2026-64-bijlage-BMC-rapport-onderzoek-beeldbepalende-evenementen 22012026

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

4.1.3 Aansluiting op de inhoudelijke gemeentelijke beleidskaders Een van de centrale onderzoeksvragen is in welke mate de drie beeldbepalende stadsevenementen in voldoende mate aansluiten bij de inhoudelijke gemeentelijke beleidskaders, zoals onder andere geformuleerd in de Cultuurvisie 2025-2028 ‘Cultuur voor en door iedereen’, de Uitvoeringsagenda Economie 2023 - 2026, de Agenda Binnenstad 2.0 en het Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie en in het staande Evenementenbeleid (zie Hoofdstuk 3). De evenementen, die Events dEVENTer initieert en organiseert, sluiten één op één aan op de door de gemeente gewenste profilering van Deventer als ‘prominente evenementenstad’. De Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten zijn (nog steeds) voor Nederland, zeker qua schaalgrootte, unieke evenementen met een bovenregionale, landelijke en zelfs internationale uitstraling, die jaarlijks substantiële aantallen bezoeken aan de stad genereren. Hoewel er recent geen onderzoek naar is gedaan, is het aannemelijk dat de drie beeldbepalende stadsevenementen een waardevolle bijdrage leveren aan de stedelijke economie. Ook dragen de evenementen bij aan de woonaantrekkelijkheid van Deventer.

De Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten bevorderen, onder meer door de betrokkenheid van de eigen inwoners en vele samenwerkingsverbanden, de sociale cohesie en burgerparticipatie. Alle drie de evenementen zijn primair gebaseerd op de gemeentelijke beleidsdoelstelling(en) van 'maximale toegankelijkheid' en de 'open stad formule' (gratis in de openbare ruimte). En daar waar het uitgangspunt van ‘maximale toegankelijkheid’ in het geding dreigt te komen, bijvoorbeeld door het heffen van toegang bij het Dickens Festijn, worden speciale regelingen getroffen voor eigen bewoners (Bergkwartier) en minder draagkrachtige inwoners. De huidige opzet van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten kent ook een aantal elementen die niet of nog niet voldoende aansluiten bij de gemeentelijke doelstellingen. Het gaat dan met name om de beoogde ‘artistieke vernieuwing’, de gemeentelijke doelstelling om het activiteitenaanbod voor jongeren te vergroten, alsmede het streven van de gemeente om het cultuurbeleid meer te verbinden aan sociale opgaven en om culturele activiteiten meer naar de inwoners te brengen (wijkgerichte aanpak). Events dEVENTER heeft in de afgelopen jaren een aantal nieuwe initiatieven ontwikkeld (zie onder andere 4.1.2), maar de aanpak hieromtrent is nog te weinig geincorporeerd in het (inhoudelijk) beleid van de stichting.

We komen hier in paragraaf 4.3 nog op terug. We willen hier wel uitdrukkelijk wijzen op het feit dat de concepten van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn zich maar beperkt lenen voor een verdere inhoudelijke/artistieke verdieping. Het zijn evenementen die Deventer met name stadspromotioneel en economisch veel brengen. De ‘culturele component’ is daaraan ondergeschikt. - 24 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Op grond van het bovenstaande komen we tot de conclusie dat de kracht van Events dEVENTer met name gelegen is in het organiseren en faciliteren van evenementen en niet zo zeer in het programmeren en/of inhoudelijk laden ervan (‘inhoudelijke kracht’). Dit is ook overigens de belangrijkste doelstelling van de stichting (zie 4.1.1.).

4.2 Samenwerkingskracht Events dEVENTer werkt bij de organisatie van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten (maar ook in het geval van haar overige “nevenactiviteiten”) samen met tal van organisaties in de stad (en ook daarbuiten). Er worden drie soorten samenwerkingsverbanden onderscheiden. a.​ Samenwerking op inhoudelijk/programmatisch vlak. b.​ Samenwerking met leveranciers. c.​ Samenwerking met de zogenoemde “stadspartners”. Een en ander leidt tot een indrukwekkend ‘web’ van relaties. Op basis van een door Events dEVENTer zelf uitgevoerde uitgevoerde inventarisatie tellen we meer dan 400 samenwerkingsvormen en/of verbanden. In Bijlage 4 is een ‘graphic’ opgenomen dat een beeld geeft van de diverse samenwerkingsverbanden die Events dEVENTer onderhoudt met diverse partijen in de stad. Daarmee draagt Events dEVENTer ook in belangrijke mate mee aan kennisdeling. Voor zover we dit binnen de kaders van ons onderzoek hebben kunnen vaststellen, zijn de afspraken die Events dEVENTer heeft gemaakt met haar inhoudelijke samenwerkingspartners over taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en (eventuele) tegenprestaties adequaat vastgelegd in overeenkomsten. Met name vanuit binnenstadsmanagement is in het kader van het onderzoek aangegeven dat Events dEVENTer als een professionele en prettige samenwerkingspartner wordt ervaren.

Op haar beurt benadrukt Events dEVENTer dat de samenwerking met de gemeente Deventer op het gebied van evenementenbeleid (o.a. vergunningen) over het algemeen erg constructief verloopt. BMC is van mening dat het aspect ‘samenwerkingskracht’ bij Events dEVENTer goed is ontwikkeld. Daarmee levert Events dEVENTer een waardevolle bijdrage aan de verbinding tussen de inwoners van Deventer (participatie en sociale cohesie), de stedelijke culturele en maatschappelijke instellingen en het Deventer bedrijfsleven. Events dEVENter is bij uitstek een netwerkorganisatie. Maar aansluitend op wat we eerder opmerkten over het aspect ‘inhoudelijke kracht’ (zie 4.1) wordt niet altijd duidelijk op basis waarvan de stichting keuzes maakt om wel of niet met bepaalde organisaties samen te werken. Dit aspect is wel belangrijk, omdat de vele samenwerkingsverbanden die Events dEVENTer onderhoudt een grote inzet vragen vanuit de stichting met overeenkomstige kosten. Dat vraagt om een zekere prioritering. We komen hier onder ‘Bedrijfsvoeringskracht’ (4.4) nog op terug. - 25 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

4.3 Innovatieve kracht De vraag die hier voorligt is of Events dEVENTer over voldoende innovatieve slagkracht beschikt om binnen de staande beleidskaders (zie hoofdstuk 3) tot een inhoudelijk en bedrijfseconomisch voldoende toekomstbestendig ondernemingsmodel te komen. Het antwoord is: slechts ten dele. Events dEVENTer heeft weliswaar in de afgelopen jaren veel inzet gepleegd op het (noodzakelijk) verder stroomlijnen/professionaliseren van de uitvoeringsorganisatie. Maar inhoudelijke vernieuwing heeft nog maar zeer beperkt plaatsgevonden (zie 4.1). Ook valt op dat er nog weinig stappen zijn gezet voor wat betreft het genereren van ‘derde geldstromen’ (zie ook hierna onder 4.4). Het valt in dit kader BMC op dat Events dEVENTer veel stukken/documenten produceert, waarin allerlei ambities en/of beleidsvoornemens worden gepresenteerd en acties worden aangekondigd, maar de vraag is of deze, mede door de veelheid van lopende activiteiten en met de huidige kennis en capaciteit binnen de stichting, in voldoende mate kunnen worden verwezenlijkt. Het komt BMC voor dat de vernieuwing die Events dEVENTer voorstaat niet zozeer intrinsiek is, maar vooral bedoeld is om te voldoen aan nieuwe en/of meer aangescherpte beleidsdoelstellingen. Dat is niet uitsluitend Events dEVENTer te verwijten (voor zover je überhaupt van een ‘verwijt’ kan spreken).

