2023-873 Programmabegroting 2024 MJB 2025-2027 incl bijlagen
Tekst van het document
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 27
2. Invoering boomkroonmonitor Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om een boomkroonmonitor op te zetten om de komende drie jaar het boomkroonvolume in Deventer te monitoren. Deze monitor kan ingezet worden als verwijzing in de communicatie rondom de kap en herplant van bomen, Hier wordt voor de komende drie jaar jaarlijks een bedrag van €15.000 gereserveerd. Na drie jaar wordt er bepaald of het zinvol is de boomkroonrapportage structureel in te zetten. 3. Nota kapitaalgoederen Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om €1,5 miljoen te reserveren voor een versneld ingroeiscenario, Met deze verkregen middelen willen we in de komende 2 jaar de boomwortelopdruk binnen de gehele gemeente Deventer aanpakken. 4. Fietspad Oostermaatdijk te Okkenbroek Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren voor een vrij liggend fietspad langs de westzijde van de Oostermaatsdijk en de mogelijkheden voor co-financiering te onderzoeken en de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek voor eind eerste kwartaal 2024 aan de raad te presenteren. Het haalbaarheidsonderzoek kost €25.000 en de investering van het fietspad wordt geraamd op €1,4 miljoen.
In lijn met de nota kapitaalgoederen wordt het fietspad geactiveerd, de kapitaallasten zijn €84.000 ingang per 2027. 5. Outdoor freerunpark Deventer Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de wensen en voorwaarden ten aanzien van een freerunpark en in overleg met de jongeren, freerunners en andere betrokkenen na te gaan wat de voorwaarden en wensen zijn ten aanzien van een attractief en duurzaam freerunpark, aanvullend op de bestaande voorzieningen en op basis hiervan een ‘houtkoolschets’ te maken waarbij potentiële geschikte locaties op Deventer grondgebied in beeld worden gebracht om zo tot een voorkeurslocatie te komen en inzicht te geven in de eenmalige investeringskosten en de structurele kosten. De kosten van het haalbaarheidsonderzoek worden geraamd op €25.000. In het eerste kwartaal 2024 dient het college aan de raad een rapportage van bevindingen aan te bieden. 6. Beleidskader biodiversiteit Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om waardevolle ecologische kwaliteiten/gebieden in Deventer in kaart te brengen en aan te geven wat er nodig en wenselijk is om deze te behouden en te versterken en/of uit te breiden.
Dit onderzoek kan niet binnen de bestaande capaciteit worden uitgevoerd en daarom is er €50.000 budget benodigd. 7. Berm in bloei Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om te verkennen hoeveel bermen er nu in de stad nog van lage ecologische kwaliteit zijn en waar mogelijkheden zijn om die een impuls te geven en om te onderzoeken welke verbeteringen er in het maai- en bermbeheerbeleid realiseerbaar zijn om dat beleid zoveel als mogelijk is dienend te laten zijn aan de biodiversiteit en de raad hierover in de eerste kwartaal 2024 te informeren. Voor de verkenning is €40.000 gereserveerd.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 28
8. Verduurzaming vastgoed Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om bij de begroting 2024–2027 incidenteel €4 miljoen beschikbaar te stellen voor de verduurzaming maatschappelijk vastgoed en dit bedrag te besteden volgens de portefeuillestrategie verduurzaming vastgoed; voor het eerst in 2025. De onderstaande moties zijn voor de volledigheid ook opgenomen, deze moties doen geen beroep op de algemene middelen. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Nr. Omschrijving
