2023-873 Programmabegroting 2024 MJB 2025-2027 incl bijlagen
Tekst van het document
De focus zal blijven om in samenwerking met interne en externe partners vanuit een programmatische insteek de veiligheid, rechtvaardigheid en weerbaarheid te versterken in Deventer. Vergunningen verlening en Toezicht en handhaving ondersteunen de uitvoering van het beleid.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 57
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Openbare orde en veiligheid
1.1 Crisisbeheersing en brandweer; 1.2 Openbare orde en veiligheid; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Behouden en verbeteren van de objectieve en subjectieve veiligheid
1
2
✔
Deventer is een gemeente die veilig is en voelt en dat willen we zo houden. Prestatie
Deelnemen aan het Zorg- en Veiligheidshuis IJsselland
Budget
We nemen deel aan het Zorg- en Veiligheidshuis IJsselland. Het Zorg- en Veiligheidshuis is een samenwerkingsverband op het snijvlak van de beleidsvelden veiligheid en zorg. Het Zorg- en Veiligheidshuis biedt expertise in ernstige overlast zaken, jeugdproblematiek, huiselijk geweld, etc.
€100.000
Prestatie
Budget
Verkrijgen en behouden van het keurmerk veilig ondernemen
We verkrijgen en behouden voor ieder winkelgebied en alle bedrijventerreinen het keurmerk veilig ondernemen.
€25.000
Prestatie
Budget
Versterken van het bewustzijn van de gevaren van digitale criminaliteit
We vergroten het bewustzijn van inwoners op het gebied van digitale criminaliteit door middel van publiekscampagnes en voorlichting voor specifieke doelgroepen.
€10.000
Prestatie
Budget
Versterken van bestuurlijke aanpak tegen drugscriminaliteit
We verminderen drugsoverlast op straat door middel van bestuurlijke maatregelen (APV, wet Damocles). Daarnaast stellen we nieuw coffeeshopbeleid vast.
€10.000
Prestatie
Budget
Zorgdragen voor een ongunstig klimaat voor ondermijnende activiteiten
We vergroten de bewustwording en meldingsbereidheid van criminaliteit bij inwoners, ondernemers en instellingen door middel van voorlichting. We richten ons daarbij primair op branches waar faciliteerders van criminaliteit voorkomen. We hebben een actueel integraal beeld van criminele processen zodat we samen met andere overheidsorganisaties criminele kopstukken, faciliteerders, locaties, gelegenheden en vermogen in deze georganiseerde vorm van criminaliteit kunnen aanpakken. Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 58
3
€100.000
4
Opgave Doelstelling: Voorkomen en verminderen van de onveiligheid in Deventer veroorzaakt door brand, ramp of crisis
1
2
4
✔
We voorkomen en verminderen de onveiligheid in Deventer veroorzaakt door brand, ramp of crisis. Prestatie
3
Bewaken en monitoren van prestaties van de Veiligheidsregio IJsselland
Budget
We bewaken en monitoren de prestaties van de Veiligheidsregio IJsselland.
€ 7.900.000
Prestatie
Budget
Voorbereiden en uitvoeren van gemeentelijke crisistaken
€10.000
We bereiden de gemeentelijke crisistaken voor en voeren deze uit.
Opgave Doelstelling: Zorgdragen voor de naleving van regels en voorschriften ten behoeve van de openbare orde
1
2
✔
We dragen zorg voor de naleving van regels en voorschriften ten behoeve van de openbare orde. Prestatie
Uitvoeren toezicht en handhaving
3
Budget
We houden toezicht en handhaven de regels in het publieke domein, door uitvoering van de activiteiten die zijn vastgelegd en geprioriteerd in het Uitvoeringsprogramma VTH.
€1.270.000
Prestatie
Budget
Uitvoeren vergunningverlening
We verlenen vergunningen en adviseren over bijzondere wetten (horeca, evenementen, coffeeshops en seksinrichtingen) waardoor 100% van de vergunningplichtige bedrijven en organisaties voldoen aan alle wettelijke eisen.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 59
€1.200.000
4
Beleidsindicatoren Nummer Taakveld
Naam
Toelichting
6
Veiligheid
Verwijzingen Halt
Jaar
2023
2022
2021
2020
Waarde
8
11
8
12
Nummer Taakveld
Aantal per 1.000 jongeren
Naam
Toelichting
8
Veiligheid
Winkeldiefstallen
Jaar
2023
2022
2021
2020
Waarde
2,70
1,80
2,80
3,30
Nummer Taakveld
Aantal per 1.000 inwoners
Naam
Toelichting
9
Veiligheid
Geweldsmisdrijven
Jaar
2023
2022
2021
2020
Waarde
3,90
4,40
4,50
5,90
Nummer Taakveld
Aantal per 1.000 inwoners
Naam
Toelichting
10
Veiligheid
Diefstallen uit woning
Jaar
2023
2022
2021
2020
Waarde
1,80
1,80
1,30
2,70
Nummer Taakveld
Aantal per 1.000 inwoners
Naam
Toelichting
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
11
Veiligheid
Jaar
2023
2022
2021
2020
Waarde
5,90
6,10
7,10
7,20
Aantal per 1.000 inwoners
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 60
Bron Bureau Halt
Bron CBS
Bron CBS
Bron CBS
Bron CBS
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
22.044
13.345
13.257
13.107
12.949
Baten
9.935
1.098
1.031
957
958
-12.109
-12.247
-12.226
-12.150
-11.991
Storting in reserves
130
0
0
0
0
Putting uit reserves
514
14
14
14
14
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
384
14
14
14
14
-11.725
-12.233
-12.212
-12.136
-11.977
Saldo exclusief reserves
Saldo inclusief reserves
De wijziging van het saldo inclusief reserves met €508.000 in 2024 ten opzichte van 2023 is als volgt te verklaren: • • • •
Reguliere prijs- loon index €140.000 stijging; Budget aanpak kamerverhuur (VJN) €34.000 stijging; Inhuur toezicht kamerverhuur in 2023 €107.000 daling; Bijdrage Veiligheidsregio IJsselland €433.000 stijging;
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Openbare Orde en Veiligheid
2023
2024
2025
2026
2027
Crisisbeheersing en Brandweer
-8.323
-8.365
-8.340
-8.280
-8.121
Openbare orde en Veiligheid
-3.786
-3.882
-3.886
-3.870
-3.870
Saldo exclusief reserves
-12.109
-12.247
-12.226
-12.150
-11.991
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 61
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Aanpak grensoverschrijdend gedrag en geweld in afhankelijkheidsrelaties
Bestandsgrootte
Sekswerkbeleid Deventer Beleidsregel wet Bibob gemeente Deventer Regelgeving evenementen Uitvoeringsprogramma VTH 2023 Huisvestingsverordening 2022 Strategische Veiligheidsagenda 2024-2027
0,2 Mb 1,0 Mb 1,0 Mb 0,1 Mb
Openen Deze aanpak wordt begin 2024 aan de gemeenteraad aangeboden. Dit beleidsstuk wordt in Q4 2023 ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden Beleidsregel wet Bibob gemeente Deventer Evenementenbeleid Uitvoeringsprogramma VTH 2023 Huisvestingsverordening 2022 Deze agenda wordt in Q4 2023 ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 62
Leefomgeving Omschrijving Dit programma omvat de inrichting, het onderhoud en verbetering van het onderhoud van de openbare ruimte en het uitvoeren van maatregelen voor een betere bereikbaarheid en verkeersmobiliteit, parkeren en de realisatie van nieuwe fysieke infrastructuur. De belangrijkste taken van dit programma zijn het uitvoeren van beheertaken, het veiligheidsonderhoud, het dagelijks - en regulier onderhoud, het groot onderhoud, her- inrichtingen in de openbare ruimte en het exploiteren van het haven- en parkeerbedrijf. Wij regisseren de uitvoering van deze kerntaken. Tegelijkertijd transformeren wij naar een stimulerende, faciliterende en loslatende gemeente, die ruimte biedt aan burgerinitiatief en zelfbeheer. Naast de zorg voor een (duurzame) instandhouding van de leefomgeving zijn er in de loop der jaren een aantal belangrijke zaken/waarden toegevoegd aan de maatschappelijke betekenis van de openbare ruimte voor de gemeenschap. Deze staan uitgebreid beschreven in de vastgestelde Visie Leefomgeving en worden samengevat in de hieronder genoemde 4 pijlers. Daarnaast bestaat dit programma uit enkele publiekrechtelijke taken voor onderdelen die aan de openbare ruimte zijn gerelateerd. Dit zijn de ligplekken in de havens, inritten, rioolaansluitingen, verkeersbesluiten, kabels en leidingen en begraafplaatsen De verhouding tussen overheid en de samenleving verandert.