Het aanhoudende succes van de drie beeldbepalende stadsevenementen is naar de waarneming van BMC tegelijkertijd ook een remmende factor voor inhoudelijke vernieuwing. De vraag is natuurlijk of het grote publiek zit te wachten op ingrijpende veranderingen in het concept van de drie beeldbepalende stadsevenementen. Vooralsnog stroomt ze elk jaar massaal toe. En ook de gemeentelijke doelstellingen kennen op onderdelen ‘tegenstrijdigheden’. Enigszins gechargeerd: vanuit het domein ‘cultuur’ ligt de focus (logischerwijs) meer op een inhoudelijke-artistieke doorontwikkeling (lees: verdieping) van de drie evenementen, terwijl de stedelijke economie, zeker op korte termijn, weinig baat heeft bij het al te rigoureus ingrijpen op een (nog steeds) ‘winning formula’. Overigens zijn we van mening dat Events dEVENTer en gemeente samen tijdig moeten investeren om ervoor te zorgen dat de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten ook op termijn succesvol en onderscheidend blijven (lees: voldoende concurrerend met vergelijkbare initiatieven elders in het land). We komen hier later nog op terug.

4.4 Bedrijfsvoeringskracht In deze paragraaf gaan we achtereenvolgens in op de governance en de organisatiestructuur van Events dEVENTer, omdat deze de basis vormen voor de bedrijfsvoering. Daana behandelen we de financiële aspecten: exploitatieresultaat en vermogenspositie, de begroting 2025 - 2028, de financieringsmix en de financiële sturing en verantwoording. 4.4.1 Juridische en organisatiestructuur, governance De activiteiten van Events dEVENTer zijn ondergebracht in een stichting: Stichting dEVENTer. De stichting wordt bestuurd volgens het Raad van Toezicht-model. De stichting kent een directeur-bestuurder, die eindverantwoordelijk is voor het beleid van de stichting naar inhoud, organisatie, faciliteiten en middelen. De directeur-bestuurder geeft direct leiding aan een managementteam, bestaande uit een artistiek leider, een zakelijk leider en

- 26 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

productieleider. De uitvoeringsorganisatie bestaat uit vier teams: Team Events, Team Stadsprojecten, Team Bergkerk & Stadsbeiaardier, en Staf Team (personeelsadministratie en financiële administratie). De vaste personeelsformatie bij de stichting bedraagt 8,69 fte, verdeeld over de volgende functies functie

fte

aantal medewerkers

directie

0,84

1

artistieke leiding

1

1

programma en marketing/pr

1,47

2

productie

2

2

projecten

2,96

4

officemanagement

0,42

1

totaal

8,69

11

Hierbij dient te worden vermeld dat de financiële en personele administratie extern zijn belegd. Als we het totaal aantal fte, exclusief die van de directeur-bestuurder, toerekenen aan de vier teams binnen Event dEVENTer, dan geeft dat het volgende beeld team

fte

Team Events

4,00

Team Stadsprojecten

0,63

Team Bergkerk & Stadsbeiaardier

1,48

Team Staf

1,30 - 27 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

totaal

7,41

Aanvullend op de vaste personeelsformatie zet de stichting jaarlijks gemiddeld 0.84 fte ZZP’ers in ten behoeve van kantoorwerkzaamheden en productievoorbereiding en -uitvoering. Events dEVENTer biedt stagiaires de mogelijkheid om werkervaring op te doen. De inzet van stagiaires bij de bedrijfsonderdelen ‘marketing’ en ‘productievoorbereiding’ bedraagt structureel circa 2 fte. Naast de betaalde medewerkers werkt Events dEVENTer met 450 vrijwilligers die worden ingezet bij de drie grote stadsevenementen, in de Bergkerk en bij andere activiteiten van de stichting. Er is nog geen beleid geformuleerd met betrekking tot de inzet van vrijwilligers, maar daar wordt door de stichting aan gewerkt. De stichting heeft een Anbi-status en handelt naar de codes ‘Cultural Governance’, ‘Diversiteit & Inclusie’ en ‘Fair Practice’. Daarnaast heeft de stichting voor alle medewerkers (vaste medewerkers, ZZP’ers, stagiaires en vrijwilligers) een eigen vierde gedragscode opgesteld: de code ‘Fair Care’. Met deze code wordt beoogd om voor iedereen die actief is voor of binnen Events dEVENTer een veilige werkomgeving te creëren. Events dEVENTer heeft in de afgelopen jaren een aantal belangrijke stappen gezet in de verdere professionalisering van de organisatie van de Deventer Boekenmarkt. het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten.

Deze ontwikkeling is in lijn met de steeds strikter (en complexer) wordende regelgeving inzake grote publieksevenementen en de strengere eisen ten aanzien van ‘goed bestuur’ binnen de (gesubsidieerde) culturele sector. Daarmee is in juridische arbeidsrechtelijke, administratieve en verantwoordingstechnische zin de basis van de organisatie (meer) ‘op orde’ gebracht. Deze ‘institutionalisering’ heeft naar de waarneming van BMC ook een keerzijde: het lijkt de ‘doorzettingskracht’ van de organisatie ook te beperken (ambities en beleidsvoornemens versus concrete acties). In ieder geval is BMC van mening dat Stichting dEVENTer haar (eigen) governance op orde heeft. Het feit dat alle bedrijfsactiviteiten van Events dEVENTer in één rechtspersoon zijn ondergebracht zien wij wel als een (extra) risico. Een (onverhoopte) grote financiele tegenvaller bij een van de drie beeldbepalende stadsevenementen heeft direct invloed op de exploitatie van de andere evenementen.

Tevens is BMC van mening dat de opbouw en schaalgrootte van de organisatie in beginsel passend is bij de aard en omvang van de activiteiten die de stichting initieert, co-produceert en/of organiseert. Nog sterker: BMC vindt dat de stichting met een relatief beperkte formatie een aanzienlijke output - 28 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

levert. Deze waarneming wordt ook ondersteund als we een vergelijking maken met de referentieprojecten in de benchmark (voor zover dat één op één mogelijk is). Zo bestaat de (vaste) organisatie van het Oerol Festival, dat jaarlijks op Terschelling plaatsvindt (160 theater- en muziekgroepen, 10 dagen, 48.000 bezoekers), uit 21.4 fte, aangevuld met circa 1.200 freelancers. De vaste festivalstaf van Cultura Nova in Parkstad Limburg (300 voorstellingen, 10 dagen, 66.000 bezoekers) omvat 3 fte. Maar dit festival wordt verder volledig gefaciliteerd door Parkstad Limburg Theaters. Wel valt ons op dat de sponsor- en fondsenwerving in de praktijk verdeeld is over meerdere (eigen) medewerkers. BMC vraagt zich af of dit vanwege de specifieke opdracht die er ligt met betrekking tot het vergroten van de eigen inkomsten een goede constructie is. Sponsor- en fondsenwerving is een vak en niet iets dat je er even bij doet. Ook is niet duidelijk wat het werken met het grote aantal vrijwilligers vraagt aan (extra) inzet vanuit het vaste team. Dat vrijwilligers van grote maatschappelijke waarde zijn is evident, maar het is verstandig om periodiek en ‘rendement’ van het werken met vrijwilligers te toetsen (wat levert het op versus wat kost het). Events dEVENTer heeft ervoor gekozen om de financiële administratie ‘extern’ te beleggen.

