2025-411 Koersdocument Omgevingsvisie Deventer (geamendeerd vastgesteld 9-7-2025)

VOORWAARDELIJKE VERSTEDELIJKING TEN BEHOEVE VAN EEN VEERKRACHTIGE BEVOLKING In 2040 is Deventer doorgegroeid naar een gemeente van circa 120.000 tot 140.000 inwoners. Om deze groei te huisvesten bouwen we in ieder geval 10.000 woningen (en mogelijk meer). De groei gaat gepaard met een gebalanceerde bevolkingsopbouw, een vitale arbeidsmarkt en economie en voorzieningen op maat. We zijn zuinig op ons fraaie landschap en we zetten ons in voor een gezonde leefomgeving en duurzame levensstijl. Daarom vangen we de groei op in compacte kernen. We gaan stevig verdichten waar dat kan binnen de randvoorwaarden van brede welvaart en ontzien daarbij de groenblauwe structuren, omdat deze belangrijk zijn voor een gezonde en prettige leefomgeving.

Verstedelijkingsambities In 2021 heeft de raad de ambitie uitgesproken om tussen 2021 en 2035 te groeien met 11.000 woningen. Daarvan zijn 7.000 woningen nodig om de autonome groei van de stad te ondersteunen. Daarbovenop rekent Deventer op 4.000 extra woningen om te verjongen en de arbeidsmarkt te versterken. (bron: wonen en voorzieningen) Huidige stand We hebben ca. 8.000 woningen in de (zachte, semi-harde en harde) planvoorraad. Daarnaast kunnen ca 2.000 woningen gerealiseerd worden met Wechelerhoek en Haveneiland. Voor meer woningen worden enkele concrete locaties verkend in het traject Wonen Ruimte Stad. Een verdichtingsscan biedt daarnaast aanknopingspunten voor verdere verdichting binnen de bestaande stadsgrenzen.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

20

DNA GEEFT RICHTING We ontwikkelen Deventer vanuit brede welvaart. Brede welvaart werken we uit in een Deventer afwegingskader gebaseerd op de vier opgavenclusters1 en verschillende thema’s daarbinnen. Nieuwe ontwikkelingen worden beoordeeld vanuit brede welvaart. Ze moeten bijdragen aan de brede welvaart en mogen niet leiden tot een onevenredige verslechtering. Daarvoor moet de gemeente ontwikkelingen soms bijsturen. Voor de toetsing gebruiken we het op te stellen afwegingskader brede welvaart.

Een goede omgevingskwaliteit duidt op het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. Het gaat daarbij zowel om de menselijke beleving van de fysieke leefomgeving als om de intrinsieke waarden die de maatschappij toekent aan de identiteit van gebieden, cultureel erfgoed en aan dier- en plantensoorten.

Het Deventer afwegingskader brede welvaart in Deventer geeft richting, omdat het is gebaseerd op de opgaven, maar ook op de bestaande en gewenste identiteiten en kernkwaliteiten van Deventer. Daarmee trekken we de lijnen uit het verleden door naar de toekomst en kijken we vanuit de toekomst terug naar wat er nu nodig is, maar altijd met het Deventer DNA voor ogen. Die lange lijnen van het afwegingskader bieden een stevig fundament voor beleidskeuzes, vertaling naar het omgevingsplan, toetsing van BOPA's (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) en de monitoring. Het Deventer afwegingskader brede welvaart hanteren we (ook uitgewerkt voor gebieden) bij het maken van keuzes in de schaarse ruimte en het beoordelen van ideeën, ontwikkelingen en initiatieven.

4.4 KIEZEN VOOR GROEI Groei in economie en inwoneraantal is geen doel op zich. Extra woningen en ruimte voor werken kosten ruimte, grondstoffen en energie. We kiezen voor groei omdat dat voor Deventer de beste oplossing is voor het opvangen van de verwachte grote uitdagingen op de arbeidsmarkt, de verduurzaming van de economie en om als stedelijk knooppunt van de toekomst te kunnen blijven investeren in infrastructuur en voorzieningen. Groeien ten behoeve van de arbeidsmarkt: Als we niet verder groeien dan de al geplande 8.000 (iets meer dan het faciliteren van de verwachte autonome groei van 7.000), zal de huidige krapte op de arbeidsmarkt verder toenemen met als gevolg dat het bedrijfsleven en sociaal maatschappelijke sectoren steeds minder goed in de vraag naar arbeid kunnen voorzien. Dit is een landelijke tendens die ook in onze regio steeds meer voelbaar wordt: de beroepsbevolking groeit onvoldoende mee om in de vraag naar personeel te kunnen voorzien. De arbeidsmarkt lijkt zich te ontwikkelen van een volgend naar een leidend mechanisme voor economische groei en zet brede welvaart vervolgens onder druk. Naast behoud en aantrekken van de medewerkers is ook innovatie nodig om met minder mensen meer werk te kunnen leveren. Ook is er behoefte aan innovatieve oplossingen voor de maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, circulariteit, zorg en verduurzaming.

Daarvoor is het belangrijk om hoogopgeleide arbeidskrachten vast te houden en aan te trekken om onze arbeidsproductiviteit te verhogen, slimmer te werken en technologie optimaal in te zetten. Passend bij ons DNA gaat de groei van wonen en werken hand in hand.

1

Zoals beschreven in het stuk uitgangspunten en scope opstellen omgevingsvisie d.d. 22 januari 2025.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

21

Groeien ten behoeve van grootstedelijke en bovenstedelijke voorzieningen: Deventer staat op een kantelpunt: Met verder groeien blijven we de sterke stad met regiofunctie (zowel voor groot- als bovenstedelijke voorzieningen zoals de schouwburg en de Scheg én werkgelegenheid) die we nu zijn én blijven we als stedelijk knooppunt van de toekomst (‘urban node’²) in aanmerking komen voor grote investeringen van Rijk en Europa (ten behoeve OV en leefbaarheid, bijvoorbeeld een 4e perron, een derde brug, bereikbaarheid binnenhaven). Met deze grootschalige ingrepen kunnen we een leefbare en aantrekkelijke stad blijven en daarmee inwoners en innovatieve bedrijven behouden en aantrekken. Niet verder groeien vergroot de kans om onze huidige regionale functie met bijbehorende regionale en grootstedelijke voorzieningen te verliezen (denk aan een volledige ziekenhuisfunctie, beroepsonderwijs grootschalige winkelvoorzieningen en leisure, bovengemeentelijk gefinancierde kunst en cultuurinstellingen).

GROEIEN ALS WOON- EN WERKSTAD We maken ruimte voor groei in wonen en werken: Enerzijds om de woonwerkstad te blijven die we van oudsher zijn om in werk en inkomen te voorzien voor onze inwoners: een stad in balans waar iedereen van de beroepsbevolking kan werken in of in de nabijheid van Deventer. Anderzijds om maatschappelijke waarde toe te voegen met innovatie en verduurzaming van onze economie aan de grote transities (bijvoorbeeld energie en landbouw). Dat kan met minder ruimte zoals in de arbeidsintensievere kenniseconomie langs de kennis-as (Corridor Oost). Maar dat kan ook meer ruimte kosten, bijvoorbeeld de verschuiving van aanvoer van primaire grondstoffen naar lokale opslag en hergebruik van bestaande materialen. Ook herstructurering en vergroening van huidige bedrijventerreinen kost (schuif)ruimte. Met groei dragen we bij aan de opgaven van rijk en regio. Echter groei in inwoneraantal vraagt ook om groei in voorzieningen (de verzorgende economie). Ook daarvoor zijn mensen, middelen en ruimte voor innovatie, kennis en onderwijs nodig. We richten ons daarom op het aantrekken van meerdere doelgroepen, met een mix aan woningen, voorzieningen en ruimte voor werken. We groeien als stad, maar ook als regio (Stedendriehoek en Salland) om bovenstaande redenen die ook op regionale schaal spelen. Daarvoor zullen we ook moeten bijdragen in ruimte voor wonen én werken.

