2024-05-22 Transcript Raadsvergadering gemeenteraad Deventer 22 mei 2024

Wederom laten wij onze inwoners in de steek. Want volgens ons, had dit een RES-voorstel moeten zijn en kan dat geen opgelegd bod van de provincie zijn. Klein stukje geschiedenis, voorzitter. Het Deventer Beleidsplan Windenergie uit 2004, de taakstelling van dertig megawatt voor de provincie Overijssel. Het gebied langs de A1 sluit goed aan, bij de provinciale en gemeentelijke voorkeur voor plaatsing. Maximaal te plaatsen, vier komma vijf megawatt. Andere plekken zijn minder geschikt in Deventer, in verband met de nabijheid van bebouwing, binnen een afstand of op een afstand van zeshonderd meter. Dat moet je projecteren op, wat nu voorligt. Maar ook omdat Deventer niet ligt in de meest windrijke gebieden, ligt de ambitie van windenergie lager dan de landelijke ambitie. Dat is ons eigen Windenergie beleidsstuk. Wat is er zo vreselijk misgegaan, voorzitter? Van dertig megawatt voor Overijssel, praten we nu ineens over honderdnegenenveertig gigawatt, middels industriële turbines, die nog nergens op land staan. Hebben wij als gemeente last van een tunnelvisie, qua beoogde locatie? Sinds 2004 blijkt de provincie zich met de gemeente, alleen maar te focussen op dezelfde plekken. In 2018 krijgen we een Pondera-rapport. Heel veel plekken zijn geschikt in Deventer. De vrije conclusie? Veel plekken, maar doe toch maar de A1.

Of, hadden we liever nu Witteveen+Bos een nieuw rapport moeten laten maken? Wierden wil op basis van Witteveen+Bos-rapportage geen productieafspraken maken. Dat was net van de week in het nieuws. Wierden is ongeveer één zesde bebouwd als gemeente en heeft een riant buitengebied. Dat zou dus makkelijk meerdere turbines kunnen passen. Voor onze inwoners groeit het wantrouwen en ik snap dat. Enschede, een zelfde verhaal. Ook daar is echt wel ruimte. Maar ook daar neemt het college het standpunt in, om nu geen programmeringsafspraken te maken. De voorzitter: Komt u tot een afronding, mijnheer Kleine Schaars? De heer Kleine Schaars: Wederom snap ik, dat dit niet bijdraagt aan het vertrouwen. Dus wij gaan met onze inwoners graag op zoek naar gewenste locaties. En ook dat, hebben we allemaal in de prullenbak gedaan. Wat kun je dan nog redden, als we het hebben over draagvlak, voorzitter? Dan moet je het huidige stuk wat voorligt, amenderen. Daarvoor hebben we een amendement gemaakt, amendement gemaakt, samen met de VVD en met Deventer Sociaal. Het is een raadsvoorstel en het feit, dat dat niet te amenderen zou zijn volgens het college, is op zich al een omissie. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er vragen vanuit de raad, in de richting van de heer Kleine Schaars? De heer Evers, ga uw gang. De heer Evers: Ja, dank u wel, voorzitter.

De heer Kleine Schaars verwijst naar Wierden en Enschede, die een andere keuze maken en geen programmeringsafspraken maken. Het is natuurlijk ook dat, een gok of een inschatting die ze maken, hoe daar vervolgens door de provincie mee wordt omgegaan. Is de heer Kleine Schaars bereid, als je die programmeringsafspraken niet accordeert, om diezelfde gok te nemen? Want hij heeft het over inwoners in de steek laten. Laat je dan niet op een andere manier, inwoners in de steek?

19 De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, prachtige vraag. Als de heer Evers eerder had opgelet bij eerdere behandelingen, heb ik al gezegd, dat ik liever het hele Deventer grondgebied openzet. Maar de kans is, dat een kleiner aantal burgers overlast ondervindt, vele malen liever gewenst is dan, bij een wijk neerzetten met tienduizend inwoners. En die overlast komt er, dat heeft u in een eerdere expertsessie van de vorige raadsperiode kunnen nalezen, als u dat stuk gezien heeft. Duizend of vijftienhonderd mensen gaan overlast ondervinden, van deze plek met plaatsing van deze turbines. De voorzitter: De heer Evers nog. De heer Evers: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ook in die vorige fase hebben we afwegingen gemaakt. Toen was de afweging, wel of niet heel Deventer openstellen. Dat was geen optie, die ons toen werd geboden. Dus kunnen nu net doen, of ze, of het toen een optie was die we hadden, die optie was er toen niet. De voorzitter: Maar dit is geen vraag meer. We gaan even, verduidelijkende vragen, want anders gaan we het hele debat doen. Dat doen we straks bij de motie, amendementen. Het is alleen verduidelijkende vragen aan de inleider. De heer Akdemir. De heer Akdemir: Ja, dank, voorzitter, een verduidelijkende vraag.

Begrijp ik goed, dat mijnheer Kleine Schaars denkt als we tegen deze afspraken stemmen, dat er geen, dat er dan geen windturbines komen, begrijp ik dat goed? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, verduidelijkende vraag. Gaat het over het amendement of, gaat mijnheer Akdemir nu vragen over, wat we bij het voorstel gaan doen? De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, volgens mij, heeft mijnheer Kleine Schaars, een en ander zojuist toegelicht. En mijn vraag gaat daarover, over uw toelichting. Of het nou valt bij het amendement of het raadsvoorstel is volgens mij, relevant. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Nou, dat vind ik nog wel een verschil, voorzitter. Het amendement gaat erover, dat wij vastleggen … En waarom zeg je dat? Als u het amendement goed gelezen had, ziet u dat er een basis is van een voorstel, wat uit de Provinciale Staten komt, maar ook een voorstel, wat in deze raad unaniem is aangenomen. Waarbij wij gezegd hebben, dat wij eigenlijk als wij nieuwe afspraken maken, dat wij daar de gezondheidsnormen in vastleggen. De nieuwe normen, die gaan komen. En die nieuwe normen, die nemen we dus niet op in het voorstel. Wij vinden dat een omissie. Dus in die zin, is er een amendement. Als u mij vraagt, wat ik met dit voorstel moet.

Ja, alle insprekers gehoord hebbende, is het eigenlijk, ze zijn allemaal teleurgesteld, ze zijn boos, ze snappen het niet, ze begrijpen het niet, ze zoeken naar draagvlak. En een van de dingen en die heb ik net proberen te schetsen is, dat wij in Deventer zoveel mogelijkheden hebben, om turbines neer te zetten. Maar waar wij schijnbaar als Deventer sinds 2004, in een tunnelvisie zitten. De voorzitter: Mijnheer Kleine Schaars, de vraag van mijnheer Akdemir was helder. Ja, maar ik wil graag, dat u kort en bondig antwoordt. Want anders, gaat het allemaal erg lang duren. De heer Kleine Schaars: Ik was net mijn minuten aan het sparen. Nou, heel simpel …