De ervaring leert dat een dergelijke constructie soms ‘vertragend’ kan werken in het proces van financiële sturing, omdat niet alle benodigde informatie direct voorhanden is. We komen hier later in dit hoofdstuk nog op terug. 4.4.2 Financiën exploitatieresultaat en vermogenspositie 2020 - 2024 Sinds de start van Events dEVENTer per 1 januari 2020 zijn door de stichting de volgende exploitatieresultaten gerealiseerd (inclusief het effect op het eigen vermogen van de stichting). 2020

2021

2022

2023

2024

prognose 2025

exploitatiesaldo

382.330

(24.421)

(115.990)

259

(28.263)

7.415

eigen vermogen

202.206

165.147

37.484

37.743

9.480

16.895

Als we de gemeentelijke (basis) budgetsubsidie als uitgangspunt nemen (dus gecorrigeerd op de extra gemeentelijke bijdragen 2023 - 2025), dan laten de exploitatie saldo’s in 2023 en 2024, en de prognose 2025 een aanzienlijk negatiever beeld zien. Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat de gemeente door het beschikbaar stellen van extra (incidentele) middelen een faillissement van de stichting heeft voorkomen. - 29 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

exploitatiesaldo

2020

2021

2022

2023

2024

prognose 2025

382.330

(24.421)

(115.990)

(242.241)

(304.263)

(167.585)

De stichting zal volgens haar eigen prognose ultimo 2025 over een reserve beschikken die naar de mening van BMC bij lange na niet voldoende is om de (normale) risico’s, die horen bij de aard en omvang van de bedrijfsactiviteiten, op te vangen. BMC adviseert (min of meer standaard om een reserve van 10% - 15% van de totale jaaromzet aan te houden. In het geval van Stichting dEVENTer komt dat neer op een bandbreedte reserve van € 180.000 - € 270.000. De opbouw van een dergelijke reserve was ook een van de voorwaarden bij het beschikbaar stellen van de subsidie voor de periode 2022 - 2024. De ‘current ratio’, het getal dat aangeeft in welke mate een onderneming (per direct) aan zijn korte termijn verplichtingen kan voldoen, was in het geval van Stichting dEVENter ultimo 2024 0,93. Daarmee is de liquiditeit van de stichting een risico. Voor een bestendige bedrijfsvoering is een bandbreedte ‘current ratio’ van 1,2 - 1,5 gewenst. Kijken we naar de ‘solvabiliteit’, dat wil zeggen: de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen van Stichting dEVENTer, dan zien we dat deze met 0.10 te laag is voor een voldoende toekomstbestendige bedrijfsvoering. Doorgaans wordt voor de ‘solvabiliteit’ een ondergrens van 0.25 gehanteerd. Naar ons oordeel zijn de exploitatietekorten bij de stichting in de periode 2020 - 2024 en 2025 (prognose) terug te voeren op een drietal factoren.

a.​ (Eenmalige) ‘transitie- en/of frictiekosten’ als gevolg van de ‘ontvlechting’ van de VVV Deventer, dat wil zeggen: het inrichten en formaliseren van een grotendeels nieuwe organisatie (o.a. kwalitatieve en kwantitatieve versterking van de organisatie, ontwikkelen van een financieel-administratief systeem, versterken governance en doorontwikkeling van de arbeidsvoorwaarden). Een analyse van de kosten die daarmee gepaard gingen valt buiten de scope van dit onderzoek, maar Events dEVENTer becijfert de (eenmalige) kosten als gevolg van de ‘ontvlechting’ zelf op € 300.000. Wel hebben we kunnen vaststellen dat Stichting dEVENTer bij oprichting geen extra middelen (een "bruidsschat") heeft meegekregen ter dekking van de kosten van een verdere verzelfstandiging en organisatorische doorontwikkeling. b.​ Explosieve kostenstijgingen ‘post corona’. Deze kostenstijgingen konden niet worden voorzien bij de subsidieaanvraag 2022 - 2024 van de stichting. c.​ De keuze van Events dEVENTer om direct na de 'lockdown' in 2022 weer alle activiteiten volledig op te starten. Feit is dat Events dEVENTer maar beperkt invloed kan uitoefenen op de kostenontwikkelingen.

Na de 'corona jaren' ziet de evenementenbranche zich geplaatst voor enorme kostenstijgingen, met name waar het gaat om de inhuur van personeel (denk bijvoorbeeld aan technici en beveiligers) en materialen (podia, technische voorzieningen en voorzieningen voor ‘crowd control’). Mede vanwege deze ontwikkelingen neemt het aantal outdoor-evenementen in Nederland na een jarenlange onstuimige groei af. In het geval van gesubsidieerde instellingen lopen de genoemde kostenontwikkelingen niet in de pas met de (standaard) indexatie van de subsidies. Een reparatie van het subsidie is dan nodig om de continuïteit van de - 30 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

culturele en/of maatschappelijke activiteiten te waarborgen. In het geval van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten speelt dan nog mee dat binnen de huidige opzet van de evenementen Events dEVENTer relatief weinig mogelijkheden heeft om de kostenstijgingen (deels) te compenseren door het verhogen van de eigen inkomsten. Zonder een substantiële verhoging van de baten rest een bezuiniging op (lees: afschaling van het activiteitenaanbod). kostenopbouw Omdat Events dEVENTER voor een belangrijk deel met publieke middelen wordt gefinancierd teneinde een culturele en/of maatschappelijke doelstelling te verwezenlijken is het in het kader van dit onderzoek ook van belang te kijken naar de verhouding tussen het programmabudget (directe activiteitenlasten) en de kosten van de overhead (indirecte lasten). Als we het boekjaar 2024 als voorbeeld nemen, dan ziet de kostenopbouw van de stichting er als volgt uit: directe activiteitenlasten

1.148.708

63%

personeelskosten

601.808

33%

huisvestingslasten

19.000

1%

algemene kosten

63.171

3%

totaal

1.832.687

100%

​ De verhouding tussen de kosten, die direct zijn toe te rekenen aan de culturele en/of maatschappelijke activiteiten, en de overhead is 0.63/0.37. Als we kijken naar kengetallen bij min of meer vergelijkbare organisaties (voor zover een valide vergelijking is te maken), dan valt op dat de kosten van de huisvesting in het geval van Events dEVENTer extreem laag zijn en de personeelslasten keurig binnen de gemiddelde bandbreedte van 30% - 40% vallen. De verhouding tussen de kosten, die direct zijn toe te rekenen aan de culturele en/of maatschappelijke activiteiten, en de overhead bedraagt 0.63/0.37. Op grond hiervan durven we te stellen dat de publieke middelen op een verantwoorde wijze worden ingezet en dat de werkwijze van de stichting als ‘doelmatig’ kan worden aangemerkt. financieringsmix Als we het boekjaar 2024 wederom als voorbeeld nemen, dan ziet de financieringsmix van de Events dEVENTer als volgt uit - 31 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

baten als tegenprestatie voor leveringen

213.858

12%

gemeentelijke subsidie

1.010.210

56%

provinciale subsidie

193.308

11%

Fonds Podiumkunsten

264.393

14%

overige fondsen

11.924

1%

sponsorbijdragen

112.220

6%

totaal

1.805.913

100%

NB Dit overzicht geldt voor alle activiteiten van Events dEVENTer. Een verbijzondering door uitsluitend te kijken naar de drie beeldbepalende stadsevenementen leidt niet tot wezenlijk andere percentages/verhoudingen. De conclusie is dat de bekostiging van het totale activiteitenaanbod van Events dEVENTer voor 81% bestaat uit overheidsgelden (de ondersteuning door het FPK meegerekend). De gemeente Deventer heeft hierin verreweg het grootste aandeel (69% in het totaal van de overheidsbijdragen). Bijgevolg is de verhouding eigen inkomsten/subsidie 0.19/0.81. Een absoluut oordeel vellen over deze verhouding is niet opportuun, omdat een eenduidige norm ontbreekt. Bij podiumkunstinstellingen wordt een verhouding bandbreedte 0.50 - 0.60/0.50 - 0.40 als “gangbaar” gezien. Maar Events dEVENTer is geen (reguliere) podiumkunstinstelling. Als we de financieringsmix van Events dEVENter vergelijken met die van het Oerol Festival of Cultura Nova dan zien we dat deze festivals een aanzienlijk groter deel aan eigen inkomsten genereren: respectievelijk 75% en 45%. Maar dat komt omdat bij deze festivals bij een groot deel van de activiteiten toegang wordt geheven.