Voor Deventer is de visie Leefomgeving het uitgangspunt. De visie gaat uit van 4 pijlers: 1. Schoon, heel en veilig 2. Bewuste inrichting 3. Maximaal rendement 4. Ruimte voor initiatief Door het beperkte investeringsvermogen van de afgelopen jaren bij zowel gemeente als partners transformeert de instandhouding van de openbare ruimte naar een meer organische manier van buurtvernieuwing. Wij brengen kleinschalige ontwikkelingen en reguliere beheermaatregelen organisatorisch en financieel onder in één proces. Nu met de gebiedsgerichte aanpak en het wijkgericht werken ontstaan meer kansen om vanuit een integrale programmering de beschikbare middelen nog doelmatiger in te zetten en beter op elkaar af te stemmen. De actualiteit Een duidelijke ontwikkeling die wordt waargenomen is dat de gebruiksdruk op de openbare ruimte nog steeds flink aan het toenemen is en dit vraagt extra inspanningen om hier goed grip op te houden. Steeds weer nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en inzichten vragen om een antwoord van de gemeente om hier allemaal op een verantwoorde manier een plek aan te geven. Je kan hierbij denken aan klimaatverandering, energie transitieopgave, participatieinitiatieven, fitheid/gezondheidsbehoeften, de inclusieve samenleving, nieuwe vormen van mobiliteit maar vooral dat wonen, werken en recreëren allemaal veel meer geïntegreerd wordt in ons dagelijks levenspatroon.
Kortom dit vraagt om een duidelijke regie in die openbare ruimte die een ontwikkelende en faciliterende grondhouding in het beheer van de openbare ruimte nodig heeft. Naast deze houding is het onvermijdelijk dat dit een grotere claim gaat leggen op de beschikbare middelen in de komende jaren.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 63
Actuele beleidscontext Het programma Leefomgeving en Bereikbaarheid zet zich al geruime tijd hard in om alle afgesproken doelen en prestaties van de programmabegroting waar te maken. Dit gebeurt volgens lijnen zoals deze in de Visie Leefomgeving (2014) en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma (2016) zijn vastgelegd. De kern van deze visie is dat er voor iedereen in Deventer een schone, hele en veilige leefomgeving wordt geboden. Met daarbij het streven naar een maximaal rendement van de investeringen, ruimte voor initiatief en uiteindelijk een fijne en prettige woonomgeving. Ondanks het feit dat de Visie Leefomgeving nog een grote mate van actualiteit en urgentie ademt, wordt ingezet op het actualiseren van deze visie ten einde beter aan te kunnen sluiten bij actuele ontwikkelingen op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie en verduurzaming in de gehele beheer en onderhoudscyclus. Ook zal daarmee meer duiding worden gegeven aan het begrip ‘Ontwikkelend beheren’ waarbij hele buurten door interventies vanuit programma Leefomgeving functioneel naar het juiste niveau getild worden. Daarbij gaan de thema’s vergrijzing, gezondheid, inclusiviteit en (bewoners) initiatieven om extra inzet vragen de komende jaren bij leefomgeving.
Reeds geruime tijd wordt geconstateerd dat het steeds moeilijker wordt om de gehele opgave waarvoor het programma Leefomgeving staat waar te kunnen maken. In 2023 is de nota kapitaalgoederen opgesteld met daarbij een goede onderbouwing hoeveel middelen benodigd zijn. Bij de Voorjaarsnota 2023 is daar nu voor een deel aan tegemoet gekomen maar is daarmee nog niet geheel op orde gebracht. Om daar wel in te voorzien zullen extra aanvullende middelen nodig zijn om aan alle (wettelijke) eisen en (maatschappelijke) wensen te kunnen voldoen de komende jaren. 1. Ontwikkelingen en trends voor de komende jaren Inleiding Welke ontwikkelingen hebben we gezien in de afgelopen jaren en welke ontwikkelingen zien we de komende jaren op ons afkomen? De trends en de ontwikkelingen die gesignaleerd worden zijn een mix van zaken die al spelen, zich ook voort blijven zetten en zaken die vrijwel zeker gaan spelen in de nabije toekomst. Er volgt hieronder een weergave van diverse zaken die invloed hebben op de inrichting en het beheer en onderhoud van onze Leefomgeving. Deze beïnvloeden ons handelen en de inzet van de beschikbare en benodigde middelen voor de komende jaren. De ontwikkelingen en trends De verandering van ons klimaat is een tijd geleden al onderkend en heeft geresulteerd in een klimaatadaptatieprogramma om zo wateroverlast, droogte en hittestress doelmatig aan te kunnen pakken.
We zijn gestart met een langdurig en intensief traject om deze knelpunten het hoofd te kunnen bieden. De eerste stappen zijn dus gezet maar er liggen nog de nodige uitdagingen op dit vlak die we aan moeten gaan. De energie- en warmte-transitie -opgaven hebben gevolgen voor de gebouwde fysieke omgeving maar deze transities hebben ook een enorme impact op de, niet-bebouwde fysieke leefomgeving, de openbare ruimte. Er komen voorzieningen onder en ook boven de grond, waardoor deze open gemaakt moet worden en aan de nu aanwezige inrichting aangepast moet worden. Hier gaat dus nog het nodige veranderen in de nabije toekomst. De circulaire en duurzame samenleving is niet direct een geheel nieuwe ontwikkeling maar deze gaat wel steeds meer het handelen in en de inrichting van de fysieke leefomgeving beïnvloeden. De aanbestedingen gaan daar nog meer op ingericht worden. De inrichting en het beheer van de openbare ruimte wordt anders dus er zal ook een andere inzet van (meer) middelen plaats gaan vinden de komende jaren. Een andere duidelijke trend is dat mensen een gezonde samenleving steeds belangrijker vinden en tevens zien we dat men dit ook meer wil integreren in de dagelijkse levenscyclus.
Zeker sinds de komst van Corona hebben mensen het buiten sporten en bewegen in de dagelijkse leefomgeving opnieuw uitgevonden en zijn wonen, werken en recreëren (sporten) meer met elkaar verweven geraakt. Naast de speelvoorzieningen voor kinderen melden ook steeds vaker volwassenen zich met sport- en speelbehoeften in hun directe woonomgeving. Gezondheid in de openbare ruimte is voor de komende jaren een belangrijk thema. Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 64
In het verlengde van bovengenoemde behoeften is er een duidelijk waarneembare beweging dat bewoners en soms ook bedrijven met initiatieven naar ons toe komen om enkele onderdelen van de openbare ruimte aan te mogen passen of soms zelfs in eigen beheer te mogen krijgen. De participatie samenleving in alle facetten, van heel bescheiden een paar plantjes bij een boom tot en met right to plan/challenge, vraagt om zorgvuldige begeleiding zeker wanneer we als gemeente de regie vast willen houden. Een andere waarneembare trend die zich nog steeds meer manifesteert is de zogenaamde juridificering van de maatschappij. Dat is logisch omdat steeds meer mensen veel dichter op elkaar wonen. Veel vaker dan in het verleden bewandelen bewoners en bedrijven de juridische weg om hun gelijk te krijgen en daarmee zaken naar hun hand te zetten. Het zal duidelijk zijn dat we hier graag op een juiste en adequate manier op moeten reageren en dat het ook inzet vraagt van ons. Het continu meebewegen en meedenken in behoeften die voortkomen uit verschillende invalshoeken zoals die bijvoorbeeld ontstaan door een vraag vanuit de gewenste inclusieve maatschappij maakt dat er ook hierop adequaat ingespeeld moet worden bij de inrichting van onze openbare ruimte. Iedereen moet mee kunnen blijven doen en waar nodig betekent dat ook een aangepaste openbare ruimte.