Programma
Incidenteel / Structureel
2024
2025
2026
1
Vergoeding kosten geslachtsregistratie
Burger en bestuur
Incidenteel
2
Bewonersinitiatief P. de Hoogstraat - van Vlotenlaan
Leefomgeving
Incidenteel
3
IJsselpromenade
Leefomgeving
Incidenteel
4
Doneerringen
Milieu en Duurzaamheid
Incidenteel
5
Geothermie voor Deventer
Milieu en Duurzaamheid
Incidenteel
6
Ondersteuning dierenartskosten minima
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
Incidenteel
7
Continueren 3e spreekuur Geldfit
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
Incidenteel
8
Individuele inkomenstoeslag
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
Incidenteel
9
Versterken preventief jeugdwerk en inzet jongerencoaches
Jeugd en onderwijs
Incidenteel
10
Burgerweeshuis
Kunst en cultuur
Incidenteel
11
Klooster Sion
Kunst en cultuur
Incidenteel
12
Minimaal 14 euro voor allen die voor de gemeente werken Bedrijfsvoering
Incidenteel
Saldo
0
0
0
Waarvan incidenteel
0
0
0
Waarvan structureel
0
0
0
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 29
20
1. Vergoeding kosten geslachtsregistratie en -wijziging De raad heeft het college met een motie opgedragen om de aanvragen van een eerste nieuw paspoort, identiteitskaart en/of rijbewijs kosteloos te maken indien er sprake is van een geslachtswijziging. Daarbij ook de kosten van een deskundigenverklaring en -beoordeling te vergoeden. De hieraan gerelateerde kosten te dekken uit het programma Burger en Bestuur. 2. Bewonersinitiatief P. de Hoogstraat - J van Vlotenlaan De raad draagt het college op om bij de uitvoering van het onderdeel van de Van Vlotenlaan uit MJOP-MIND na te gaan welke meekoppelkansen er zijn om naar aanleiding van de ideeën van de bewoners - het winkelplein De Hoogstraat aantrekkelijker te maken. De raad tijdig over de mogelijkheden, meekoppelkansen en financiële gevolgen te informeren 3. IJsselpromenade Deventer De raad heeft bij de voorjaarsnota het college opgedragen om te onderzoeken of er bij het geplande onderhoud van het stuk Spoorbrug-Haven ook alvast extra ingezet kan worden op het verbeteren van de kwaliteit (Groen en Toegankelijkheid) van de wandelpaden langs de IJssel (het stuk Spoorbrug-Haven). De motie wordt uitgevoerd binnen de bestaande formatie. 4.
Doneerringen De raad heeft het college met een motie opgedragen te starten met doneerringen rondom openbare prullenbakken voor statiegeldproducten in en rondom de binnenstad (Brink, Boreel, Station) en middelbare scholen. De kosten van de eenmalige aanschaf en montage van de doneerringen worden gedekt uit de reserve afvalstoffenheffing. 5. Geothermie voor Deventer De raad wil geïnformeerd worden over de uitkomsten van de verschillende lopende onderzoeken ten aanzien van geothermie in de regio. Afhankelijk van de uitkomst van de onderzoeken per wijk of dorp te inventariseren op welke manier geothermie kan bijdragen aan de doelen in de transitievisie Warmte. Indien nodig dient er ruimte gereserveerd te worden in de begroting voor deze eventuele vervolgstappen met betrekking tot onderzoek naar geothermie. 6. Ondersteuning dierenartskosten minima De raad wil geïnformeerd worden over de omvang van het aantal Deventenaren die leven onder de armoedegrens en waarvan sommigen ook de zorg hebben over huisdieren. De suggestie is om bij de belangrijkste betrokkenen, dierenartsen, de dierenvoedselbank en het dierenasiel na te gaan aan welk type ondersteuning de meeste behoefte is onder minima voor de noodzakelijk te maken dierenartskosten en wat er op dit gebied al gebeurt.