Wat op basis van het bovenstaande wel kan worden gesteld is dat de grote afhankelijkheid van overheidsfinanciering in het geval van de drie beeldbepalende evenementen een aanzienlijk risico vormt, in het bijzonder daar waar de provinciale bijdrage(n) en de financiële ondersteuning door het Fonds Podiumkunsten als “structureel” worden beschouwd. Dit is met name een risico voor de gemeente als belangrijkste financier. De vraag die nu voorligt is in hoeverre het wenselijk en vooral mogelijk is om tot een meer evenwichtige financieringsmix te komen (lees: een minder grote afhankelijkheid van publieke middelen). Zoals we hiervoor al hebben aangegeven, zijn de mogelijkheden voor Events dEVENTer om binnen de huidige opzet van de drie beeldbepalende stadsevenementen de eigen inkomsten substantieel te verhogen beperkt. De belangrijkste (en eigenlijk enige echte) knop waaraan kan worden gedraaid zijn de opbrengsten uit kaartverkoop voor de diverse programma-activiteiten. Hier is weliswaar afgelopen jaar - 32 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

bij het Dickens Festijn een bescheiden begin mee gemaakt, maar het beperken van de gratis toegankelijkheid van programma-activiteiten bij Deventer Op Stelten (vergelijk praktijk bij Oerol en Cultura Nova) betekent voor Deventer een ‘trendbreuk’, nog los van de vraag hoe dit, zonder dat er substantiële kosten tegenover staan, in de openbare ruimte is te realiseren (o.a. creëren van afgesloten gebieden). Hiermee verandert het concept van de beeldbepalende stadsevenementen wezenlijk. Daarmee komt dit ook op gespannen voet te staan met een aantal gemeentelijke doelstellingen (‘toegankelijkheid’, ‘inclusiviteit’, ‘toeristische aantrekkingskracht’). Tenslotte: het een en ander heeft mogelijk ook effect op de subsidierelaties met de provincie en het FPK. Sponsoring zou, mogelijk meer dan nu het geval is, een bijdrage kunnen leveren aan de dekking van de kosten. Het valt BMC op dat Events dEVENTer veel sponsoren aan zich heeft gebonden (circa 40), maar dat het om relatief kleine bedragen per sponsor gaat. Zo draagt de grootste sponsor € 15.000 bij. Omdat het onderhouden van sponsorrelaties ook personele inzet en tegenprestaties van Events dEVENTer vraagt, lijkt het uiteindelijke rendement van de sponsoring laag. Het zou verstandig zijn als Events dEVENTer steeds kijkt naar welke kosten tegenover sponsorinkomsten staan.

Daarbij tekenen we aan dat sponsorrelaties met lokale ondernemers vanzelfsprekend niet alleen van materiële waarde zijn. Ze zorgen ook voor draagvlak binnen en betrokkenheid van de lokale gemeenschap. BMC ziet op basis van eigen ervaringsgegevens nog een extra potentieel liggen van bandbreedte € 25.000 - € 50.000 (netto).Dat dit bedrag niet hoger is, hangt onder meer samen met het feit dat het voor sponsoren binnen de huidige opzet van de drie beeldbepalende stadsevenementen moeilijk is om potentiële klanten te interesseren/binden.

begroting 2025 - 2028, herfinancieringsplan ​ Door Events dEVENTer is in het kader van de aanvraag meerjarige subsidie een begroting 2025 - 2028 opgesteld. Vanwege de oplopende exploitatietekorten wordt deze begroting ook als ‘herfinancieringsplan’ gepresenteerd. De beoogde herfinanciering rust op drie pijlers: a.​ Het vergroten van de eigen inkomsten. De stichting zet met name in op het verhogen van de inkomsten uit sponsoring (+ 48% in 4 jaar) en uit ticketverkoop ( + 24% in vier jaar). b.​ Het stabiliseren van de uitgaven met betrekking tot het programma. In dit kader heeft de stichting het voornemen om in de periode 2026 - 2028 een taakstellende bezuiniging van totaal € 364.781 op het programma door te voeren. c.​ Het opbouwen van een (algemene) weerstandsreserve en een reserve per project. De stichting houdt rekening met een opbouw van € 82.226 in de periode 2025 - 2028 (toevoegen van het geprognotiseerde exploitatieoverschot aan het eigen vermogen) en € 231.288 als totaal aan projectreserves. Het herfinancieringsplan houdt rekening met een aanvulling op de gemeentelijke budgetsubsidie (2022 - 2024) in de boekjaren 2025 - 2020 van respectievelijk € 175.000, € 155.000, € 105.000 en € 50.000.

- 33 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Een en ander leidt tot het volgende meerjarige raming van baten en lasten (2025 - 2028) 2025

2026

2027

2028

subsidies

1.290.476

1.359.189

1.335.761

1.305.920

eigen inkomsten

623.750

601.250

736.000

775.000

totaal baten

1.914.226

1.960.439

2.071.761

2.083.420

directe programmakosten

1.120.250

1.095.500

1.155.250

1.123.037

indirecte programmakosten/overhe ad

772.990

830.242

891.934

958.417

totaal lasten

1.893.240

1.925.742

2.047.184

2.081.454

saldo

20.986

34.697

24.577

1.966

2025

2026

2027

2028

saldo zonder aanvullende budgetsubsidie

(154.014)

(120.303)

(80.423)

(48.034)

aanvullende budgetsubsidie

175.000

155.000

105.000

50.000

saldo na aanvullende

20.986

34.697

24.577

1.966

- 34 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

budgetsubsidie Het ‘herfinancieringsplan’ biedt naar de mening van BMC een aantal goede aanknopingspunten om op termijn tot een meer sluitende exploitatie te komen, inclusief de stapsgewijze opbouw van een weerstandsvermogen om financiële tegenvallers binnen de exploitatie te kunnen opvangen. De knoppen waaraan kan worden gedraaid zijn in het plan voldoende inzichtelijk gemaakt. We missen echter een concrete uitwerking in de vorm van een stappenplan en een meer gedetailleerde planning voor de implementatie van al deze maatregelen en met name ook een begroting van de extra kosten die moeten worden gemaakt om de geprognotiseerde eigen inkomsten ook daadwerkelijk te realiseren. Nu al is de praktijk dat voor het genereren van een beperkt aandeel eigen inkomsten veel inzet moet worden gepleegd (zie ‘financieringsmix’)). Of de noodzakelijke opbouw van het weerstandsvermogen ook werkelijk kan worden gerealiseerd is afhankelijk van meerdere factoren waarop de stichting maar beperkt kan sturen. En dat is gezien de huidige vermogenspositie van de stichting een aanzienlijk risico. Ook missen we in het ‘herfinancieringsplan’ scenario’s en/of een gedegen risicoanalyse (‘Wat als de financiële doelstellingen niet worden gehaald?). Tenslotte: de stichting blijft ook na het doorvoeren van de beoogde maatregelen afhankelijk van aanvullende gemeentelijke middelen op de huidige budgetsubsidie.

Het algemene beeld hierbij dat de organisatie te veel in beslag wordt genomen door de uitvoering en niet toekomt aan de verdere inhoudelijke en bedrijfsmatige doorontwikkeling van de evenementenconcepten en daar op onderdelen ook niet voldoende capaciteit en kennis voor in huis heeft (zie o.a. het aandachtsgebied ‘sponsoring’).

sturing en verantwoording Een belangrijke vraag in het kader van ons onderzoek is of de mogelijkheden voor een adequate financiële sturing binnen de stichting in voldoende mate aanwezig zijn en zo ja: of dit dan ook gebeurt. Financiële sturing begint bij een goed inzicht in de financiële resultaten per evenement en/of activiteitengroep. Om dit inzicht te verkrijgen is het nodig om zowel baten als lasten toe te rekenen aan de evenementen en/of de activiteitengroepen. Events dEVENTer heeft hiervoor een ‘kostenplaatsenmode’l ontwikkeld waarbij baten en directe activiteitenkosten direct worden toegerekend aan de evenementen en/of activiteitengroepen en de indirecte kosten via een verdeelsleutel. We vinden de gedachte achter het toerekeningsmodel en de gehanteerde techniek daarbij valide. Daarbij tekenen we aan dat de gemeentelijke (basis)budgetsubsidie (en de aanvullende middelen in 2023, 2024 en 2025) niet is geoormerkt (lees: specifiek bestemd voor respectievelijk de Deventer Boekenmarkt, het Dickensfestijn en Deventer Op Stelten). Events dEVENTer rekent bijgevolg de gemeentelijke subsidie voor de drie beeldbepalende stadsevenementen zo toe, dat het resultaat per stadsevenement zoveel als mogelijk op ‘0’ uitkomt.