20 De heer Akdemir: Als ik mijnheer Kleine Schaars mag helpen. Als wij niet tegen, als wij niet voor deze programmeringsafspraken instemmen, denkt u dan, dat we dan windturbines gaan tegenhouden? Is dat, wat hij beoogt? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Mijnheer Akdemir, volgens mij, heb ik daar het antwoord al in zoveel behandelingen gegeven. A, tegenhouden kan niet. Nou, u kunt een raar gebaar maken, dat vind ik raar. U vraagt mij en ik kom met een antwoord. Voorzitter … De voorzitter: Komt u even tot uw antwoord, mijnheer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ik verwacht niet, dat wij turbines tegenhouden. Maar ik verwacht wel, dat we ze op een betere plek neerzetten, die voor onze inwoners geschikter is. De voorzitter: Helder. Dan de heer Smeenk. De heer Smeenk: Ja, ik heb een vraag aan de heer Kleine Schaars, wat de meerwaarde is van zijn opmerkingen, dat ik geen inbreng zou hebben in bepaalde stukken. Dat, herhaalt u al een aantal keren. Ik word daar wel een beetje flauw van, eerlijk gezegd. De voorzitter: Goed. Dat lijkt me goed, dat u dat opmerkte en dan zullen we het daarbij laten. Wat mij betreft. Nee, dat gaan we niet doen. Voldoende? Dan gaan we … Oh ja, mevrouw Schmidt staat al. Dan mag u daarna, ja, mevrouw Schol? Dan gaan we naar mevrouw Schmidt. Mevrouw Schmidt-Versteeg: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, de discussie over het plaatsen van windturbines in onze gemeente, kent intussen een lange geschiedenis. We moesten in Deventer zelf de regie behouden, want anders besloten anderen voor ons. Ondertussen is het ons wel duidelijk geworden, dat we als gemeente nooit de regie hebben gehad. En daar, en dat daar ondanks aandringen vanuit de raad, ook geen moeite voor is gedaan. De verschillende bestuurslagen zijn vervolgens gaan draaien als windvaantjes. En eerder gemaakte afspraken werden van tafel geveegd en de spelregels werden eenzijdig veranderd. Daardoor zijn we terechtgekomen in een situatie, waarbij Deventer is overgeleverd aan de grillen van het provinciebestuur. Die nu verwachten, dat wij instemmen met een hoger bod, dan het afgesproken RES-bod. Wij hebben ook geen harde garantie, dat de provincie op een later moment, niet weer van mening verandert. En daarnaast is het ook nog heel onzeker wat, is er nog veel onzekerheid over de manier, waarop een nieuw kabinet aankijkt tegen windturbines op land. Voorzitter, van transparantie en een fatsoenlijk participatieproces in Deventer, is dan ook nooit sprake geweest. Dit pijnpunt kwam ook weer duidelijk naar voren tijdens de inspraakrondes, waarbij zelfs de door de gemeenteraad zo gewenste stem van het kind, doorklonk.

Met een oproep aan ons allen, om bij de besluitvorming nadrukkelijk stil te staan bij de rechten, van de huidige generatie kinderen, hun veilige thuis en hun gezonde leefomgeving. De nu gemaakte afspraken gaan het gebrek aan vertrouwen niet herstellen. Er zijn geen garanties, dat deze afspraken tegemoetkomen aan de jarenlange zorgen van onze inwoners. En op het gebied van gezondheid en participatie schieten deze afspraken ook nog ernstig tekort. De toezeggingen die worden gedaan over de gesprekken met de provincie, om de zorgen van onze inwoners over te brengen, zijn boterzacht. Het lijkt alsof het college haar eerdere falen niet wil herstellen, door nu alsnog duidelijkheid te geven over de manier, waarop zij als lokale overheid naast onze inwoners gaat staan. Onze fractie dient daarom vanavond een motie in, waarin wij het college opdragen om nader uit te werken, hoe zij de belangen van onze inwoners gaat behartigen en de zorgen van onze inwoners gaat overbrengen, naar het bevoegd provinciaal gezag. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schmidt. Reacties op de bijdrage van mevrouw Schmidt? Niemand. Dan gaan we naar de fractie van de VVD. Mevrouw Schol, u heeft het woord.

21 Mevrouw Schol: Voorzitter. Vorige week heb ik het VVD-standpunt al toegelicht. Ik heb verteld waarom wij diep aangedaan zijn, door de zorgen van omwonenden, die al jaren in onzekerheid leven. En door de overval van de provincie en door de winstgedrevenheid van de windturbine exploitanten, nog eens jaren in onzekerheid moeten leven. We leven in een rechtsstaat. En die rechtsstaat bepaalt, dat de provincie gaat over het plaatsen van windturbines. Dat kunnen we niet veranderen. Die eerlijke boodschap verdienen de omwonenden ook. Vorige week heb ik namens de VVD beloofd, dat wij alles gingen doen, om de plannen van de provincie toch te voorkomen. En dat doen we met dit amendement, samen met Deventer Belang en DeventerNu. De wereld is namelijk veranderd sinds de Tweede Kamerverkiezingen. Er ligt inmiddels een coalitieakkoord en ondanks, dat er een aantal partijen hopen dat deze formatie mislukt, is de verwachting, dat er binnenkort een nieuw kabinet zit. Iedereen in deze zaal zal punten herkennen, waar je tegen bent of juist punten, die goed nieuws zijn. Zo is de VVD-fractie blij en dankbaar, dat de vier partijen kiezen om woningen te prioriteren boven windturbines. De keuze voor leefbaarheid, voor gezondheid en voor lagere woningprijzen. Ook in Deventer zijn woningen keihard nodig.

En dus en zou het dus verstandig zijn, om ook in onze gemeente naar de mogelijkheid voor nieuwbouw van woningen, in zoekgebieden van windturbines te kijken. Voorzitter, wonen is een grondrecht. In onze Nederlandse Grondwet, artikel 22, lid twee staat, de overheid moet zorgen voor huisvesting. Dus laten we huizen bouwen in plaats van windturbines, waarnaar genoeg geen enkel draagvlak voor is. Dat betekent wel, dat we nu aan de handrem moeten trekken. De initiatiefnemers zijn doodsbang, dat hun kip met de gouden eieren wordt afgepakt. Zij willen zo snel mogelijk de procedure starten, om de windturbines te plaatsen. Dat willen wij voorkomen. Daarom willen wij het college van B&W opdracht geven, deze te inventariseren, sorry. In hoeverre, de huidige zoekgebieden in de programmeringsafspraken geschikt zijn, voor de woningbouw. En in gesprek te gaan met de provincie, hoe zij deze woningbouwopgave kan ondersteunen. Conform het nieuwe regeerakkoord. En dat vast te leggen in nieuwe programmeringsafspraken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer De Niet. De heer De Niet: Ja, dank u wel, voorzitter. Het debat gaan we denk ik, straks aan over deze motie. Ik heb in ieder geval een vraag, of mevrouw Schol ook op de hoogte is, of vorige week ook bij het Wonen, Ruimte, Stad Raadstafel was. Want dan, ja.

Daar was u bij? Bent u daarvan op de hoogte? Mevrouw Schol: Ik was daar helaas door omstandigheden, niet bij. Mijn, iemand van onze fractie is daarbij geweest, dus ik ben op de hoogte. De heer De Niet: Nou, dan, dank u wel, voorzitter. Dan zou ik mevrouw Schol toch nog wel willen verzoeken, om in ieder geval die presentatie terug te kijken. Zit denk ik, ook gewoon een kaartje in van gebieden, die geschikt zijn. Ja, u kunt ook wel aan het college vragen, om die over elkaar heen te leggen. U kunt ze ook zelf, over elkaar heen leggen. Dus volgens mij is, vraagt u iets, wat er op zich al bekend is. De voorzitter: Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: Ik mis de vraag, volgens mij van mijnheer De Niet. Maar volgens mij, gaat de raad over, waar wij woningen willen en niet … Dus, waar wij woningen willen en dat willen wij op deze plek. De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Dank u wel. Ja, ik had een vergelijkbare vraag, maar aansluitend daarop twee andere vragen. Volgens mij, is er nog geen regeerakkoord, maar is er een voorlopig regeerakkoord. Was maar een opmerking. Maar het andere is en ik begrijp, dat de VVD tegen ondernemers is, die hier dingen in de gemeente willen doen. Ik zou VVD willen oproepen vaker op te letten op partijen, die op winstbejag uit zijn. De vraag is eigenlijk …

22 De voorzitter: Dat is geen vraag, mijnheer Diepenhorst, dat is geen vraag. De heer Diepenhorst: En de vraag is eigenlijk, waarop mevrouw Scholte baseert, dat windbedrijven zo winst, zo op winstbejag uit zijn. De voorzitter: Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: De vraag is, waarom ik denk dat het wind, winstgedreven is, in plaats van windgedreven. Ik zit even te, na te denken, hoe ik dit ga … Ja, omdat de hele windlobby is gewoon winstgedreven. Er worden enkele mensen heel erg rijk van deze windturbines en dat zijn niet onze inwoners, die dit moeten bekopen met hun gezondheid. De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Ja, een van de insprekers noemde een aantal verwonderpunten. En een van de verwonderpunten was, waarom dit gezegd werd en juist fossiele bedrijven, nog veel meer bekend zijn, om winstgedreven gedrag. De voorzitter: Goed. Nou, deze discussie gaan we denk ik, afronden. Andere vragen nog? Niemand? Dan dank ik u voor de inbreng, mevrouw Schol. Dan gaan we naar de volgende … Ja, het CDA. De heer Evers: Dank u wel, voorzitter. Wel of niet programmeringsafspraken maken met de provincie. Dat is de vraag, die nu voorligt. Het CDA heeft zich ook op die vraag de afgelopen weken, maanden geconcentreerd en een aantal uitgangspunten in overweging genomen. De provincie is het bevoegd gezag voor deze, voor het plaatsen van deze windturbines.

