2026-64-bijlage-BMC-rapport-onderzoek-beeldbepalende-evenementen 22012026

- 52 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Hoofdstuk 7 | Conclusies en aanbevelingen In dit hoofdstuk formuleren we samenvattend onze belangrijkste conclusies naar aanleiding van ons onderzoek. We doen dit aan de hand van de concrete onderzoeksvragen, zoals geformuleerd in Hoofdstuk 1, Inleiding. De antwoorden op de onderzoeksvragen verbinden we daarna met de in Hoofdstuk 6 gepresenteerde ontwikkelrichtingen. Daarna volgen een aantal aanbevelingen aan de gemeente en Events dEVENTer.

7.1 Conclusies Vraag 1: Is de huidige subsidie vanuit de gemeente toereikend voor de prestaties die Events dEVENTER moet leveren? Antwoord: Binnen de huidige opzet van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten is de (basis) budgetsubsidie vanuit de gemeente niet toereikend. De begroting van Events dEVENTer zou tenminste met een bedrag van € 600.000 moeten worden verhoogd om de continuiteit van de drie beeldbepalende stadsevenementen te waarborgen en om Events dEVENter in staat te stellen om zich verder inhoudelijk door te ontwikkelen en om een bij de exploitatie passende weerstandsreserve op te bouwen. Events dEVENTer heeft maar beperkt mogelijkheden om de noodzakelijke begrotingswijziging uit extra eigen inkomsten te dekken.

Vraag 2: Zijn de van Events dEVENTer gevraagde prestaties voldoende gerelateerd aan de gemeentelijke doelstellingen? Antwoord: De huidige opzet van de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten past in de gemeentelijke doelstelling om Deventer te profileren als ‘prominente evenementenstad’. Ook dragen de drie grote stadsevenementen bij aan de gemeentelijke doelstellingen van ‘toegankelijkheid’, ‘inclusiviteit’, ‘het versterken van samenwerking’ en ‘burgerparticipatie’. Het is aannemelijk dat de drie evenementen ook een waardevolle bijdrage leveren aan de stedelijke economie en de woonaantrekkelijkheid van Deventer. Als we kijken naar de gemeentelijke doelstellingen van ‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’ in de Cultuurvisie 2025 - 2028 dan ligt daar voor Events dEVENTer nog wel een belangrijke ontwikkelopgave. Dit is met name van toepassing op Deventer Op Stelten.

- 53 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Vraag 3: Wat zijn de inkomsten die redelijkerwijs verwacht kunnen worden bij het Dickens Festijn? Antwoord: Event dEVENTER heeft in 2025 voor de eerste keer toegang geheven voor een bezoek aan het Dickens Festijn. Aan de gehanteerde toegangsprijs van € 6,00 (inclusief btw) ligt naar de waarneming van BMC geen marktanalyse ten grondslag. Tegenover het verkopen van kaarten en de recettes die hieruit voortvloeien, staan ook de kosten voor kaartverkoop. Als we kijken naar wat in de markt gangbare toegangsprijzen zijn, dan zien we nog ‘rek’ om de inkomsten uit recettes te verhogen. We gaan vooralsnog uit van een (haalbare) toegangsprijs van € 12,50 (inclusief btw) voor bezoekers ‘van buiten’. Voorwaarde is dan wel dat het Dickens Festijn verder wordt doorontwikkeld om voldoende concurrerend te blijven met vergelijkbare initiatieven. Als aan deze voorwaarde wordt voldaan dan mag er bijgevolg rekening worden gehouden met een nettoresultaat van € 155.000 uit de kaartverkoop voor het Dickens Festijn.

Vraag 4: Waar ziet de onderzoeker verbeterpunten die kunnen bijdragen aan de (financiële) toekomstbestendigheid van de Events dEVENTer, c.q. van de drie beeldbepalende stadsevenementen, zowel inhoudelijk, organisatorisch als qua governance? Antwoord: Events dEVENTer dient zich te versterken op de kwaliteit ‘bedrijfsvoeringskracht’, met name daar waar het gaat om het genereren van (extra) eigen inkomsten, bijvoorbeeld op het gebied van sponsoring. Dat laatste is een ‘vak apart’, waarvoor kennis en capaciteit onvoldoende is geborgd in de staande organisatie. Ook is voor de verdere doorontwikkeling van de drie beeldbepalende stadsevenementen versterking van de ‘inhoudelijke kracht' nodig (gemeentelijke doelstellingen: ‘artistieke vernieuwing’, ‘verjonging’ en ‘spreiding’. De vraag is wel of Events dEVENTer daarvoor de juiste partij is. De stichting functioneert primair (en ook goed) als ‘uitvoeringsorganisatie’. Een scheiding van ‘beleid’ en ‘uitvoering’, zoals beschreven in Ontwikkelrichting 3, zou meer recht doen aan de kwaliteiten van Events dEVENTer. Een andere belangrijke verbetermaatregel is het uitvoeren van periodiek publieks-/klanttevredenheidsonderzoek door de stichting (ook in relatie tot de financiële opgave die er ligt).