Dit veroorzaakt een vraag/behoefte die niet altijd gelijke trend houdt met de technische programmering. De vastgestelde omgevingsvisie geeft ook aan dat we midden in de maatschappij staan en samen met de bewoners, bedrijven en alle belanghebbende partijen in de stad moeten bouwen aan onze gemeente. De organisatie dient daarvoor verschillende rollen aan te kunnen nemen, die variëren van regisseur, beheerder, participant, realisator tot informant. In de openbare ruimte zijn deze rollen allemaal aan de orde en soms lopen deze rollen door elkaar heen. Bovenstaande sluit ook weer nauw aan op de ambitie om een participatieve samenleving te willen zijn en daarmee bewoners en bedrijven ruimte te geven voor initiatieven in allerlei vormen en verschillende omvang. Van kleinschalig (stoeptegel)- niveau tot en met right to challenge met alles wat daartussen zit en wat daarbij komt kijken. Veelal spelen zich dit soort zaken af in de openbare ruimte en zal daar passend op gereageerd moeten worden. Dan zijn er de nog de diverse grote ambities van Deventer zelf waarin we met partijen gebiedsgericht willen bouwen aan de toekomst van onze mooie gemeente. De openbare ruimte is een belangrijk onderdeel, het fundament, dat bij al die gebieden volwaardig meegenomen dient te worden zodat het functioneren ervan al in een vroeg stadium een volwaardige plek krijgt in het geheel.
We denken hierbij aan onder andere de bereikbaarheid, de groenstructuur, het klimaatadaptatieprogramma, het thema gezondheid, ontmoeting, riolering, etc. Vooral door de grote ontwikkeling op het gebied van Wonen, Ruimte en Stad zijn er op het vlak van bereikbaarheid (op peil houden) en een robuuste groen/blauwe structuur behouden/ontwikkelen flinke uitdagingen te verwachten de komende jaren. Denk hierbij aan het verbeteren/uitbouwen van de fietsinfrastructuur maar ook aan de afronding van het Hanzetrace (verdubbeling Van Oldenielstraat) is daarbij van belang. De groen/blauwe infrastructuur is van groot belang voor o.a. de benodigde klimaatmaatregelen, gezonde leefomgeving, aantrekkelijke leefstad en voor recreatiemogelijkheden. Om al deze zaken goed in beeld te houden is het nodig om de data goed op orde te krijgen en de systemen zowel binnen als buiten op elkaar afgestemd te krijgen zodat we de juiste sturingsinformatie in handen hebben. Het data-gestuurd werken zorgt ervoor dat we regie houden op hetgeen er gebeurt in de gemeente. Ook kunnen we daarmee communiceren met andere partijen en overheden die eveneens belangen hebben bij een organisatie die weet wat er speelt. Het stelt ons tevens beter in staat om van tijd tot tijd innovatieve zaken in te brengen in onze leefomgeving. 2.
Concrete vragen en aandachtspunten De vraag is niet zozeer of we met de bovengenoemde ontwikkelingen mee willen bewegen en mee willen doen maar meer hoe we dit zouden kunnen doen de komende jaren. Staan we ingesteld als organisatie om al deze opgaven aan te kunnen? Beschikken we over de gevraagde kennis en ervaring? De verwachting daarbij is dat op het vlak van capaciteit zowel kwantitatief als kwalitatief aanvulling nodig is bij het programma Leefomgeving om alle veranderingen, aanvullende behoeften en maatschappelijke groei op te kunnen vangen.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 65
Hebben we voldoende middelen om de stad en het buitengebied op orde te houden maar ook om mee te kunnen groeien met de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen? Beschikken we al over de juiste 'gereedschappen’ om al deze zaken aan te kunnen en zijn ze op korte termijn inzetbaar? Wordt er op de juiste wijze regie gevoerd op de openbare ruimte in Deventer om alle ontwikkelingen op een goede manier een plek te geven in de komende jaren? Dit ook in relatie tot de verbonden partijen die voor ons actief zijn. Waar het programma Leefomgeving zich tot enkele jaren geleden zich nog ‘enkelvoudig’ kon richten op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, dient zij zich nu steeds meer op andere integrale gemeentelijke doelstellingen te richten om hiermee te kunnen voldoen aan de brede maatschappelijke verwachtingen. Daarom zijn er nu al afspraken gemaakt om op een wijkgerichte manier en integraler naar de brede opgaven te kijken en daar een passende gezamenlijke programmering op te zetten voor de inrichting van een gebied of een wijk. In een gebiedsgerichte aanpak kunnen we kruisverbanden aanbrengen vanuit het sociaal en ruimtelijk domein. Daarbij kun je de opgaven zoals energie- en warmte-transitie, toekomstige bedrijventerreinen, klimaatadaptatie, een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving goed borgen.
De aanleidingen om zaken in de inrichting en of het beheer in de leefomgeving aan te passen worden dus niet meer louter en alleen ingegeven door een technische noodzaak maar ook omdat we als gemeenschap andere eisen stellen dan enkele jaren geleden. Het overkomt ons dan ook steeds vaker dat bewoners, bedrijven of andere belanghebbenden met verzoeken voor aanpassingen komen, ruim voordat de inrichting aan groot onderhoud toe is. Het knelpunt hierbij is dat we daar de middelen niet altijd voor hebben en de verzoeken niet (volledig) kunnen honoreren. Het programma Leefomgeving wil graag die brede regierol in de openbare ruimte op zich nemen. Daarbij zien we naast de wijkgerichte aanpak en een aantal andere activiteiten die al in gang zijn ingezet, 3 hoofdsporen voor ons; 1. Het eerste spoor is het maken van een nota kapitaalgoederen Leefomgeving (NKG) waarin staat wat we aan assets (producten) allemaal hebben in de openbare ruimte en wat het kost om deze (duurzaam en) op niveau in stand te houden. In deze nota kapitaalgoederen kijken we niet alleen naar de vervangingsopgave maar ook naar de onderhoudsopgave. Daarnaast is gekeken naar de gevolgen van het begrotingstechnisch geheel aan te laten sluiten op de BBV. Daarmee geeft de nota kapitaalgoederen meerjarig inzicht in de stand van zaken van alle elementen die onderdeel uitmaken van de leefomgeving.
De nota kapitaalgoederen Leefomgeving is begin 2023 aan de raad gepresenteerd. De resultaten daarvan zijn gebruikt in de aanloop naar de Voorjaarsnota 2023 inclusief meerjarig perspectief. Bij de behandeling van de voorjaarsnota is een eerste stap gemaakt naar aanvullende dekking. Afgesproken is dat in 2027 een herijking van de nota kapitaalgoederen Leefomgeving plaatsvindt welke verdere vervolgstappen noodzakelijk zijn. We sluiten echter niet uit dat een bijstelling van de nota kapitaalgoederen Leefomgeving tot aan de herijking in 2027 noodzakelijk zal zijn. 2. Het tweede spoor is het opzetten van een zogenaamde tactische beheer cyclus waarin we de middellange termijnplanning van het onderhoud in beeld gaan brengen. De toegevoegde waarde van deze planning is dat we beter kunnen afstemmen op transitie-opgaven en andere langere termijnplanningen als bijvoorbeeld TBBT, energietransitie en de gehele ontwikkeling Wonen en Voorzieningen; 3. Het derde spoor is meer van organisatorische aard en moet aangeven wat is er kwalitatief en kwantitatief nodig is om alle ontwikkelingen en doelstellingen waar te kunnen maken in de komende jaren.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 66
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Leefomgeving
0.5 Treasury; 0.63 Parkeerbelasting; 2.1 Verkeer en vervoer; 2.2 Parkeren; 2.4 Economische havens en waterwegen; 2.5 Openbaar vervoer; 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; 6.3 Inkomensregelingen; 7.2 Riolering; 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Bereikbaarheid van Deventer
1
2
We zorgen voor een goede (duurzame) bereikbaarheid van Deventer.