Tevens te inventariseren hoe andere gemeenten minima ondersteunen in dierenartskosten en te kijken welke werkwijze het beste bij de gemeente Deventer zou kunnen aansluiten. De raad wil over de uitkomsten voor 1 januari 2024 worden geïnformeerd. 7. Continueren derde spreekuur Geldfit Geldfit staat mensen met geldproblemen vroegtijdig bij, dit voorkomt (een toename van) schulden. De raad verzoekt het college om met een voorstel te komen bij de begroting 2024 om het derde spreekuur vanaf 2024 te continueren en daarvoor dekking te vinden binnen het programma. Indien dat niet mogelijk is met een ander dekkingsvoorstel te komen.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 30
8. Individuele inkomenstoeslag (IIT) De raad verzoekt het college om met ingang van 1 januari 2024 de jaarlijkse individuele inkomenstoeslag uit te keren wanneer er sprake is van een periode van aantoonbaar laag inkomen van 3 jaar. In afwachting van evt. maatregelen van het kabinet de (uitvoerings)kosten voor 2024 te dekken uit de onderbesteding binnen het programma. De kosten worden geraamd op €450.000 Daarnaast wordt verzocht om te onderzoeken of de jaarlijkse aanvraag voor de IIT geautomatiseerd kan worden (automatisch aanvragen, zoals afvalstoffenheffing) voor hen wiens situatie ongewijzigd is en daar de raad voor de begroting 2024 te informeren. Richting de begroting 2025 dient het college te komen met een voorstel voor het structureel maken van de op deze manier voorgestelde uitkering individuele inkomenstoeslag indien het rijk niet met compensatiemaatregelen komt. 9. Versterken preventief jeugdwerk en inzetten van jongerencoaches op VO-scholen De raad heeft voorafgaand aan de begroting 2024 een voorstel ontvangen voor het versterken van preventief jeugdwerk. Uit het voorstel komt naar voren dat de wensen en benodigdheden ten behoeve van het versterken van preventief jeugdwerk gedekt kunnen worden uit de middelen van het IZA en GALA.
10.Vervolg verkenningsfase poppodium Burgerweeshuis De raad heeft bij de voorjaarsnota het college verzocht om voorafgaande aan de begrotingsbehandeling 2024 aan de hand van de meest actuele inzichten (programma van eisen, bouwkostenraming) een compleet financieringsvoorstel/reservering te presenteren voor de realisatie van het Burgerweeshuis op de locatie Burgerhaven. 11. Ondersteuning klooster Sion De motie vraagt aan het college om het gesprek aan te gaan met het klooster Sion om de (on)mogelijkheden te verkennen om het klooster te helpen met het realiseren van verduurzaming en energievoorziening. 12. Minimaal 14 euro voor alle mensen die voor de gemeente werken De motie betreft een onderzoek naar de kosten en de mogelijkheden van een minimumloon van 14 euro per uur bij in- en aanbestedingen te onderzoeken en de raad zo spoedig mogelijk maar uiterlijk in het eerste kwartaal van 2024 hierover te informeren middels een raadsmededeling. De motie wordt uitgevoerd binnen de bestaande formatie.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 31
Nieuw beleid In deze begroting hebben wij geen uitvraag gedaan naar nieuw beleid. De voorstellen die hieronder zijn weergegeven hebben wij opgenomen omdat anders aan deze projecten geen doorgang wordt verleend of leidt tot onwenselijke stagnatie. Het voorstel voor de inzet van de toeristenbelasting wordt gedekt uit de meeropbrengsten toeristen belasting (zie autonome ontwikkelingen) en is daarmee budgetneutraal. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Nr. Omschrijving
Programma
Incidenteel / Structureel
2024
2025
2026
2027
1
Regiodeal
Burger en Bestuur
Incidenteel
-2.000
2
Bevorderen toerisme
Economie en Internationaal beleid
Structureel
-58
-58
-58
-58
3
Omgevingsprogramma / Grondexploitatie Wechelerhoek Herstructurering en Vastgoed
Incidenteel
-200
4
Voorbereidingskosten Zwaluwenburg
Incidenteel
-44
-44
-44
-44
Saldo
-2.302
-102
-102
-102
Waarvan incidenteel
-2.244
-44
-44
-44
Waarvan structureel
-58
-58
-58
-58
Jeugd en Onderwijs