Als we kijken naar de kostenopbouw van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten dan leidt dit in 2024 tot een realisatie van respectievelijk € 206.288, € 348.571 en € 997.741. Dat de kosten van Deventer Op Stelten substantieel hoger liggen dan bij de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn heeft vanzelfsprekend te maken met de inhoudelijke opzet van dit evenement. ​

- 35 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Het inzicht in de resultaten per evenement en/of activiteitengroep biedt de mogelijkheid om inhoudelijke en financiele beleidskeuzes te maken indien de beschikbare budgetten niet (meer) toereikend zijn om alle activiteiten uit te voeren. Die keuzes zijn tot op heden door Event dEVENTer niet gemaakt.

naar een voldoende toekomstbestendige begroting Gelet op de in de periode 2020 - 2024 gerealiseerde exploitatieresultaten en de door Events dEVENTer opgestelde exploitatieraming 2025 - 2028 (Herfinancieringsplan) komen we tot de conclusie dat de begroting van Events dEVENTer met een bedrag van € 600.000 structureel omhoog moet. De opbouw hiervan is de volgende. Uitgaande van de (basis) budgetsubsidie (2022 - 2024) voor de drie beeldbepalende stadsevenementen zal er bij de stichting een structureel exploitatietekort van bandbreedte € 250.000 - € 300.00 ontstaan. Daarnaast is er sprake van een negatief eigen vermogen dat zo snel als mogelijk moet worden omgebouwd naar een weerstandsreserve die toereikend is om de gebruikelijke financiële tegenvallers binnen de staande exploitatie te kunnen opvangen. Daarvoor is in ieder geval in de komende 3 - 4 jaar een positief exploitatiesaldo van bandbreedte € 50.000 - € 100.000 per jaar nodig. Verder zal er in de begroting van de stichting jaarlijks structureel een voorziening voor de inhoudelijke doorontwikkeling (met name in relatie tot de gemeentelijke doelstellingen ‘inhoudelijke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’) van € 100.000 worden opgenomen. Tezamen is dit € 600.000.

Het initiatief voor de dekking van de begrotingswijziging ligt naar de mening van BMC in de eerste plaats bij Event dEVENTer, conform de door de stichting in haar eigen herfinancieringsplan genoemde elementen. In 2025 is bij het Dickens Festijn een netto opbrengst uit kaartverkoop van circa € 145.329 gerealiseerd (26.423 x € 5,50). Daar stonden circa € 80.000 aan kosten tegenover (55%). Dit betekent een netto resultaat van circa € 65.000. BCM ziet nog voldoende ‘elasticiteit’ om de entreeprijs voor het Dickens Festijn te verhogen naar netto € 11,47 (inclusief btw: € 12,50). Indien deze prijsverhoging wordt gerealiseerd, dan levert dit Events dEVENTer een netto extra resultaat op van circa € 155.000. Daarbij houden vooralsnog geen rekening met een toename van het aantal betalende bezoekers, maar dat is nog wel een knop waaraan kan worden gedraaid. Daarnaast zien we nog een extra sponsorpotentieel van netto € 25.000 - € 50.000. Op basis van de door de stichting zelf nog benoemde ‘knoppen’ om tot een betere dekking te komen (verhoging inkomsten uit arrangementen, eigen horeca, efficiency-maatregelen) achten wij een verhoging van de eigen (netto) inkomsten aan de kant van Event dEVENTer van minimaal € 300.000 zeker haalbaar. Uitgaande van een begrotingswijziging van € 600.000 (zie hiervoor) zou de extra structurele subsidiebijdrage dan uitkomen op maximaal € 300.000.

​ Dit model vraagt vanzelfsprekend nog een nadere uitwerking en validatie door Events dEVENTer en de gemeente (en vanzelfsprekend bestuurlijke en politieke besluitvorming).

- 36 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

4.5 Publiekskracht Hoewel we eerder in deze rapportage een ‘disclaimer’ hebben gekoppeld aan de door de jaren heen gepresenteerde bezoek- en (unieke) bezoekersaantallen, van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten mag duidelijk zijn dat deze drie evenementen jaarlijks een groot en divers publiek trekken, zowel eigen inwoners als bezoekers “van buiten” (regionaal, nationaal en internationaal. Aantallen die bij elkaar opgeteld ook uniek zijn voor Nederland. Als we in dit verband Events dEVENTer als ‘eigenaar’ van de concepten zien, dan is de ‘publiekskracht’ sterk ontwikkeld. Wel valt op dat er relatief weinig klanttevredenheidsonderzoek wordt gedaan. I&O Research onderzoekt in opdracht van de provincie periodiek het profiel van de bezoekers aan de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn. Daarbij wordt de bezoekers ook gevraagd om een waardering van het evenement dat wordt bezocht. Maar er wordt geen meer gedifferentieerd publieksonderzoek gedaan. Hoewel BMC zich realiseert dat ook publieksonderzoek (extra) inzet en dus ook geld kost, lijkt het ons toch een noodzakelijke investering voor de vormgeving en inhoud van het marketingbeleid van Events dEVENTer, mede het oog op de beoogde vergroting van de publieksinkomsten.

Meer algemeen kan nog worden gesteld dat het ontbreken van (structurele) monitoring van het publieksbereik de uitvoering van de gemeentelijke doelstelling om het cultuur- en/of vrijetijdsaanbod - waar de drie beeldbepalende stadsevenementen een belangrijke rol in spelen - zo toegankelijk mogelijk te maken, belemmert. Events dEVENTer (en daarmee ook de gemeente) weet door het ontbreken van relevante data niet precies waar ze op moeten sturen.

- 37 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Hoofdstuk 5 | Verbetermaatregelen In dit hoofdstuk geven we een opsomming van mogelijke verbetermaatregelen met betrekking tot het meer toekomstbestendig maken van het bekostigingsmodel van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten. Het moet worden gelezen als een inventarisatie van de ‘knoppen waaraan gedraaid kan worden’. Ten aanzien van de inhoudelijke doorontwikkeling Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten Maatregel

Inhoud

Effect

Kanttekening BMC

Versterken van het artistieke profiel van Deventer Op Stelten

Events dEVENTer maakt beter duidelijk welke inhoudelijke keuzes er ten grondslag liggen aan het programma, de verhouding lokaal en nationaal/internationaal, het versterken van de stedelijke makerscultuur, de koppeling van het festival met een jaarronde programmering et cetera.

Inhoudelijke verdieping. Meer aansluiting op inhoudelijke beleidsdoelstellingen van de gemeente en criteria FPK.

Kostenverhogend (investeren in artistieke doorontwikkeling). Biedt mogelijk wel zicht op (aanvullende) projectsubsidies.

Versterken van de concurrentiepositie ten opzichte van vergelijkbare initiatieven.

Inhoudelijke doorontwikkeling van het Dickens Festijn om het evenement voldoende aantrekkelijk te houden voor het publiek en/of om verschuiving naar een betaald evenement te legitimeren (publiek krijgt voldoende waar voor zijn geld).

Het Dickens Festijn blijft ook op middellange en lange termijn actueel/concurrerend.

Vraagt om periodiek publieksonderzoek en om een bredere marktanalyse (wat zijn concurrerende initiatieven, hoe ontwikkelen deze zich, wat zijn marktconforme entreeprijzen? et cetera).

- 38 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Ten aanzien van de eigen inkomsten van Event dEVENTer Maatregel

Inhoud

Effect

Kanttekening BMC

Vergroten van de inkomsten uit kaartverkoop,.

Dit geldt met name voor het Dickens Festijn. BMC schat in dat een entreeprijs van € 12,50 (nog) haalbaar en/of acceptabel is, maar daar zal wel nader marktonderzoek naar moeten worden gedaan.Voorwaarde is dat het Dickens Festijn als een voor het publiek betaald evenement wel verder moet worden doorontwikkeld om voldoende concurrerend te blijven ten opzichte van vergelijkbare initiatieven. Zie ook hiervoor.

Een netto extra opbrengst van € 155.000 (ten opzichte van het resultaat 2025) wordt door BMC haalbaar geacht.

Let op: tegenover extra opbrengsten staan ook kosten (investeren in inhoudelijke doorontwikkeling, handling ticketverkoop et cetera).

Vergroten van de inkomsten uit sponsoring.

BMC ziet nog potentieel voor één of twee grotere sponsoren.