✔
✔
Prestatie
Onderzoek vergroten parkeerruimte
We onderzoeken de mogelijkheden naar het vergroten van parkeermogelijkheden rondom de binnenstad. Na onderzoek en positieve resultaten wordt overgegaan tot planvorming en realisatie.
Prestatie
Baggeren voorhaven
€500.000
Prestatie
Budget
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 67
✔
€400.000 (met bijbehorende kapitaallasten €21.000) en onderzoek, planologische procedure en planvorming; circa €100.000
Om de bereikbaarheid van de haven blijvend te garanderen gaan we een deel van de haven uitbaggeren in 2024.
Het huidige systeem voor een tijdelijke hoogwaterkering met bigbags is vrijwel op en kan nog maar een keer ingezet worden. Op incidentele momenten is het echter noodzakelijk om over een tijdelijke en flexibele hoogwaterkering te blijven beschikken. Komend jaar wordt onderzocht wat een duurzame en verantwoorde manier is om de hoogwaterkering in te blijven vullen.
4
Budget
Budget
Onderzoek flexibele hoogwaterkering
3
€75.000
Prestatie
Investering fietspad Oostermaatsdijk
Budget
We gaan in 2024 een haalbaarheidsonderzoek instellen om vervolgens over te kunnen gaan tot realisatie van een vrijliggend fietspad langs de Oostermaatsdijk. Het fietspad zal conform richtlijnen BBV geactiveerd worden. Hier komen ter zijne tijd kapitaallasten uit voort.
€25.000
Prestatie
Budget
Aanpakken van de verkeersongevalslocaties concentratiepunten
Aan de hand van de monitoring van de ongevalslocaties worden de concentratiepunten in beeld gebracht en waar nodig aangepakt. Prestatie
p.m.
Fietsvoorzieningen (parkeren) verbeteren
Budget
Naar aanleiding van de door de raad aangenomen motie bij de VJN2023 gaan we in samenwerking met de centrum(parkeer)garage, een bewaakte fietsenstalling in het centrum van Deventer realiseren. Opgave Doelstelling: Waardering openbare ruimte; het schoon (mooi) heel en veilig houden van de fysieke leefomgeving
1
2
We voldoen aan de beeldmeetlatten zoals vastgelegd in de 'Uitvoeringsagenda bij de visie Leefomgeving' (monitoren d.m.v. de maandelijkse schouwresultaten). Inwoners waarderen de openbare ruimte in 2023 gemiddeld met een 6,7. (monitoren met 2-jaarlijks bewonersonderzoek).
✔
✔
Prestatie
Regulier onderhoud van de openbare ruimte door afspraken met verbonden partijen (via DVO's) en marktpartijen Er zijn contracten en overeenkomsten met onze verbonden partijen en met marktpartijen om het dagelijks onderhoud aan de openbare ruimte te realiseren. Het regulier of dagelijks onderhoud is deels belegd bij de verbonden partijen als HGB (groen) en Circulus (reiniging). In de dienstverleningsovereenkomsten (DVO's) wordt dit jaarlijks vastgelegd. Prestatie
MJOP-MIND projecten (groot onderhoud)
We combineren de opgave en de middelen voor groot onderhoud (MJOP), voor vervanging (MJOP) en voor de voor het optimaliseren van de verkeersinfrastructuur (MIND) in de hele openbare ruimte tot één integrale opgave. Daarbij streven we naar maximaal rendement en maximale meerwaarde. Een belangrijke werkwijze hierbij is de buurtgerichte aanpak waarbij geografisch en technisch de middelen worden gebundeld.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 68
3
Budget €14.000.000
Budget €300.000
4 ✔
Prestatie
Nota kapitaalgoederen (NKG)
Budget
We monitoren of we met de verkregen middelen, die via de VJN2023 worden toegevoegd aan het programma, de minimale kwaliteit en de veiligheid van de openbare ruimte kunnen blijven garanderen.
€125.000
Prestatie
Budget
IJsselpromenade
We gaan onderzoeken of er bij het geplande onderhoud van het stuk Spoorbrug-Haven extra ingezet kan worden op het verbeteren van de kwaliteit (Groen en Toegankelijkheid) van de wandelpaden langs de IJssel (het stuk Spoorbrug-Haven) en het stadslab en de initiatiefnemer IJsselpromenade, duurzaamheidsteam Zandweerd, te betrekken in de voorbereiding en uitvoering van dit onderhoud. Deze partijen zijn al met elkaar verbonden en denken al na over verbetering van het stuk Spoorbrug-Haven. Prestatie
p.m.
Versnelling op orde brengen kapitaalgoederen Deventer
Budget
In de begroting 2024-2027 ruimte te reserveren voor een “versneld ingroeiscenario” om sneller te anticiperen op de geraamde opgaven in de openbare ruimte.
€1.500.000
Opgave Doelstelling: Bewuste inrichting afgestemd op de behoefte die past bij de situatie en de huidige tijd (anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen) Bij het (groot) onderhoud aan de openbare ruimte sturen we niet alleen op de technische toestand van de leefomgeving maar sturen we op een inrichting die past bij de functionele eisen die daar op dit moment aan gesteld worden. Prestatie
Uitvoering geven aan het klimaatadaptatieprogramma
We geven, conform het coalitieakkoord, uitvoering aan het in 2021 vastgestelde klimaatadaptatieprogramma.
Prestatie
Vergroenen binnenstad
2
3
4
✔
✔
✔
✔
Budget p.m.
Budget
In 2023 is gestart met het vergroenen van de binnenstad. Dit betreft een nieuwe opgave voortvloeiend uit het coalitie akkoord. In 2024 gaan we hier mee verder. Prestatie
1
Overname speeltoestellen stichting Tevreden
We nemen de speeltoestellen over van stichting Tevreden waardoor ze terug zijn bij het gemeentelijk onderhoudsareaal.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 69
€100.000
Budget €475.000
Prestatie
Invoering boomkroonmonitor
Budget €45.000
De komend drie jaar het totale boomkroonvolume in Deventer te monitoren en hierover jaarlijks aan de raad te rapporteren.
Opgave Doelstelling: We bieden ruimte voor initiatief in de leefomgeving om zo een plus toe te voegen aan de leefomgeving
1
2
3
We doen een beroep op inwoners en bedrijfsleven om samen met ons te zorgen voor de kwaliteit van de leefomgeving. (tekst uit het coalitieakkoord)
✔
✔
✔
Prestatie
De initiatieftafel faciliteert diverse bewonersinitiatieven
Budget
In 2024 worden weer diverse initiatieven gefaciliteerd in de openbare ruimte.
Prestatie
p.m.
Meenemen bewonersinitiatief bij herinrichting Van Vlotenlaan
Budget
Bij de uitvoering van het onderdeel van de Van Vlotenlaan uit MJOP-MIND na te gaan welke meekoppelkansen er zijn om – naar aanleiding van de ideeën van de bewoners - het winkelplein De Hoogstraat aantrekkelijker te maken. De raad tijdig te informeren over de mogelijkheden, meekoppelkansen en de eventuele (financiële) consequenties daarvan. Prestatie
4
p.m.