Als gemeente hebben we een RES-bod gedaan, met een aandeel van drieënzestig gigawatt wind. Waar wij als CDA aan hechten, om daar zo dicht mogelijk bij te blijven. We hebben een zoekgebied langs de A1 aangewezen. En ja, we moeten die zorgen van inwoners in de buurt van toekomstige windturbines, met name ten aanzien van die gezondheid, heel serieus nemen. En al die inspraak, die we de afgelopen tijd gezien hebben, gaat ons na aan het hart. We willen ook het maximale doen, om bij het plaatsen van de windturbines, zoveel mogelijk die gezondheidsaspecten mee te wegen en te kijken, of die windturbines daar daadwerkelijk geplaatst kunnen worden. Maar het is, gegeven de situatie waarin we staan en we kennen de hele historie van dit dossier, de vraag, of we nu beter of slechter af zijn met die programmeringsafspraken. En we snappen, dat het inmiddels heel cynisch, heel eenvoudig is, om cynisch en boos te worden. Want we worstelen ook met, hoe de provincie in dit dossier met gemeenten omgaat. Maar de vraag? Wel of geen programmeringsafspraken. Als we geen afspraken maken, gaat de provincie als bevoegd gezag, initiatieven in heel Deventer in behandeling nemen. Het concrete initiatief van vier windturbines in Gebied 47 zal daar, is onze inschatting, sowieso bijzitten. Met daarnaast, volop ruimte voor andere initiatieven, zowel langs de A1, maar in onze hele gemeente.

Gezien de grote technische ruimte, die er in het Deventer grondgebied is berekend. We gaan er met zekerheid fors hoger uitkomen, dan ons RES-bod van die drieënzestig. Als we wel deze programmeringsafspraken maken, biedt dit ons enige zekerheid, dat we tot en met 2030 het aantal windturbines weten te beperken. Wellicht, tot de nu bekende vier, waarmee we nog redelijk dicht blijven bij ons originele RES-bod. Maar ook van dit initiatief in plek vier, 47 moet de haalbaarheid nog maar eens aangetoond worden en in procedures overeind blijven. Inclusief de tegen die tijd geldende landelijke gezondheidsnormen. CDA Deventer zal dan ook voor die programmeringsafspraken stemmen. We hebben wel samen met Gemeentebelang en D66 een motie voorbereid, waarin we het college vragen, zo maximaal mogelijk en op alle momenten in de procedurevorming de komende jaren, druk op de provincie uit te oefenen om die gezondheidsnormen, die landelijk gaan gelden en nog worden aangescherpt, onderdeel te laten zijn van die besluitvorming. We dragen het college van B&W dan ook op met deze motie, erop toe te zien, dat die gezondheid in die provinciale besluitvorming een stevige plek krijgt, in allerlei nog op te stellen documenten. Zoals de Omgevings Effectrapportage, het provinciaal programma Energietransitie en de Omgevingsverordening.

En bij de provincie ervoor te zorgen, dat de gezondheidsaspecten, onafhankelijk

23 onderzocht worden en getoetst, aan de nieuwe aankomende landelijke normen. Heel specifiek, ook de notitie Reikwijdte en Detail, die nog opgesteld moet worden ten behoeve en waarin richtlijnen worden opgesteld, waar dat onafhankelijk onderzoek door de commissie MER aan getoetst wordt. Om daar, die gezondheidszorg ook nadrukkelijk in op te nemen. Als de provincie dat niet doet, dat terug te koppelen naar ons als raad, zodat we er alsnog voor kunnen zorgen, samen met onze inwoners, om dat voor elkaar te krijgen. En nadrukkelijk als laatst ook, inwoners uit Deventer met zorgen over die gezondheidseffecten, bij te staan en te wijzen op welke plekken en op welke momenten, ze de zorgen en de, over de gezondheid op een duidelijke wijze hier rekening mee kan worden gehouden, in de besluitvorming. Beetje aarzelende laatste zin, maar het is de strekking van de motie, die we indienen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Evers. Dan mevrouw Schol. Ja, die … Ga uw gang. Mevrouw Schol: Ja, dank u wel, mijnheer Kleine Schaars. Een vraag voor mijnheer Evers. Als u voorstemt, hoe rijmt u dit dan met dat u zegt, dat u de inwoners serieus neemt? Dat vraag ik mij echt af. De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: Omdat wij op deze manier met de provincie, zo goed mogelijk in gesprek blijven op alle momenten, dat we bij de provincie invloed uit kunnen oefenen.

En dan vragen we ook het college, om daar werk van te maken. Om ook onze inwoners bij te staan, om bij die provincie zo goed mogelijk de aarzelingen die zijn, maar ook de kaders proberen mee te geven. Ook via die notitie Reikwijdte en Detail. Dan zijn we in gesprek en kunnen we op die manier, kaders proberen te stellen, waarmee we met name die gezondheidsrisico's zoveel mogelijk een plek geven, in die provinciale besluitvorming. Doen we dat niet, maken we geen programmeerafspraken, zijn we wat ons betreft dat aspect ook kwijt. De voorzitter: Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: Nou, u zegt dus eigenlijk, zet ze er maar neer, die vier. Maar daarna, ja, ja. Ik ben een beetje aan het zoeken. Want eigenlijk zegt u wel, zet die vier er maar neer. We gaan het college wel vragen, om daar een paar mitsen en maren op aan te passen, maar u geeft wel toestemming voor deze programmeringsafspraken. De heer Evers: We maken … De voorzitter: De heer Evers, ga uw gang. De heer Evers: Wij geven, wij maken met deze programmeerafspraken in gebied 47 en 54, zetten we gedurende een bepaald tijdvak open voor initiatiefnemers, om met een initiatief te komen. Maar ook de initiatiefnemers, zullen ook bij de provincie door alle poortjes en hoepels moeten springen, om aan de eisen en voorwaarden te voldoen, die ook door die provincie nog gesteld worden.

Ook vanuit Provinciale Staten is een motie aangenomen, waarin die gezondheidsnormen nadrukkelijk een onderdeel van de besluitvorming moeten zijn. Dus het is niet zo, dat als er nu een initiatiefnemer komt, dat die vrij spel heeft. Ook niet, bij de provincie. Maar wij moeten vanuit gemeente Deventer zo goed mogelijk, ook die kaders bij de provincie dan voor elkaar zien te krijgen, zodat die gezondheidsaspecten, met name die gezondheidsaspecten zo goed mogelijk beheersbaar zijn. De voorzitter: Ja? Laatste keer. Mevrouw Schol: Laatste vraag, ja. Er is al een initiatiefnemer en er ligt al een plan. Verwacht u dan niet, dat die door de hoepeltjes komt? De voorzitter: De heer Evers.

24 De heer Evers: Ook die initiatiefnemer zal aan alle voorwaarden moeten, die er gesteld worden. En vandaar dat we ook belang hechten, om via die notitie Reikwijdte en Detail, daarin nog kaders mee te geven aan die provincie, waar ook dit initiatief aan getoetst zal gaan worden. De voorzitter: Uitstekend. De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, dank u, voorzitter. Mijnheer Evers heeft het de hele tijd over gezondheidsnormen. Welke normen zijn dat, voorzitter? De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: We gaan, er worden landelijke normen opgesteld op het gebied van milieu en gezondheid, die gebruikt zullen worden om initiatieven te toetsen. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Nou, dat is knap, die ken ik dan niet. Volgens mij maken we hele andere normen en is niet gezondheid, dat een norm. Maar stel, uw voorstel en we nemen hem aan en dan zijn er negatieve effecten. Wat gaat u dan doen? De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: Wij willen in die notitie Reikwijdte en Detail, dit soort kaders en argumenten meegeven. Het college ook laten bepleiten bij de provincie, om die kaders mee te geven. Dat zijn vervolgens ook de kaders, waar de commissie MER, initiatieven aan gaat toetsen. De voorzitter: De heer Kleine Schaars, ga uw gang. Ja. De heer Kleine Schaars: Dank u, voorzitter. Ja, even constaterend.