Bandbreedte netto extra opbrengst: € 25.000 - € 50.000.

Vraagt aan de kant van Events dEVENTer uitdrukkelijk om extra capaciteit en kennis om dit te verzilveren.

Vergroten van de inkomsten uit arrangementen.

Onderzoeken of het mogelijk is meer 'maatwerk pakketten' te ontwikkelen voor de zakelijke markt (hospitality, klantcontacten).

Pm.

Ontwikkelen van arrangementen kan ook tijdrovend zijn. Belangrijk om steeds een goede kosten/baten-analyse te maken.

- 39 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Ten aanzien van de (eigen) organisatie van Events dEVENTer Maatregel

Inhoud

Effect

Kanttekening BMC

Versterken van de kwaliteit ‘ondernemerschap’ en ‘doorzettingskracht’.

Eigen ‘herfinancieringsplan’ uitwerken in een concreet stappenplan en werkbegroting. Organisatie versterken met kennis sponsorwerving/bewerking zakelijke markt. Organiseren van periodiek publieksonderzoek.

Verhoging aandeel eigen inkomsten in exploitatie Events dEVENTer.

Waken voor het fenomeen dat de “waan van de dag” de uitwerking en uitvoering van het ‘herfinancieringsplan’ in de weg blijft zitten.

Maatregel

Inhoud

Effect

Kanttekening BMC

Formuleren van meetbare prestatie indicatoren

Het betreft hier met name de gemeentelijke beleidsdoelstellingen voor wat betreft ‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’.

Meer inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijk beleid.

Hier ligt een opgave voor de gemeente.

Optie: Herfinanciering

Zie Ontwikkelrichtingen in Hoofdstuk 6.

Meer toekomstbestendig bekostigingsmodel.

Politieke en bestuurlijke keuze.

Optie: Ontvlechting, herpositionering

Zie Ontwikkelrichtingen in Hoofdstuk 6.

Meer toekomstbestendig bekostigingsmodel.

Politieke en bestuurlijke keuze.

Ten aanzien van de subsidierelatie

- 40 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Hoofdstuk 6 | Ontwikkelrichtingen Op basis van onze analyse (zie Hoofdstuk 4) en de verbetermaatregelen die we zien, beschrijven we in dit hoofdstuk een viertal ontwikkelrichtingen voor de bekostiging van de drie beeldbepalende stadsevenementen Deze zijn: Ontwikkelrichting 0: Status quo Ontwikkelrichting 1: Voortzetten van het beleid binnen de staande subsidiekaders Ontwikkelrichting 2: Herfinanciering Ontwikkelrichting 3: Herpositionering en structuurwijziging van de beeldbepalende stadsevenementen In de volgende paragrafen werken we de ontwikkelrichtingen uit, met de kanttekening dat deze vanzelfsprekend niet in beton zijn gegoten. Dat wil zeggen: op onderdelen kunnen de scenario’s elkaar overlappen en/of aanvullen/versterken.

6.1 Ontwikkelrichting 0: Status quo Belangrijkste kenmerk van deze ontwikkelrichting.

Naar aanleiding van de exploitatietekorten worden er door Events dEVENTer en de gemeente geen (aanvullende) maatregelen genomen.

Financiële effecten gemeente.

De gemeente past het exploitatietekort van de stichting jaarlijks bij vanuit de gemeentelijke reserves. Voortzetting van de drie beeldbepalende stadsevenementen in de huidige opzet is daarmee voorlopig gegarandeerd.

Financiële effecten Events dEVENTer.

De exploitatietekorten bij de stichting zullen verder oplopen. De stichting vraagt de gemeente om het exploitatietekort jaarlijks met een extra subsidie aan te vullen.

- 41 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Door de stichting te nemen maatregelen.

Events dEVENTer neemt geen maatregelen om het exploitatietekort om t buigen (bezuinigen en/of vergroten van de eigen inkomsten).

Inhoudelijke en/of artistieke consequenties.

Het huidige activiteitenaanbod wordt gecontinueerd, zolang de gemeente de exploitatietekorten jaarlijks aanvult.

Effecten op de subsidierelatie(s).

Gemeente voorziet jaarlijks in een ‘noodverband’. Zolang de gemeente ‘bijpast’ zal dit in beginsel geen effect hebben op de subsidierelaties met de provincie en het FPK.

Aansluiting op de gemeentelijke beleidskaders.

Het beleid van Events dEVENTer sluit bij ongewijzigd beleid niet aan bij de financiële beleidskaders van de gemeente (budgetsubsidie 2022 2024: totaal € 491.025 voor Deventer Boekenmarkt, Dickens Festijn en Deventer Op Stelten). Ook de specifieke gemeentelijke beleidsdoelstellingen inzake ‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’ zullen door het ontbreken van middelen naar verwachting niet worden gerealiseerd.

Effecten op de samenwerkingsverbanden.

Inhoudelijke samenwerkingsverbanden met andere culturele en/of maatschappelijke partners zijn deels gebaseerd op cofinanciering. Zolang de gemeente de exploitatietekorten bij de stichting aanvult, zijn er geen negatieve effecten te verwachten.

Randvoorwaarden.

Politiek draagvlak om de financiële problemen bij Events dEVENTer steeds incidenteel op te lossen (zonder toekomstbestendig perspectief).

Risico’s.

‘Open einde scenario’. Gemeente is niet meer in positie. Zal uiteindelijk ook ten koste gaan van de inhoudelijke beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Noot BMC

Geen toekomstbestendig scenario. De drie beeldbepalende stadsevenementen zullen aan betekenis inboeten en dat zal bijgevolg een negatief effect hebben op de profilering van Deventer als evenementenstad (= gemeentelijke beleidsdoelstelling).

- 42 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

De verknoping van activiteiten met verschillende doelen (cultuur, economie, stadspromotie) blijft bestaan, zo ook de daarbij behorende geldstromen.

6.2 Ontwikkelrichting 1: Voortzetting beleid binnen de staande subsidiekaders Belangrijkste kenmerk van deze ontwikkelrichting.

De huidige gemeentelijke budgetsubsidie, zijnde totaal € 491.025 (basis 2022 - 2024), blijft het (financieel) kader voor de organisatie van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten. Het activiteitenaanbod wordt binnen dit kader gebracht.

Financiële effecten gemeente.

De budgetsubsidie wordt, behoudens een jaarlijkse indexatie, niet verhoogd.

Financiële effecten Events dEVENTer.

Bij het continueren van de huidige budgetsubsidie ontstaat er bij de stichting een structureel exploitatietekort met een bandbreedte van € 250.00 - € 300.000) (en verder oplopend, omdat de verwachting is dat de jaarlijkse indexatie van de subsidie niet in de pas zal lopen met de werkelijke kostenstijgingen). De stichting kan (daarnaast) niet voldoen aan de gemeentelijke opdracht om een weerstandsreserve op te bouwen. Deze situatie zal zonder ingrepen per direct leiden tot een faillissement van de stichting. Dit betekent voor de gemeente een aanzienlijke ‘desinvestering’ en heeft vanzelfsprekend een negatief effect op de (toekomstige) subsidierelaties met de provincie en het FPK, nog los van het feit dat er een nieuwe uitvoeringsorganisatie zal moeten worden gebouwd. Dit zal naar verwachting alsnog om een extra investering aan de kant van de gemeente vragen.

- 43 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Door de stichting te nemen maatregelen.

De stichting dient per direct een financiële ombuigingsoperatie door te voeren met een te verwachten bandbreedte van € 300.000 - € 350.000 (structureel), zijnde het sluitend maken van de begroting + opbouw van een reserve. Deze ombuigingsoperatie zal in de eerste plaats gerealiseerd moeten worden middels een substantiële bezuiniging op de programma- en apparaatskosten (inclusief de formatie). Pas op termijn kan ook het vergroten van de eigen inkomsten bijdragen aan het meer in balans brengen van baten en lasten. Maar let op: bezuinigen is een slecht vertrekpunt voor het vergroten van eigen inkomsten, aangezien de lasten doorgaans voor de baten uitgaan.

Inhoudelijke en/of artistieke consequenties.