Toelichting 1. Regio Deal In 2023 zijn we binnen de Regio Stedendriehoek gestart met de voorbereiding van een aanvraag Regio Deal bij het rijk. Naar verwachting zal het rijk begin 2024 een besluit nemen welke regio’s een Regio Deal krijgen. Deventer heeft projecten voor de Regio Deal ingediend en zal voor cofinanciering moeten zorgen. Grotendeels kan dat door de inzet van middelen vanuit de programma’s die in de begroting 2024 zijn opgenomen. Het college acht het verstandig om daarnaast €2 miljoen te reserveren voor de Regio Deal als cofinanciering. Met deze reservering geven we vertrouwen richting het rijk dat we onze aanvraag financieel onderbouwd. Wij gaan voor een Regiodeal van €140 miljoen. Gemeenten, bedrijfsleven, onderwijs en Rijk dragen daaraan bij. De Rijksbijdrage van circa €40 miljoen daarmee kunnen verdriedubbelen. Dat biedt kansen voor Deventer en de regio. 2. Bevorderen toerisme Vanuit het programma Economie wordt toerisme en recreatie bevorderd via financiële steun aan marketing-en toerismeorganisaties (Deventer Marketing, Marketing Oost, routestructuren Salland) 3. Omgevingsprogramma Wechelerhoek In de tweede helft van 2023 is er een haalbaarheidsanalyse voor de Wechelerhoek uitgevoerd. Wij verwachten hier een positieve haalbaarheid. Voor 2024 streven wij bij de Wechelerhoek na een visie document met een omgevingsprogramma en een concept grondexploitatie.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 32
4. Voorbereidingskosten Zwaluwenburg Bij de 2e kwartaalrapportage is een voorbereidingskrediet opgenomen van €200.000. Deze wordt in vijf jaren afgeschreven, kapitaallast €44.000.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 33
Uitkomst begroting Op basis van de vorige hoofdstukken is de begroting 2024-2027 structureel sluitend. De aangenomen moties bij de behandeling van de voorjaarsnota zijn ingepast. Zoals in de bestuurlijke hoofdlijn is toegelicht weerspiegelt de programmabegroting onze sterke ambities. Tegelijkertijd zien we dat ook Deventer net als alle andere gemeenten, als gevolg van de herziene financieringssystematiek vanuit het Rijk, te maken krijgt met financiële onzekerheid in de toekomst. Dit laat de programmabegroting voor de jaren 2026 en 2027 ook zien. In 2027 is na inpassing van de autonome ontwikkelingen en knelpunten en de inzet van de stelpost autonome ontwikkelingen de begroting meerjarig sluitend. Vanwege de val van het kabinet-Rutte IV en het controversieel verklaren van de financieringssystematiek worden op korte termijn geen besluiten verwacht over de verruiming van het belastinggebied en/of over aanpassing van de systematiek. Voorlopig blijft dus onzeker of gemeenten na 2027 een verhoging van het accres krijgen of in ieder geval een accres wat aan gaat sluiten bij de uit te voeren taken. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
2024
2025
2026
2027
0
0
0
0 270
1
Uitkomst begroting na voorjaarsnota 2023
2
Autonome ontwikkelingen
-387
902
-59
3
Knelpunten bestaand beleid
-1.299
-732
-114
-84
Saldo begrotingsruimte
-1.686
170
-173
186
Nieuw beleid structureel
-58
-58
-58
-58
Nieuw beleid eenmalig
-2.244
-44
-44
-44
Moties structureel
0
0
0
-84
Moties incidenteel
-1.955
-5.715
-1.015
0
Dekking moties putting uit generieke weerstand (saldo VJN)
1.955
5.715
1.015
0
Saldo
-3.988
68
-275
0
Putting uit generieke weerstandreserve
3.988
0
275
0
Storting in generieke weerstandsreserve
0
-68
0
0
Saldo
0
0
0
0
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 34
Structureel begrotingssaldo Op basis van onderstaand overzicht wordt aangetoond of de meerjarenraming 2024-2027, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel in evenwicht is. In de gemeentewet is opgenomen dat de begroting en het financieel meerjarenperspectief 'structureel en reëel in evenwicht" moet zijn en verplicht een overzicht van incidentele baten en lasten in de begroting en rekening op te nemen. Hiermee wordt door de wetgever beoogd dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten.Als in het betreffende begrotingsjaar structurele lasten gedekt zijn door structurele baten is er sprake van structureel evenwicht. Incidentele lasten mogen gedekt worden door zowel structurele als door incidentele baten. Voor het inzicht in de financiële positie op korte en langere termijn is het belangrijk om een goed beeld te hebben van het structureel begrotingssaldo. In de jaren 2024, 2025 en 2026 zitten eenmalige lasten die door structurele baten worden gedek kunnen wij een positief saldo presenteren. Een positief saldo van incidentele baten en lasten is gunstig voor het structurele begrotingssaldo. Zouden de incidentele lasten op termijn wegvallen, dan blijven de structurele baten bestaan met als gevolg een overschot op de begroting. In 2027 hebben wij de ruimte in de incidentele baten en lasten niet meer.
