2025-791 Programmabegroting 2026 MJB 2027-2029
Tekst van het document
We zijn begonnen met een langdurig en intensief traject om deze problemen aan te pakken. De eerste stappen zijn gezet, maar er zijn nog veel uitdagingen. Ook de overgang naar duurzame energie en warmte heeft gevolgen voor onze leefomgeving. Niet alleen voor gebouwen, maar ook voor parken, straten en andere openbare ruimtes. Er zijn nieuwe voorzieningen nodig, zowel onder als boven de grond. Daardoor moeten straten soms worden opengebroken en moet de inrichting van de omgeving worden aangepast. De overgang naar een circulaire en duurzame samenleving is niet nieuw, maar wordt steeds belangrijker bij het inrichten van onze leefomgeving. Bijvoorbeeld: bij aanbestedingen moet hier meer rekening mee worden gehouden. Ook het ontwerp en beheer van de openbare ruimte verandert hierdoor.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 58
Steeds meer inwoners vinden een gezonde leefomgeving belangrijk. Ze willen gezondheid meer terugzien in hun dagelijks leven. Door corona zijn mensen opnieuw gaan waarderen hoe fijn het is om buiten te sporten en te bewegen in hun eigen buurt. Wonen, werken en recreëren (zoals sporten) zijn daardoor meer met elkaar verbonden geraakt. Niet alleen kinderen maken gebruik van speelplekken. Ook volwassenen hebben steeds vaker behoefte aan sport- en speelvoorzieningen in hun directe omgeving. Gezondheid in de openbare ruimte wordt daarom een belangrijk thema voor de komende jaren. Kijk hiervoor ook naar het speelbeleidsplan dat door uw raad is vastgesteld. Meer betrokkenheid van inwoners We zien dat inwoners en soms ook bedrijven steeds vaker met ideeën komen om delen van de openbare ruimte aan te passen of zelfs zelf te beheren. Dit past bij de trend van een participatiesamenleving. Denk aan het planten van bloemen rond een boom, of grotere plannen zoals het ‘right to plan’ of ‘right to challenge’. Deze initiatieven vragen om goede begeleiding. We willen inwoners beschermen tegen mogelijke juridische problemen. Een andere ontwikkeling is dat mensen en bedrijven vaker juridische stappen zetten dan vroeger. Dit betekent dat we als gemeente meer juridische ondersteuning nodig hebben. Een inclusieve en flexibele leefomgeving We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen.
Dat heeft ook gevolgen voor de inrichting van de openbare ruimte. De wensen van inwoners veranderen soms sneller dan de technische levensduur van bijvoorbeeld straten of pleinen. Daardoor sluit het onderhoud of de vervanging van deze plekken niet altijd goed aan bij wat mensen willen. Woningbouw, mobiliteit en openbare ruimte Onze gemeente staat voor een grote opgave op het gebied van woningbouw en mobiliteit. De openbare ruimte speelt hierin een belangrijke rol. Het is vaak de basis van nieuwe ontwikkelingen. Daarom moet de inrichting van de openbare ruimte al vroeg in het proces worden meegenomen. Denk aan bereikbaarheid, groen, klimaatmaatregelen, gezondheid, sociale contacten en riolering. Door de groei van de stad zijn er uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid en het behouden van een sterke groen/blauwe structuur (groen en water). We moeten bijvoorbeeld de fietsinfrastructuur verbeteren, zorgen voor genoeg fietsparkeerplekken, het Hanzetracé/stadslint Keizerslanden afronden en maatregelen uitvoeren voor de hoofdwegenstructuur (HWS). Groen en water zijn belangrijk voor een gezonde leefomgeving, biodiversiteit, klimaatmaatregelen, recreatie en een aantrekkelijke stad. Ruimte onder de grond en datagestuurd werken Ook de ruimte onder de grond wordt steeds belangrijker bij het ontwikkelen van de stad.
Als gemeente nemen we de leiding om deze ruimte zo goed mogelijk te verdelen. Om goed voorbereid te zijn, is datagestuurd werken nodig. We moeten onze gegevens beter organiseren en systemen beter op elkaar afstemmen. Zo krijgen we betere informatie, kunnen we beter samenwerken tussen verschillende vakgebieden en maken we betere voorspellingen. Dit helpt ons om het beheer en de ontwikkeling van de stad goed te sturen.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 59
2. Aandachtspunten Verandering in aanpak Tot een paar jaar geleden richtte het programma Leefomgeving zich vooral op ‘enkelvoudige’ beheer- en onderhoudsvraagstukken in de openbare ruimte. Het programma kijkt steeds meer naar bredere doelen van de gemeente. Daarom wordt het beheer en onderhoud meer per wijk of gebied te gepland. Op deze manier kunnen we beter samenwerken tussen het sociale en ruimtelijke domein. Denk hierbij aan onderwerpen zoals de overgang naar duurzame energie en warmte, het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen en het aanpassen aan klimaatveranderingen. Nieuwe redenen om de leefomgeving aan te passen We passen de leefomgeving niet meer alleen aan omdat het technisch nodig is. Steeds vaker willen bewoners, bedrijven of andere betrokkenen veranderingen, ook als er nog geen groot onderhoud nodig is. Dit zorgt soms voor het probleem dat er geen geld beschikbaar is, waardoor we niet altijd aan deze wensen kunnen voldoen. Beperkte capaciteit en toenemende vraag Om alle plannen van de gemeente uit te voeren, hebben we mensen en middelen nodig. Die zijn niet altijd voldoende beschikbaar binnen onze eigen organisatie. We zijn ook afhankelijk van onze partners en van bedrijven in de markt. Vooral bij werkzaamheden aan kabels en leidingen zien we dat er te weinig capaciteit is. Dit kan zorgen voor vertraging.
De vraag naar deze werkzaamheden is sterk toegenomen, vooral door de energietransitie en problemen met het elektriciteitsnet.
Doelen & prestaties Programma
Taakveld
Leefomgeving
0.5 Treasury; 0.63 Parkeerbelasting; 2.1 Verkeer en vervoer; 2.2 Parkeren; 2.4 Economische havens en waterwegen; 2.5 Openbaar vervoer; 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; 6.3 Inkomensregelingen; 7.2 Riolering; 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Waardering openbare ruimte; het schoon (mooi) heel en veilig houden van de fysieke leefomgeving
1
2
We voldoen aan de beeldmeetlatten zoals vastgelegd in de 'Uitvoeringsagenda bij de visie Leefomgeving' (monitoren d.m.v. de maandelijkse schouwresultaten). Inwoners waarderen de openbare ruimte in 2025 gemiddeld met een 6,7. (monitoren met 2-jaarlijks bewonersonderzoek).
✔
✔
Prestatie
MJOP-MIND projecten (groot onderhoud)
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 60
Budget
3
4 ✔
We combineren de opgave en de middelen voor groot onderhoud (MJOP), voor vervanging (MJOP) en voor de voor het optimaliseren van de verkeersinfrastructuur (MIND) in de hele openbare ruimte tot één integrale opgave. Daarbij streven we naar maximaal rendement en maximale meerwaarde (pijlers 2 en 3 uit de visie Leefomgeving). Een belangrijke werkwijze hierbij is de buurtgerichte aanpak waarbij geografisch en technisch de middelen worden gebundeld. We passen onze MJOPprogrammering aan op basis van de structureel extra beschikbaar gestelde middelen. Regulier onderhoud van de openbare ruimte door afspraken met verbonden partijen (via DVO's) en marktpartijen Er zijn contracten en overeenkomsten met onze verbonden partijen en met marktpartijen om het dagelijks onderhoud aan de openbare ruimte te realiseren. Het regulier of dagelijks onderhoud is deels belegd bij de verbonden partij HGB (groen en reiniging). In een dienstverleningsovereenkomst (DVO) wordt dit jaarlijks vastgelegd. Met ingang van 2026 voert HGB ook de reinigingstaken uit. Daarnaast zijn er contracten met marktpartijen voor diverse vormen van klein, verzorgend en groot onderhoud aan asfaltverhardingen, elementenverhardingen, pompen en gemalen, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, parkeerinstallaties, onderhoud van het sluiscomplex en civiele kunstwerken.