De ombuigingsoperatie zal leiden tot uitval van programma's, met name bij Deventer Op Stelten, en daarmee ook van publiek. Een hieruit voortvloeiende keuze kan zijn om Deventer Op Stelten niet jaarlijks maar tweejaarlijks te organiseren en/of af te schalen.

Effecten op de subsidierelatie(s).

De aard en inhoud van de subsidierelatie tussen de gemeente en de stichting blijven ongewijzigd. De gemeente kan maar zeer beperkt sturen op de inhoudelijke ontwikkeling van de drie beeldbepalende stadsevenementen. Het ontbreken van middelen om te komen tot artistieke vernieuwing zal naar verwachting op termijn negatieve effecten hebben op de subsidierelaties met het FPK en de provincie.

Aansluiting op de gemeentelijke beleidskaders.

Budgetsubsidie 2022 - 2024 blijft het financieel beleidskader. Focus zal gericht zijn op het zoveel mogelijk consolideren van wat er nu is. Doorontwikkeling van de evenementen, in lijn met de gemeentelijke beleidsdoelstellingen ‘innovatie’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’, zal naar verwachting niet worden gerealiseerd. Ook hiervoor geldt dat de baten voor de lasten uitgaan.

Effecten op de samenwerkingsverbanden.

Inhoudelijke samenwerkingsverbanden zijn deels gebaseerd op cofinanciering. De ombuigingsoperatie zal ook hier naar verwachting een negatief effect op hebben (uitval van programma en/of hogere - 44 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

bijdrage vanuit de instellingen en/of organisaties waarmee Events dEVENTer samenwerkt). Randvoorwaarden.

Dit scenario gaat ervan uit dat de gemeentelijke budgetsubsidie jaarlijks tenminste wordt geïndexeerd. Verder blijven de subsidies van de provincie en het FPK vooralsnog op het huidige niveau gehandhaafd.

Risico’s.

Inhoudelijke verschraling. Uitval van activiteitenaanbod en publiek (Deventer Op Stelten, Woordwaardefestival). Dit betekent voor de gemeente een ‘desinvestering’. Uitholling van het profiel ‘Deventer evenementenstad’ (= gemeentelijke beleidsdoelstelling). Bij ongewijzigd beleid zal Events dEVENTer snel moeten schakelen om een faillissement te voorkomen. De vraag is of de huidige organisatie hiertoe in staat is. Een faillissement zal een negatief effect hebben op de overige subsidie- en sponsorrelaties, alsmede op de inhoudelijke samenwerkingsverbanden. De door de gemeente gewenste ‘innovatie’ zal niet plaatsvinden.

Overige aandachtspunten.

Events dEVENTer is mogelijk al langlopende verplichtingen aangegaan die de mogelijkheden om per direct bezuinigingsmaatregelen uit te voeren beperken.

Noot BMC

De continuïteit van de drie beeldbepalende stadsevenementen is afhankelijk van het vermogen van Events dEVENTer om de ombuigingsoperatie succesvol te laten verlopen, zonder dat de stadsevenementen al te veel aan kwaliteit en betekenis inboeten. De gemeente staat erbij en kijkt ernaar. Op termijn geen toekomstbestendig model. De indexatie van de subsidie zal niet voldoende zijn om kostenstijgingen volledig te compenseren. Huidige financieringsmix blijft een risico, mede door de ‘aanname’ dat de bijdragen van de provincie en het FPK ‘structureel’ zijn. De verknoping van activiteiten met verschillende doelen (cultuur, economie, stadspromotie) en de daarmee samenhangende - 45 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

geldstromen blijven bestaan.

6.3 Ontwikkelrichting 2: Herfinanciering Belangrijkste kenmerk van deze ontwikkelrichting.

In dit scenario wordt een nieuw bekostigingsmodel ontworpen, waaraan zowel Events dEVENTer als de gemeente bijdragen. De begroting van Events dEVENTer gaat met minimaal € 600.000 omhoog. Een en ander maakt het mogelijk om tot een sluitende exploitatie van de drie grote stadsevenementen te komen, inclusief de opbouw van een passende weerstandsreserve en het beschikbaar komen van (extra) middelen om te investeren in een verdere inhoudelijke doorontwikkeling van het activiteitenaanbod binnen de drie beeldbepalende stadsevenementen. Het eigen ‘Herfinancieringsplan 2025 - 2028’ van Events dEVENTer kan als vertrekpunt voor het nieuwe bekostigingsmodel worden gebruikt. Dit plan wordt in samenspraak met de gemeente verder uitgewerkt en gevalideerd. Een voldoende toekomstbestendig bekostigingsmodel en investeringen in inhoudelijke vernieuwing bieden zicht op de continuering van de financiële bijdragen van de provincie en het Fonds Podiumkunsten.

Financiële effecten gemeente.

De gemeentelijke budgetsubsidie voor de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten wordt onder voorwaarden (zie hierna) maximaal met een bedrag van € 300.000 verhoogd.

Financiële effecten Events dEVENTer.

Events dEVENter draagt voor minimaal € 300.000 aan (extra) eigen inkomsten bij aan het nieuwe bekostigingsmodel. Dit wordt met name - 46 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

gerealiseerd door kaartverkoop bij het Dickens Festijn en (aanvullend) door de verkoop van arrangementen en het vergroten van de (netto) opbrengsten uit sponsoring. Gelijktijdig wordt er ook geïnvesteerd in het Dickens Festijn om dit evenement ook in de toekomst voldoende aantrekkelijk te houden voor bovenregionaal bezoek (zie concurrerende initiatieven) Door de stichting te nemen maatregelen.

De stichting heeft zelf al een herfinancieringsvoorstel 2025 - 2028 geschreven, uitgaande van een stapsgewijze verhoging van het aandeel eigen inkomsten (met name te realiseren door inkomsten uit kaartverkoop bij het Dickens Festijn), in combinatie met een geleidelijke afbouw van de aanvullende gemeentelijke subsidie (tot € 50.000 in 2028). Het door de stichting opgestelde plan biedt een aantal goede aanknopingspunten, maar is nog onvoldoende uitgewerkt in concrete (en haalbare) stappen. Een verdere uitwerking van dit plan zal in afstemming met de gemeente in het kader van dit scenario moeten plaatsvinden. Dat geldt ook voor de wijze waarop de stichting de gemeentelijke beleidsdoelstellingen met betrekking tot ‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’ (concreet) blijvend gaat incorporeren in haar eigen beleid.

Inhoudelijke en/of artistieke consequenties.

Het is binnen het voorgestelde bekostigingsmodel mogelijk om het huidige activiteitenaanbod verder door te ontwikkelen, conform de gemeentelijke beleidsdoelstellingen (‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’).

Effecten op de subsidierelatie(s).

Aan het structureel verhogen van de gemeentelijke subsidie worden niet alleen kwalitatieve, maar ook gekwantificeerde doelstellingen gekoppeld, waardoor de geleverde prestaties door Event dEVENTer (beter) meetbaar zijn en de output en outcome van de inzet van publieke middelen meer inzichtelijk wordt. Met een nieuw bekostigingsmodel kan het inhoudelijke beleid van Events dEVENTer meer in lijn worden gebracht met de inhoudelijke/artistieke profilering - 47 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

waar de provincie en met name het FPK aandacht voor vragen. Aansluiting op de gemeentelijke beleidskaders.

Met dit model en de daaraan gekoppelde voorwaarden, sluit het beleid van Events dEVENTer beter aan op de gemeentelijke beleidskaders (zie ook hiervoor).

Effecten op de samenwerkingsverbanden.

Dit model biedt mogelijkheden om met name de beleidsdoelstelling ‘artistieke vernieuwing’ met de inhoudelijke samenwerkingspartners van Events dEVENTer verder te verdiepen en uit te voeren.

(Overige) randvoorwaarden.

Dit model vraagt aan de kant van de gemeente een meer kwantitatieve precisering van de beleidsdoelstellingen. Welke concrete prestaties worden gekoppeld aan de subsidieverstrekking? En hoe wordt de uitvoering daarvan meetbaar gemaakt? Events dEVENTer zal voldoende capaciteit moeten vrijmaken en/of creëren om de financiële opgave ook daadwerkelijk te realiseren.​ Voor de implementatie van dit bekostigingsmodel zullen de gemeente en stichting een (nieuwe) ‘overgangsfase’ moeten vaststellen.