Outdoor Freerunpark
Budget €25.000
In overleg met de jongeren, freerunners en andere betrokkenen na te gaan wat de voorwaarden en wensen zijn ten aanzien van een attractief en duurzaam freerunpark, aanvullend op de bestaande voorzieningen en op basis hiervan een ‘houtkoolschets’ te maken en na te gaan welke potentiële geschikte locaties op Deventer grondgebied bestaan voor de realisatie van dit volwaardige freerunpark, en in samenspraak met de voornoemde betrokkenen tot een voorkeurslocatie te komen.
Opgave Doelstelling: Sturen op beleving en gedrag
1
2
3
Bij het werken in de leefomgeving krijgt beleving (en gedrag) in de openbare ruimte een zwaar accent naast het maken van economische en sociale verbindingen.
✔
✔
✔
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 70
4
Prestatie
Verbetering verblijfskwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad
We sturen op het verbeteren van de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad.
Prestatie
Verlichting binnenstad (agenda)
in 2024 voorstellen voorleggen aan het college om de binnenstad nog verder door te laten ontwikkelen van 'place to buy' naar 'place to be' d.m.v. verlichting. Prestatie
Kwaliteitsimpuls binnenstad (agenda)
In 2024 worden voorstellen voorgesteld voor kleinschalige kwaliteitsverbeteringen in openbare ruimte van de binnenstad.
Prestatie
Herinrichting Triple B-pleinen Deventer
In 2024 een procesmatig overzicht aan te bieden van wat er per plein benodigd is om te komen tot een (herinrichtings-)plan.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 71
Budget p.m.
Budget p.m.
Budget p.m.
Budget €1.000.000
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
48.167
47.089
44.343
43.768
43.838
Baten
15.914
17.042
16.371
16.371
16.371
Saldo exclusief reserves
-32.253
-30.047
-27.972
-27.397
-27.467
Storting in reserves
616
827
855
854
855
Putting uit reserves
5.533
2.108
1.109
1.107
1.052
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
4.918
1.281
255
252
197
-27.335
-28.765
-27.718
-27.145
-27.270
Saldo inclusief reserves
De wijziging van het saldo inclusief reserves met circa €1.430.000 in 2024 ten opzichte van 2023 is grotendeels als volgt te verklaren: Lasten (daling €2,2 miljoen) Bij de 1e kwartaalrapportage 2023 en de Voorjaarsnota 2023 is voor €1,2 miljoen aan incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2024. Dit betreft: • beschikbaar gestelde middelen voor onder meer het uitbaggeren van de voorhaven (€500.000), het overnemen van speeltoestellen (€475.000) en de nota kapitaalgoederen (€125.000); • De incidentele budgetten 2023 en overgehevelde budgetten 2022 vallen voor €2,6 miljoen vrij; • In verband met de daling van de rente-omslag dalen de kapitaallasten met €294.000; • Door de vaststelling van de NKG is er in 2024 €125.000 beschikbaar. Baten (stijging €1,1 miljoen) De baten stijgen voornamelijk door indexatie van de tarieven (€921.000) en overige opbrengsten (€200.000) Putting reserves (stijging €1,1 miljoen) Het saldo reserves daalt per saldo met €3,6 miljoen. In 2024 is er minder putting uit de reserves benodigd.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 72
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Leefomgeving
2023
2024
2025
2026
2027
Begraafplaatsen
-233
-231
-232
-233
-233
Economische Havens en waterwegen
-21
-22
-22
-22
-22
Inkomensregelingen
-624
-624
-624
-624
-624
-9.878
-10.108
-9.602
-9.552
-9.552
Openbaar vervoer
-229
-203
-203
-203
-203
Parkeerbelasting
3.450
3.785
3.800
3.800
3.853
Parkeren
-2.517
-2.555
-2.595
-2.596
-2.595
Riolering
806
1.628
1.628
1.628
1.628
Ruimtelijke ordening
-46
0
0
0
0
Treasury
19
20
20
20
20
Verkeer en vervoer
-22.980
-21.738
-20.142
-19.616
-19.739
Saldo exclusief reserves
-32.253
-30.047
-27.972
-27.397
-27.467
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 MeerJarenOnderhoudsProgramma Mind 2021-2024 Meerjaren perspectief Parkeren 2021
Bestandsgrootte 4,3 Mb 7,8 Mb 2,4 Mb 36,1 Mb 0,5 Mb
Openen Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 MeerJarenOnderhoudsProgramma Mind 2021-2024 Meerjaren perspectief Parkeren 2021
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 73
Milieu en duurzaamheid Omschrijving Het programma omvat 2 onderdelen: • 4a. De zorg van de gemeente voor milieu en duurzaamheid; • 4b. De transitie naar een fossiel vrije en klimaatneutrale energievoorziening. 4a. Milieu en duurzaamheid Anno 2023 staan we voor grote duurzaamheidsopgaven: de aarde warmt op, de biodiversiteit neemt drastisch af en de leefomgeving van mensen overal ter wereld staat onder druk. Dit is grotendeels het gevolg van menselijk gedrag en de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken voor producten, diensten energie en voeding – de milieudruk die daarmee gepaard gaat over schrijdt stelselmatig de grenzen van wat de aarde aankan. Het programma Milieu & Duurzaamheid heeft zich daarom ook in de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid. Een belangrijk aspect dat steeds meer aandacht krijgt is hoe we ervoor kunnen zorgen dat ons land bij geopolitieke verschuivingen minder afhankelijk is van andere landen voor de levering van grondstoffen. Daarvoor is de omslag naar een 'circulaire economie' nodig.
Hierbij gaat het erom om via het grondstoffengebruik bij te dragen aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en het bijdragen aan de leveringszekerheid van grondstoffen. In een circulaire economie zijn vrijwel alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen in omloop. Producten worden binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd. Zodoende wordt de waarde van grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk behouden, waardoor er bijna geen afval meer is. Een goede ontwikkeling is dat wij - steeds meer en in een eerder stadium – worden betrokken bij de verschillende plannen, gebiedsontwikkelingen en ambities.
De centrale vraag daarbij is – naast advies over de bescherming tegen de milieugevolgen, ook vaak “hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit plan duurzamer kan”? Wat zijn de juridische (on) mogelijkheden, hoe kunnen we inwoners, bedrijven en ontwikkelaars stimuleren om te kiezen voor duurzamere alternatieven, zonder dat we ze belemmeren en te veel regels opleggen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat initiatieven “groener” kunnen? Er wordt van ons verwacht dat we samen met de verschillende vakafdelingen (groen, bouwen, beheer openbare ruimte, economie, mobiliteit, klimaatadaptatie, om er maar paar te noemen) invulling geven aan wat er nu wordt verstaan onder “duurzaam” en “circulair”. Op de verschillende terreinen gebeurt er onder de noemer van deze begrippen al heel veel. Met de vakafdelingen werken we in 2024 naar een verdere uitwerking van het op te stellen/opgestelde "duurzaamheidskader". Dit alles doen we in samenwerking met veel partijen, intern en extern. We werken nauw samen met onze verbonden partijen: de Omgevingsdienst IJsselland en Circulus. Daarnaast voeren we ook werkzaamheden uit in samenwerking met de Stichting Ulebelt, het Duurzaamheidscentrum, vrijwilligers en bedrijven.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 74
4b. Energietransitie Het programma omvat de overgang naar een toekomstbestendige, fossielvrije en klimaatneutrale energievoorziening in Deventer. De belangrijkste onderdelen in deze transitie zijn het verlagen van het fossiele energieverbruik en het vergroten van de lokale duurzame opwek van energie. Hiermee wordt de CO2-uitstoot door de energievoorziening gereduceerd en wordt bijgedragen aan het beperken van de klimaatverandering. Randvoorwaardelijk voor de energietransitie is een toekomstbestendige energie-infrastructuur. Daarbij gaat het o.a. om voldoende netcapaciteit, een goede netinpassing, slim koppelen van vraag en aanbod van energie en energieopslag. De opgave van een toekomstbestendige energievoorzieningen is breder dan alleen een klimaatthema. Het gaat ook om de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en betaalbaarheid van de energievoorziening voor bewoners, bedrijven en mobiliteit. Daarmee is energietransitie ook een maatschappelijke en economische factor van belang. Dit geldt voor bestaande woon- en werkgebieden en nadrukkelijk ook bij nieuwe ontwikkelingen zoals nieuwbouw en de transitie in het landelijk gebied. Dat maakt dat het programma energietransitie is verweven met de andere programma’s. De doelstellingen kunnen alleen worden gerealiseerd samen met bewoners, bedrijven en onze gebiedspartners.