Uitvoering vindt plaats binnen de kaders zoals gesteld in het uitvoeringsprogramma Leefomgeving.
€6.824.000
Prestatie
Budget €15.430.000
Prestatie Uitvoering geven Nota kapitaalgoederen Deventer Budget In de Perspectiefnota 2026-2029 zijn aanvullende middelen opgenomen voor het beheren, onderhouden en vervangen van de €525.000 kapitaalgoederen in Deventer. In de programmabegroting 2026 komt hiervoor aanvullend een bedrag van €525.000 beschikbaar. Dit bedrag zal de komende jaren jaarlijks extra beschikbaar komen. Prestatie Wortelopdruk Om veiligheidsrisico's te beheersen pakken we het knelpunt m.b.t de wortelopdruk binnen Deventer planmatig aan. Jaarlijks worden de grootste knelpunten in kaart gebracht en bekeken wat mogelijke acties kunnen zijn. De dekking van deze aanpak komt (deels) uit het budget van €1.500.000 dat bij de begroting 2024 eenmalig beschikbaar is gesteld voor de Nota Kapitaal Goederen. Het exacte budget dat resteert voor 2026 is afhankelijk van de voortgang in 2025. Prestatie Visie Leefomgeving actualiseren In 2025 is onderzocht welke aspecten aan de Visie Leefomgeving zouden kunnen worden toegevoegd. In 2026 bezien hoe we dit, in het licht van de Omgevingswet, onder meer moet laten landen in de kerninstrumenten Omgevingswet. Naar verwachting zal dit een omgevingsprogramma Leefomgeving gaan heten dus daarbij zal de titel visie leefomgeving gaan verdwijnen maar de inhoud wordt wel geactualiseerd zoals is afgesproken.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 61
Budget €750.000
Budget
Prestatie Uitvoering Speelbeleidsplan (spelen, bewegen en ontmoeten) Uitvoering geven aan het speelbeleidsplan (spelen, bewegen en ontmoeten)
Budget €268.000 Opgave
Doelstelling: Bewuste inrichting afgestemd op de behoefte die past bij de situatie en de huidige tijd (anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen) Bij het (groot) onderhoud aan de openbare ruimte sturen we niet alleen op de technische toestand van de leefomgeving maar sturen we op een inrichting die past bij de functionele eisen die daar op dit moment aan gesteld worden. Prestatie Vergroenen binnenstad In 2023 is gestart met het vergroenen van de binnenstad. Dit betreft een nieuwe opgave voortvloeiend uit het coalitieakkoord. Dit betreft een opgave voortvloeiend uit het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord is €100.000 beschikbaar gesteld om de binnenstad te vergroenen en €100.000 vanuit het budget geveltuinen. Hier wordt in 2026 in samenspraak met SDBM verder uitvoering aan gegeven. Ook SDBM heeft aangegeven 100.000,- bij te dragen aan de vergroening van de binnenstad.
1
2
3
4
✔
✔
✔
✔
Budget €184.000
Prestatie Uitvoering geven aan het klimaatadaptatieprogramma We geven, conform het coalitieakkoord, uitvoering aan het in 2021 vastgestelde klimaatadaptatieprogramma. In 2021 is het klimaatadaptatieprogramma door ons college vastgesteld. Hierin zit een 35-tal maatregelen. We gaan door met het uitvoering geven aan deze maatregelen. In 2025/2026 wordt het programma geactualiseerd.
Budget
Prestatie Invoering boomkroonmonitor 3 jaar lang wordt het totale boomkroonvolume in Deventer gemonitord. Hierover wordt jaarlijks gerapporteerd aan de raad.
Budget
Prestatie Uitvoering geven aan adviezen klimaatraad & biodiversiteitsplan In deze begroting is voor vier jaar extra capaciteit opgenomen om uitvoering te kunnen geven aan adviezen van de klimaatraad in combinatie met uitvoering geven aan het biodiversiteitsplan. Hierbij valt te denken aan communicatie tussen HGB, gemeente en bewoners te versterken, ondersteunen vergroeningsinitiatieven, actiepunten uit het biodiversiteitsplan uitvoeren, etc.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 62
€15.000
Budget €100.000
Opgave Doelstelling: Sturen op beleving en gedrag
1
2
3
Bij het werken aan de leefomgeving letten we niet alleen op de technische staat van de openbare ruimte. We kijken ook naar hoe mensen de ruimte ervaren en gebruiken. Beleving en gedrag spelen dus een belangrijke rol, naast het maken van economische en sociale verbindingen.
✔
✔
✔
Bij het plannen van onderhoud houden we rekening met: • Hoe mensen de omgeving beleven • Welk gedrag de inrichting van de ruimte oproept • De invloed op andere beleidsterreinen, zoals hoe aantrekkelijk de stad is om in te wonen of een bedrijf te starten • Mogelijkheden om tijdelijk werk of werkervaring te bieden aan mensen Op deze manier zorgen we voor een openbare ruimte die niet alleen goed onderhouden is, maar ook bijdraagt aan een prettige, leefbare en sociale omgeving. Prestatie Verbetering verblijfskwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad We werken aan een betere kwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad. Het motto daarbij is: van place to buy naar place to be. Dat betekent dat we willen dat mensen niet alleen komen om te winkelen, maar ook om te verblijven en te genieten van de sfeer.
Budget
Daarom richten we ons op het verbeteren van: • Verlichting, volgens de lichtleidraad • Straatmeubilair, zoals banken en afvalbakken • Fietsvoorzieningen, zodat fietsen en parkeren makkelijker worden Deze verbeteringen maken deel uit van de binnenstadsagenda, waarin we onderzoeken hoe we de leefomgeving aantrekkelijker kunnen maken. • In 2025 is het Verlichtingsplan voor de binnenstad klaar. • Vanaf 2026 worden de fietsvoorzieningen meegenomen in het uitvoeringsplan voor fietsparkeren. • Daarnaast werken we aan een plan om de bewegwijzering in de binnenstad te verbeteren. Dit plan wordt binnenkort aan de gemeenteraad voorgelegd. Prestatie Herinrichting Triple B-pleinen Deventer In 2024 is een procesmatig overzicht aangeboden van wat er per plein benodigd is om te komen tot een (herinrichtings)plan. De planvorming van De Brink in Bathmen is inmiddels gestart. De onderzoeksfase voor de Beestenmarkt wordt in 2026 opgestart. Afhankelijk van het inrichtingsplan en de hiervoor benodigde budgetten en dekkingsmogelijkheden wordt uitvoering
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 63
Budget €3.000.000
4
in 2027 nagestreefd. Het Broederenplein wordt meegenomen in het bredere ontwikkelperspectief. Dit vormt een kader voor het gebiedsprogramma Centrum & Schil. Een herinrichting van het Broederenplein is hiervan afhankelijk.
Prestatie Onderzoeken herinrichting Beestenmarkt Bij de PPN 2026 is een motie aangenomen waarin het college is opgedragen om de Beestenmarkt te prioriteren bij de MJOPopgave. De Beestenmarkt als MJOP-opgave staat voor 2026 benoemd als onderzoeksopgave (welke mogelijkheden zijn er en welke kosten staan hier tegenover). Beoogde uitvoering is 2027/2028.
Budget
Opgave Doelstelling: We bieden ruimte voor initiatief om zo een plus toe te voegen aan de leefomgeving
1
2
3
We doen een beroep op inwoners en bedrijfsleven om samen met ons te zorgen voor de kwaliteit van de leefomgeving.
✔
✔
✔
Prestatie De initiatieftafel faciliteert diverse bewonersinitiatieven In 2026 worden weer diverse initiatieven gefaciliteerd in de openbare ruimte.