Het verwezenlijken van de ontwikkelingen uit het voorportaal staan daarmee onder druk. Als ook het uitvoeren van de extra taken en opgaven die wij de komende jaren moeten uitvoeren. Wij zijn daarin niet uniek. Wanneer het Rijk vasthoudt aan de nieuwe financieringssystematiek zullen we hierop met heroverwegingen moeten anticiperen. In de aanloop naar de voorjaarsnota 2024 zullen we de raad informeren over een eventueel noodzakelijk op te starten ombuigingstraject. Voor deze begroting betekent dit dat we de raad voorstellen op dit moment geen beslag te leggen op de structurele middelen. In de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025 tot en met 2027 is er sprake van structureel en reëel evenwicht. (bedragen x €1.000) Onderwerp
2024
2025
2026
2027
A. Saldo van baten en lasten
-18.395
12.677
871
124
B. Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
18.395
-12.677
-871
-124
0
0
0
0
C. Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
19.138
21.760
3.828
110
Structureel begrotingssaldo (A+B+C)
19.138
21.760
3.828
110
Totaal (meerjaren) begroting (A+B)
(NB een positief saldo op de incidentele baten en lasten verbetert het saldo, incidentele lasten worden dan voor een deel gedekt uit structurele baten)
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 35
Problematiek - Niet taakgebonden kortingen Rijk Voor een aantal onderwerpen weten wij dat zij toekomstig een beslag kunnen gaan leggen op onze structurele ruimte. Wij hebben een aantal omvangrijke onderwerpen hieronder genoemd. Om ook toekomstig een solide en duurzaam financieel perspectief te presenteren zijn er structurele middelen nodig. Wanneer deze middelen niet volgen dan hebben wij scherpe keuzes te maken. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) 2024
2025
Versnellingsgelden (infrastructurele aanpassingen) Leefomgeving
0
0
0
-1.000
2
Nota kapitaalgoederen
Leefomgeving
0
0
0
-10.000
3
Vastgoed (kapitaallasten)
Herstructurering en vastgoed
-51
-364
-730
-1.123
4
Renovatie de Scheg
Meedoen
0
pm
pm
pm
5
Motie Individuele Inkomenstoeslag
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
0
-500
-500
-500
6
Huisvesting onderwijs (variant 3, wachten op IHP)
Jeugd en onderwijs
0
0
-2.000
-8.000
7
Jeugd volumestijging
Jeugd en onderwijs
0
-1.400
-1.400
-1.400
8
Jeugd prijsstijging
Jeugd en onderwijs
pm
pm
pm
pm
9
Jeugd preventiemiddelen
Jeug en onderwijs
0
-1.200
-1.200
-1.200
-51
-3.464
-5.830
-23.223
Nr.
Omschrijving
1
Saldo
Programma
2026 2027 en verder
1. Versnellingsgelden (infrastructurele aanpassingen) Op 23 september 2022 heeft de gemeente Deventer een aanvraag ingediend voor versnellingsgelden ten behoeve van de woningbouw. De aanvragen hebben betrekking op infrastructurele en mobiliteitsmaatregelen in de gebieden Keizerslanden en Centrumschil. Totaal een investering met cofinanciering van €60 miljoen. Onze ambitie en het woonachtig zijn van meer mensen in de centrumschil en Keizerslanden vragen ook om investeringen in de mobiliteit en bereikbaarheid. Daarbij zullen we moeten anticiperen op een verschuiving van automobiliteit naar andere duurzamere vervoersstromen. Bij de begroting 2023 hebben wij de kanttekening geplaatst dat Investeringen in infrastructurele maatregelen in beginsel geactiveerd moeten worden. De kapitaalslasten zullen structureel in de begroting verwerkt moeten worden. Een fonds met eenmalige middelen kan dus niet zonder meer aangewend worden. De eenmalige middelen zijn wel beschikbaar als er in de investering sprake is van een desinvestering (bijvoorbeeld als direct afboeken binnen de verslaggevingsregels mogelijk is) of als in de toekomst geen vervanging nodig is of voorzien is of als in de toekomst de vervanging al gedekt is in een exploitatieopzet. Naarmate de uitwerking vordert zal de structurele omvang ook kunnen worden berekend.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 36
