzetten. Wanneer hiertoe de creatieve ruimte van ambtenaren en mate van ondersteuning en begeleiding moeten worden vergroot, doen we dat. 15. Netwerkbijeenkomsten inzetten en het zorgen voor het handhaven/nakomen van afspraken die hier uit komen. 16. Inzet van buursportcoaches en jongerenwerk gaat voort. 17. Versterken van de signaalfunctie van partners binnen de aanpak van de armoedebestrijding. 18. Bieden van armoedevoorzieningen op maat. 19. Een projectmatige aanpak voor het terugdringen en voorkomen van schulden en het verlichten van incassostress. 20. Ondersteuning voor ouderen en mensen met een beperking. 21. We willen dat inkomen niet bepaalt wie er in Diemen kan wonen. Mensen met een lager inkomen en mensen met een middeninkomen moeten ook een thuis kunnen blijven vinden. Ook willen we dat meer Diemense jongeren een eigen plekje vinden. Aanpassing van de urgentiecriteria en huisvesting voor ouderen en jongeren en statushouders. 22. We zoeken naar manieren om energiearmoede te bestrijden en hebben bij energietransitie aandacht voor mensen met een laag inkomen.