Budget
Prestatie Meenemen bewonersinitiatief bij herinrichting Van Vlotenlaan Bij de uitvoering van het onderdeel van de Van Vlotenlaan uit MJOP-MIND na te gaan welke meekoppelkansen er zijn om – naar aanleiding van de ideeën van de bewoners - het winkelplein De Hoogstraat aantrekkelijker te maken. De raad tijdig te informeren over de mogelijkheden, meekoppelkansen en de eventuele (financiële) consequenties daarvan.
Budget
4
Opgave Doelstelling: Bereikbaarheid van Deventer
1
2
We zorgen voor een goede (duurzame) bereikbaarheid van Deventer.
✔
✔
Prestatie Fietsvoorzieningen (parkeren) verbeteren Op basis van een motie die de gemeenteraad heeft aangenomen bij de voorjaarsnota van 2023, werken we samen met de centrum(parkeer)garage aan het realiseren van een gebouwde en bewaakte fietsenstalling in het centrum van Deventer.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 64
Budget €659.000
3
4 ✔
In het voorjaar van 2025 is het uitvoeringsplan voor fietsparkeren in de binnenstad vastgesteld. In de perspectiefnota van datzelfde jaar zijn zowel eenmalige als structurele financiële middelen beschikbaar gesteld om de maatregelen uit te voeren. Voor 2026 is een budget van €658.526 toegekend, dat vanaf 2027 structureel oploopt tot €706.500 per jaar. In 2025 zijn de eerste stappen gezet, zoals het uitbreiden van het fietsparkeerverbod in de binnenstad en het voorbereiden van de bouw van de nieuwe fietsenstalling. Deze werkzaamheden worden in 2026 voortgezet.
Prestatie Aanpakken van verkeersongevalslocaties concentratiepunten Aan de hand van de monitoring van de ongevalslocaties worden de concentratiepunten in beeld gebracht en waar nodig aangepakt. Door het ontvangen van provinciale en rijkssubsidies kunnen we extra ongevallocaties aanpakken. Programmering vindt plaats binnen het MJOP-MIND. Daarnaast worden er nog kleine verkeerskundige maatregelen uitgevoerd welke de verkeersveiligheid verbeteren.
Budget
Prestatie Onderzoek flexibele hoogwaterkering Bij hoog water in de IJssel is het wenselijk om over een tijdelijke hoogwaterkering te beschikken. Het huidige systeem bestaat uit het plaatsen van een rij bigbags langs de IJssel. In 2024 is onderzocht wat een duurzame en technisch verantwoorde manier is om de hoogwaterkering in te blijven vullen. In 2025 vindt afstemming plaats met betrokken overheden, Rijkswaterstaat en Waterschap Drents Overijsselse Delta, en wordt een voorstel voor de raad voorbereid.
Budget
Prestatie Investering fietspad Oostermaatsdijk Budget In 2024 is het haalbaarheidsonderzoek afgerond. Uit dit onderzoek lijkt het technisch haalbaar om een vrijliggend fietspad aan €2.400.000 de westzijde van de Oostermaatsdijk aan te leggen. Gebleken is dat dit budget ontoereikend is. In de perspectiefnota 20262029 zijn de resterende middelen beschikbaar gesteld. Zoals vermeld in de raadsmededeling 2025-263 zal er tijdens het project een alternatievenonderzoek worden uitgevoerd, waarbij gekeken wordt naar mogelijke alternatieven die de realisatie van het fietspad kunnen bespoedigen of goedkoper kunnen maken en naar betere inpassingsmogelijkheden van het fietspad. We streven naar realisatie in 2026/2027.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 65
Exploitatie (bedragen x €1.000)
Lasten
2025 59.019
2026 50.921
2027 51.666
2028 52.206
2029 52.901
Baten
19.086
17.723
17.725
17.734
17.740
Saldo exclusief reserves
-39.932
-33.198
-33.942
-34.471
-35.162
Storting in reserves
2.271
2.198
1.199
1.152
1.147
Putting uit reserves
10.144
2.189
1.967
1.663
1.813
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
7.874
-9
769
510
666
-32.059
-33.207
-33.173
-33.961
-34.496
Saldo inclusief reserves
Toelichting verschil saldo inclusief reserves begroting 2026 ten opzichte van begroting 2025 De wijziging van het saldo inclusief reserves met €1.148.000 ten opzichte van 2025 is als volgt te verklaren: Perspectiefnota 2026-2029 Omschrijving Nota kapitaalgoederen
Uitvoeringsplan fietsparkeren Klimaatadaptatie
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €525.000
€659.000 €400.000
Toelichting Om de staat van de openbare ruimte op het gewenst niveau te krijgen en te houden is op basis van de nota kapitaalgoederen (actueel prijspeil) de komende jaren aanvullend budget nodig van €5,9 miljoen in 2026 oplopend naar €7 miljoen in 2030. We kiezen ervoor om geleidelijk naar dit niveau toe te groeien met jaarlijks €525.000. Het uitvoeringsplan fietsparkeren vraagt, naast de bouw van de fietsenstalling die onderdeel is van het gebiedsprogramma Centrum en Schil, om €659.000 aanvullende middelen in 2026. Structureel gaat het om €705.000. Voor Straten, wegen en pleinen en groen is gedurende 4 jaar €300.000 incidenteel beschikbaar gesteld t/m 2025 ten behoeve van klimaatadaptatie. Om het beleid voort te kunnen zetten dienen deze middelen ook na 2025 beschikbaar te worden gesteld. Daarnaast is om uitvoering te geven aan advies 1.4 van de klimaatraad voor het realiseren van meer groen in de wijk, de ondersteuning/het aanjagen van burgerinitiatieven en intensiever overleg met het Groenbedrijf voor 4 jaar €100.000 extra nodig.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 66
Omschrijving
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €1.000.000
Toelichting
Toelichting
loonindex
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €67.000
prijsindex
€1.286.000
index baten (tarieven)
-€ 410.000
Aanbesteding applicatie verkeersregelinstallaties
Fietspad Oostermaatsdijk
Visbystraat-Zweedsestraat
Teugseweg
Indexatie Omschrijving
Het huidige contract met de leverancier van de meeste ITS (Intelligent Traffic Systems) applicaties in Deventer is eindig en kan niet verlengd worden. Het is daarom noodzakelijk om dit contract opnieuw aan te besteden. Intelligente Verkeers Regel Installaties (IVRI's) geven de gemeente bijvoorbeeld de mogelijkheid om nood- en hulpdiensten of het openbaar vervoer specifieke prioriteit op een door een iVRI geregeld kruispunt te geven. Op basis van de huidige markt is de verwachting dat de structurele lasten voor de ITS-applicaties aanzienlijk hoger zijn dan het huidig beschikbaar budget. Afhankelijk van de hoogte van de inschrijving stijgen de jaarlijkse kosten met maximaal €200.000. Daarnaast zijn er eenmalige implementatiekosten in 2026 van €800.000. Om uitvoering te geven aan de motie 3.6 Fietspad Oostermaatsdijk die de Raad op 12 juli 2023 heeft aangenomen is reeds €1,4 miljoen gereserveerd. Uit het haalbaarheids-onderzoek komt naar voren dat een totale investering van €2,4 miljoen noodzakelijk is om het fietspad te kunnen realiseren. Dit vraagt een aanvulling op het krediet van €1.000.000. Dit leidt vanaf 2027 tot een structurele kapitaallast van circa €65.000. Er is op korte termijn onderhoud aan de verharding voorzien. Daarnaast moeten er de nodige maatregelen genomen worden vanuit klimaatadaptatie.