In december 2021 heeft de raad de ambitie uitgesproken voor het toevoegen van 11.000 woningen tot 2035. Sinds 1 januari 2022 zijn 1523 woningen gerealiseerd (2022 t/m 1e kwartaal 2025). In de huidige planvoorraad (zachte, semi-harde en harde plancapaciteit) zitten ca 8000 woningen. Daarnaast zijn de locaties Wechelerhoek en Haveneiland in beeld voor nieuwbouw/transformatie naar wonen of gemengd woon/werkgebied. Dit betekent dat voor 10.000 woningen bekend is waar deze gerealiseerd kunnen worden. We verkennen daarnaast toevoeging van meer woningen ten behoeve van verdere versterking van de arbeidsmarkt en economie en een evenwichtige bevolkingsopbouw. Hierbij is het afwegingskader brede welvaart leidend. De overige verkenningen van Wonen Ruimte Stad³ en een globale verdichtingsanalyse op basis van de visie op hoger bouwen, bieden daarvoor aanknopingspunten. Echter deze vragen meer inzet en investeringen om de brede welvaartsaspecten niet onevenredig aan te tasten.

2

De Europese Commissie kijkt voor verduurzaming van mobiliteit niet naar gemeentegrenzen maar naar ‘urban nodes’ (stedelijke knooppunten). Daar waar deze stromen het meest intensief zijn én waar ze op het Europese basisnetwerk voor transport liggen (TEN-T), wordt gekeken naar verduurzaming en een efficiëntere inrichting van deze stromen middels een verplicht integraal plan voor het duurzaam verbeteren van de mobiliteit (SUMP). Zonder SUMP is na 31 december 2027 niet meer mogelijk om in aanmerking te komen voor EU-subsidies uit het CEF-fonds (Connecting Europe Facility) voor mobiliteitsgerelateerde projecten.

3

In het traject Wonen Ruimte Stad worden mogelijke woningbouwlocaties verkend om invulling te geven aan de eerder uitgesproken ambitie van 11.000 extra woningen.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

22

4.5 LEIDENDE PRINCIPES VOOR GROEI We kiezen voor groei ten behoeve van versterking van de demografische balans, de arbeidsmarkt en behoud van (grootstedelijke) voorzieningen. We willen echter groeien in balans: woningen met voorzieningen nabij én ruimte voor werken. We willen groeien om te kunnen blijven wie we zijn. Groei borduurt voort op onze krachten en de eigenheid van Deventer: We zijn een eigenwijze kleine grote en ontspannen stad: we groeien op de Deventer schaal en verstedelijken op

n

basis van de visie op hoger bouwen en in gemengde toekomstbestendige dorpen, wijken en buurten (inwoners en functies). Inwoners voelen zich thuis in een eigen buurt, de variatie, maat en schaal van typische Deventer Stadsbuurt uit ons DNA vormt hiervoor de inspiratie. We koesteren en versterken onze brede welvaart: Ontwikkelingen dragen bij aan brede welvaartsaspecten en

n

gaan niet onevenredig ten koste van andere brede welvaartsaspecten. We stimuleren vernieuwing en innovatie om onze kwaliteiten te houden en versterken, daarmee maken benutten

n

we het ondernemende, initiatiefrijke en soms eigenzinnige karakter van onze ondernemers en inwoners. Ontwikkelingen dragen bij aan herkenbaarheid en versterking van het robuuste collectieve raamwerk van groenblauw, voorzieningen en verbindingen: We groeien met ademruimte: We ontzien bij inbreiding zoveel mogelijk de groenblauwe ruimte en nabije

n

(maatschappelijke) voorzieningen. Bij inbreiden willen we meerwaarde(n) creëren voor de omgeving, bijvoorbeeld door een buurthuiskamer, toevoegen van woningen die doorstroming op gang kunnen brengen en groene verblijfsplekken te creëren. De (cultuurhistorische en natuurlijke) landschappelijke kenmerken zijn leidend en bieden inspiratie voor (nieuwe)

n

functies. Behoud en ontwikkeling van de cultuurhistorisch waardevolle elementen en structuren4 als dragers van het DNA van Deventer is het uitgangspunt. We ontwikkelen water en bodem bewust, waarbij we zoveel mogelijk bouwen in de hoge delen (en altijd

n

klimaatadaptief) en de groenblauwe functies in de lage delen. Hiermee bouwen we voort op ons landschappelijke DNA: de stad en dorpen ontstonden op de hogere gronden. We bouwen aan een toekomstbestendige en gezonde samenleving, we kiezen voor gezonde verstedelijking: We stimuleren ontmoeting, noaberschap en collectieve oplossingen in het ontwerp van nieuwe ontwikkelingen,

n

ook in de bestaande leefomgeving. n

We leveren onze bijdrage aan de Europese en landelijke verduurzamingsopgaven.

n

Door slimme combinaties van functies (wonen, werken en voorzieningen op fietsafstand) en aantrekkelijke routes voor fietsers en voetgangers stimuleren we gezonde keuzes en maken we stappen in de mobiliteitstransitie (STOMP).

4

Archeologie, gebouwde monumenten, stads- en dorpsgezichten, landgoederen/ cultuurlandschappen.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

23

4.6 DE HOOFDKEUZES In deze alinea beschrijven we de integrale hoofdkeuzes. We hebben eerder al geconstateerd dat niet alles samen kan of past. Hieronder zijn de hoofdkeuzes beschreven en wordt onderbouwd welke keuze hierin gemaakt wordt.

WAAR IS RUIMTE VOOR IN STAD, DORPEN EN HET BUITENGEBIED Onze ambities vragen om meer ruimte in het buitengebied voor stedelijke functies (wonen in combinatie met de versterking van de groenblauwe structuur door verbinding en uitbreiding, voorzieningen en werken) én bescherming van de goede landbouwgronden. Waar kiezen we voor, wat is te combineren, wat is niet te combineren: n

Stedelijke uitbreiding in het landelijk gebied: Groei in woningen, werkruimte en voorzieningen kan binnen of grenzend aan de stad of dorpen gerealiseerd worden. Ook bij inbreiding kunnen functies die nu in het bebouwd gebied gevestigd zijn, naar de randen van de bebouwing of grenzend daaraan in het buitengebied worden verplaatst. De huidige stadsrandzone (en vaak ook de randen van de dorpen) bestaat uit robuuste groenblauwe structuren (IJssel, Zandwetering, Schipbeek, Landgoederen) met daarin een afwisseling van natuur, water, landbouw, recreatie en (cultuurhistorische) landschappelijke kwaliteiten. –

We kiezen primair voor inbreiding om de opgave voor meer dan 10.000 woningen te realiseren. Dat doen we om de aanwezige landschappelijke, cultuurhistorische, ecologische en economische waarde van het landschap te behouden én om de vitale functies in het buitengebied zoals landbouw, natuur, water en recreatiegebied ruimte te geven.

–

Stedelijke functies die door inbreiding uit stad en dorpen worden verdrongen, kunnen uitwijken naar buitengebied mits deze zorgvuldig worden ingepast in het landschap, rekening houdend met het beschermen van goede landbouwgrond, rekening houdend met duurzame mobiliteit en niet ten koste gaan van de cultuurhistorische en ecologische waarden.

n

Versterking van de groenblauwe hoofdstructuur: er ligt een grote opgave voor versterking van natuur en biodiversiteit, ruimte bieden voor waterberging en het vasthouden van water in bodem en watersysteem en recreatie voor de (toekomstige) inwoners. In het landelijk gebied kan de opgave voor waterberging en het vasthouden van water in bodem en waterysteem invloed hebben op de aanwezige landbouwfuncties. –

De groenblauwe hoofdstructuur biedt richting en handvatten voor mogelijke toekomstperspectieven voor de landbouw, waaronder bijvoorbeeld nieuwe teelten en landschapsnatuurbeheer.

WAT REALISEREN WE ALS GEMEENTE EN WAAR ZOEKEN WE DE SAMENWERKING IN DE REGIO Voor de volgende regionale functies maken we ruimte in ons buitengebied, echter niet ten koste van beschermde natuur- en cultuurhistorische, afgestemd op de opgaven vanuit het watersysteem en met een goede landschappelijke inpassing. De mate van sturing hierop hangt samen met urgentie en ambitie. n

Strategische vitale nutsvoorzieningen (stroomvoorziening, drinkwater): –

We hebben een voorkeursrecht gevestigd ten behoeve van een nieuw hoogspanningsstation en spannen ons in om die zo snel mogelijk hier te realiseren ten behoeve van stroomvoorziening van onze groeiambities.