Mijnheer Evers beantwoordt de vraag niet. Er komen straks negatieve effecten, we nemen uw motie aan. Wat gaat u dan doen? De voorzitter: Dit zijn vragen over de motie. We gaan straks nog naar de motie toe hè, de behandeling komt nog weer terug. Ja. Nou ja, goed, nog even, als … Korte toelichting nog en dan gaan we straks verder. De heer Evers: Wij willen die provincie kaders meegeven via die notitie, waaraan initiatieven getoetst gaan worden. Onder andere, dat aspect. De voorzitter: Oké. Nee, nou daar komen we straks op terug. De heer Kaya. Oh, u wilt … Had u uw bijdrage willen leveren? De heer Evers is klaar. Dus wat mij betreft, mag u uw gang gaan. Mijnheer Kaya, ga uw gang. De heer Kaya: Ja, voorzitter, dank je wel. Ik heb het in de Raadstafels ook benoemd, een déjà vu-gevoel over deze hele beslissing, die we moeten gaan nemen als raad. Regie over onze eigen energie opwek, dat is volgens ons een utopie. De provincie die onze voorstellen van tafel veegt is een vorm, waardoor bij ons het vertrouwen in dit dossier is geschaad. De schending van deze afspraken heeft ons een wethouder gekost. En ik hoop niet, dat dat de volgende wethouder gaat worden. Dat hoop ik oprecht niet. Over de gezondheid van onze inwoners, hebben bedrijven die geld willen verdienen, geen boodschap. De voorzitter: De heer Akdemir.

25 De heer Akdemir: Voorzitter, ik beproef een insinuatie naar onze voormalige wethouder. Ik neem daar afstand van. Ik zou mijnheer Kaya ook willen vragen, om dat terug te nemen. Want mijnheer Walder is ook door andere redenen gestopt met het wethouderschap. En niet, door dit dossier. De voorzitter: Mijnheer Kaya. De heer Kaya: Ja, voorzitter, ik wil best mijn woorden terugnemen. Dat, daarbij bied ik mijn excuus aan, dat is niet mijn bedoeling geweest. Hij zal natuurlijk inderdaad, ook door andere redenen gestopt zijn. Maar goed, ik wil … Nou, ik neem mijn woorden terug. Laten we het daarop houden. De voorzitter: Goed zo. Uitstekend, helder. De heer Akdemir: Voorzitter, het siert mijnheer Kaya, dat hij excuus maakt. Dus bedankt. De voorzitter: Mooi. Gaan we door. De heer Kaya: Voorzitter, over de gezondheid van onze inwoners, hebben bedrijven die geld willen verdienen, geen boodschap. Er moet winst behaald worden en dat mensen hun woonplezier wordt ontnomen, ja, dat is dan maar voor het even. Alternatieve energie halen, halen we liever niet in onze mond, want dat is vloeken in de kerk. Vanavond een aantal moties en amendementen, waar ik in ieder geval wil oproepen, doe geen moeite, wij zijn niet de baas. De voorzitter: Dank u wel. Vragen aan de heer Kaya? Niet. De heer Kok. Oh sorry, er is nog een vraag aan de heer Kaya. Mijnheer Kleine Schaars.

De heer Kleine Schaars: Ja, dank u, voorzitter. Sorry, mijnheer Kaya, ik moest nadenken. Want ik schrok een beetje van uw laatste opmerking. Vindt u niet, dat uw collega's over de volle breedte in deze zaal nu met moties en amendementen, wel heel goed hun best hebben gedaan? En ziet u daar niet de mogelijkheden in, dat wij misschien niet ons best hoeven doen, maar zou u uw best willen doen, om ons dan wel te kunnen steunen? De voorzitter: De heer Kaya. De heer Kaya: Ja, voorzitter. Inderdaad, dat zou kunnen. Alleen, mijn ervaring is, dat wanneer de provincie de motie, die wij aannemen en naar de provincie gaan, is mijn ervaring, dat de provincie die van tafel kan vegen en de regie nog steeds bij de provincie ligt en niet bij ons. En dat is, wat ik daarmee bedoel. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, voorzitter. Mijnheer Kaya, ik vind, dat wij volksvertegenwoordiger zijn, we vertegenwoordigen onze inwoners. Dus het kan hun sterken in, dat wij laten zien en de insprekers en hun gehoord hebben. De voorzitter: Akkoord. Verder geen vragen aan de heer Kaya? Dan gaan we naar de SP, de heer De Kok. De heer De Kok: Ja, hij doet het. Ja, ik wil mijn begin van mijn verhaal toch een beetje aansluiten, bij het verhaal van DENK. Het valt me namelijk wel heel erg op, dat er vanavond helemaal geen of nauwelijks inwoners aanwezig zijn, wel de initiatiefnemers.

Dat komt wellicht, omdat er al zo vaak over dit dossier is gepraat, zijn, mensen beetje moe zijn geworden ervan. Ik hoop het niet, maar het geeft wel te denken. Op weg naar een duurzamere samenleving moet er ook meer energie met wind opgewekt worden. Daar zijn we helemaal honderd procent, absoluut van overtuigd. Echter, dit moet niet ten koste gaan van de gezondheid van onze inwoners. Het is ons ook te makkelijk, zoals nu door de nieuwe regering gezegd wordt, om alle energie dan maar op wind op de zee

26 op te wekken. Echter, kunnen wij ons niet voorstellen met welke afstandsnormen dan ook, plaatsing van de windturbines in met name de voorgestelde gebieden bij Colmschate en tussen Colmschate en Epse, op wat voor manier dan mogelijk gaat zijn. Daar zullen dus andere oplossingen voor gevonden moeten worden, in onze ogen. Nou, aantal insprekers heeft al duidelijk aangegeven, de overlast. Wij kunnen ons ook daarin vinden. Denk alleen al aan de slagschaduw, die zulke enorme molens gaan veroorzaken. Dat kan echt niet de bedoeling zijn van duurzame energie. Wat we ook niet snappen is, dat de provincie ons ineens honderd gigawatt extra door de neus duwt. Als ik het netjes noem. We zien dat toch een beetje, als chantage. Ja, en dan maak je het toch wel heel moeilijk, om mee te werken aan deze afspraken. We zullen wel het amendement van de VVD, met betrekking tot de woningbouw, steunen. Ook de motie van GroenLinks met uitbreiding van de zoekgebieden, zullen we ook steunen. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Kok. Vragen aan de heer De Kok? Niet? Dan gaan we naar de fractie van Gemeentebelang. De heer Smeenk: Ja, voorzitter, dank u wel. De provincie maakt het de gemeente niet makkelijk in dit winddossier. Door het aanpassen van de regels en het aannemen van provinciale moties, is het hele speelveld behoorlijk gewijzigd.

De provincie trekt de volledige regie naar zich toe in dit dossier en zet de gemeente en haar inwoners buitenspel. Volgens de provincie, is er in de gemeente Deventer een technische potentie van vijfhonderdzeventig gigawattuur aan windenergie, uitgaande van de opbrengst van, per windturbine van ongeveer twintig gigawatt, waar ze van uitgaan. Kom je op achtentwintig turbines uit. Dat is een behoorlijk onacceptabel aantal. Door het maken van de programmeringsafspraken tussen de Gedeputeerde Staten van de provincie en het college van de gemeente Deventer, worden in het aantal op te wekken gigawattuur door wind, dit beperkt tot honderdnegenenveertig gigawattuur. En deze te laten, en deze laten we dan landen in de gebieden rond Colmschate-Zuid en Bedrijvenpark A1, zoals de provincie voorstelt, de gebieden 47, 54. Is natuurlijk nog een, meer dan een verdubbeling van het RES-bod, daar zijn wij voor, ons van bewust. We snappen ook, dat dit veel onrust geeft en onzekerheid teweegbrengt in de omliggende wijken en gebieden. Zie ook de vele inspraak, die er nu ook voor de derde keer weer is geweest. Veel insprekers zijn bezorgd over de gevolgen voor de gezondheid. Dit is een onderdeel van, wat wij echt missen in het programmeringsafspraken. Nou ja, de CDA heeft ook de motie, die we samen hebben opgesteld, al toegelicht. Dus wij komen ook samen met CDA, met die motie.