Betrokkenheid en participatie van bewoners en andere belanghebbenden in de energietransitie is daarmee essentieel. De doelstellingen en activiteiten in het programma worden in grote mate bepaald door de verplichtingen uit het Klimaatakkoord, Klimaatwet en de RES WestOverijssel. Deze worden in de Deventer context en in samenhang met andere opgaven opgepakt. Dit is uitgewerkt in het Energieplan Deventer die in 2023 is geactualiseerd maar kon nog niet worden verwerkt in deze begroting.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 75
Actuele beleidscontext 4a. Milieu en Duurzaamheid Het programma Milieu & Duurzaamheid heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid. Een goede ontwikkeling is dat wij - in steeds meer en in een eerder stadium – worden betrokken bij de verschillende plannen, gebiedsontwikkelingen en ambities. De centrale vraag daarbij is – naast advies over de bescherming tegen de milieugevolgen, ook vaak “hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit plan duurzamer kan”? Wat zijn de juridische (on) mogelijkheden, hoe kunnen we inwoners, bedrijven en ontwikkelaars stimuleren om te kiezen voor duurzamere alternatieven, zonder dat we ze belemmeren en te veel regels opleggen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat initiatieven “groener” kunnen? Er wordt van ons verwacht dat we samen met de verschillende vakafdelingen (groen, beheer openbare ruimte, mobiliteit, klimaatadaptatie, om er maar een paar te noemen) invulling geven aan wat er nu wordt verstaan onder “duurzaam” en “circulair”.
Op de verschillende terreinen gebeurt er onder de noemer van deze begrippen al heel veel. Dit doen we in samenwerking met veel partijen, intern en extern. We werken nauw samen met onze verbonden partijen: de Omgevingsdienst IJsselland en Circulus. Daarnaast voeren we werkzaamheden uit in samenwerking met de Stichting Ulebelt, het Duurzaamheidscentrum, vrijwilligers en bedrijven. Sinds 2016 is Deventer een Global Goals Gemeente. De 17 Sustainable Development Goals zijn enorm belangrijk voor klimaat en maatschappij. Daarnaast bieden ze kansen voor innovatie van bestaande en nieuwe business. Volgens internationaal onderzoek zorgen de Global Goals wereldwijd voor een economische groei van mogelijk 30 biljoen euro en 380 miljoen nieuwe banen (onderzoek Better Business, Better World). De Global Goals dragen bij aan de verdere groei en (inter)nationale profilering van Deventer. Deventer wordt van oudsher gekenmerkt door een open houding naar de wereld om haar heen. Vanuit die houding heeft Deventer zich gecommitteerd aan de 17 Global Goals. Toen de VN in 2015 de 17 Global Goals vaststelden, werden deze direct geadopteerd door alle lidstaten. En de reden is helder: waar de eerdere Milleniumdoelen nog vooral gericht waren op ontwikkelingslanden, zijn de Global Goals belangrijk voor de hele wereld, dus ook voor Deventer.
Ontwikkelingen met betrekking tot de Global Goals zijn te volgen via www.deventer4globalgoals.nl Het is helder dat er een omslag nodig is naar een "circulaire economie'. Hierbij gaat het erom om via het grondstoffengebruik bij te dragen aan de klimaatopgave, de biodiversiteitsopgave, het creëren van een schoon milieu en een veilige en schone leefomgeving en het bijdragen aan de leveringszekerheid van grondstoffen. In een circulaire economie zijn vrijwel alleen herbruikbare primaire, secundaire en duurzame biogrondstoffen in omloop. Producten worden binnen gesloten kringlopen geproduceerd, gedistribueerd en geconsumeerd. Zodoende wordt de waarde van grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk behouden. De Rijksdoelstellingen circulariteit: 50% in 2030 en 100% in 2050 worden steeds concreter, hier sluit de gemeente Deventer bij aan. Klimaatdoelstellingen In 2015 is het mondiale klimaatakkoord van Parijs gesloten. Daarin hebben landen afgesproken de wereldwijde temperatuurstijging in ieder geval onder de 2 oC te houden en bij voorkeur onder de 1,5 oC. Het akkoord moet door de landen in nationaal beleid en wetgeving worden vertaald. In 2019 is het nationale Klimaatakkoord vastgesteld en zijn de klimaatdoelen vastgelegd in de Klimaatwet. Met het regeerakkoord (2021) zijn de doelstellingen bekrachtigd (en deels aangescherpt).
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 76
Doelen CO2-Reductie • 2030: 55% reductie CO2-uitstoot (ten opzichte van 1990) • 2050: 95% reductie CO2-uitstoot (ten opzichte van 1990) • 2050: 100% CO2-neutrale elektriciteitsvoorziening Doelen aardgasvrij • 2030: 20% bestaande woningen aardgasvrij (ca. 10.000 woningen in Deventer) • 2050: 100% bestaande woningen aardgasvrij Regionale Energiestrategie (grootschalige opwek en bovenlokale warmte) Als uitvloeisel van het Klimaatakkoord zijn in 30 regio’s in Nederland Regionale Energiestrategieën (RES) opgesteld. De RES gaat voornamelijk in op grootschalige opwek van elektriciteit met grote zonnedaken, zonneparken en windenergie en (voor zover van toepassing) op de verdeling van bovenlokale warmtebronnen. De RES-en zijn onderdeel van een totaalpakket aan maatregelen dat nodig is om de klimaatdoelen te realiseren. Deventer valt binnen de RES West Overijssel. Het Deventer RES-bod (door raad vastgesteld juli 2021) bedraagt 212 GWh aan grootschalige opwek. Dit dient uiterlijk in 2030 gerealiseerd te zijn en in 2025 moeten de benodigde vergunningen zijn verstrekt. Er zijn in Deventer geen bovenlokale warmtebronnen. De RES wordt iedere 2 jaar geactualiseerd waarbij nieuwe inzichten en (technologische) ontwikkelingen kunnen worden meegenomen. In de RES 2.0 moet het Deventer-bod nader worden geconcretiseerd (verdeling zon-wind en concrete zoeklocaties).
De RES 2.0 wordt in 2024 vastgesteld. Transitievisie Warmte (aardgasvrij wonen en energiebesparing) Een andere opdracht uit het Klimaatakkoord is dat iedere gemeente een Transitievisie Warmte (TVW) opstelt. In de TVW wordt per wijk/dorp weergegeven wat het beste en meest passende alternatief voor aardgas is (energetisch, technisch en economisch) en of de overgang in het betreffende gebied voor of na 2030 is voorzien. De TVW voor Deventer is vastgesteld in februari 2021 en geactualiseerd in juni 2023. De concrete uitwerking van de TVW per buurt vindt plaats in Wijk Uitvoeringsplannen (WUP’s). De WUP's voor Zandweerd en Bathmen zijn inmiddels vastgesteld en in uitvoering. De realisatie van het Slim Warmtenet Zandweerd is onderdeel van het WUP Zandweerd. Bij het opstellen van de WUP’s wordt een wijkaanpak gehanteerd. Daarbij worden de bewoners en de andere partners in de betreffende buurt nadrukkelijk betrokken en worden koppelkansen (verduurzaming woningbezit corporaties, sociaal, klimaatadoptie, ruimtelijke kwaliteit, MJOP, etc.) zoveel mogelijk benut. Jaarlijks willen wij twee nieuwe WUP-trajecten opstarten. Het realiseren van het Slim Warmtenet Zandweerd, nieuwe collectieve warmte projecten (waaronder opschaling van de productie van groen gas) en het verduurzamen van de bestaande aardgas gestookte warmtenetten is onderdeel van de warmtetransitie.