Er is onderzocht of deze maatregelen gecombineerd kunnen worden met maatregelen om het hele gebied qua inrichtingskwaliteit en qua verkeersveiligheid naar een hoger plan te tillen. Dit ook om de economische potentie van het bedrijventerrein Kloosterlanden te vergroten. Dit vraagt een investering van €1.000.000. Deze investering leidt vanaf 2027 tot een structurele kapitaallast van circa €65.000 op het programma leefomgeving. Voor de verdere gebiedsontwikkeling willen we een verbindingsweg aanleggen bij de Teugseweg. Deze weg draagt bij aan de verdere ontwikkelingen van het gebied “De Poort van Deventer”. De aanleg van deze weg vraagt om een investering van €2,2 miljoen. Deze investering leidt tot een structurele kapitaallast van €145.000 vanaf 2027.
Door de indexering van de lonen met 0,89% stijgen de budgetten voor apparaatslasten binnen dit programma. Door de indexering van de prijzen met 4% stijgen de budgetten voor goederen, diensten en subsidies binnen dit programma. Betreft met name de verhoging van de tarieven voor riolering, parkeren, havengelden, begraafplaatsen. Dit leidt tot hogere baten.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 67
Overige afwijkingen Omschrijving Incidentele budgetten tot en met 2025 die in 2026 niet terugkomen
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 -€2.300.000
Afwijking renteomslag
-€233.000
Compensatie verhoging tarieven parkeren Areaalaccres riolering
€ 83.000 € 73.000
Toelichting Dit betreft diverse incidentele budgetten, beschikbaar gesteld bij de Voorjaarsnota 2024, Begroting 2024, kwartaalrapportages 2024, 1e tussentijdse rapportage 2025. Waaronder €300.000 energiekosten straatverlichting, €250.000 beheerkosten voor de sluis. €200.000 aanbesteding laadlichtmasten. Projectplan fietsparkeren €125.000. De rente omslag is verlaagd van 1,7% naar 1,4%. Dit leidt tot lagere lasten op het programma. In de verhoging van de lonen en prijzen zit ook een compensatie in het taakveld parkeren dit wordt verrekend met de egalisatiereserve parkeren. De verhoging van de riool inkomsten betreft naast de indexering van het tarief ook areaaluitbreiding.
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Leefomgeving
2025
2026
2027
2028
2029
Verkeer en vervoer
-30.069
-23.947
-24.058
-24.847
-25.382
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-10.966
-10.832
-11.284
-11.285
-11.285
Riolering
1.343
1.598
1.598
1.658
1.658
Parkeerbelasting
4.053
4.217
4.072
4.227
4.071
Parkeren
-3.020
-3.154
-3.156
-3.110
-3.110
Begraafplaatsen
-432
-309
-309
-309
-309
Economische Havens en waterwegen
-118
-45
-80
-80
-80
Openbaar vervoer
-198
-246
-246
-246
-246
Ruimtelijke ordening
-46
0
0
0
0
Treasury
21
21
21
21
21
-500
-500
-500
-500
-500
-39.932
-33.198
-33.942
-34.471
-35.162
Inkomensregelingen Saldo exclusief reserves
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 68
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 MeerJarenOnderhoudsProgramma Mind Meerjaren perspectief Parkeren 2025
Bestandsgrootte 4,3 Mb 7,8 Mb 2,4 Mb 36,1 Mb 0,5 Mb
Openen Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 Meerjaren Onderhouds Pogramma MIND Microsoft Word - Meerjarenperspectief Parkeren 2025
Nota kapitaalgoederen Nota areaalaccres Uitvoeringsplan fietsparkeren Binnenstad
1,6 Mb 119 kb
Nota kapitaalgoederen Nota Areaalaccres 2025-302-bijlage-2025-302-bijlage-Uitvoeringsplan Fietsparkeren Binnenstad
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 69
Milieu en klimaat Omschrijving Anno 2026 staan we voor grote duurzaamheidsopgaven: de aarde warmt op, de biodiversiteit neemt drastisch af en de leefomgeving van mensen overal ter wereld staat onder druk. Dit is grotendeels het gevolg van menselijk gedrag en de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken voor producten, diensten energie en voeding – de milieudruk die daarmee gepaard gaat overschrijdt stelselmatig de grenzen van wat de aarde aankan. Het programma Milieu & Klimaat heeft zich ook in de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid. Een belangrijk aspect dat steeds meer aandacht krijgt is hoe we ervoor kunnen zorgen dat ons land bij geopolitieke verschuivingen minder afhankelijk is van andere landen voor de levering van grondstoffen. Daarvoor is de omslag naar een 'circulaire economie' nodig. Producten worden zoveel mogelijk binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd.
Zodoende wordt de waarde van grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk behouden, waardoor er bijna geen afval meer is. Dit leidt tot een bijdrage aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en de leveringszekerheid van grondstoffen. In een toekomstige circulaire economie is het de bedoeling om alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen te gebruiken en hergebruiken.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 70
Actuele beleidscontext Het programma Milieu & Klimaat heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid. Een goede ontwikkeling is dat wij - in steeds meer en in een eerder stadium – worden betrokken bij de verschillende plannen, gebiedsontwikkelingen en ambities. De centrale vraag daarbij is – naast advies over de bescherming tegen de milieugevolgen, ook vaak “hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit plan duurzamer kan”? Wat zijn de juridische (on) mogelijkheden, hoe kunnen we inwoners, bedrijven en ontwikkelaars stimuleren om te kiezen voor duurzamere alternatieven, zonder dat we ze belemmeren en te veel regels opleggen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat initiatieven “groener” kunnen? Er wordt van ons verwacht dat we samen met de verschillende vakafdelingen (groen, beheer openbare ruimte, mobiliteit, klimaatadaptatie, om er maar een paar te noemen) invulling geven aan wat er nu wordt verstaan onder “duurzaam” en “circulair”. Op de verschillende terreinen gebeurt er onder de noemer van deze begrippen al heel veel.
Dit doen we in samenwerking met veel partijen, zowel intern als extern. We werken nauw samen met onze verbonden partijen: de Omgevingsdienst IJsselland en Circulus. Daarnaast voeren we werkzaamheden uit in samenwerking met de Stichting Ulebelt, het Duurzaamheidscentrum, vrijwilligers en bedrijven. Sinds 2016 is Deventer een Global Goals Gemeente. De 17 Sustainable Development Goals zijn enorm belangrijk voor klimaat en maatschappij. Daarnaast bieden ze kansen voor innovatie van bestaande en nieuwe business. Volgens internationaal onderzoek zorgen de Global Goals wereldwijd voor een economische groei van mogelijk 30 biljoen euro en 380 miljoen nieuwe banen (onderzoek Better Business, Better World). De Global Goals dragen bij aan de verdere groei en (inter)nationale profilering van Deventer. Deventer wordt van oudsher gekenmerkt door een open houding naar de wereld om haar heen. Vanuit die houding heeft Deventer zich gecommitteerd aan de 17 Global Goals. Toen de VN in 2015 de 17 Global Goals vaststelden, werden deze direct geadopteerd door alle lidstaten. En de reden is helder: waar de eerdere Millenniumdoelen nog vooral gericht waren op ontwikkelingslanden, zijn de Global Goals belangrijk voor de hele wereld, dus ook voor Deventer. Ontwikkelingen met betrekking tot de Global Goals zijn te volgen via 4globalgoals.
Op het gebied van inzameling en verwerking van afval zijn diverse (externe) ontwikkelingen gaande die van invloed zijn op de afvalstoffenheffing. De afgelopen jaren zijn deze ontwikkelingen opgevangen binnen de afvalreserve, waardoor de afvaltarieven nagenoeg gelijk konden blijven, maar de dekking daaruit heeft de bodem bereikt. Voor 2026 zal de afvalstoffenheffing voor de burger van de gemeente Deventer stijgen. We blijven hiermee nog onder de tarieven van vergelijkbare gemeenten als Apeldoorn, Enschede en Zwolle. In 2024 zijn we gestart met de actualisatie van het grondstoffenplan (GSP), dit plan is inmiddels vastgesteld. Het is helder dat er een omslag nodig is naar een "circulaire economie'. Hierbij gaat het erom om via het grondstoffengebruik bij te dragen aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en het bijdragen aan de leveringszekerheid van grondstoffen. In een circulaire economie zijn vrijwel alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen in omloop. Producten worden binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd. Zodoende wordt de waarde van grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk behouden.