–

We volgen het Rijk en de provincie in wat nodig is voor het borgen van voldoende drinkwater van voldoende kwaliteit. Daarbij kijken we over onze gemeentegrenzen heen. We zetten ons samen met onze medeoverheden in voor waterbesparing bij onze inwoners en bedrijven en het beschermen en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van het grondwater. We onderzoeken hoe realisatie te combineren is met onze overige ambities.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

24

Grootschalige bedrijvigheid in de stedendriehoek:

n

–

We zien in onze gemeente geen extra ruimte voor grootschalige logistieke regionale bedrijvigheid. Daarin hebben we onze bijdrage geleverd met Bedrijvenpark A1. We willen wel een bijdrage leveren aan grootschalige bedrijvigheid passend bij ons economische profiel: We erkennen het belang van de grootschalige bedrijvigheid5 voor onze regio en zien urgentie om de ruimtevraag van de grootschalige doelgroep (onder voorwaarden) te accommoderen in de regio.

–

In het zoekprofiel voor een nieuw bedrijventerrein beperken we ons tot lokaal MKB met ruimte voor enkele grootschalig kavels voor duurzame maakbedrijven die aansluiten bij bestaande bedrijvigheid, het Deventer economisch profiel of grote regionale meerwaarde bieden. Zo werken we aan een robuuste regionale economie.

Extra woningbouwopgave vanuit nieuwe nota ruimte (Rijk) in stedendriehoek realiseren:

n

–

In verhouding tot de groeiopgave in woningen in heel Nederland, hanteren wij met de toevoeging van 10.000 woningen met bijbehorende voorzieningen en werkgebieden, een bescheiden groeiambitie. Groei daarbovenop mag ons brede welvaartsniveau niet onevenredig aantasten.

Waterveiligheid en robuust watersysteem:

n

–

Wij vragen het Rijk wat nodig is voor een gunstige waterberging en -afvoer van de IJssel zodat de IJssel en het Twentekanaal bevaarbaar blijven voor binnenvaartschepen6. We zetten ons in voor duidelijkheid hierover op korte termijn (2029) en onderzoeken hoe eventuele realisatie te combineren is met onze ambities overige ambities.

Naast bovengenoemde functies zijn er ook bovengemeentelijke en regionale ruimtevragen die we nog

n

onvoldoende in beeld hebben: energiesysteem, defensie, crematoria, uitvaartcentra, begraafplaatsen en meer. Hiervoor geldt dat we de afweging maken op het moment dat we hier meer over weten aan de hand van onze leidende principes voor groei.

GROEIEN ALS COMPACTE STAD OF ALS MEERKERNIGE STAD Van de groeiopgave naar 10.000 woningen vanaf 2021 in de gemeente Deventer, is voor ca 8000 woningen bekend op welke plek deze gaan landen. Deze woningen worden gebouwd binnen de bestaande stad of de dorpen of in de afronding van de uitbreidingswijk Steenbrugge. Voor ca. 2000 woningen worden Wechelerhoek en Haveneiland gezien als locaties. Voor groei daarbovenop zal bepaald moeten worden waar deze woningen gebouwd gaan worden, in welke vorm en welke dichtheid. Daarom het dilemma: groeien als compacte stad of als meerkernige stad: Groeien als compacte stad houdt in verder verdichten binnen de bestaande stadsgrenzen (waar verlichting

n

ontstaat met realisatie van de derde brug) en woningbouwontwikkeling op Stadsland: –

Draagt bij aan duurzame mobiliteit, nabijheid van bestaande dagelijkse voorzieningen, echter gaat de ontwikkeling ten koste van de aanwezige landbouwgrond met hoge natuur- en landschapswaarden, en bestaand uitloopgebied.

–

Met het toevoegen van compact wonen en voorzieningen aan bestaande wijken, wordt bijgedragen aan een wooncarrière binnen de eigen wijk en worden bestaande centra versterkt.

–

Verdichten kan ten koste gaan van bestaande functies, waarbij deze functies moeten worden verplaatst. Hiervoor kan uitbreiding van de bestaande stad nodig zijn, wat mogelijk alsnog ten koste gaat van landbouwgrond of groenblauwe structuren.

–

Voor ontwikkeling van Stadsland zijn we afhankelijk van de besluiten van het Rijk over of, wanneer en hoe de bypass gerealiseerd wordt.

–

De opgave is om te verdichten met behoud van ademruimte (groenblauwe ruimte ontzien, aantrekkelijk uitloopgebied realiseren) en om doorstroming te stimuleren, zodat er voor alle beoogde doelgroepen beschikbare woningen ontstaan.

–

Dit vraagt stevige gemeentelijke regie en investeringen en duurt in het algemeen langer dan uitbreiden.

5

Onder grootschalige bedrijvigheid verstaan de (kavels >3ha)

6

Binnenvaartschepen klasse Va

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

25

Groeien als meerkernige stad (polycentrische stad) houdt in dat we koersen op verder verdichten en uitbreiden

n

aan de oostkant: uitbreiding aan de oostkant zou kunnen met ontwikkeling van Baarlerhoek en Vijfhoek Zuidoost. Inbreiding betreft verdere verdichting aan de hand van de Visie op hoger bouwen rondom station/ OV-hub en voorzieningencentra: –

Dit is minder afhankelijk van de derde brug, maar leunt meer op automobiliteit vanwege de grotere afstand tot centrum en IC station. Door de grotere afstand tot bestaande voorzieningen (zeker in het geval van uitbreiding), vraagt dit investeringen in nieuwe dagelijkse voorzieningen.

–

Uitbreiding rondom het Schalkhaar heeft impact op het dorp en de dorpsgemeenschap.

–

De wenselijkheid en haalbaarheid van ontwikkeling van Baarlerhoek en Vijfhoek Zuidoost met impact op waardevol agrarisch cultuurlandschap en/of in relatief laag gelegen natte gebieden en landbouwgrond, moeten hierbij worden afgewogen.

–

De opgave bij verdichting is om te verdichten met behoud van ademruimte (groenblauwe ruimte ontzien, aantrekkelijk uitloopgebied realiseren) en om doorstroming te stimuleren, zodat er voor alle beoogde doelgroepen beschikbare woningen ontstaan.

–

Inbreiding vraagt stevige gemeentelijke regie en investeringen en duurt in het algemeen langer dan uitbreiden.

We kiezen primair voor groei als compacte stad, echter rondom beide stations (Deventer en Deventer-Colmschate)

n

en bij de in het raadsbesluit van 27 november 2024 genoemde locaties1 die onderwerp zijn van verkenning in het kader van Fase 3 Wonen Ruimte Stad en in de dorpen om duurzame mobiliteit te versterken, het landelijk gebied te sparen en met verdichting bij te dragen aan versterken van bestaande wijken en buurten. Daarvoor gaan we stevig gemeentelijk regie voeren en investeren.

VERDER TRANSFORMEREN VAN WERKGEBIEDEN GRENZEND AAN DE (BINNEN)STAD TEN BEHOEVE VAN WONEN OF RUIMTE HOUDEN VOOR MAAKINDUSTRIE IN DE STAD We zijn volop bezig met het toevoegen van woningen door inbreiding onder andere in en rond de binnenstad en kijken daarbij ook nadrukkelijk naar verkleuring van de randen van het bedrijventerrein Bergweide voor realisatie van aantrekkelijke gemengde woonwerkmilieus onderscheidend voor de woonwerkstad én maakstad die we willen blijven. Mengen van wonen en werken levert aantrekkelijke woonmilieus op met bijvoorbeeld kantoren en kleinschalige (ambachtelijke en stadsverzorgende) bedrijvigheid. Echter de (bestaande én innovatieve) maakindustrie en transitie naar een circulaire economie vraagt ook ruimte die niet goed te mengen is met een gezond woonmilieu. Bij verdere transformatie van het Havenkwartier en Bergweide 3 naar woonwerkgebied verwachten we tegen de grenzen aan te lopen van haalbaarheid van (beperkte) transformatie7. Het gaat dan om grotere ingrepen in de bedrijfsvoering of verplaatsing van zowel bedrijven op de beoogde transformatiezone als ook van bedrijven op aangrenzende terreinen: Verder verkleuren van het bedrijventerrein ten behoeve van gemengde woonmilieus, kan aantrekkelijke en

n

hoogstedelijke woonmilieus opleveren dichtbij binnenstad en station. We verkennen hier een optimale menging tussen wonen, werken, cultuur en bedrijvigheid. Aandachtspunten hierbij: –

Om optimaal gebruik te maken van de ligging ten opzichte van binnenstad en station, is een goede OV- en fietsverbinding voor zowel woningen als voor werklocaties randvoorwaardelijk.