Faciliteren bewoners, betaalbaarheid en energiearmoede In de energietransitie wordt veel gevraagd van bewoners, bedrijven en organisaties. De gemeente heeft hierbij een belangrijke faciliterende rol. Naast beschikbare regelingen vanuit o.a. het rijk en de provincie ontwikkelen wij aanvullend instrumentarium en specifieke regelingen om bewoners te helpen stappen te maken om fossielvrij en betaalbaar te wonen. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de aanpak van energiearmoede door het structureel verduurzamen van energie-onzuinige woningen. Dit wordt in afstemming met Werk en Inkomen opgepakt. Met bijvoorbeeld Deventer Help Isoleren en het Duurzaamheidskrediet Deventer worden instrumenten en een werkwijze ontwikkelt die we breed in de wijkaanpakken kunnen inzetten.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 77
Toekomstbestendige netinfrastructuur In Deventer is nu in het noordelijke gedeelte van de gemeente, grenzend aan Raalte, netcongestie voor zowel de afname als teruglevering van elektriciteit gemeld door Enexis. Dit geldt ook voor het A1 Bedrijvenpark. Voor de rest van Deventer geldt een netcongestie voor teruglevering. Om de levering en teruglevering van elektriciteit goed te kunnen faciliteren moet de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk (van hoogspanningsnet tot en met de wijken) structureel worden uitgebreid. De netbeheerders Tennet, Enexis en Liander zijn hiervoor verantwoordelijk. In overleg met de netbeheerders wordt daarbij zoveel mogelijk aangesloten bij de ruimtelijke ontwikkeling in Deventer. In een toekomstbestendige energievoorzieningen is naast voldoende netcapaciteit “slimme” netinfrastructuur essentieel. Daarmee kan worden gestuurd op vraag en aanbod, opslag en toepassing van alternatieve energiebronnen en -dragers. Dit vraagt om samenwerking tussen grote energiegebruikers en opwekkers waarbij (elektrische) mobiliteit hierin een belangrijke rol speelt. Samen met onder andere het Deventer Economisch Perspectief (DEP) werken we aan twee energie HUB’s op bedrijventerreinen. Uitgangspunten bij de realisatie • We werken samen met gebiedspartners (o.a. woningcorporaties, maatschappelijke organisaties, waterschap, nutsbedrijven).
• We werken samen met bewoners, bedrijven en organisaties en passen zoveel mogelijk een wijkgerichte/gebiedsgerichte aanpak toe. • We zoeken actief naar synergie met andere programma’s en ontwikkelingen. • We combineren beschikbare middelen en regelingen om meer impact te realiseren. Rijksbijdrage en dekking Omdat vanuit het Klimaatakkoord een stevige regierol bij gemeenten is neergelegd worden zijn er ook extra rijksmiddelen aan de gemeenten toegekend om de klimaatdoelstellingen te kunnen realiseren. Voor 2023 was er €1,7 miljoen beschikbaar. Voor de daarop volgende jaren zal dit bedrag geleidelijk toenemen. Dit heeft vooral te maken met de toenemende uitvoeringskosten van de wijkuitvoeringsplannen met als doel de bestaande woningsvoorraad te verduurzamen. Of de gemeentelijke bijdrage aangevuld met de bovengenoemde rijksbijdrage voldoende dekking voor de noodzakelijke capaciteitsinzet om invulling te geven aan het klimaatakkoord en het bestuursakkoord is afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt in het Deventer Energieplan. Deze wordt naar verwachting eind 2023 aangeboden aan de raad.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 78
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Milieu en duurzaamheid
0.5 Treasury; 6.3 Inkomensregelingen; 7.3 Afval; 7.4 Milieubeheer; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: A: Doorgaande verbetering duurzaamheid en het verminderen van milieugevolgen - Sustainable Development Goal 11: duurzame steden Doorgaande verbetering van duurzaamheid in de hele gemeente. Duurzaamheid speelt op allerlei terreinen; bij groen- en waterstructuren, bouwen, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones. Prestatie
Kennis en advies duurzaamheidsthema's
1
2
Opstellen handelingskader Duurzaamheid , inclusief circulariteit
Budget
Budget
Opstellen handelingskader Duurzaamheid, inclusief circulariteit.
€100.000
Prestatie
Budget
Bewustwording van zorg voor leefomgeving
Door middel van natuur- en milieueducatie worden inwoners, met name via de basisscholen, bewust gemaakt van de zorg voor de eigen leefomgeving en dierenwelzijn.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 79
4 ✔
Het begrip duurzaamheid voor de gemeente met de vakafdelingen vertalen in concrete voorbeelden en toetsbare normen. Door inzet van kennis en advies over duurzaamheidsthema's worden initiatieven (in het voortraject) van o.a. ruimtelijke ontwikkelingen, bij groen- en waterstructuren, Klimaatadaptatie, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones gefaciliteerd. Prestatie
3
€650.000
Opgave Doelstelling: B: Informeren en samenwerken met bewoners en bedrijven/organisaties
1
2
3
✔
Informeren van en samenwerken met bewoners en bedrijven/organisaties bij het vormgeven en invullen van de energietransitie in Deventer. Dit draagt bij aan een gevoelde gezamenlijke verantwoordelijkheid en goede democratische besluitvorming ten aanzien van de energietransitie.
Prestatie
4
Burgerberaad over energietransitie.
Budget
Deelname aan de bijeenkomsten van het burgerberaad en het inbrengen van kennis van het onderwerp, van lopende projecten, bestaand beleid en de (lokale) praktijk.
€54.000
Prestatie
Budget
Versterken van de samenwerking met lokale coöperaties
€110.000
Verder versterken van de samenwerking met lokale coöperaties (Deventer Energie en Noaber Energie, Duurzaamheidscentrum) om bewoners eenduidig en goed vindbaar te voorzien van informatie, inspiratie, hulp en handelingsperspectief in de energietransitie.
Opgave Doelstelling: A: Gezonde leefbare toekomstbestendige stad - Sustainable Development Goal 9: duurzame industrie
1
2
3
✔
Het doel van de huidige milieuregelgeving is het terugdringen van de milieugevolgen, met name op de aspecten geluid, luchtkwaliteit, geuroverlast, bodemverontreinigng en energiegebruik. Vaak is deze bescherming nog sectoraal, maar we werken naar een steeds meer integrale bescherming, die vanaf 1 januari 2024 wettelijk is vastgelegd in de nieuwe Omgevingswet. Het begrip omgevingswaarde speelt een belangrijke rol in de Omgevingswet, die doorvertaald moeten worden in de Omgevingsvisie. Vooruitlopen hierop brengen we beleid en waarden in kaart. Door de integraliteit gaat het om het afwegen van alle belangen en waarden die in de fysieke leefomgeving een rol spelen, het gaat over de wijze waarop we al die belangen laten meewegen in het proces. Het gaat over duurzame, ecologische, ruimtelijke, economische, sociale, financiële, klimaat, of energietransitie belangen. Hoe zorgen we er met elkaar voor dat al deze – tegenstrijdige - belangen voldoende tot zijn recht komen. En hoe zorgen we ervoor dat we hierin initiatieven van bewoners en bedrijven voldoende kunnen ondersteunen. Prestatie
Omgevingsdienst IJsselland - Vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies wet Milieubeheer / Omgevingswet De Omgevingsdienst IJsselland verzorgt de gemeente Deventer de vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies op gebied van de milieuaspecten van de regelgeving in de Omgevingswet. Dit om structurele overschrijdingen van milieunormen in de fysieke leefomgeving tegen te gaan waarbij er extra aandacht is voor energietoezicht op energierelevante bedrijven. Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 80
4
Budget €1.885.000
Prestatie
Het extra investeren in handhaving Milieuregelgeving voor energiebesparing
Budget
Naast de wettelijke verplichtingen willen we de energiebesparing bij grote bedrijven verder stimuleren. Deze inzet combineren we met het verder toekomstbestendig maken van bedrijven(terreinen), waarbij ook de thema’s klimaatadaptatie, tegengaan hittestress, circulariteit en andere besparingen aan bod komen. Vanuit de regio Stedendriehoek in samenwerking met het DEP (programma economie en energie) werken we hieraan en zetten een adviseur duurzaamheid in.