Vraag 5: Samenhangend vraag 4. Hoe kan door verbetermaatregelen de bekostiging vanuit de landelijke subsidiegelden vanaf 2029 (opnieuw) worden geborgd? Antwoord: Voor het bestendigen van de subsidierelaties met de provincie en het FPK zijn twee zaken belangrijk: a.​ Zicht op een voldoende toekomstbestendige financiële ondersteuning door de gemeente. Gemeentelijke middelen, provinciale middelen en de rijksmiddelen vormen samen een stelsel van co-financiering. b.​ Inhoudelijk doorontwikkeling van de drie beeldbepalende stadsevenementen, met name aandacht voor het versterken van het artistieke profiel van Deventer Op Stelten. - 54 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Vraag 6: Eveneens samenhangend met vraag 4: welke aanpassingen in de organisatie kunnen bijdragen aan een verbetering van de exploitatie? Breng hierbij niet alleen de (extra) opbrengsten in beeld, maar ook de (extra) kosten. Antwoord: Deze vraag is deels al onder 4 beantwoord. Als we dit aspect meer vanuit het perspectief van de gemeente bekijken, dan is de vraag of het huidige construct de raad en het college voldoende handelingsperspectief bieden om te sturen op de gemeentelijke doelstellingen en/of om voldoende ‘in control’ te zijn. Het antwoord daarop is ‘nee’. Een ’herpositionering’/’structuurwijziging’ van de drie beeldbepalende stadsevenementen (Ontwikkelrichting 3) biedt hier wel meer zicht op. Bij deze conclusies betrekken we ook een aantal bevindingen uit de (beknopte) benchmark. In Amersfoort, Dordrecht en Haarlem worden grote outdoor evenementen niet door één centrale partij georganiseerd (zoals Events dEVENTer), maar door diverse particuliere initiatiefnemers, stichtingen en verenigingen. De regie op en ondersteuning van deze evenementen zijn centraal belegd via onafhankelijke evenementencoördinatoren of platforms, zoals Dordrecht Marketing & Partners. Deze fungeren als ‘intermediair’ en ontlasten organisatoren bij vergunningstrajecten, promotie en professionalisering.

Er is geen sprake van de inzet van bestaande culturele instellingen, zoals een schouwburg of poppodium, voor de uitvoering van deze outdoor evenementen. In Amersfoort, Dordrecht, en Haarlem is de relatie tussen de gemeente en de initierende en/of producerende partij(en) niet ingericht als een commerciële opdrachtrelatie, maar als een ondersteunend partnerschap, waarbij de gemeente stuurt via kaders en procesbegeleiding. Financieel gebeurt dit door meerjarige subsidies en innovatieve cofinanciering (zoals crowdfunding), waarbij de focus ligt op maatschappelijke waarde in plaats van puur economisch rendement. Een cruciaal element is de inzet van onafhankelijke coördinatoren, die losstaan van de vergunningverlening. Zij fungeren als intermediair en strategisch partner voor de organisator. Daarnaast oefent de gemeente invloed uit via 'facilitaire governance', zoals het bieden van gratis locaties en materieel, en het hanteren van strakke locatieprofielen. Hierdoor zijn organisatoren geen leveranciers, maar partners die de evenementen direct verbinden aan het strategische DNA en de maatschappelijke opgaven van de stad. Op grond van het bovenstaande kan worden gesteld dat alle hiervoor genoemde aspecten(beleid, organisatie, uitvoering en ondersteuning) in Deventer (wel) belegd zijn bij één organisatie (Events dEVENTer). Dat heeft een aantal voordelen.

Zo wordt er heel veel werk verricht door een relatief

- 55 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

kleine organisatie en (bijgevolg) relatief lage kosten. Maar daar staat tegenover dat met name beleid, uitvoering en verantwoording sterk met elkaar verknoopt zijn en een adequate sturing door de gemeente belemmeren.