Nou ja, wij vinden ook dat die gezondheidsnormen, zal allemaal onafhankelijk opgesteld moeten worden. En het nou ja, het niet ten koste mag gaan van de gezondheid van onze inwoners. Zonder de programmeringsafspraken kan de volledige vijfhonderdtweeënzeventig gigawattuur ingevuld worden, op het gehele Deventer grondgebied. Dit vindt Gemeentebelang een zeer, dit vindt Gemeentebelang zeer onwenselijk. Hier, hiermee zouden we ons in ons eigen voet schieten. En bovendien, zullen de initiatiefnemers die nu al in de gebieden rond Colmschate-Zuid en Bedrijvenpark A1 hun aanvraag hoe dan ook, gewoon wel doorzetten. Kortom, door het maken van de programmeringsafspraken hebben we toch nog enige grip in het dossier. Ook al is het zeer beperkt, daar zijn wij ons van bewust. Gemeentebelang zal dan ook instemmen met de programmeringsafspraken. Met de nadrukkelijke opdracht aan het college, om in het belang van haar inwoners er scherp op toe te zien, dat de provincie zich houdt aan de programmeringsafspraken en de nog nader op te stellen, gezondheidswaarborgen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, heer Smeenk. De heer De Niet. De heer De Niet: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb een vraag aan de heer Smeenk en ook aan … Gaat over even, u raakte het even aan net. In deze programmeringsafspraken zijn ook twee gebieden uitgekozen. En er zijn ook een hoop gebieden, wel binnen die contour afgevallen.

Daar heb ik u niet over gehoord. Vindt u dat een goed idee, vindt u het een juiste keuze van de provincie of van het college, om deze twee gebieden aan te wijzen? De voorzitter: De heer Smeenk.

27 De heer Smeenk: Laten we het eerst gewoon maar, bij deze twee gebieden houden. We kunnen het breder maken, maak je de discussie nog weer veel complexer. Dus laten we eerst maar kijken, wat er überhaupt mogelijk is in die gebieden. Ik heb er zo mijn vraagtekens bij. De voorzitter: Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: Ja, voorzitter. Ik heb eigenlijk dezelfde vraag aan mijnheer Smeenk. Gemeentebelang, die we toch kennen als de partij die opkomt voor inwoners, met name in het buitengebied, zoals we het dan even noemen, Colmschate-Bathmen. Hoe rijmt u, dat u luistert naar uw inwoners, naar uw achterban, maar zowel, instemt met vier van deze windgiganten? De voorzitter: De heer Smeenk. De heer Smeenk: Wij hebben nog niet ingestemd met deze vier windgiganten. Dat is nog weer een ander proces. We hebben het nu over de programmeringsafspraken. Wij proberen door deze programmeringsafspraken ook zoveel mogelijk, wel op te komen voor onze inwoners. En zodat de gezondheid en dergelijke, dat dat zeker gewaarborgd is in het verhaal. De voorzitter: Mevrouw Schol, nog één keer. Mevrouw Schol: Oké. De programmeringsafspraken. U kunt ook nee zeggen tegen de programmeringsafspraken en zeggen, nee, wij gaan, wij staan op en wij zeggen nee, tegen deze afspraken. De voorzitter: Dat is geen vraag. Dank u wel. Mevrouw Kleine Schaars, de heer Kleine Schaars.

Mevrouw Kleine Schaars, laten we buiten … Ja, ik begrijp, dat ik daar vol van ben, maar het gaat over de heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Dank u, mevrouw Schol. Maar goed, dank u, voorzitter. Ik heb een vraag aan mijnheer Smeenk. Hoe betrouwbaar vindt u de provincie, in het handelen van dit dossier? En er komt een vervolgvraag achteraan. De voorzitter: Eerst deze maar even. De heer Smeenk. De heer Smeenk: Volgens mij, heb ik in het begin al aangegeven, dat wij niet helemaal blij zijn, hoe de provincie op het ogenblik handelt in dit dossier. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Dank u, duidelijk. U bent heel erg overtuigd van, als we dit doen, dan komt het goed, want dan maken we programmeringsafspraken tot 2030. Maar staat ook in het stuk, dat de provincie over twee jaar de boel kan herzien. Wat doet u dan als u zelf al aangeeft, dat het misschien niet in deze plekken past. Wat gaat u dan doen? Want dan komt veel meer gebied in Deventer, weer in aanmerking. De voorzitter: De heer Smeenk. De heer Smeenk: Dat is over twee jaar. De discussie kunnen we op dat moment wel voeren. Maar wij zullen zeker scherp aan de wind, of dit dossier zeker scherp in de gaten houden en hopen, dat college dit ook doet. De voorzitter: De heer Klein… Oké, dank u wel. Anderen? Niemand. De heer Diepenhorst, ga uw gang. De heer Diepenhorst: Dank u wel, voorzitter.

Onze fractie is onder de indruk van de vele en emotionele inspraakreacties. Het is duidelijk, dat het proces niet goed gelopen is. Bij het eerder afblazen van de plannen 2021

28 heeft het college en de raad, een nieuw open proces beloofd. Het college heeft het op de lange baan geschoven en nu zitten we met veel onvrede. Maar ook wij als raad, hebben het college niet scherp gehouden. De nu ontstane situatie maakt, dat we een belangenafweging moeten maken. Enerzijds, de belangen van duurzame energieopwekking en de klimaatdoelstellingen. Anderzijds, de belangen van omwonenden en de zorgen, die er bestaan. Voor ons speelt in de afweging een belangrijke rol, dat de overheid gehouden is aan de normen voor milieu, natuur en gezondheid. En dat ten behoeve van de nieuwe normstelling, nu nog in concept, uitgebreid wetenschappelijk onderzoek is gedaan. In het vervolg zal steeds beoordeeld moeten worden, of voldaan wordt aan deze nieuwe normen. Ook is er sprake van een MER en een Omgevingsraad, dat geeft vertrouwen. We beslissen nu ook niet, dat er windmolens van tweehonderdtachtig meter hoog komen. Laten we discussies niet door elkaar laten lopen. Dit alles maakt, dat we voorstander zijn van het maken van afspraken met de provincie. Ook om te voorkomen, dat de provincie vrij spel krijgt. Wij vinden verder, dat het college pro actiever moet handelen. En we vinden, dat gebieden 50, 51 en 52 toegevoegd moeten worden aan de programmeringsafspraken, om op die manier de windmolens te spreiden over een groter gebied. En niet alleen, een 47, 54.

Dat verlaagt dus de druk op die gebieden. Niet alle honderdnegenenveertig gigawatt hoeft dan gerealiseerd te worden in 47 en 54. Bij de gebieden 50, 51, 52 gaat het om gebieden met minder bewoners en voldoet meer, aan de insteek van de lijnopstelling langs de A1. Onze motie, mede-hoofdindiener ChristenUnie, haakt hierop in. De voorzitter: Even kijken. De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, dank u. Voorzitter, ik wil eerst de fractie van GroenLinks een compliment maken. Dat is de enige fractie, die in dit dossier altijd heel duidelijk is geweest, wat hun bedoeling is. De motie snap ik niet zo goed. Wat mijnheer Diepenhorst zegt van, door het toevoegen van andere gebieden verlagen we de druk in het gebied, waar nu de initiatiefnemer vier turbines wil realiseren. Hoe verlaagt u daar de druk? De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: De doelstelling is om honderdnegenenveertig gigawatt te realiseren. De vier windturbines die nu gepland zijn, gaan dat nog niet halen. Dus dat betekent, dat er nog andere initiatiefnemers in dit gebied, ook nieuwe initiatieven kunnen ondernemen. Dus de druk zal dan verder toenemen. Door meer gebieden aan te wijzen, geef je dus ook de gelegenheid, om die op andere plaatsen te positioneren. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Oh, dat is een interessant antwoord.