–

Leefomgevingskwaliteit in woonmilieu staat bij aanvang al onder druk, hoge gezondheidsambities zijn mogelijk niet haalbaar hier.

–

Nieuwbouw voor woningbouw door inbreiding leidt tot verkleuring van bestaande bedrijventerreinen. Deze ontwikkeling leidt tot nieuwe vraag naar bedrijventerreinen om de bestaande bedrijven die moeten verplaatsen te accommoderen. Dat kan mogelijk deels door herstructurering met sterke gemeentelijke regie en actief grondbeleid, maar levert mogelijk ook extra uitplaatsingsruimtevragen op.

Het leidt daarnaast mogelijk tot aanpassing van de bedrijventerreinen grenzend aan het te transformeren gebied. Dat wordt nader uitgewerkt in de ontwerp omgevingsvisie.

7

Ten gevolge van het mogelijk noodzakelijk planologisch afwaarderen van bedrijven (inperken van milieuruimte), het ingrijpen in de bedrijfsvoering en verplaatsing van bedrijven

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

26

–

Er is nader onderzoek nodig naar de haalbaarheid en doelmatigheid van grote ingrepen in bedrijfsvoering of verplaatsing van hoge milieucategorie (HMC) bedrijven. Opwaardering van huidige lage milieucategoriegebieden verder op het bedrijventerrein (ten gunste van te verplaatsen bedrijven) en verplaatsing van de kantoren naar de randen of gemengde woonmilieus kan een oplossingsrichting zijn hier, maar vraagt stevige overheidssturing.

–

Het beperken van de bestaande milieu- en/of gebruiksruimte voor bedrijvigheid is een koerswijziging ten opzichte van ons huidige beleid waar we het belang van waardevast ondernemen en investeringszekerheid onderschrijven.

–

Betaalbaarheid: werkruimtes in transformatiegebieden worden na ontwikkeling tot aantrekkelijk, hip woonwerkgebied vaak te duur voor juist de kleinschalige ondernemer en stadsverzorgende bedrijvigheid.

–

Toevoegen van kwalitatief hoogwaardige klimaatadaptieve openbare ruimte om bij te dragen aan een gezonde leefomgeving.

n

Kiezen voor behoud van bestaande bedrijfsruimte met hogere milieucategorieën en watergebonden kavels, sluit aan bij onze duurzame en circulaire ambities en bij het blijven van de maakstad die we willen zijn. –

We koesteren de bedrijventerreinen met hoge milieucategorie én mogelijkheden voor watergebonden bedrijvigheid. Deze creëer je niet eenvoudig ergens opnieuw binnen of buiten de stad. In het gebied rondom de haven zijn relevante ontwikkelingen gaande rondom de verduurzaming van de maakindustrie. De maakindustrie rondom de haven kan bijvoorbeeld als eerste met waterstof ontsloten worden, via het lokale groene waterstofproject GROWH, aansluiting op de landelijke waterstofbackbone of per schip. In combinatie met de bestaande (hoge) milieucategorieën van dit gebied is dit dus een perfecte locatie voor de verduurzaming van de maakindustrie en het aantrekken van ander type bedrijven dat hieraan kunnen bijdragen. Hiermee kan Deventer zichzelf op de kaart zetten.

–

De provincie bereidt regelgeving voor waarin watergebonden (werk)activiteiten en hoge(re) miliecategorieën beschermd worden.

n

We kiezen in het licht van onze circulariteits- en economische ambities voor behoud van (milieu)ruimte voor (HMC-) bedrijventerreinen en watergebonden bedrijvigheid en dus niet voor verdere verkleuring van de bedrijventerreinen grenzend aan de beoogde woonwerkgebieden.

IJSSELSPRONG: BYPASS REALISEREN MET WONINGBOUW (IJSSELSPRONG) OF GROENBLAUWE FUNCTIE Rondom de Worp op het Stadsland en een op een deel van het grondgebied van de gemeente Voorst, ligt een rijksreservering voor een binnendijkse extra geul (bypass). In het proces Ruimte voor de Rivier 2.0 wordt vanuit het rijk gekeken of de binnendijkse extra geul voor de afvoer van het IJsselwater nodig is en welke maatregelen daarbij horen. In het Project Ruimte voor de Rivier 2.0 wordt in de periode 2025-2029 de nut en noodzaak alsmede de opgave in beeld gebracht Het Rijk zal de waterveiligheidsopgave mogelijk verbinden aan onze ambities op het gebied van woningbouw in een deel van het stadsland en/ of invulling met groenblauwe functies. n

Keuze voor woningbouw: –

Past bij de compacte stad, duurzame mobiliteit en de regionale ambitie/ oriëntatie (centrale ligging in het Daily Urban System). Duurzame mobiliteit is gebaat bij een compacte groei rondom het hoofdstation.

–

Woningbouwontwikkeling in Stadsland kan vanuit het perspectief van duurzame energie relatief makkelijk worden gerealiseerd: Er is namelijk de mogelijkheid om een warmtenet aan te leggen met als warmtebron de IJssel. Door deze ontwikkeling zou ook De Hoven aangesloten kunnen worden op dit warmtenet.

–

Biedt kansen voor bijzonder riviergebonden woonmilieu.

–

Betekent verlies van waardevol agrarisch landschap met natuur en landschapswaarden en een recreatieve functie aan de westzijde van de IJssel.

–

Het stadsland ligt in de directe nabijheid van het beschermde stadsgezicht en heeft een waarde als “groene” tegenhanger van de stad. Een woningbouwontwikkeling dient rekening te houden met deze waarde.

–

Deze ontwikkeling kan alleen in samenwerking met de gemeente Voorst en de Stedendriehoek in het kader van de verstedelijkingsopgave in balans.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

27

n

Keuze voor groenblauwe functie: –

Als uitloopgebied voor de verdichtende stad met een hoger inwoneraantal.

–

Versterking landschap, biodiversiteit, groenblauwe structuren en landbouw, mede in het verlengde van het naastgelegen Natura 2000-gebied.

– n

Behoud kenmerkend agrarisch cultuurlandschap van de stad aan de IJssel.

We kiezen voor het verder verkennen van woningbouwontwikkeling op het Stadsland in combinatie met de ontwikkeling van een bypass voor de IJssel of een landschappelijk gebied met waardevolle natuur, cultuur en landschappelijke waarden tussen de bebouwing van Twello en Deventer. We doen dat op het moment dat het Rijk kiest voor ingrijpen met de realisatie van de bypass. Er wordt dan al ingegrepen in het open landschap en het biedt ons grote kansen voor duurzaam bouwen aan de compacte stad.

OP WELKE THEMA’S WILLEN WE EEN GROTERE OVERHEIDSSTURING? De OER geeft aan dat meer overheidssturing op brede welvaart een verwacht positief effect heeft op –

een veilige en gezonde fysieke leefomgeving (gezondheid, veiligheid, klimaatneutraliteit);

–

een goede omgevingskwaliteit (natuurlijke systemen, gezonde natuur, waardevolle openbare ruimte);

–

de woonomgeving (welzijn, fijn wonen, en bereikbaarheid);

–

de economische omgeving (ruimte voor werken, economische vitaliteit en natuurlijke hulpbronnen, waaronder grondstoffen en circulariteit).