In 2024 is de visie "Deventer Circulair' vastgesteld, waarbij we aansluiten bij de rijksdoelstellingen circulariteit: 50% in 2030 en 100% in 2050.Inmiddels is het uitvoeringsprogramma Deventer Circulair ook vastgesteld en werken we samen met verschillende vakteams en partners in de stad aan de realisatie van de doelen. Op dit moment werken we aan het opstellen van de "Groen/Blauwe Hoofdstructuur", Deze willen we in 2025 gereed hebben, zodat besluitvorming kan plaatsvinden. Het Biodiversiteitsplan is in 2025 opgesteld en vastgesteld. Voor de verkabeling (ondergronds brengen) van hoogspanningslijnen worden momenteel basisontwerpen uitgewerkt. De bureaustudies zijn bijna klaar, waarna de veldonbderzoeken worden opgestart. In overleg met TenneT is besloten tot enkele optimalisaties. Mede hierdoor is de planning iets opgeschoven. de planning
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 71
is dat de basisontwerpen eind 2026 worden opgeleverd door TenneT. Dan zal de gemeenteraad definitief moeten besluiten over het verkabelen. Hiervoor zijn tegen die tijd nieuwe kostenramingen beschikbaar. Duurzaam Deventer is het communicatieplatform dat in samenwerking met programma Energietransitie in 2024 is gelanceerd. Vanaf 2025 vinden alle duurzame initiatieven (energietransitie, ecologie, circulariteit en klimaatadaptatie) via dit communicatieplatform plaats Duurzaamdeventer.nl. Er hebben inmiddels diverse succesvolle campagnes gelopen. We zien de naamsbekendheid van Duurzaam Deventer toenemen en op de acties wordt goed en veel geageerd door inwoners. We bouwen dit langzaam verder uit. Laadpalen en Laadinfra is een onderwerp dat ook in 2026 in samenwerking met mobiliteit en energietransitie extra aandacht behoeft. Vanuit extra middelen wordt blijvend ingezet op versterkt energietoezicht bij bedrijven. Deze handhaving krijgt al een aantal jaar extra aandacht, en is versterkt door de ODIJS, mede vanuit voorgestelde middelen vanuit het programma Energietransitie. De aanpak van de ODIJS loopt goed en daar gaan we mee verder.
Doelen & prestaties Programma
Taakveld
Milieu en klimaat
0.5 Treasury; 6.3 Inkomensregelingen; 7.3 Afval; 7.4 Milieubeheer; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: A: Doorgaande verbetering duurzaamheid en het verminderen van milieugevolgen - Sustainable Development Goal 11: duurzame steden Doorgaande verbetering van duurzaamheid in de hele gemeente. Duurzaamheid speelt op allerlei terreinen; bij groen- en waterstructuren, bouwen, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones.
1
2
Budget
Prestatie Bewustwording van zorg voor leefomgeving Door middel van natuur- en milieueducatie worden inwoners, met name via de basisscholen, bewust gemaakt van de zorg voor de eigen leefomgeving en dierenwelzijn.
Budget
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 72
4 ✔
Prestatie Kennis en advies duurzaamheidsthema's Het begrip duurzaamheid voor de gemeente vertalen in concrete voorbeelden en toetsbare normen. Door inzet van kennis en advies over duurzaamheidsthema's worden initiatieven (in het voortraject) van o.a. ruimtelijke ontwikkelingen, bij groen- en waterstructuren, Klimaatadaptatie, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones gefaciliteerd. Onder duurzaamheidsthema's verstaan we: Circulariteit, Ecologie en biodiversiteit, Klimaatadaptatie (programma 3) en Energietransitie (programma 12)
€640.000
3
Opgave Doelstelling: A: Gezonde leefbare toekomstbestendige stad - Sustainable Development Goal 9: duurzame industrie
1
2
4 ✔
Het doel van de huidige milieuregelgeving is het terugdringen van de milieugevolgen, met name op de aspecten geluid, luchtkwaliteit, geuroverlast, bodemverontreinigng en energiegebruik. Vaak is deze bescherming nog sectoraal, maar we werken naar een steeds meer integrale bescherming, die vanaf 1 januari 2024 wettelijk is vastgelegd in de nieuwe Omgevingswet. Het begrip omgevingswaarde speelt een belangrijke rol in de Omgevingswet, die doorvertaald moeten worden in de Omgevingsvisie. De koers voor de omgevingsvisie zet in op een ambitieus milieubeleid. Mogelijk kan met een (vrijwillig) omgevingsprogramma nader uitgewerkt worden op welke thema’s en op welke plekken hierop ingezet kan worden. Vooruitlopend hierop brengen we beleid en waarden in kaart. Door de integraliteit gaat het om het afwegen van alle belangen en waarden die in de fysieke leefomgeving een rol spelen, het gaat over de wijze waarop we al die belangen laten meewegen in het proces. Het gaat over duurzame, ecologische, ruimtelijke, economische, sociale, financiële, klimaat, of energietransitie belangen. Hoe zorgen we er met elkaar voor dat al deze – tegenstrijdige - belangen voldoende tot zijn recht komen. En hoe zorgen we ervoor dat we hierin initiatieven van bewoners en bedrijven voldoende kunnen ondersteunen.
Prestatie Omgevingsdienst IJsselland - Vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies Omgevingswet De Omgevingsdienst IJsselland verzorgt de gemeente Deventer de vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies op gebied van de milieuaspecten van de regelgeving in de Omgevingswet. Dit om structurele overschrijdingen van milieunormen in de fysieke leefomgeving tegen te gaan waarbij er extra aandacht is voor energietoezicht op energierelevante bedrijven.
Budget €2.416.000
Prestatie Het extra investeren in handhaving Milieuregelgeving voor energiebesparing We stimuleren energiebesparing bij grote bedrijven bovenop wettelijke verplichtingen en maken bedrijventerreinen toekomstbestendig door gerichte maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie, tegengaan van hittestress, circulariteit en aanvullende duurzaamheidsbesparingen.
Budget €50.000
Prestatie Het in beeld brengen van omgevingswaarden fysieke leefomgeving (in het Omgevingsplan) Budget In de nieuwe Omgevingswet staat het begrip “fysieke leefomgeving” centraal. Bij de uitvoering van deze wet komen alle €100.000 aspecten van de fysieke leefomgeving samen: Op dit moment werken we aan de ontwikkelingen die samenhangen met de vertaling van het tijdelijke deel van het Omgevingsplan naar definitieve voorschriften. Wellicht is hier externe ondersteuning bij noodzakelijk. Integrale gebiedsontwikkeling is in dit kader onontbeerlijk en het is zaak om hierin een evenwichtige afweging te maken. Elk gebied heeft eigen kwaliteiten die versterkt kunnen worden en hoe kunnen we daarbij de dilemma’s (stikstof, ecologische kwaliteit, ruimte, economie, klimaat, financieel) helder maken en bepalen welke waarden – in een bepaald gebiedvoor gaan? Veel kennis is al binnen de gemeente aanwezig, vaak nog wel versnipperd en gefragmenteerd. Zo is er bijvoorbeeld al veel informatie over bodemonderzoeken, luchtkwaliteit, externe veiligheid, geluid, natuurwaarden, ecologische kennis, landschapselementen, enzovoorts. In het kader van de Omgevingswet, de op te stellen Omgevingsvisie en het Digitaal Stelsel Omgevingswet, de DSO zal deze informatie verder ontsloten en in kaart gebracht moeten worden.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 73
3
Prestatie Het bewaken, centraal gegevensbeheer, uniforme processen bodemkwaliteit Het onderzoeken en monitoren van de kwaliteit van bodem en grondwater en het waar nodig saneren van verontreinigingen zodat alle risico’s als gevolg van bodemverontreiniging zijn weggenomen of beheerst. Het preventief (laten) beoordelen van de kwaliteit van de bodem bij aangewezen milieubelastende activiteiten. In het kader van de basisregistratie ondergrond (BRO), zal informatie over de chemische bodemkwaliteit ook breder digitaal toegankelijk gemaakt moeten worden. Prestatie Het verder terugdringen van geluidsoverlast Het verder terugdringen van geluidoverlast als gevolg van verkeer en geluidoverlast van milieubelastende activiteiten zoveel als mogelijk voorkomen. Het verminderen van geluidoverlast als gevolg van auto- en treinverkeer door het uitvoeren van saneringsmaatregelen, zodat de geluidoverlast in geen enkele woning in Deventer boven de wettelijke norm ligt. Prestatie Het uitvoering geven aan de eisen van het Schone Lucht Akkoord Vanaf 2018 is de gemeente Deventer deelnemer aan het Schone Lucht Akkoord (SLA), waarmee het zich heeft verplicht om op verschillende taakvelden extra inzet te plegen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Jaarlijks rapporteren we over de genomen maatregelen.