Wat dat betekent, als we de gebieden toevoegen, dan komt er geen andere initiatiefnemer, die op het eerste gebied nog turbines zou gaan ontwikkelen. Dat is toch een rare rekenensessie. Die kan ik niet volgen. De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Ja, wat initiatiefnemers doen, bepalen wij niet. Maar we kunnen wel mogelijkheden bieden, die een andere uitkomst mogelijk maken. De voorzitter: Mijnheer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Dat betekent, dat u gaat maximaliseren tot meer turbines. Maar u verlaagt de druk niet, op het eerste gebied. De heer Diepenhorst: Dat betekent, dat we ons aan die honderdnegenenveertig houden en dus misschien wel minder druk op 47, 54 leggen.

29 De voorzitter: De heer Smeenk. De heer Smeenk: Ja, ik heb er ook eigenlijk wel een vraag over. Is de heer Diepenhorst niet bang, dat met het toevoegen van die gebieden, dat de provincie denkt, mooi, dan kunnen we nog meer windmolens kwijt. En, dat dan die honderdnegenenveertig de prullenbak in gaat. De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Nee, ben ik niet bang voor. De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: Ja, dank u wel, voorzitter. Het is al ontzettend lastig, dit dossier. En we hebben de ontzettende hoeveelheid inspraak gehoord van mensen, die dichtbij gebied 47 en 54 wonen. Die konden daar ook op reageren, omdat ze een voorstel kregen, een programmeringsafspraak waarin duidelijk werd, dat zij in een gebied gingen wonen, waar windmolens dichtbij kwamen. Als we deze motie nu aannemen, gaan wij drie gebieden eraan toevoegen, waar de inwoners eigenlijk via deze motie plotsklaps, ook de optie van windmolens bij hun in de achtertuin krijgen. Vindt de motie, de fractie van GroenLinks, het niet wat onzorgvuldig naar die inwoners, om via deze motie dit voor te stellen? De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: We hebben al eerder een motie aangenomen of, een voorstel aangenomen. Raadsbesluit genomen, zelfs, waarin we het hele A1-gebied aanwijzen. Dus dat is toen al bekend.

En als er een nieuwe initiatiefnemer is, in dat gebied van 50, 51, 52, zal die de normale procedures moeten doen. Dus dan is er nog volop gelegenheid voor de normale participatieprocessen. De voorzitter: Dan de heer De Niet. De heer De Niet: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, het risico lopen we, dat we alleen, in het debat rond, over de motie terechtkomen. Dus misschien, moeten we dat dan straks maar doen. De voorzitter: Fijn, dat u meehelpt om de orde te bewaken. Nee, dat meen ik ook echt. Dan gaan we naar de volgende beschouwing. PvdA, mevrouw Visser. Mevrouw Visser: Goed. De PvdA is voor windmolens op land, want we moeten vaart maken met de energietransitie. De grote afhankelijkheid van fossiele energiebronnen is niet goed voor de wereld, niet goed voor Nederland en ook niet goed voor Deventer. Deventer wil in 2030 energieneutraal zijn en we willen vijfenvijftig procent van de CO2-uitstoot reduceren. We zien 2030 dichterbij komen, maar dat behalen van de doelen steeds verder uit zicht raken. Willen we de doelen halen, dan moeten we minder energie gaan verbruiken en moeten we meer gaan op, schoon gaan opwekken. Ook in Deventer. Deze energietransitie is een belangrijke, maar ook lastige opgave. De energietransitie is wat ons betreft, van iedereen. Deze opgave is niet alleen van het Rijk, van de provincie of van de gemeente. Nee, het is van ons allen, van college en raad.

We zullen het met zijn allen samen moeten doen. De PvdA ziet het als taak van de gemeente, om onze inwoners te blijven betrekken bij deze opgave. We vinden het dan ook heel fijn, dat er zoveel insprekers waren, die hun zorgen kwamen delen. De energietransitie is lastige opgave, zoals ik net zei. En wij hebben ook eerder aangegeven, dat onze fractie is voor lokaal bezit, waarbij we de opbrengsten zoveel mogelijk naar de gemeenschap laten gaan, waardoor het ook echt van ons samen wordt. De PvdA begrijpt de zorgen van de mensen rondom deze zoeklocaties. Tegelijkertijd, hebben we ook vertrouwen in de aanstaande landelijke regelgeving, die de gezondheid en leefomgeving van onze inwoners hier, maar in heel Nederland moet gaan beschermen. Ook moeten er nog vele onderzoeken gedaan worden naar de initiatieven, die eventueel gaan komen. En het effect op geluid en natuur moet nog blijken. We

30 moeten dit, we moeten hier zeer zorgvuldig mee omgaan, want de gezondheid en de leefomgeving van onze inwoners zijn belangrijk. Ik zie dat iedereen in dit dossier en ook wij, op zoek zijn naar grip, duidelijkheid en helderheid. De informatie is divers, de politieke werkelijkheid verandert continu en de zorgen zijn groot. Dan nu toch ons standpunt, op het voorliggende raadsvoorstel. Er zijn eigenlijk twee opties. We stemmen voor en we geven voorlopige duidelijkheid en helderheid. En twee, we stemmen tegen en de hele gemeente gaat open voor initiatieven en moeten in behandeling worden genomen door de provincie. Dat geeft in onze ogen meer onzekerheid en gaat voorbij, aan door de raad eerder gestelde kaders. Het is een lastige afweging, maar de PvdA kiest dan ook voor het, voor de programmeringsafspraken. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Vragen aan mevrouw Visser? Dat is niet het geval. Dank u wel. Dan gaan we naar de heer De Niet. De heer De Niet: De ChristenUnie staat volop achter de energietransitie. Daarvoor is windenergie nodig, ook op ons grondgebied. En dat is een lastige puzzel. De ChristenUnie ziet concreet drie problemen, als het gaat met, om deze programmeringsafspraken. Het eerste is, dat het voelt als een dictaat van de provincie. We mogen tekenen bij het kruisje en volgens het college is er zelfs geen ruimte voor aanpassingen.

En volgens ons, valt daar wel wat op af te dingen. En ik ben blij, dat de raad ook zo eigenwijs is, om zich daar niet al te veel van aan te trekken en een aantal voorstellen te doen, om die wijzigingen aan programmeringsafspraken te wijzigen. Het tweede probleem is wat ons betreft, de aanwijzing van de gebieden 47 en 54 uit de concept Omgevings Effectrapportage. Dat is gedaan zonder overleg met de omgeving, zonder overleg met de gemeenteraad, ook zonder fatsoenlijke motivatie. Ook het college heeft daar eigenlijk geen goede uitleg bij gegeven. Die fouten hebben we eerder gemaakt. Het vorige college heeft dat ook gedaan en daar zijn de wind, de windverkenning is daarop gestrand. En we doen nu, precies hetzelfde. We hebben ook bezwaar tegen het aanwijzen van gebied, met name gebied 54, het stukje ten zuiden van de afrit Deventer-Oost. Er liggen meer dan vierduizend woningen. Meer dan negenduizend inwoners wonen binnen twee kilometer van die plek. In de OER van de provincie is dat een negatief criterium. Hoe kan het dan, dat de provincie toch dit gebied aanwijst? Ook daarom, dienen we samen met GroenLinks de motie in, om de gebieden 50, 51 en 52 toe te voegen. En ik hoor graag, hoe andere fracties daar ook over denken. Het derde probleem is toch wel het plan windpark A, Deventer A1, want dat speelt door deze discussie heen.