Op sommige thema’s volgt meer sturing op collectieve oplossingen al de autonome ontwikkeling (bijvoorbeeld schaarste in zorgpersoneel). Op andere thema’s is een regierol nog een keuze. Er is veel te zeggen voor een grotere overheidssturing bij schaarste of bedreiging van een gezonde leefomgeving. We kunnen echter niet overal tegelijk op sturen. Hoe ver willen we gaan om op welk vlak (en hoe snel) dichterbij de ambitie te komen: n

We gaan naast privaatrechtelijke sturing in actief grondbeleid, ook sturen op bovenwettelijke ambities in onze faciliterende rol. Ambities die dat nodig hebben zijn klimaatadaptief, energiebewust/ netneutraal, circulair/ biobased, natuurinclusief, economisch innovatief en gemixte woonwijken bouwen.

n

We gaan in gebiedsontwikkeling meer ruimte maken voor geclusterd wonen in combinatie met maatschappelijke voorzieningen en kwalitatief hoogwaardige openbare (wandel- sport- en speel)ruimte.

n

We nemen samen met onze partners een actievere, meer sturende rol bij het optimaliseren en beter benutten van de werklocaties. Dit vraagt om zorgvuldig ruimtegebruik waarbij we uitgaan van “het juiste bedrijf op de juiste plek” en het stimuleren van intensiever ruimtegebruik (efficiënter, meerlaags waar mogelijk). We zetten in op een sterkere profilering en thematisering van bedrijventerreinen. Hier hoort ook het actiever uitsluiten van ruimtelijkeconomisch ongewenste functies bij.

n

We ondersteunen de landbouw in onze gemeente actief in hun opgave naar een sector dat meer in balans is met natuur, water en klimaat met voldoende toekomstperspectief.

n

We maken de woonomgeving ontspannener en gezonder door (gefaseerd) de snelheid op een groot aantal gebiedsontsluitingswegen aan te passen naar 30 km/uur en de vrijgekomen ruimte groener in te richten.

4.7 KOERS OP HOOFDLIJNEN We kiezen voor groei om te behouden en versterken wat we zijn: een eigenwijze kleine grote stad waar je woont én werkt. Dat doen we met behoud van brede welvaart door als gemeente stevig te sturen. We kiezen primair voor inbreiding in combinatie met vergroening rondom de stations en houden ruimte voor maakindustrie en circulaire en watergebonden bedrijvigheid in de stad en dorpen. We verweven de landbouw, natuur, klimaatadaptatie en recreatie in het buitengebied. Dat doen we door de volgende hoofdlijnen te volgen:

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

28

WE GROEIEN MET 10.000 WONINGEN We zetten in op groei met circa 18.000 inwoners ten opzichte van 2021. Dit betekent dat we 10.000 woningen gaan realiseren. Dat doen we door nieuw te bouwen, transformeren, optoppen en splitsen. Dat kan met de bestaande harde en semi-harde planvoorraad van circa 8.000 woningen en met onder andere de locaties Wechelerhoek en Haveneiland, waar we compact en stedelijk wonen toevoegen. We richten ons op (1) autonome bevolkingsgroei (2) behoud en aantrekken studenten, jongeren en starters en doelgroepen die bijdragen aan het versterken van de arbeidsmarkt en (3) op ouderengeschikte woningen ten behoeve van doorstroming van ouderen. Haveneiland We gaan door met transformatie van Haveneiland naar een gemengd woonwerkmilieu. Door de nabijheid van de binnenstad, station en werkgebieden zien we hier kansen om onderscheidende stedelijke woonmilieus toe te voegen, in hogere dichtheden. Hier is met name aandacht voor ambitiedoelgroepen als de creatieve stedeling, jongeren en young professionals. Ook in ontwikkelingen als deze, in de invloedssfeer van bestaande bedrijvigheid, willen we ‘gezond verstedelijken’. Dit betekent dat we hier willen zoeken naar een evenwicht tussen beschermen en benutten van de leefomgeving.

Voor geluid op de gevel van geluidgevoelige gebouwen kan een overschrijding van de standaardwaarde - en in gevallen zelfs grenswaarde - aanvaardbaar zijn om een gemengd gebied te kunnen realiseren. Er gelden dan wel belangrijke voorwaarden, bijvoorbeeld dat er ook een aantrekkelijke leefomgeving met ‘plekken in de luwte’ ontstaat. Wechelerhoek Daarnaast gaan we door met de ingezette uitbreiding van woningbouw in Wechelerhoek: Door de ligging nabij bestaande voorzieningencentra van Keizerslanden en Schalkhaar is Wechelerhoek een potentiële locatie waar voor een breed scala aan doelgroepen woningen toegevoegd kunnen worden. De excentrische ligging t.o.v. de bestaande stad heeft als risico in zich dat de autoafhankelijkheid hier relatief groot is. Conform het STOMPprincipe zien we kansen om met de inrichting van de wijk voetgangers en fietsers zo optimaal mogelijk te faciliteren, met name naar de voorzieningencentra van Keizerslanden, Schalkhaar en het centrum. We zetten in op versterking van OV. We zien het als kans om hier een gemengd woonmilieu met een hogere dichtheid dan in uitbreidingslocaties als Steenbrugge en de Vijfhoek en met een belangrijk deel betaalbaar aanbod te realiseren.

Uitgangspunt is dat hier een diverse samenleving kan ontstaan, waarin collectiviteit wordt gestimuleerd en waarin naast woningen ook ruimte voor (ondersteunende/ maatschappelijke) voorzieningen wordt gecreëerd. We zien Wechelerhoek als locatie om een complementair woningaanbod te realiseren, dat bijdraagt aan het op gang brengen van doorstroming vanuit de bestaande woningvoorraad van Deventer. Aantrekkelijke stad We ontwikkelen ons als aantrekkelijke stad voor doelgroepen die bijdragen aan het versterken van de arbeidsmarkt. We willen koploper zijn van oost Nederland om extra aantrekkelijk te zijn voor eigen inwoners, bezoekers, studenten, professionals en werkgevers. We blijven daarvoor inzetten op een breed cultuuraanbod (met ruimte voor makers) aantrekkelijke en onderscheidende horeca en winkels en profileren ons als evenementenstad. Deventer evenementenstad biedt een evenwichtig aanbod van evenementen, waarbij naast de beeldbepalende evenementen ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen, specifiek aanbod voor jongeren en waarbij de ruimtelijke kwaliteit wordt benut (de stad als podium). We bieden (beperkt) ruimte voor nieuwe recreatie en/of leisure-concepten met (boven)regionale aantrekkingskracht (vb: schaatsbaan en zwemparadijs De Scheg). Bestaande kwaliteiten van de binnenstad gebruiken we als principes voor verdichting in de Centrum & Schil.

We versterken de levendigheid van de binnenstad met het vergroten en stimuleren van ontwikkelruimte voor functies die de binnenstad kunnen versterken, zowel in het uit te breiden dwaalmilieu als in de schil rondom de historische binnenstad gelegen.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

29

Ruimte voor werken groeit mee We realiseren een nieuw bedrijventerrein met ontsluiting op hoofdwegenstructuur, bij voorkeur zo dicht mogelijk op de stad en bestaande bedrijventerreinen. Zo creëren we ook schuifruimte, zodat de bestaande bedrijventerreinen beter benut en toekomstbestendig gemaakt kunnen worden. Op basis van een autonome groei van Deventer is de minimale oppervlakte 45 hectare netto uitgeefbare grond. Deze is bestemd voor in en aan Deventer gebonden MKB-bedrijven die zich niet makkelijk laten mengen met andere functies. Het terrein wordt gasloos aangelegd en volgens circulaire principes met een maximale milieucategorie van 3.2. Bij de locatiekeuze wordt geleund op gebruik van bestaande infrastructuur, wordt rekening gehouden met het principe van bodem en water sturend en met gebieden waar bebouwing is uitgesloten dan wel extra aandacht vereist. Er wordt een koppeling gemaakt met energievoorzieningen en versterking van groenblauwe structuren.