7.2 Aanbevelingen Op basis van de samenvattende conclusies komen we tot de volgende aanbevelingen. A.​ Aan de onderzoeksvraag wat een voldoende toekomstbestendig bekostigingsmodel is voor de Deventer Boekenmarkt, het Dickens Festijn en Deventer Op Stelten gaat naar de mening van BMC nog een andere vraag vooraf, namelijk: welk organisatie- en/of governancemodel doet het meeste recht aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen en borgt ook op langere termijn de continuiteit van de drie beeldbepalende stadsevenementen. ervan uitgaande dat het voortbestaan van deze evenementen niet ter discussie staat. We hebben daar in ons rapport twee mogelijke ontwikkelingsrichtingen voor geduid: het versterken, c.q. optimaliseren van het huidige construct (Ontwikkelrichting 2) met een ‘uitvoeringsorganisatie’ op afstand die door de gemeente structureel financieel wordt ondersteund of een structuurwijziging (Ontwikkelrichting 3), c.q. herprofilering van de drie beeldbepalende stadsevenementen. We adviseren de gemeente om hierin eerst een koers te bepalen. B.​ Als wordt besloten om het huidige construct te versterken (Ontwikkelrichting 2), dan vraagt dat aan de kant van Events dEVENTer om een forse extra inspanning bovenop de reguliere activiteiten binnen het ‘going concern’.

We adviseren Events DEVENTER om zo snel als mogelijk hiervoor een concreet ‘aanvalsplan’ op te stellen (als onderdeel van de verdere uitwerking/concretisering van het ‘herfinancieringsplan 2025 - 2028’). Het is met name van belang om inzichtelijk te maken wat er aan extra inzet en kennis bij de stichting nodig is om de financiële taakstelling ook daadwerkelijk te realiseren. Het valt te overwegen om hiervoor (tijdelijk) een projectorganisatie in te richten. Aan de kant van de gemeente vraagt dit om het formuleren van ‘prestatie-indicatoren’, waarmee de doeltreffendheid van de gemeentelijke investering in de drie beeldbepalende stadsevenementen kan worden getoetst en op basis waarvan desgewenst (inhoudelijke) bijstelling kan plaatsvinden. C.​ Als wordt gekozen voor een ‘herprofilering’/‘structuurwijziging’ (Ontwikkelrichting 3), dan dient rekening te worden gehouden met een aanzienlijke doorlooptijd voor de implementatie van een nieuw construct. Er moet veel worden uitgezocht/uitgewerkt (formuleren gemeentelijke doelstellingen en opdrachten, formuleren meetbare prestatie indicatoren, ‘ontvlechting’ van de budgetten, marktconsultatie, uitwerken nieuwe organisatiestructuur et cetera). In de tussentijd dient de continuiteit van de drie beeldbepalende stadsevenementen te worden gegarandeerd.

Om die reden moet er eerst een ‘herfinancieringsplan’ (Ontwikkelrichting 2) worden opgesteld, voordat een start kan worden gemaakt met een uitwerking en de implementatie van een ‘herpositionering’/‘structuurwijziging’ (Ontwikkelrichting 3). Anders gesteld: Ontwikkelrichting 2 is randvoorwaardelijk voor de uitwerking en implementatie van Ontwikkelrichting 3. D.​ BMC is van mening dat van de drie geschetste ontwikkelrichtingen een ‘herprofilering’/structuurwijziging’ (3) op termijn het beste handelingsperspectief aan raad en college biedt. Het stelt de gemeente in staat om (gelijktijdig) gericht te sturen op het verwezenlijken van de verschillende culturele en economische beleidsdoelstellingen en de daarmee samenhangende inzet van publieke middelen, en om de - 56 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

opbrengsten daarvan meer meetbaar te maken. Het een en ander sluit ook aan op het idee om als gemeente meer op inhoudelijke profielen te sturen (zie de ter besluitvorming voorliggende nieuwe Evenementenvisie) en/of meer in culturele en/of maatschappelijke functies te denken, dan in organisaties, instellingen en/of structuren. De inhoud bepaalt dan de organisatievorm.