De tweehonderdtachtig hoog, meter hoge windmolens die daarin staan, passen niet op deze plek. In ieder geval niet, volgens de regels binnen het oer. Het kaartje wat aan de programmeringsafspraken is toegevoegd, dat is het kaartje van de tweehonderd meter hoogte. Dat is nogal een groot verschil in hoogte, in hinder en ook in opbrengst. En er is nog een probleem. De woningen aan de andere kant van de provinciegrens zijn niet meegenomen. En laat er nou net een woning, precies dit gebied tegen de grens liggen. En woningen aan de andere kant in Gelderland liggen, die ze niet meegewogen in het gebied. In werkelijkheid, zal het dus nog kleiner zijn. Het plan kan niet binnen dit, binnen de kaders, maar fietst wel door dit besluit heen. Het lijkt, alsof we ook met windpark Deventer A1 instemmen. En ik wil benadrukken, ook nogmaals hier, dat dat niet het geval is. Onder de streep. Als wij, we hadden meer regie kunnen hebben in het dossier, als we drie jaar niet stil hadden gezeten. De programmeringsafspraken, zoals er nu liggen en het raadsvoorstel wat erbij zit, is veel te rooskleurig als het gaat om de potentieel qua opbrengst. Want windmolens van tweehonderdtachtig meter zijn in de gemeente Deventer niet mogelijk. Windmolens van tweehonderd meter wel, maar daar heb je er veel meer van nodig, om de eisen te behalen. Dan is de keus, wel of niet deze programmeringsafspraken.

Uiteindelijk, geven ze wat ons betreft meer houvast, dan wanneer we helemaal geen afspraken hebben. En wat dat betreft zijn wij, zullen wij, daarom zullen wij hiermee instemmen. Waarbij het wel belangrijk is, dat we die programmeringsafspraken op een aantal punten wijzigen. En dan gaat het om de gezondheidseffecten en die extra zoekgebieden, om juist die druk te verminderen. De voorzitter: Dank u wel. Vragen aan de heer De Niet? Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor u volgens mij zeggen, dat u moeite heeft met het gebied langs Colmschate, hè, vanwege de vierduizend woningen die daar staan. U stemt wel in, of vindt het voorstel van

31 GroenLinks, een goed voorstel. Denkt u, dat u hiermee minder windturbines in Colmschate, dat dit voor minder windturbines in Colmschate zorgt? De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Ja, die mogelijkheid is er, denk ik. En dat heeft ook mee te maken, dat de provincie initiatieven moet wegen. En één van die afwegings… binnen het afwegingskader van de provincie zelf, die concept OER staat dat criterium van het aantal woningen en aantal inwoners, rondom het gebied. Dat ligt bij gebied 54 een stuk negatiever, dan bij de, gebied 50, 51 en 52, waar heel weinig woningen omheen liggen. Als je kijkt naar die twee kilometer straal. Dus dat is een groot verschil. Waardoor volgens mij, een initiatief, als een initiatiefnemer naar de provincie komt met een ander plan met inwoners op die plek, dat in ieder geval in de afwegingen van de provincie volgens mij, ten gunste van dat plan zou moeten uitvallen. En minder, ten gunste van het plan, een windmolen op de plek in gebied 54. De voorzitter: Mevrouw Schol. Mevrouw Schol: Dus concreet, begrijp ik dat goed, u hoopt met het aannemen van de motie, dat de windturbines zullen landen in de door GroenLinks aangevulde gebieden en niet, in gebied 54 en 47. De heer De Niet: Dat klopt. De voorzitter: Oké, helder. Dank u wel. De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, dank u, voorzitter.

Ik hoor de heer De Niet zeggen, dat die instemt met de programmeringsafspraken. En aan het einde zegt hij van, daarmee hopen we de programmeringsafspraken te wijzigen. Wat is het nu niet? De voorzitter: Mijnheer De Niet. De heer De Niet: Wij willen graag gewijzigde programmeringsafspraken. Maar we moeten wel programmatische afspraken hebben. Beter wel programmeringsafspraken, dan niet. En beter gewijzigde programmeringsafspraken, dan niet. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. Ik wou bijna het CDA … De heer Kleine Schaars: Ik denk, ik laat het aan u, om erop te antwoorden. Maar, nee, maar, hoe gaat u dat dan wijzigen, met een motie? De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Ja, de motie roept op in ieder geval, om bij die, met de provincie in gesprek te gaan, om die gebieden toe te voegen. En ze dus, die programmeringsafspraken daarmee te wijzigen. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Nou, en dan in het kader van de betrouwbaarheid, wat we nu van de provincie hebben gezien. En de manier, waarop zij in dit hele dossier gehandeld hebben. Dan kan ik andere insprekers horen zeggen van, dat wij misschien niet actief zijn geweest. Kun je over discussiëren. Is eerder het college, dan de raad.

Hoe gaan we dat dan doen, als nu de provincie zo meteen die motie gewoon naast zich neerlegt? Want in het stuk de programmeringsafspraken, dus niet het raadsvoorstel, staat namelijk, deze mogen niet gewijzigd worden.

32 De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Ja. Het is, uiteindelijk is het een opdracht aan het, ons college, want wij geven natuurlijk geen opdrachten aan de provincie. Opdracht aan de wethouder, portefeuillehouder om hierover die, dus eigenlijk die programmeringsafspraken pas te tekenen, als ze zijn gewijzigd. Mijn, deze gebieden zijn opgenomen. De voorzitter: De heer De Niet. Of, de heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, ik zag u denken, voorzitter. Ja, want ik moet nu ook denken van, hoe doe je dat dan? Volgens mij, moet je dan niet instemmen. Daarom. U zegt namelijk enerzijds, u stemt in en, u wilt ze wijzigen. Dan moet je niet instemmen. De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Nou, dan ga, het dilemma van, mogen we wel of niet die programmeringsafspraken amenderen, dat ligt natuurlijk ook op tafel. Nou, misschien, laten we kijken, als er nou een meerderheid is om die gebieden toe te voegen, moeten we misschien zorgen, dat we het zo formuleren dat ze in worden opgenomen. Maar uiteindelijk is het inderdaad, zorgen dat we met provincie afspraken maken, waarin die gebieden zijn opgenomen. Dat is het doel en misschien moeten we dan omzetten naar een amendement. Dat schorsen we dan wel, dat zien we dan wel weer. Laten we eerst kijken, of daar in ieder geval voldoende steun voor is. De voorzitter: Uitstekend. Dan gaan we door. D66, de heer Akdemir.

De heer Akdemir: Voorzitter, we staan wederom voor een ingewikkeld raadsbesluit. De provincie Overijssel heeft een voorstel gedaan voor programmeringsafspraken, waarbij wij ons als gemeente, weinig tot geen zeggenschap wordt gelaten. We moeten kennelijk, zoals mijnheer De Niet ook al aangaf, tekenen bij het kruisje en dan nog hopen op een goede samenwerking. Ik zal deels in herhaling vallen, omdat we ook natuurlijk bij de Raadstafel, hier stil bij hebben gestaan. Maar wanneer we kijken naar de handelswijze van de provincie, dan zien we een patroon van inconsistentie en oncollegiaal bestuur. Waarbij ook de provincie keer op keer, gewoon echt voorbijgaat aan onze autonomie. Dat wekt niet alleen frustratie, maar ook wantrouwen ten opzichte van toekomstige afspraken. Met deze algemene beschouwing wil ik benadrukken, dat de provincie eerder al haar stempel heeft gedrukt op onze lokale plannen, met de motie Grip op Wind en het voorbereidingsbesluit Zonneparken in de Provinciale Staten. We hebben daarom vorig jaar ook een motie ingediend, welke door de raad unaniem is aangenomen. Getiteld, Verzwakking van lokale democratieën. Het college heeft naar aanleiding hiervan, een brief gestuurd met een zware boodschap. Maar op de dag van vandaag hebben wij naar mijn weten, nog geen formele reactie ontvangen. Wat ons betreft, dan ook boekdelen spreekt.