Budget
Budget p.m.
Budget €100.000
Opgave Doelstelling: A: Zorgvuldig omgaan met grondstoffen, circulariteit bevorderen - Sustainable Development Goal 12: verantwoorde consumptie Er is steeds meer noodzaak aanwezig om zorgvuldiger om te gaan met grondstoffen. Veel grondstoffen zijn kostbaar en – uiteindelijk – schaars. De gestelde doelstellingen zijn om 50% circulair te zijn in 2030 en om volledig (100%) circulair te zijn in 2050. We dienen de transitie naar een circulaire samenleving te versnellen. Het gaat om het op- en ombouwen naar een circulaire economie. We voeren het uitvoeringsprogramma Deventer Circulair 2025-2027 uit.
1
2
Prestatie Het uitvoeren van de visie "Deventer Circulair" Budget Circulaire principes worden steeds meer integraal onderdeel van het beleid- en besluitvormingsproces en de uitvoering van de €100.000 gemeente. Het is een manier van denken over hoe we met grondstoffen, producten en afval omgaan. Binnen de gemeente gebeurt al veel. Vaak nog wel ad hoc en afhankelijk van de betreffende medewerker en zijn of haar expertise. Aan ons de taak om deze acties verder te versterken, door dit in samenwerking op te pakken en dit breder uit te zetten. We richten ons op Bouwen, Leefomgeving en Goederen.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 74
3
4 ✔
Prestatie Het bewuster omgaan met grondstoffen, producten en afval. Initiatieven ondernemen om zuiniger om te gaan met kostbare grondstoffen en producten en daarbij het hergebruik van grondstoffen bevorderen. Meer aandacht voor de kwaliteit van steeds meer specifieke grondstofstromen (bouwmaterialen, grind, stenen, hout, biomassa). Ook zullen we verwerkingsinitiatieven meer en meer beoordelen op totale milieu en sociale; inclusief de impact van de materialen (CO2 belasting, grondstoffen kompas, klimaatzaken en biodiversiteitsverlies in internationale verplichte Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) rapportage (milieu en sociale impact van bedrijfsactiviteiten). Het is belangrijk om expertise over de ontwikkelingen van de verwerkingstechnieken te combineren met vragen in de markt.
Prestatie Het verder verminderen van de hoeveelheid restafval, betere scheiding en optimalisering inzameling. Het nieuwe grondstoffenplan 2025 van de gemeente, dat in samenwerking met Circulus is opgezet voeren we verder uit. Het zo veel mogelijk gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval, onder meer door hogere scheidingspercentages gft, papier, glas en plastic staat hierin centraal.
Budget €50.000
Budget €250.000
Opgave Doelstelling: A: Biodiversiteit en ecologie - Sustainable Development Goal 15: leven op het land
1
2
De maatschappelijke roep om het behoud en herstel van biodiversiteit groeit. De inwoners van gemeente Deventer verwachten dat hier meer aandacht aangegeven wordt. Dit maakt dat het nodig is om de waardevolle gebieden goed in kaart te hebben en te beheren. Daarbij dient een beleidskader en waarden vastgesteld te worden voor gezonde ecosystemen en biodiversiteit. Er is een steeds grotere vraag naar de inzet van de functie van de stadsecologen. Zowel het Biodiversiteitsplan als de Groen/blauwe hoofdstructuur worden in 2025 vastgesteld. Het ecologische aspect van de Groen/blauwe hoofdstructuur maakt integraal onderdeel uit van de vaststelling van een Groen/blauwe hoofdstructuur en zal ook deel uitmaken van de komende herziening van de Omgevingsvisie. Prestatie Het vaststellen en handhaven van beleid blauw/groene hoofdstructuur, ecologie en biodiversiteit Het biodiversiteitsplan is onderdeel van de Groen Blauwe Hoofdstructuur. Beleid is onder andere het toepassen van streekeigen soorten; accent leggen op karakteristieke en bijzondere Deventer soorten, Natuur Inclusief Bouwen, ecologisch maaibeheer en het Soortmanagementplan. Prestatie Het inzetten van lokale ecologische kennis Door inzet van (lokale) ecologische kennis en advies bij ruimtelijke ontwikkelingen, vergunningverlening en onderhoud van de openbare ruimte streven we ecologisch optimale situaties na.
Hierbij benutten we actief het netwerk van vrijwilligers.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 75
Budget €50.000
Budget €50.000
3
4
Prestatie
Het uitvoeren van het hernieuwde biodiversiteitsbeleid inclusief het uitvoeren van de moties bermen in bloei, bloeiende slootkanten en het amendement "Meer biodiversiteit in de verstedelijkte stad". Bij het nieuw op te stellen biodiversiteitsbeleid horen ook verdere uitvoeringstaken. Deze worden deels uitgevoerd binnen de bestaande formatieruimte en door het in de VJN 2025 beschikbaar gestelde budget. De afgelopen twee jaar zijn er meerdere moties rondom biodiversiteit ingediend en aangenomen. Deze moties vragen in meer of mindere mate om koerswijziging in het beleid en uitvoering. Hieraan zijn kosten verbonden die - hoe gering soms ook - niet uit de huidige begroting gedekt kunnen worden. We voeren budget op om de komende tien jaar middelen te hebben waarmee we quick-wins kunnen benutten.
Budget €70.000
Beleidsindicatoren Nummer Taakveld 33
Naam
Volksgezondheid en milieu
Toelichting
Omvang huishoudelijk restafval
Jaar
2026
2025
2024
2023
Waarde
69
69
69
74
Bron
Kg/inwoner
CBS
Exploitatie (bedragen x €1.000)
Lasten
2025 20.947
2026 21.482
2027 20.515
2028 20.242
2029 20.242
Baten
15.755
16.654
16.868
17.212
17.212
Saldo exclusief reserves
-5.193
-4.828
-3.646
-3.029
-3.029
Storting in reserves
23
24
25
25
25
Putting uit reserves
1.856
886
25
0
0
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
1.833
862
0
-25
-25
Saldo inclusief reserves
-3.359
-3.966
-3.646
-3.054
-3.054
Toelichting verschil saldo inclusief reserves begroting 2026 ten opzichte van begroting 2025 De wijziging van het saldo inclusief reserves met €607.000 ten opzichte van 2025 is als volgt te verklaren:
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 76
Perspectiefnota 2026-2029 Omschrijving Beheer basisregistratie ondergrond Subsidie schone lucht akkoord
Robuustheid Omgevingsdienst Bodem
Indexatie Omschrijving
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €100.000 €50.000
€225.000 €112.000
Loon index
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €9.000
Prijs index
€46.000
Loon- en prijsindex Verbonden partijen
€194.000
Toelichting Dit betreft een wettelijke taak. Dit is een registratie op basis waarvan privaatrechtelijke en publiekrechtelijke besluiten worden genomen. Dit werd gedekt door incidentele gelden die ophouden, terwijl het een structurele taak is Vanuit het Rijk hebben we €100.000 subsidie ontvangen, hier staat voor onze gemeente cofinanciering tegenover. in 2025 werd dit gedekt binnen het programma. Voor 2026 is nog financiering van €50.000 nodig. Hiervoor worden realtime metingen gedaan van onze luchtkwaliteit, die ervoor zorgen dat we naast alle berekeningen, ook daadwerkelijk de kwaliteit meten. Dit is van belang bijvoorbeeld bij klachten (asfaltcentrale) maar ook gezien het onderwerp gezondheid in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan en toekomstige bouwplannen. Er kan dan op basis van de juiste gegevens besluitvorming plaatsvinden. Om de taakuitvoering en organisatie van de omgevingsdienst IJsselland in 2028 in overeenstemming te brengen met het landelijke robuustheidsniveau is structureel budget benodigd van de deelnemers. De bijdrage van Deventer daaraan loopt jaarlijks op tot €350.000 in 2029 Bij de overdracht van formatie naar de Omgevingsdienst IJsselland is ervan uitgegaan dat de kosten werden gedekt door rijksmiddelen. Deze dekking vanuit het Rijk is de laatste jaren steeds minder geworden.