VERKENNEN VOORWAARDEN EN MOGELIJKHEDEN VOOR GROEI > 10.000 WONINGEN We verkennen randvoorwaarden en grotere ingrepen die nodig zijn voor realisatie van meer woningen ten behoeve van verdere versterking van de arbeidsmarkt en economie en een evenwichtige bevolkingsopbouw. Meer woningen worden primair gerealiseerd passend bij de compacte stad (verdere verdichting in de wijken binnen fietsafstand van station Deventer en stedelijke ontwikkeling in Stadsland aan de westoever van de IJssel) en in de vorm van verdichting rondom station Deventer-Colmschate. Dat doen we om duurzame en schone mobiliteit te faciliteren, doordat op die manier de stad, publiek vervoer en belangrijke voorzieningen binnen vijftien minuten te befietsen zijn. En daarmee behouden we ook het landschap voor toekomstbestendige landbouw, cultuurhistorie, recreatie en natuur. Hiervoor borduren we voort op de opbrengst van de verkenningen van het traject Wonen Ruimte Stad8 en een verdichtingsanalyse op basis van de visie op hoger bouwen, in de ontwerp omgevingsvisie. Daarnaast verkennen we in het proces van Ruimte voor de Rivier 2.0 van de Rijksoverheid samen met stakeholders de waterveiligheidsopgaven van de IJssel en de mogelijkheid om een binnendijkse bypass van de IJssel te combineren met een woningbouwontwikkeling op het Stadsland. Dit gebeurt in de periode 2025-2029.

Hoogwaardige en inclusieve voorzieningen (maatschappelijke, commerciële, culturele en openbaar vervoer) die horen bij een middelgrote stad zijn altijd nabij. We spannen ons maximaal in om de auto minder dominant te laten zijn in het straatbeeld, onder andere door toepassing van een lagere parkeernorm, zeker in de directe nabijheid van de stations. We maken meer plek voor duurzamere vormen van vervoer. Dat geeft ruimte voor onder meer nieuwe energiezuinige gestapelde woningen voor jongeren en senioren en groene openbare (ontmoetings)ruimte. Bij locatiekeuze is het uitgangspunt behoud en ontwikkeling van de cultuurhistorisch waardevolle elementen en structuren als de dragers van het Deventer DNA. Een gebiedsontwikkeling versterkt de cultuurhistorisch waardevolle elementen en structuren9. We integreren de bestaande waardevolle cultuurhistorische, ecologische en landschappelijke waarden in de nieuwe ontwikkelingen, gebaseerd op het lokale oude en nieuwe verhaal en de erfgoedkaart. Erfgoed is een inspirator om klimaatadaptatie, landbouwtransitie en circulaire economie te stimuleren. Bijvoorbeeld als drager van groenblauwe opgaven of door herbestemmen of hergebruik van cultureel erfgoed (met passende functies). We nemen daarin regie, evenals op ruimtelijke kwaliteit en beeldkwaliteit ook buiten de beschermde binnenstad om de herkenbaarheid van ons DNA te versterken.

Gebiedseigen en gebiedsgerichte oplossingen zijn het uitgangspunt. Er is ook ruimte voor kunst in het ontwerp van de openbare ruimte ten behoeve van versterking van het DNA van Deventer.

8

In het traject Wonen Ruimte Stad worden mogelijke woningbouwlocaties verkend om invulling te geven aan de eerder uitgesproken ambitie van 11.000 extra woningen.

9

Onder structuren verstaan we stedenbouwkundige- en landschapsstructuren zoals archeologie, gebouwde monumenten, stadsen dorpsgezichten, landgoederen en cultuurlandschappen.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

30

We kiezen voor water en bodem als belangrijke afweging bij locatiekeuzes. Dat houdt in dat we bij voorkeur verstedelijken op de hoge delen en dat de laagtes langs de weteringen en de kwelgebieden bij voorkeur worden gebruikt voor groenblauwe opgaven.

WE BOUWEN AAN TOEKOMSTBESTENDIGE WIJKEN EN DORPEN We sturen op een gemengde bevolkingssamenstelling en een gevarieerd woning- en voorzieningenaanbod op wijken dorpsniveau. We streven er met toevoeging van gestapelde bouw naar dat iedere wijk voldoende flexibiliteit biedt, zodat bewoners een wooncarrière in hun eigen buurt en wijk kunnen maken (met behoud van (mantelzorg) netwerk) en met doorstroming gezinswoningen beschikbaar komen. Hiermee bouwen we voort op de kenmerken van ons DNA, de gevarieerde opbouw van de vooroorlogse gemengde buurten in ‘Stads Deventer’. We streven naar een volwaardig en passend voorzieningenniveau nabij. De voorzieningen dragen bij aan de (mentale en fysieke) gezondheid van inwoners, het laagdrempelig ontmoeten, recreëren en bieden ondersteuningsmogelijkheden. We laten de (maatschappelijke, culturele en commerciële) voorzieningen, de ruimte voor werken en de openbare ruimte (kwantitatief en kwalitatief) meegroeien met de ontwikkeling van woningen. Hiervoor wordt ruimte gereserveerd bij gebiedsontwikkelingen. Voorzieningen en openbaar vervoer worden gelijktijdig met woningen opgeleverd. We sturen actief op behoud van maatschappelijke en culturele voorzieningen in de wijken en kernen in relatie tot leefbaarheid. Dat betreft ook collectief aanbod/activiteiten/ontmoeten om de toenemende zorgvraag tegen te gaan.

In de openbare ruimte plaatsen we elementen die uitnodigen tot ontmoeten, recreëren, bewegen en sporten. We zetten vol in op de maatschappelijke Bibliotheek als centrale en verbindende huiskamer van stad en ommeland. De bibliotheek wordt een community library. We investeren in cultuur als verbinder tussen generaties en verschillende sociale groepen. We bieden infrastructuur voor kunst en cultuur en geven het een volwaardige plek tussen andere ruimtevragers. Bij de podiumkunsten onder één dak (Deventer Schouwburg en Burgerweeshuis) maken we ook ruimte voor cultuureducatie, -participatie én talentontwikkeling. Voorzieningen en scholen clusteren we op centrale plekken in de wijken om initiatieven te versterken en slimmer om te kunnen gaan met de (beperkte) beschikbare ruimte. We versterken binnenstad, wijk- buurt- en dorpscentra met meer (ruimte voor) ontwikkeling en innovatie van horeca en detailhandel. Ook op bedrijventerreinen is ruimte voor kleinschalige horeca (georiënteerd op de daar gevestigde bedrijven) voor een aantrekkelijk werkmilieu. We bouwen aan nieuwe woonvormen waar elkaar ontmoeten/ omzien naar elkaar gestimuleerd wordt, zoals powerhouses voor jongeren. Ook in de buitenruimte houden we rekening met aandachtsgroepen zoals ouderen. We gaan aan de slag met woonzorgvoorzieningen.

Daarmee realiseren we (meer) ontmoetingsplekken voor verbinding tussen jong en oud (vergroting van het mantelzorgpotentieel). Geclusterd wonen en intergenerationeel wonen (mix van bewoners met en zonder zorgvraag) combineren we met (sociale) voorzieningen, om ‘omzien naar elkaar’ te stimuleren. We zetten stevig in op collectieve sociale voorzieningen om de professionele zorg gericht in te kunnen zetten. Zo blijft de zorg voor iedereen toegankelijk en zelfstandig wonen mogelijk. We zetten in op flexibele inzet van permanente opvanglocaties voor verschillende doelgroepen (denk aan vluchtelingen, maatschappelijke opvang; beschermd thuis). We zorgen voor voldoende ruimte en mogelijkheden voor wonen voor speciale doelgroepen zoals woon- werkkavels voor kermisexploitanten, woonwagenbewoners, Skaeve huse.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

31

We bouwen klimaatadaptieve, energiebewuste, circulaire of biobased10 en natuurinclusieve woningen en wijken in samenhang met betaalbaarheid binnen kaders van voldoende goede milieukwaliteit en gezond leefmilieu. Voor de transitie (van lineair via circulair) naar een regeneratieve samenleving, bevorderen we circulair handelen (repareren, delen tweedehands) met circulariteitshubs dichtbij in wijken en wooncomplexen. We nemen klimaatadaptieve maatregelen mee in de openbare ruimte bij groot onderhoud, herstructurering, in- en uitbreidingen. We stimuleren en ondersteun partijen en bewoners om klimaatadaptief te handelen. Waar noodzakelijk reguleren we dit. We sturen op vermindering van watergebruik per huishouden en proberen daarmee de noodzaak voor uitbreiding of toevoeging van een extra RWZI te voorkomen. Waar nodig onderzoeken we de mogelijkheid voor decentrale zuiveringen. We sturen bij nieuwe wijken op een circulair watersysteem, waarbij hemelwater wordt verzameld en hergebruikt. Om verdroging tegen te gaan houden we regenwater zo lang mogelijk vast in de bodem. In stedelijk gebied door het regenwater af te koppen van de gemengde riolering en te infiltreren in de bodem. Met groen ook op de bedrijventerreinen, kan het stedelijk gebied het veranderde klimaat met piekbuien en hittestress beter opvangen.