Bijlage 1 | Bronnen Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste bronnen die zijn gebruikt in het onderzoek, onderverdeeld naar type document. Beleidskaders en visiedocumenten ●​ Beleidsnota ‘Trots op dEVENEMENTEN (2011) ●​ Actualisatie Evenementenbeleid Deventer (2017) ●​ Agenda Binnenstad Deventer 2.0 (2021). ●​ Uitvoeringsagenda Economie 2023 – 2026 (2023) ●​ Cultuurvisie Deventer 2025-2028: ‘Cultuur voor en door iedereen’ (2024) ●​ Koersdocument Omgevingsvisie Deventer (2025) ●​ Uitvoeringsstrategie 2025-2028 'Cultuur voor en door iedereen' (2025) ●​ Akte van Oprichting Stichting dEVENTer (2020) Onderzoeksrapporten en adviezen ●​ Nota van bevindingen Cultuuraanbod en cultuurbeleid gemeente Deventer (Rekenkamer Deventer, 2023) ●​ Rekenkamerbrief Deventer - Cultuurbeleid- en aanbod in Deventer (2023) Verantwoordingsinformatie en organisatie- en financieringsplannen Stichting Events dEVENTer ●​ Herfinancieringsplan Events dEVENTer 2025-2028 (2024) ●​ Meerjarenplan Events dEVENTer 2025-2028 (2024) ●​ Jaarplan 2024 Events dEVENTer – 'Focus' (2024) ●​ Actieplan Stichting dEVENTer 2025 ●​ Actieplan inkomsten Dickens Festijn 2025-2028 (2025). ●​ Jaarrekening Stichting dEVENTer 2024 ●​ Begroting Stichting dEVENTer (2025) Subsidieaanvragen en -beschikkingen - 57 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​

Aanvraag meerjarensubsidie 2021-2024 t.b.v. Stichting dEVENTer (2020) Subsidieaanvraag en beschikking Provincie Overijssel (2025 - 2028) Subsidieaanvraag en beschikking Fonds Podiumkunsten (2025 - 2028) Beschikking budgetsubsidie Stichting dEVENTer 2022-2024 (2021) Beschikking aanvullende subsidie Stichting dEVENTer 2024 (2024) Toekenning meerjarige festivalsubsidie 2025-2028 Fonds Podiumkunsten (2024). Verlening cultuursubsidie beeldbepalende evenementen (Provincie Overijssel) (2025).

- 58 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Bijlage 2 | Gesprekkenlijst Gesprekspartners Interne respondenten Portefeuillehouder Cultuur Adviesraad Cultuur Deventer Beleidsadviseur Cultuur Beleidsadviseur Economie Beleidsadviseur Evenementen Externe respondenten Directeur bestuurder Stichting dEVENTer (meerdere gesprekken) Onderzoekers Bureau Respons Voormalig bestuurder VVV Deventer Accountmanager Fonds Podiumkunsten Binnenstadsmanagement Deventer Accountmanager Provincie Overijssel

- 59 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Bijlage 3 | Overzicht gemeentelijke subsidies Event dEVENTer

Subsidievorm

Bedrag (€)

Doel/Activiteit

Bronnen

Budgetsubsidie (Basis)

€ 531.440,-

Reguliere budgetsubsidie (€ 491.025,-) en subsidie Stadsbeiaardier (€ 40.415,-), inclusief indexering.

"Beschikking budgetsubsidie Stichting dEVENTer 2024 (termijnkalender).pdf"; "Kosten toerekening programma 2024_V2.1.pdf

Aanvullende Subsidie 2024

€ 276.000,- (Maximaal verleend)

Compensatie voor het uitvoeren van het jaarplan 2024. Deze subsidie was bedoeld om de evenementen groots, spectaculair en vrij toegankelijk te laten doorgaan, en om de ontstane begrotingstekorten als gevolg van de nasleep van corona en strengere veiligheidseisen op te vangen.

"Beschikking budgetsubsidie Events Deventer (aanvullende subsidie 2024).pdf"

Projectsubsidie Deventer Studentenstad

€ 58.566,03 (Gerealiseerd)

Activiteiten rondom Deventer Studentenstad.

"Kosten toerekening programma 2024_V2.1.pdf"; "St. dEVENTer 2024 inclusief controleverklaring-min (4) (1) (2).pdf"

Subsidie Bergkerk

€ 58.566 (Subsidiebaat Jaarrekening)

Activiteiten ten behoeve van de Bergkerk.

"St. dEVENTer 2024 inclusief controleverklaring-min (4) (1) (2).pdf"; "St. dEVENTer 2024 inclusief controleverklaring.pdf"

- 60 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Fonds Promotie en Evenementen Binnenstad (Fonds EBP)

€ 25.000,00 (Gerealiseerd)

Evenementen.

"Kosten toerekening programma 2024_V2.1.pdf"

Projectsubsidie Bergkerk (kleinere post)

€ 1.500,00 (Gerealiseerd)

Projectsubsidie voor de Bergkerk.

"Begroting dEVENTer 2025_Basisbegroting_V3.1 (1) (2).pdf"

- 61 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

Bijlage 4 | Samenwerkingsverbanden Event dEVENTer

- 62 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer

- 63 -

BMC, Onderzoek naar de financiering stadsfestivals Deventer