2. Nota Kapitaalgoederen In de Nota Kapitaalgoederen (NKG) is gekeken naar de kosten van onderhoud en vervanging van onderdelen van de openbare ruimte. Hieruit blijkt dat er een flink gat zit tussen de opgave en de beschikbare financiële middelen. Het huidige budget is niet toereikend om de openbare ruimte blijvend op niveau te onderhouden. Er zijn meer middelen nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen en de openbare ruimte veilig te houden en ruimte te kunnen blijven bieden aan buurtgerichte ontwikkelingen. In de Nota Kapitaalgoederen is, om niet direct een te forse claim te doen in de gemeentebegroting, een ingroeiscenario opgenomen om op de langere termijn toe te groeien naar een situatie waarbij de financiën, de opgave en de organisatie op elkaar zijn afgestemd. Het gaat om een scenario met meerjarig financiële impact. Een gematigd ingroeiscenario is opgenomen in de Voorjaarsnota 2023. 3. Vastgoed De grootste opgave ligt in de periode 2023 tot en met 2030. Om de doelstelling 2030 te realiseren is een investering van bruto €69,5 miljoen bruto nodig. Dat is netto €48,7 miljoen, omdat een deel van de investering gedekt kan worden uit het budget planmatig onderhoud en deels uit de energiebesparing door afspraken te maken met huurders. Ongeveer 70% van de bruto investering is dus onrendabel.
Een deel is reeds gedekt, waarmee een resterende investering van €41,7 miljoen resteert. In de portefeuillestrategie is aangegeven volgens welke financiële spelregels wij de verduurzaming willen realiseren. De feitelijke dekking voor de financiële consequenties gebeurd via afzonderlijke besluiten, zoals bijvoorbeeld de voorjaarsnota en de reguliere P&C cyclus. Per jaar is een investering van oplopend naar ruim €6 miljoen netto nodig, dat leidt tot een structurele kapitaallast van € 2,8 miljoen in 2031. Daarnaast zullen aanvullende structurele middelen ‘€25.000) nodig zijn voor energiemanagement (monitoring, coaching van energieverbruik van de gebruikers, het inregelen van de installaties en projectleiding). In het investeringsprogramma zijn de investeringen en de dekkingsbehoefte in meerjarig perspectief weergegeven. In het investeringsprogramma is een jaarlijks gemiddelde aangehouden. Aandachtspunt is het investeringsritme; wanneer het een logisch moment blijkt een groot pand al in de eerste jaren (bijvoorbeeld 2024) te verduurzamen, zal de investeringsbehoefte en dus de noodzakelijke financiële middelen naar voren schuiven. En vice versa. Dergelijke bijstellingen maken onderdeel uit van de portefeuillestrategie. 4. Renovatie de Scheg Op dit moment wordt aan de toekomstvisie voor De Scheg gewerkt.
Uit onderzoeken en uit consultatie van college en raad blijkt het belang van de voorziening voor de gemeente. Ook is geconcludeerd dat de ijsbaan van De Scheg als een belangrijke recreatieve voorziening voor Deventer wordt gezien. Deze conclusies worden meegenomen in de toekomstvisie voor De Scheg, waarvoor de komende maanden verschillende scenario’s worden uitgewerkt. Zwembaden en ijsbanen zijn grootverbruikers van gas en elektra. Door zeer oude installaties en de alsmaar stijgende prijzen en onzekerheid liepen de kosten van het verbruik van elektra en gas door Sportbedrijf Deventer sterk op afgelopen jaar. Om hierop in te spelen is een plan van verduurzaming nodig. 5. Motie Individuele inkomenstoeslag (IIT) De raad verzoekt het college om met ingang van 1 januari 2024 de jaarlijkse individuele inkomenstoeslag uit te keren wanneer er sprake is van een periode van aantoonbaar laag inkomen van 3 jaar. In afwachting van evt. maatregelen van het kabinet de (uitvoerings)kosten voor 2024 te dekken uit de onderbesteding binnen het programma.De kosten worden geraamd op €450.000 Daarnaast wordt verzocht om te onderzoeken of de jaarlijkse aanvraag voor de IIT geautomatiseerd kan worden (automatisch aanvragen, zoals afvalstoffenheffing) voor hen wiens situatie ongewijzigd is en daar de raad voor de begroting 2024 te informeren.