Hierdoor is een tekort ontstaan, omdat ervan uitgegaan is dat tot in lengte van dagen de kosten door het Rijk zouden worden gefinancierd. Jaarlijks wordt nu het programma Milieu & duurzaamheid belast voor dit tekort. De afgelopen 4 jaar is dat ten laste gegaan van de reserve Bodem, terwijl deze reserve nodig is voor toekomstige bodemtaken (monitoring, onderzoek of sanering).
Toelichting Door de indexering van de lonen met 0,84% stijgen de budgetten voor apparaatslasten binnen dit programma. Door de indexering van de prijzen met 4% stijgen de budgetten voor goederen, diensten en subsidies binnen dit programma. Van de verbonden partijen ontvangen we jaarlijks een begroting waarin zij de loon- en prijsstijging vertaald hebben op basis van de binnen de verbonden partij vastgestelde index. Voor de verbonden partijen binnen dit programma leidt dit tot een stijging van €194.000 van de bijdrage aan Omgevingsdienst IJsselland
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 77
Overige afwijkingen Omschrijving Incidentele budgetten in 2025 die in 2026 niet terugkomen Afvalstoffenheffing
Verschil begroting 2026 t.ov. begroting 2025 €-575.000 €456.000
Toelichting Dit betreft diverse eenmalige posten in 2025 waaronder de eenmalige bijdrage in 2025 aan de Ulebelt in verband met nabetaling pensioenafdracht en een eenmalige verhoging van de bijdrage aan de Omgevingsdienst. De stijgende kosten voor de inzameling en verwerking van afval leiden ertoe dat het tarief afvalstoffenheffing ook in 2026 niet volledig kostendekkend is. We streven ernaar om de komende jaren met een gelijkmatige groei naar een kostendekkend tarief te werken. Dit betekent dat in 2026 de reserve afvalstoffenheffing opnieuw wordt ingezet. Daarnaast is dekking vanuit de algemene middelen geraamd van €456.000.
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Milieu en Klimaat
2025
2026
2027
2028
2029
Milieubeheer
-5.565
-5.102
-4.486
-4.413
-4.413
Afval
1.137
1.038
1.604
2.148
2.148
10
11
11
11
11
-775
-775
-775
-775
-775
-5.193
-4.828
-3.646
-3.029
-3.029
Treasury Inkomensregelingen Saldo exclusief reserves
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Grondstoffenplan 2020-2024 Beleidsnota ecologie Gebiedsgericht Grondwaterbeheerplan Omgevingsvisie externe veiligheid 2015 Uitvoeringsagenda Duurzaamheid
Bestandsgrootte 1,2 Mb 2,5 Mb 1,7 Mb 4,7 Mb 1,3 Mb
Openen Grondstoffenplan Deventer 2020-2024 Beleidsnota ecologie Gebiedsgericht Grondwaterbeheerplan Omgevingsvisie externe veiligheid 2015 Uitvoeringsagenda Duurzaamheid
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 78
Ruimtelijke ontwikkeling Omschrijving Het programma gaat over de zorg en verantwoordelijkheid voor een goede ruimtelijke inrichting van de gemeente. Dit geldt voor zowel de stad als het buitengebied, inclusief dorpen en buurtschappen. We doen dit door het maken en bijhouden van de Omgevingsvisie en Omgevingsprogramma’s, als onderdeel van de beleidscyclus volgens de systematiek van de Omgevingswet. Deze documenten helpen ons bij het opstellen van het Omgevingsplan en vormen de basis voor Omgevingsvergunningen en duidelijke, toepasbare regels. We ondersteunen de ontwikkeling van gebieden en locaties door het maken van ruimtelijke plannen met een goede onderbouwing. Dit doen we ook voor ideeën en initiatieven uit de samenleving, zoals aanvragen voor een wijziging van het Omgevingsplan of een Omgevingsvergunning. Een steeds belangrijker taak is het opstellen van uitgangspunten voor grotere gebiedsontwikkelingen. Deze worden vaak samen met marktpartijen opgepakt. Deventer is trots op de kwaliteit van de stad en het buitengebied. Deze kwaliteit is ontstaan in samenwerking met bewoners, ondernemers en bezoekers. De unieke kenmerken van Deventer - het DNA – willen we behouden en verder ontwikkelen. We erkennen dat de overheid niet alleen verantwoordelijk is voor de uitvoering van ambities; hiervoor is ook de samenleving nodig.
Burgers en organisaties nemen vaak het initiatief en komen met plannen. De gemeente geeft richting met hoofdlijnen, inspirerende doelen en duidelijke spelregels. De belangen van omwonenden en andere betrokkenen worden zorgvuldig meegenomen via participatie. De rol van de overheid verandert: we zijn steeds meer de verbinder van partijen en ideeën en de bewaker van de regels. Soms voeren we projecten zelf uit, maar meestal begeleiden we het proces. Uiteindelijk blijft de gemeente verantwoordelijk voor het nemen van beslissingen over initiatieven, vanuit haar publieke taak. We werken voortdurend aan de ruimtelijke kwaliteit van de stad, het buitengebied en de dorpen. Deventer groeit, en vanuit het idee om het buitengebied zo min mogelijk te belasten en de stad zo compact mogelijk te houden, kiezen we ervoor om die groei zoveel mogelijk binnen de bestaande stad op te vangen. Zo maken we slim gebruik van de nabijheid van het station, werkplekken en voorzieningen. Tegelijk zorgen we ervoor dat de leefomgeving prettig blijft, met voldoende ruimte voor groen en water. Dit maakt Deventer aantrekkelijk om in te wonen en te werken. We zien dat de groei van Deventer groter is dan de mogelijkheid voor het alleen het opvangen in de bestaande stad. Daarom worden ook buiten de bestaande stad locaties gezocht voor het bouwen van woon- en werkgebieden.