€50.000
Prestatie
Het in beeld brengen van omgevingswaarden fysieke leefomgeving (in het Omgevingsplan)
Budget
Bij de invoering van de Omgevingswet staat het begrip “fysieke leefomgeving” centraal. Bij de uitvoering van deze wet komen alle aspecten van de fysieke leefomgeving samen: Op dit moment werken we aan de ontwikkelingen die samenhangen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Integrale gebiedsontwikkeling is in dit kader onontbeerlijk en het is zaak om hierin een evenwichtige afweging te maken. Elk gebied heeft eigen kwaliteiten die versterkt kunnen worden en hoe kunnen we daarbij de dilemma’s (stikstof, ecologische kwaliteit, ruimte, economie, klimaat, financieel) helder maken en bepalen welke waarden – in een bepaald gebied- voor gaan? Veel kennis is al binnen de gemeente aanwezig, vaak nog wel versnipperd en gefragmenteerd. Zo is er bijvoorbeeld al veel informatie over bodemonderzoeken, luchtkwaliteit, externe veiligheid, geluid, natuurwaarden, ecologische kennis, landschapselementen, enzovoorts. In het kader van de Omgevingswet, de op te stellen Omgevingsvisie en het Digitaal Stelsel Omgevingswet, de DSO zal deze informatie verder ontsloten en in kaart gebracht moeten worden.
€100.000
Prestatie
Budget
Het bewaken, centraal gegevensbeheer, uniforme processen bodemkwaliteit
Het onderzoeken en monitoren van de kwaliteit van bodem en grondwater en het waar nodig saneren van verontreinigingen zodat alle risico’s als gevolg van bodemverontreiniging zijn weggenomen of beheerst. Het preventief (laten) beoordelen van de kwaliteit van de bodem bij aangewezen milieubelastende activiteiten. Prestatie
Het verder terugdringen van geluidsoverlast
Budget
Het verder terugdringen van geluidoverlast als gevolg van verkeer en geluidoverlast van milieubelastende activiteiten zoveel als mogelijk voorkomen middels wettelijke vereisten. Het verminderen van geluidoverlast als gevolg van auto- en treinverkeer door het uitvoeren van saneringsmaatregelen, zodat de geluidoverlast in geen enkele woning in Deventer boven de wettelijke norm ligt. Prestatie
Het uitvoering geven aan de eisen van het Schone Lucht Akkoord
In 2018 heeft de gemeente Deventer het Schone Lucht Akkoord (SLA) getekend waarmee het zich heeft verplicht om op verschillende taakvelden extra inzet te plegen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Jaarlijks rapporteren we over de genomen maatregelen. Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 81
Budget €90.000
Opgave Doelstelling: A: Zorgvuldig omgaan met grondstoffen, circulariteit bevorderen - Sustainable Development Goal 12: verantwoorde consumptie Er is steeds meer noodzaak aanwezig om zorgvuldiger om te gaan met grondstoffen. Veel grondstoffen zijn kostbaar en – uiteindelijk – schaars. De gestelde doelstellingen zijn om 50% circulair te zijn in 2030 en om volledig (100%) circulair te zijn in 2050. We dienen de transitie naar een circulaire samenleving te versnellen. Het gaat om het op- en ombouwen naar een circulaire economie.
Prestatie
Het uitwerken van het handelingskader Circulariteit
1
2
Budget €100.000
Prestatie
Budget
Initiatieven ondernemen om zuiniger om te gaan met kostbare grondstoffen en producten en daarbij het hergebruik van grondstoffen bevorderen. Meer aandacht voor de kwaliteit van steeds meer specifieke grondstofstromen (bouwmaterialen, grind, stenen, hout, biomassa). Ook zullen we verwerkingsinitiatieven meer en meer beoordelen op totale milieu en sociale; inclusief de impact van de materialen (CO2 belasting, grondstoffen kompas, klimaatzaken en biodiversiteitsverlies in internationale verplichte CSRD rapportage (milieu en sociale impact van bedrijfsactiviteiten). Het is belangrijk om expertise over de ontwikkelingen van de verwerkingstechnieken te combineren met vragen in de markt. Prestatie
Het verder verminderen van de hoeveelheid restafval, betere scheiding en optimalisering inzameling.
Een aanzet hiervoor is gedaan in het Grondstoffenplan 2022-2024 van de gemeente, dat in samenwerking met Circulus is opgezet. Het zoveel mogelijk gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval, onder meer door hogere scheidingspercentages gft, papier, glas en plastic staat hierin centraal.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 82
4 ✔
Circulaire principes worden steeds meer integraal onderdeel van het beleid- en besluitvormingsproces en de uitvoering van de gemeente. Het is een manier van denken over hoe we met grondstoffen, producten en afval omgaan. Binnen de gemeente gebeurt al veel. Vaak nog wel ad hoc en afhankelijk van de betreffende medewerker en zijn of haar expertise. Aan ons de taak om deze acties verder te versterken, door dit in samenwerking op te pakken en dit breder uit te zetten. Het handelingskader circulariteit vast te laten stellen en verder uitwerken is het uitgangspunt. We sluiten aan bij de rijksbrede opgave van 50% circulair in 2030 en 100% circulair in 2050. Het bewuster omgaan met grondstoffen, producten en afval.
3
€50.000
Budget €250.000
Opgave Doelstelling: A: Biodiversiteit en ecologie - Sustainable Development Goal 15: leven op het land
1
2
3
4
De maatschappelijke roep om het behoud en herstel van biodiversiteit groeit. De inwoners van gemeente Deventer verwachten dat hier meer aandacht aangegeven wordt. Dit maakt dat het nodig is om de waardevolle gebieden goed in kaart te hebben en te beheren. Daarbij dient een beleidskader en waarden vastgesteld te worden voor gezonde ecosystemen en biodiversiteit. Er is een steeds grotere vraag naar de inzet van de functie van de stadsecoloog, hiervoor is de formatieruimte in 2023 uitgebreid met een 2e ecoloog. Prestatie
Het vaststellen en handhaven van beleid blauw / groene hoofdstructuur, ecologie en biodiversiteit
Budget
We brengen waardevolle blauw / groene hoofdstructuren in kaart. Dit vormt de basis voor het nieuwe op te stellen beleidskader biodiversiteit.
€50.000
Prestatie
Budget
Het inzetten van lokale ecologische kennis
Door inzet van (lokale) ecologische kennis en advies bij ruimtelijke ontwikkelingen, vergunningverlening en onderhoud van de openbare ruimte streven we ecologisch optimale situaties na. Hierbij benutten we actief het netwerk van vrijwilligers.
€30.000
Prestatie
Budget
Het uitvoeren van het hernieuwde biodiversiteitsbeleid inclusief het inventariseren van bermen voor ecologisch beheer Bij het nieuw op te stellen biodiversiteitsbeleid horen ook verdere uitvoeringstaken. Deze worden deels uitgevoerd binnen de bestaande formatieruimte, deel door het beschikbaar gestelde budget van 40k voor bermen in bloei en deels door nog in te huren expertise.
€40.000 + €60.000
Opgave Doelstelling: B: Bewoners helpen hun woning te verduurzamen Bewoners helpen hun woning te verduurzamen: besparen gebruik (fossiele) energie, duurzaam verwarmen, zelf energie opwekken. De betaalbaarheid van de energierekening/woonlasten is belangrijk aandachtpunt. Dit draagt bij aan de CO2-reductie doelstellingen en een toekomstbestendige betaalbare energievoorziening.