Vorige week heb ik het nodige hierover gezegd. Voorzitter, de realiteit is, dat we als gemeente gewoon niets meer te zeggen hebben. Niet de gemeente, maar de provincie Overijssel zal vergunningaanvragen in behandeling nemen. Of je nou voor of tegen deze afspraken stemt, de provincie heeft allang al besloten, dat de vergunningsaanvragen in deze twee zoekgebieden, in behandeling worden genomen. En dan kers op de taart, wat ik ook al eerder hoorde in de eerdere algemene beschouwing van collega-raadsleden, de provincie kan in 2030 ons eenzijdig, een nieuwe RES-bod uitbrengen. Het is een grote schande wat mij betreft, dat de lokale democratie zo wordt weggezet. We hebben veel, met veel belangstelling geluisterd naar onze insprekers. De zorgen, die zij hebben, delen wij. Ook wij als lokale politici voelen de onmacht. Aan de inwoners, zou ik willen zeggen, wij horen u. Wat we als gemeenteraad op zijn minst zouden kunnen doen is, om de zorg van onze inwoners hoorbaar te maken bij deze onbetrouwbare provincie. Daarom komen we met Gemeentebelang en het CDA met de motie Gezondheidseffecten windturbines. Indien de provincie deze zorg niet serieus opneemt, willen we het college opdragen om een zienswijze in te dienen, om de notitie Reikwijdte en Detail of, de notitie Reikwijdte en Detail … Zodat het thema in ieder geval, een plek krijgt en de stem van de inwoners wordt gehoord.

En dan nu kort over ons standpunt, met betrekking tot andere

33 moties. De motie van, met titel Uitbreiden programmeringsafspraken windenergie van GroenLinks en ChristenUnie, vinden wij ongelukkig benoemd. De motie beoogt namelijk … De voorzitter: We komen straks wel even tot, beperk het even tot uw eigen inbreng en dan vragen, daarop. Dan komen we straks wel tot de behandeling van … Ja. De heer Akdemir: Tot zover mijn bijdrage, voorzitter. De voorzitter: Is ook precies drie minuten, dus dat klopt. Vragen? De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Ja, dank u, voorzitter. Mijnheer Akdemir gebruikt grote woorden, in richting de provincie. Dat hij boos is en dat soort dingen. En eigenlijk zegt mijnheer Akdemir, dat we geen keuze hebben. Hebben wij een keuze of niet, mijnheer Akdemir? De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, ik denk, een logisch denkend iemand, kan alleen maar voorstemmen met deze programmeringsafspraken. Want of je nou wel of niet instemt, deze gebieden zijn aangewezen door de provincie. Daar ontkomen we niet meer aan. Het minste wat je zou kunnen doen is, om de zorg van onze inwoners te ventileren naar de provincie. En eventueel, op den duur als de vergunningsaanvraag op tafel ligt, dat we dan een zienswijze indienen. Op die manier om te gaan, met de belangen van onze inwoners. De voorzitter: De heer Kleine Schaars.

De heer Kleine Schaars: Voorzitter, dan nog een keer de vraag aan mijnheer Akdemir. Hebben wij een keuze, ja of nee? De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, de keuze is, nee. We hebben geen keuze. Ik denk, dat we echt voor moeten stemmen hier. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Is de heer Akdemir dan niet van mening, dat ondanks alle boze woorden en, dat die vindt, dat de provincie oncollegiaal gehandeld heeft en dat soort niet, dat hij nu met, als hij hier voorstemt, dat die eigenlijk oncollegiaal bedrag, beloont? De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Ja, voorzitter. Ik zie ook geen andere opties meer. Als wellicht mijnheer Kleine Schaars bij de provincie Gelderland wil aansluiten of iets dergelijks, dan zie ik graag een voorstel. Maar ik weet niet, wat we nog in onze macht kunnen doen, om dit besluit te bestrijden. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, laten we het leuk houden. Ik kan net als mijnheer Akdemir, een raar gebaar. Maar dat ga ik niet doen. We zitten hier in provincie Overijssel. We zijn onderdeel van deze RES-regio, we zijn onderdeel van deze gemeenten. We hebben over deze programmeringsafspraken. U heeft de keuze, ja of nee te zeggen. U geeft geen antwoord. U zegt alleen, u gaat instemmen. Maar u heeft een keuze, u kunt nee zeggen.

34 De voorzitter: Oké, waarvan akte. Andere vragen nog? Niet? Dan gaan we naar DeventerNu. De heer Van den Nieuwenhof: Ik heb allemaal water hier, ik weet niet waarvan dat is. Misschien stoom van de heer Akdemir, of zo. Condens. Oké. Dank u wel, voorzitter. Om het makkelijk te maken, DeventerNu is voor windmolens en voor zonopwek. We hebben het gewoon nodig. Alleen, de manier waarop en met name de aspecten gezondheid en geluid, en dat was ook voor DeventerWint een belangrijk thema, om mensen te mobiliseren. DeventerWint heeft met heel veel mensen ingesproken. Ik heb heel veel frustratie gehoord, heel veel frustratie gezien. Ze kwamen met ideeën en suggesties. Maar, ja, weinig gehoor. Dus vanavond is een belangrijk avond. Maar dat heeft iedereen volgens mij, wel door. De programma afspraken, vier, 47 en 54 is voor ons, DeventerNu een dilemma. En dan zeg ik maar heel makkelijk, ik mis zuurstof in het politieke debat. Daar bedoel ik mee, het mes is op onze keel gezet. Hebben we in 2021 niet laten zien aan de burgers, dat participatie anders moet? De GroenLinks wethouder Carlo Verhaar had gezegd, we moeten het anders doen. We hebben honderd, honderdvier insprekers gehad. Daar werd uit geconcludeerd door het college, we moeten het inderdaad anders doen. Mooi streven. Het nieuwe college komt aan boord en zegt, we gaan gewoon weer naar drie en dertien.

Hoezo participatie in 2021? Waarom luisteren we niet naar onze inwoners? Is toch wel zo belangrijk. Dit college kwam vervolgens met een geweldig idee, burgerberaad over zon en wind. Ook dit gebeuren qua zon en wind met burgerberaad, ging gewoon naar de prullenbak. We hebben heel veel kostbare tijd verloren met dit burgerberaad. Wat we nu met burgerberaad met milieu gaan doen, dat is wat anders. Maar, toe maar. De programma afspraken treden wat dat betreft, buiten de kader, dat door de gemeenteraad is vastgesteld. We hadden namelijk vastgesteld in het RES 1.0, vier, drieënzestig gigawatt. In de programma afspraken hebben we nu, honderdnegenenveertig. Je moet het maar bedenken. Vanwege het buiten de kaders treden wordt dit voorstel, wordt het voorstel voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit zegt naar mij, of naar onze indruk, natuurlijk alles. Want wij moeten de keuze maken. We moeten nieuwe afspraken maken. Zoveel mogelijk is onze mening, de boel op hold zetten en wachten op de cijfers van RIVM in 2025. Of, wat ik vorige week ook had gezegd in de Raadstafel, dat het RIVM 2027 komt. En dan refereer ik aan de brief van de heer Jetten, van 12 maart 2024. DeventerNu is tegen de programmeerafspraken en daar wou ik het bij laten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nieuwenhof, Van den Nieuwenhof.

Reacties nog, op uw bijdrage? Niet? Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste ronde. Dan gaan we nu naar reactie van het college, op de verschillende moties en amendementen. Het woord is aan de wethouder Van Essen. De heer Van Essen: Ja, voorzitter. Voordat ik naar de moties en amendementen ga, heel even kort ook mijn waardering uitspreken aan de raad, dat zij eigenlijk dezelfde, hetzelfde dilemma als het college doormaken. Wat gebeurt er als je dit wel doet, deze afspraken maken? Wat gebeurt er als je deze afspraken, niet maakt? Betekent dan, dat je iets kunt veranderen, kunt tegenhouden? Nou, volgens mij hebben de fracties net uitvoerig aangegeven, wat de gevolgen kunnen zijn. Ook blij, dat die realiteitszin ja, goed bij iedereen ja, is ingedaald. Is denk ik, belangrijk om vanavond een besluit te kunnen nemen. Dan de verschillende moties en amendementen. Begin ik even bij die van GroenLinks. Denk, dat oordeel aan uw raad is, of u meer gebieden voor meer windenergie open wilt stellen. Dus laat dat duidelijk zijn. Het college hecht er wel aan, om dezelfde overweging die de heer Evers net even naar voren bracht, om die ook te delen. Voordat wij tot het sluiten van de programmeerafspraken over zijn gegaan, hebben we ook alle inwoners die in de buurt wonen van die gebieden, die de provincie heeft opgelegd een brief gestuurd.