Risico’s.

Vermogen van Events dEVENTer om snel te schakelen tussen ‘going concern’ en vormgeving en uitwerken van ‘nieuw beleid’. Implementatie kost tijd (denk ook aan het verkrijgen van voldoende draagvlak bij stakeholders). Gemeente heeft ondertussen ook nog ‘huiswerk’ te doen.

Overige aandachtspunten.

Events dEVENTer is mogelijk al langlopende verplichtingen aangegaan die het aanpassen van afspraken op korte termijn kunnen belemmeren. Met het specificeren van de opdracht aan de stichting verschuift de relatie tussen de gemeente en de stichting meer naar een ‘opdrachtgever-opdrachtnemer relatie’ met mogelijk een aanbestedingsplicht.

noot BMC

Dit model kan leiden tot een meer toekomstbestendige bekostiging van - 48 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

de drie beeldbepalende stadsevenementen, zonder dat de stichting bij de eerste de beste tegenslag weer bij de gemeente moet aankloppen. Inhoudelijke doorontwikkeling van de stadsevenementen is hiermee ook geborgd. Er dient vanuit de subsidiegever wel voldoende vertrouwen te zijn in het ‘ondernemerschap’ en/of de slagkracht van Events dEVENTer. De verknoping van activiteiten met verschillende doelen (cultuur, economie, stadspromotie) en de daarmee samenhangende geldstromen blijven bestaan.

6.3 Ontwikkelrichting 3: herpositionering en structuurwijziging beeldbepalende evenementen

Belangrijkste kenmerk van deze ontwikkelrichting.

De Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten worden beschouwd als drie zelfstandige evenementen met eigen doelstellingen (inhoud, betekenis voor de stad et cetera) en een eigen financieringsstructuur. Deventer Op Stelten wordt dan doorontwikkeld naar een primair ‘cultuurgestuurd’ evenement en de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn gaan door als primair ‘economisch/stadspromitioneel gestuurde’ evenementen (lees : ‘vrije tijdslijn’). Er wordt een ‘knip’ gemaakt tussen ‘beleid’ en ‘uitvoering’.

Financiële effecten gemeente.

Deventer Op Stelten wordt op basis van de inhoudelijke kenmerken (podiumkunsten, straattheater) primair vanuit het ‘cultuurbudget’ bekostigd. Aan de financoele ondersteuning worden concrete prestatieafspraken gekoppeld.

- 49 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

De Deventer Boekenmarkt en het Dickensfestijn worden op basis van de inhoudelijke kenmerken (overwegend ‘leisure’ gericht) primair via de lijn Economie en/of Evenementenbeleid gefinancierd. Onderdelen van deze evenementen lenen zich mogelijk voor exploitatie door marktpartijen. Een en ander laat onverlet dat meer inhoudelijke onderdelen van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn nog steeds vanuit het cultuurbudget kunnen worden ondersteund (middels project- en/of impulssubsidies). Financiële effecten Event dEVENTer.

De huidige exploitatieopzet wordt ontvlochten. Elk evenement krijgt een eigen begroting op basis waarvan de wijze van bekostiging wordt vastgesteld.

Door de stichting te nemen maatregelen.

‘Ontvlechten’ van de huidige exploitatie. Voor Events dEVENTer zijn binnen een nieuwe constructie meerdere rollen denkbaar: louter uitvoeringsorganisatie (verantwoordelijkheid voor het inhoudelijke content komt dan bij andere partijen/rechtspersonen) te liggen) of Events dEVENTer blijft volledig verantwoordelijk voor één of meerdere evenementen.

Consequenties voor het activiteitenaanbod.

In het geval dat de verantwoordelijkheid voor de organisatie van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn meer naar het private domein verschuift, dan kan dit consequenties hebben voor het activiteitenaanbod en de toegankelijkheid daarvan.

Effecten op de subsidierelatie(s).

Deventer op Stelten wordt in dit model financieel ondersteund vanuit het gemeentelijke cultuurbudget. Daarnaast kan de gemeente inhoudelijke onderdelen van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn incidenteel of structureel vanuit het cultuurbudget blijven ondersteunen. Indien de gemeente zou besluiten om voor de organisatie van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn een marktpartij aan te trekken, dan zal dit naar verwachting consequenties hebben voor de - 50 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

subsidiering door de provincie Aansluiting op de gemeentelijke beleidskaders.

Met dit model kan in beginsel volledige aansluiting worden gevonden bij de gemeentelijke beleidsdoelstellingen, onder de voorwaarde dat er per evenement een duidelijke opdracht wordt verstrekt en dat er door de voor de uitvoering verantwoordelijke partijen voldoende middelen kunnen worden gegenereerd om deze opdracht uit te voeren. Ook sluit dit model aan op de aan de raad voorgelegde nieuwe evenementenvisie en het bijbehorende beleid voor 2026–2035: verschuiving naar een integraal ecosysteem en sturing op inhoudelijke profielen. Het nieuwe evenementenbeleid maakt een scherp onderscheid tussen evenementen die passen bij het DNA van de stad.

Effecten op de samenwerkingsverbanden.

Het is in beginsel aan de ‘risicodragende’ partij om te bepalen met welke partijen zij zich verbindt.

(Overige) randvoorwaarden.

Het herpositioneren en herstructureren van de drie grote stadsevenementen op basis van een concrete opdracht, zal betekenen dat tenminste delen van het activiteitenaanbod ‘aanbestedingsplichtig’ worden (uitgaande van de situatie dat er publieke middelen worden ingezet). Bij deze ontwikkelrichting ligt de ‘regierol’ uitdrukkelijk bij de gemeente. Er dient een ‘regisseur’/’kwartiermaker’ te worden aangesteld die het proces van herpositionering/herstructurering ook beziet in samenhang met de overige evenementen (integraal evenementenbeleid/afwegingskader).

Risico’s.

Private versus publieke belangen, in het geval de markt meer onderdelen van de organisatie van de Deventer Boekenmarkt en het Dickens Festijn overneemt, nog los van de vraag of er marktpartijen zijn te vinden die risico’s willen overnemen. Met een herpositionering/herstructurering kan ook opgebouwde kennis en ervaring verloren gaan. Dit betekent een ‘desinvestering’.

- 51 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Overige aandachtspunten.

Eerder in deze rapportage is vastgesteld dat Event dEVENTer op het onderdeel ‘uitvoering/organisatie’ goed functioneert. De vraag is of een andere partij en/of een ander construct dit tegen dezelfde kosten ook kan realiseren. Bij een herpositionering en herstructurering van de drie beeldbepalende stadsevenementen kan een aanbestedingsplicht ontstaan. Het uitwerken van een ‘herpositioneringsmodel’ zal de nodige tijd in beslag nemen. Dit betekent dat ontwikkelrichting 3 randvoorwaardelijk is voor een implementatie van deze ontwikkelrichting (4).

noot BMC

Met het herpositioneren en herstructureren van de drie beeldbepalende stadsevenementen en het (mogelijk) laten uitvoeren van delen van het activiteitenaanbod door de markt zou de gemeente in beginsel beter kunnen sturen op resultaat en wordt de bestemming van publieke middelen inzichtelijker. Ook mag verwacht worden dat private partijen op onderdelen beter in staat zijn om geld uit de markt te halen. Daarmee is een ‘herstructurering’ natuurlijk niet automatisch een succes. Nog sterker: er kleven ook aanzienlijke risico’s aan dit model (zie hiervoor). Belangrijk is om in ogenschouw te nemen dat in de huidige constellatie de stad beschikt over een organisatie die, weliswaar ook bij een nog niet sluitende begroting (zie ontwikkelrichting 1 en 2), nog steeds tegen relatief lage kosten een aanzienlijk output levert. Tenslotte: effect van het verleggen van financiële risico’s naar de markt is betrekkelijk. Uiteindelijk komt een groot deel van het financieel risico altijd terug bij de gemeente.