We zien steeds meer nieuwe initiatieven in de bestaande stad, vooral op het gebied van woningbouw. Bij de ontwikkeling van locaties ontstaan soms kansen om de ruimtelijke kwaliteit van een gebied te verbeteren. De gemeente heeft de taak om zulke kansen te herkennen en verder te onderzoeken, bijvoorbeeld via ontwerpend onderzoek en het maken van visies. Daarnaast leggen we via ruimtelijke plannen vaak de basis voor doelen uit andere beleidsvelden, zoals bereikbaarheid, parkeren en wonen. We maken afspraken met onder andere woningcorporaties over volkshuisvesting en werken actief samen met partners om de grote woningbouwopgave te realiseren. Deventer heeft uitgesproken ambities om bij te dragen aan het oplossen van de woningnood. We onderzoeken hoe we tot 2035 ongeveer 11.000 woningen kunnen toevoegen aan de bestaande voorraad, en onder welke voorwaarden dat mogelijk is. Bij dit alles bewaken we de kwaliteit van het landelijk gebied. Daar is veel druk op de ruimte, door de vraag naar woningen, maar ook door andere behoeften zoals energie, natuur, water en recreatie. We merken dat deze complexe vraagstukken niet meer passen binnen de huidige Omgevingsvisie uit 2019. Daarom werken we in 2025 en 2026 aan een nieuwe Omgevingsvisie, die als integraal afwegingskader dient volgens de eisen van de Omgevingswet.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 79
Actuele beleidscontext Omgevingswet We doen steeds meer ervaring op met het werken volgens de kerninstrumenten van de Omgevingswet. We leveren producten en diensten, zoals omgevingsvergunningen en het publiceren van Omgevingsprogramma’s, die voldoen aan de eisen van deze wet. Dit betekent dat we onze werkprocessen en systemen moeten aanpassen. Ook zorgen we ervoor dat er genoeg goed opgeleid personeel beschikbaar is om deze taken uit te voeren. Daarnaast informeren we inwoners en initiatiefnemers over de ondersteuning en dienstverlening die we kunnen bieden binnen de kaders van de Omgevingswet. In de komende jaren blijven we het werken met deze wet verder ontwikkelen. De wet biedt ruimte voor lokale keuzes en maatwerk. Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is onder de Omgevingswet het belangrijkste beleidsinstrument voor de gemeenteraad als het gaat om de ambities en visie voor lange termijn op de fysieke leefomgeving. Op basis van de kaders in deze visie werkt het college verder aan gebiedsgerichte en thematische Omgevingsprogramma’s. In 2019 is de eerste omgevingsvisie voor Deventer opgesteld (OV19). Hierin is het beleid voor de fysieke leefomgeving samengebracht in één strategisch document. Omdat de Omgevingswet toen nog niet van kracht was, is deze visie vastgesteld als structuurvisie onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro).
We hebben afgesproken om OV19 door te ontwikkelen tot een visie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. De actualisatie van OV19 richt zich op nieuw beleid, een bredere inhoudelijke scope en een digitale vorm die makkelijk te raadplegen is. We streven ernaar dat we uiterlijk op 1 januari 2027 een vernieuwde omgevingsvisie hebben die past binnen de uitgangspunten van de Omgevingswet. Voor de verdere uitwerking gebruiken we het instrument ‘programma’ uit de wet. Ook lopende beleidsprocessen worden zoveel mogelijk aangepast aan de kerninstrumenten van de Omgevingswet. Bouwstenen voor de Omgevingsvisie Binnen het project Wonen Ruimte Stad hebben we mogelijke woningbouwlocaties in kaart gebracht (fase 1). Deze zijn vertaald naar groeiscenario’s voor de stad, met een afwegingskader om locaties te kunnen beoordelen (fase 2). In het afgelopen jaar is dit kader verder uitgewerkt. Vanuit het idee van een compacte stad, met gezondheid als centraal thema, worden verschillende locaties verder onderzocht en gefaseerd. De resultaten van deze verkenningen, samen met analyses van verdichtingsmogelijkheden en de woningbehoefte (doelgroepen en woonwensen), worden in het najaar van 2025 met de raad besproken. Op basis daarvan doen we een voorstel voor de ontwerp-omgevingsvisie, waarover de raad in december besluit (vrijgave voor zienswijzen).
Met de Woonvisie 2024 richten we ons vooral op betaalbare en middenhuur woningen. We besteden extra aandacht aan huisvesting voor statushouders, vluchtelingen, arbeidsmigranten en andere urgente doelgroepen. Ook blijven we inzetten op flexwoningen. Daarnaast willen we jonge mensen aan onze gemeente binden, onder andere om de arbeidsmarkt te versterken. Op het gebied van duurzame mobiliteit zijn er verschillende programma’s die als bouwsteen dienen voor de ruimtelijke ontwikkeling van Deventer. Denk aan de hoofdwegenstructuur (2025), een gemeentebrede wegencategorisering, het mobiliteitsplan voor de binnenstad en omliggende gebieden, en de actualisatie van het fietsprogramma. Deze onderdelen vormen samen de basis voor een goed bereikbare en leefbare gemeente. We zien dat de vraag naar ruimte in en rond de stad groeit, onder andere door ambities op het gebied van energietransitie, woningbouw en economie. Tegelijkertijd zijn natuur, groen en waterstructuren belangrijk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Daarom brengen we onze kennis over deze groenblauwe structuren actief in bij het opstellen van de omgevingsvisie. Langs alle kanten verhevigt de druk op de ruimte in het landelijk gebied: bouwen van woningen, zoeken naar werkterreinen, ruimte voor natuur, water, energie, landschap etc. Bovendien vraagt een duurzame agrarische sector ook om de nodige ruimte.
Deze uitdagingen worden betrokken bij het opstellen van de nieuwe
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 80
omgevingsvisie. We blijven ons daarnaast inzetten voor een vitaal landelijk gebied, voornamelijk door het ondersteunen van initiatieven uit het gebied zelf zoals Salland Loont en het Koploperproject Oxe. Projecten Het mogelijk maken van ontwikkelingen die mede verder vormgeven aan Deventer, vraagt om een afweging van alle belangen die spelen in onze leefomgeving. We doen dat zorgvuldig, met behoud van de kwaliteiten en met onze inwoners samen. Dat is ook één van de rode draden uit het Bestuursakkoord 2022-2026: “Dichtbij, Betrokken& Bevlogen”. Samen met partijen uit de samenleving geven we invulling aan gebiedsontwikkelingen. We zien veel voormalige werklocaties (gedeeltelijk) van functie veranderen waardoor er mooie woongebieden kunnen ontstaan, of juist een menging van wonen, zorg, werken, leren en ontspannen. De gemeente is daarbij verantwoordelijk voor het creëren van een goed leefklimaat. We maken daarover afspraken met ontwikkelende partijen (ook over realisatietermijnen) en spreken daarover met de directe omgeving en met woningzoekers (participatie). De gemeente blijft daarbij publiekrechtelijk verantwoordelijk voor het al dan niet doorgaan van een project. Actuele voorbeelden zijn de ontwikkelingen op en rondom het Havenkwartier en de voormalige Tapijtfabriek.
Salland loont Salland Loont is het (beoogde) loket én gebiedsfonds waar vraag en aanbod voor maatschappelijke diensten voor biodiversiteit, stikstof, klimaat en water samenkomen. Boeren en andere grondeigenaren zijn cruciaal in het realiseren van deze maatschappelijke diensten in het landelijk gebied, voor een passende beloning. Salland Loont bundelt de bestaande regelingen voor ecosysteemdiensten én werft nieuwe beloningen bij private en publieke partijen. We ondersteunen bestuurlijk, ambtelijk en financieel de oprichting van Salland Loont. Daarnaast dragen we jaarlijks €23.000 bij aan het gebiedsfonds van Salland Loont.
Doelen & prestaties Programma
Taakveld
Ruimtelijke ontwikkeling
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; 0.5 Treasury; 2.1 Verkeer en vervoer; 8.1 Ruimtelijke ordening; 8.3 Wonen en bouwen; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Ruimtelijke kwaliteit
1
✔
We ontwikkelen en versterken de bestaande, specifieke (ruimtelijke) kwaliteiten van stad, dorpen en landelijk gebied, en werken daarbij integraal aan de grote ruimtelijke opgaven van de gemeente Deventer. Prestatie Vervolg Wonen Ruimte Stad Met Wonen Ruimte Stad is een afwegingskader ontwikkeld. Vanuit de compacte-stad-gedachte en met gezondheid als overkoepelend thema, wordt een aantal mogelijke woningbouwlocaties nader verkend en wordt fasering aangebracht. Deze opbrengsten worden meegenomen in het omgevingsvisietraject. Ook onderzoeken we de doelgroepen en hun woonwensen.
Begroting 2026 - MJB 2027-2029 | gemeente Deventer | 81
2
Budget €660.000