In het landelijk gebied werken we hiervoor samen met de waterschappen aan het vergroten van de sponswerking van de bodem11.

WE CREËREN SAMEN EEN GEZONDE LEEFOMGEVING We sturen op meer verplaatsing te voet, per fiets of met publiek vervoer in de bebouwde kom. We investeren in verduurzaming van verkeer volgens het STOMP-principe. Regulering van de ruimte die de auto inneemt gaat gelijk op met versterken van onze duurzame (transport)infrastructuur. We stimuleren daarnaast duurzame mobiliteit door wonen, werken en voorzieningen zoveel mogelijk binnen fietsbereik te bieden en Deventer als geheel onderdeel te maken van een zogenaamd Daily Urban System12 (DUS). We gaan verder met het gefaseerd terugbrengen van de snelheid naar 30 km/uur op een groot aantal gebiedsontsluitingswegen en het vervolmaken van het dakpanprincip13. We geven alle ruimte aan het verbinden van stad en IJssel door realisatie van een derde IJsselbrug in combinatie met een autovrije Welle. Dit biedt mooie kansen voor het ontwikkelen van het IJsselfront met meer ruimte voor fietser en voetganger. We gaan in een groter stedelijk gebied dan de binnenstad actiever sturen met parkeerbeleid, ten behoeve van meer leefbaarheid in de wijken. We zetten actiever in op het verschonen van de mobiliteit door het inrichten van milieuzones die groter zijn dan de reeds geplande Zero Emissiezone (ZES) en daaraan gekoppelde, proactieve uitrol van laadvoorzieningen.

10

Circulair bouwen en aanleggen van infrastructuur door slim toepassen van nieuwe materialen en/of hergebruiken van bestaande materialen en bouwen met natuurlijke bouwmaterialen die steeds opnieuw aangroeien, zoals hout, vlas, stro en hennep.

11

Dat gebeurt in samenwerkingsverbanden zoals de Regionale Sponsstrategie Sallandse Weteringen, het programma Elke druppel

12

Het gebied rond een stad waarbinnen de belangrijkste dagelijkse woon- werkverplaatsingen plaatsvinden.

13

Belangrijk uitgangspunt in het lokale verkeersbeleid is het dakpan-principe, waarbij verkeersstromen opeenvolgend zoveel

de grond in en de Droogteaanpak Achterhoek-Liemers

mogelijk naar de randen van de stad worden geleid: doorgaand verkeer naar Salland via de N348 en extern verkeer vanuit het westelijk deel van de stad zoveel mogelijk via het Hanzetracé.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

32

In het ontwerpen van de leefomgeving houden we rekening met inclusiviteit van aandachtsgroepen, zoals dementievriendelijk ontwerpen in de leefomgeving. Met een beweegvriendelijker omgeving hopen we op gezondere bewoners en meer biodiversiteit. We richten de omgeving zo in dat mensen worden uitgenodigd om in beweging te komen met bijvoorbeeld aantrekkelijke fietsroutes. We maken stad en dorpen mooier, groener en veiliger met meer voorzieningen en toegankelijke publieke mobiliteit. Voldoende groen in de directe woonomgeving zorgt voor vermindering van hittestress in hete dagen. We sturen actief op ‘ontharding’ van de openbare ruimte en toevoeging van groen en water voor tegengaan verdroging, hittestress en wateroverlast.

Onze openbare ruimte: 1.

De leefomgeving in de hele gemeente is schoon, heel en veilig.

2. Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte richten we ons op goede leefbaarheid, duurzaamheid, ecologie en onderhoudsvriendelijkheid. 3. Maximaal rendement in beleving van de openbare ruimte en het maken van economische en sociale verbindingen. 4. Ruimte voor initiatief van bewoners en ondernemers als bewonersinitiatief of als zelfbeheer, met het motto ‘Wij de basis, u de plus.’ 5. Regie op de openbare ruimte zowel boven- en ondergronds. 6. Vasthouden van het ruimtelijke DNA en de identiteit van Deventer in de openbare ruimte.

We kiezen voor een ambitieuzer milieubeleid dat bijdraagt aan een gezondere leefomgeving waarbij we onder meer gebruik maken van het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen en aanpakken van milieubelasting bij de bron Hier maken we onderscheid in bepaalde gebiedstypen. We zetten daarbij in op de volgende uitgangspunten uit de Omgevingswet: het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden. We sturen op daling geurhinder door emissies van industriële bedrijven. We streven voor luchtkwaliteit naar het bereiken van de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie en sturen op een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016. We sturen op het voorkomen van onacceptabele risicosituaties ten gevolge van handelingen met gevaarlijke stoffen, waarbij we nieuwe risicobronnen met aandachtsgebieden in woongebieden voorkomen evenals nieuwe zeer kwetsbare functies daarbinnen. We sturen op minder geluidsoverlast dan landelijk toegestaan bij geluidgevoelige gebouwen bij nieuwe en gewijzigde situaties bij wegen, spoor, (zware) industrie. Voor milieubelastende activiteiten gaan we geluid gebiedspecifiek reguleren. Voor gemengde transformatiegebieden kan dat inhouden dat er flexibeler wordt omgegaan met hoge gevelbelastingen dan in andere woonwijken.

Voorgeschreven binnenniveaus bieden voldoende waarborg voor een aanvaardbaar woonen leefklimaat. We hanteren we Europese blootstellingslimieten met betrekking tot straling en volgen het voorzorgadvies met betrekking tot elektromagnetische velden voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We werken aan een vitalere bodem ten behoeve van sponswerking en natuurversterking: We koesteren de gezondheid en de kwaliteit van de bodem en werken een systeem uit waarin bodemfuncties worden gekoppeld aan gewenste of vereiste kwaliteiten. We willen met andere overheden en bedrijven werken aan de drinkbare IJssel. Daarvoor streven we naar sterke reductie van lozingen sterk samen met bedrijven en andere overheden.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

33

WE WERKEN AAN INFRASTRUCTUUR RANDVOORWAARDELIJK VOOR EEN GEZONDE LEEFOMGEVING We streven naar een derde brug ten behoeve van een betere doorstroming van de hoofdwegenstructuur (vanuit het dakpanprincipe) en creëren daarmee een ontspannen binnenstad en verbetering van de leefbaarheid in de schil rondom de binnenstad. Daar gaan we door met de verdichting en functiemenging die voor dit gebied al ingezet wordt. Ook op andere plekken langs het Hanze-tracé ontstaat zo ruimte voor verdichting en functiemenging. We doen dit op een integrale wijze met aandacht voor de aanwezige natuur en landschapswaarden. Samen met het Rijk zetten we in op de aanleg van een 4e perron voor IC station Deventer voor extra afhandelingscapaciteit. Met dit IC station kan Deventer zich verder ontwikkelen als een (boven) regionaal knooppunt, Met uitstekende verbindingen naar Zwolle, Enschede, Arnhem-Nijmegen, Amsterdam en Berlijn. De stationsomgeving is een belangrijke katalysator voor duurzame stedelijke ontwikkeling in de Centrum & Schil en Deventer als geheel. Een goed OV systeem is daarbij randvoorwaardelijk bij het terugdringen van het autogebruik.

De derde IJsselbrug is nu al urgent Een extra stadsbrug aan de noordzijde van de stad, in het verlengde van het Hanzetrace, biedt nu en in de toekomst kansen voor een meer ontspannen (binnen)stad aan de IJssel. Extra woningbouw tot ca. 10.000 woningen (waaronder Wechelerhoek á 1.400 woningen) in 2040 in combinatie met een extra brug en een autovrije Welle leidt tot een maximale benutting van de hoofdwegenstructuur. Meer dan 10.000 extra woningen aan de oostzijde van de IJssel in combinatie met een extra brug en een autovrije Welle zorgen voor een versterking van bovenstaande effecten. Een verdere uitbreiding van woningaantallen tot 14.000 aan de westzijde van de IJssel in combinatie met de extra brug en een autovrije Welle beperkt de effecten op het wegennet tot het niveau van 10.000 extra woningen. In alle bovenstaande gevallen blijft de intensiteit van de centrumring aan de oostzijde van de binnenstad (Handelskade) te hoog voor een ontspannen leefklimaat.

WE WERKEN AAN HET ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST We werken aan een duurzaam, robuust en rechtvaardig energiesysteem. We produceren bij voorkeur lokaal duurzame energie en stemmen gebruik en productie op elkaar af. Met het investeren in opwek van energie, vergroten we de kans op investeringen van andere overheden en netbeheerders in energieinfrastructuur wat ten goede komt aan de energiebeschikbaarheid en daarmee het vestigingsklimaat. We benutten zo veel mogelijk lokale warmtebronnen, waaronder warmte uit de aarde (geothermie) en oppervlaktewater (aquathermie) en stimuleren ontwikkeling van slimme energiecombinaties (bijvoorbeeld gebruik van restwarmte). We kiezen voor energieproductie in het buitengebied, rekening houdend met de landschappelijke waarden en goede landbouwgronden. Agrariërs kunnen producenten worden van energie (wind, zon, bio- en groengas) en biobased isolatiematerialen. Daarbij streven we naar gedeeld eigenaarschap met inwoners bij projecten die een grote impact hebben op de fysieke leefomgeving.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

34

We gaan bewust om met onze energie en gebruiken niet meer energie dan nodig. Groei van het energieverbruik door de groei in inwoners en bedrijvigheid, betekent meer lokale opwek, transport en opslag van energie. We reserveren ruimte voor energie-infrastructuur (kabels, leidingen en opslag). Nieuwe gebouwen en woningen bouwen we netbewust. We stimuleren en faciliteren ondernemers en inwoners in collectieve energieoplossingen (productie, opslag en warmtevoorzieningen) waarin inwoners en bedrijven op gebiedsniveau energie met elkaar kunnen delen. Iedereen is lid van een energiegemeenschap. We sturen op hoge woningdichtheid bij woningbouw om collectieve energievoorzieningen zo efficiënt mogelijk te kunnen realiseren. We onderzoeken warmtenetten bij uitbreidingslocaties voor woningbouw. Voor de verduurzaming van energie-intensieve bedrijvigheid zetten we in op een lokaal netwerk van groene waterstof. Hiervoor sturen we naast de ontwikkeling van lokale waterstofproductie, ook op een aansluiting op het landelijke waterstofnetwerk. Bij de productie van lokale waterstof wordt de restwarmte slim ingezet voor bedrijven of de gebouwde omgeving. We stimuleren de transitie naar duurzamere vervoersvormen, zoals de fiets, het collectief vervoer en de elektrificatie van het wagenpark op een innovatieve manier.

WE WERKEN AAN EEN VITAAL LANDELIJK GEBIED We zijn zuinig op ons landelijk gebied. Het aantrekkelijke landschap met haar landgoederen en weteringen is een belangrijk uitloop- en recreatiegebied voor onze inwoners en van waarde voor de biodiversiteit en draagt op verschillende wijzen bij aan de brede welvaart in onze gemeente. Daarnaast heeft de landbouw als voedselproducent en beheerder van het landschap een belangrijke functie in het landelijk gebied en staat zij voor de uitdagende opgave om meer in balans met natuur, landschap, water en klimaat te ondernemen. Naast de generieke opgave voor de landbouwsector zien we verschillende ontwikkelpaden: hoogproductieve en innovatieve landbouw, multifunctionele landbouw (op den duur ook zonder agrarische tak), meer landschapsinclusieve / biologische landbouw en de afbouwende / stoppende boeren. Het toekomstperspectief van individuele bedrijven zal meer dan voorheen in samenhang zijn met gebiedsspecifieke opgaven en uitdagingen. Hoewel we als gemeente beperkte invloed en middelen hebben, ondersteunen we de boeren in deze ontwikkeling met de middelen en de mogelijkheden die we zelf hebben en in samenwerking met Rijk, provincie, de sector en andere partners. We zijn zuinig op de goede landbouwgronden in onze gemeente en willen deze ook voor de lange termijn beschikbaar houden.

We wachten het afwegingskader voor functieveranderingen van het Rijk af en stellen vooralsnog geen eigenstandig afwegingskader op. In de tussenliggende periode zijn we ons bewust van het belang van het behoud van goede landbouwgronden, we nemen dit mee in de afweging voor inpassing van ruimtelijke vraagstukken en zijn transparant over de toegepaste afwegingen. Het landelijk gebied wordt steeds intensiever gebruikt. Agrariërs en andere bewoners wonen steeds vaker naast elkaar. We zijn ons ervan bewust dat dit tot knelpunten kan leiden. Balans tussen voldoende ruimte om te ondernemen en een gezonde woon- /leefomgeving vinden we belangrijk. Belangrijke vraag hierbij is de positie van de agrarische sector ten opzichte van andere functies. Dat vraagt nadere uitwerking. Ten behoeve van de transitie (van lineaire via circulaire) naar een regeneratieve economie, bevorderen we teelt van lokaal hout en ander biobased materiaal buiten de bestaande natuurgebieden en Natura2000. Voor teelt van biobased materiaal dat ook bijdraagt aan de biodiversiteit kiezen we voor streekeigen of niet-invasieve houtsoorten. Dat draagt bij aan de transitie (van lineair via circulair) naar een regeneratieve samenleving. In het landelijk gebied is daarnaast ruimte voor extensieve recreatie. We ontsluiten meer gebieden rekening houdend met voldoende ruimte voor rust en biodiversiteit in het landschap.

We bevorderen actief duurzame en gepaste groei van toerisme en recreatie in buitengebied, met ruimte voor vernieuwende concepten passend bij het buitengebied.

Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Deventer

35

We spannen ons in om in samenspraak met de diverse belanghebbenden (zoals bv LTO, IJssellandschap, MKB/ ontwikkelaars, Natuurorganisaties e.a.) te komen tot een optimaal ruimtegebruik in het buitengebied van de gemeente Deventer waarin alle betrokken partijen door samenwerking elkaar versterken ondanks de vele opgaven die er spelen

WE VERSTERKEN HET GROENBLAUW RAAMWERK We realiseren een robuuste groenblauwe hoofdstructuur die bijdraagt aan klimaatadaptatie en -mitigatie, biodiversiteit en de uitstraling van stad en dorpen. Bij verdichting ontzien we zoveel mogelijk de groenblauwe structuren in bestaand bebouwd gebied vanwege de belangrijke waarde voor een gezonde leefomgeving (tegengaan hittestress, opvang van regenwater, biodiversiteit en voor ontmoeting, sport, spel en ontspanning). Woningbouw gaat hand in hand gaat met een versterking van de groenblauwe hoofdstructuur als basis voor een gezonde leefomgeving voor mens en natuur en een veerkrachtig watersysteem. We behouden de onbebouwde buffers tussen de dorpen en de stad om hun dorpse eigen identiteit te behouden. Groenblauwe structuren met verschillende functies kunnen hiervoor gebruikt worden. We beschermen en versterken groene en blauwe structuren binnen en buiten de bebouwde kom, zowel openbare ruimte als private ruimte (tuinen, landgoederen, etc.), ter versterking van biodiversiteit en klimaatopgaven. We versterken groen in de stad en de dorpen kwalitatief en kwantitatief en met streekeigen soorten. We verbinden biodiversiteit aan de ontwikkeling van de openbare ruimte ten behoeve van ecologische netwerken en een aantrekkelijk en gezond leefklimaat.