Richting de begroting 2025 dient het college te komen met een voorstel voor het structureel maken van de op deze manier voorgestelde uitkering individuele inkomenstoeslag indien het rijk niet met compensatiemaatregelen komt.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 37
6. Huisvesting onderwijs Planvorming vindt in Deventer om de 4 tot 6 jaar plaats met een IHP (Integraal HuisvestingsPlan), en waar mogelijk wordt jaarlijks bijgestuurd en aangevuld met het programma/overzicht. Er is geen doorkijk naar de toekomst, iets wat met gebouwenbeheer noodzakelijk is. Wij hebben de ambitie om te komen tot een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voor primair- en voortgezet onderwijs dat door zowel schoolbesturen als gemeente gezien wordt als leidend in de manier waarop wij samen onze taken op het gebied van onderwijshuisvesting vormgeven. Het Integraal Huisvestingsplan heeft als startpunt een inhoudelijke visie die onderliggend is aan de huisvestingsverantwoordelijkheden. In het kader van de IHP-ontwikkeling worden 3 scenario's op hoofdlijnen financieel vertaald. Het gaat hierbij om de volgende drie scenario's: 1. Losse actie: Alle scholen een Frisse school, 2. De huidige huisvestingssituatie over een periode van 30 jaar vernieuwen, investering voor de komende 20 jaar 3. Versnellen en comprimeren onderwijshuisvesting: duurzame en gestandaardiseerde onderwijshuisvesting vanuit Total Cost of Ownership gedachte, investering over 20 jaar. In bovenstaande berekening is uitgegaan van scenario 3, variant B energieneutraal en duurzaam. 7.
Jeugd volumestijging In de jaarrekening 2022 is een volumetekort (hogere aantallen jeugdigen in de jeugdzorg) van €1,4 miljoen gemeld, wat voor €900.000 wordt veroorzaakt door het woonplaatsbeginsel (totale kostenstijging €2,4 miljoen ten opzichte van €1,5 miljoen compensatie). Het is waarschijnlijk dat een deel structureel is. 8. Jeugd prijsstijging Het is nog niet mogelijk om een goede inschatting te maken van de prijseffecten van het nieuwe inkoopmodel. In het najaar van 2023 verwachten we op basis van de werkelijke cijfers 2023 een prognose te kunnen maken van het structurele effect van deze prijsstijging. 9. Jeugd Preventiemiddelen De preventieprojecten van Wieg naar Werk worden nu betaald uit tijdelijke middelen (€1,2 miljoen). Het risico bestaat dat met het wegvallen van de tijdelijke middelen de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda niet (meer) worden gerealiseerd. Daarom is een structurele investering in de maatregelen van de Hervormingsagenda nodig.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 38
Risico's Door de hoge inflatie zijn de prijzen aanzienlijk gestegen, dat geldt voor de bouwmaterialen, personeel en energie. Dat geldt niet alleen voor ons maar ook voor de gemeenschappelijke regelingen, maatschappelijke organisaties en instellingen. De stijging van de rente op de kapitaalmarkt, de krapte op de arbeidsmarkt op diverse disciplines, zet de investeringen en projecten onder druk. Het is zoeken naar een balans tussen voorzichtig begroten om risico's op te kunnen vangen, maar niet te voorzichtig zodat voorzieningen en plannen voor Deventer stil moeten komen te liggen. Het is uitzonderlijk dat de VNG het advies geeft om bewust tekorten te laten zien, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Tijdens de ALV is dit onderstreept door de bijna unanieme steun voor genoemde resolutie en 2 moties. Tegelijkertijd toont deze begroting de kwetsbaarheid binnen de laatste jaren van de meerjarenbegroting als gevolg van de financieringssystematiek vanuit het Rijk. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven we een helder signaal af aan het inmiddels demissionaire kabinet en de Tweede Kamer.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 39
Financiële soliditeit Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken. Om vast te stellen dat wij voldoende in staat zijn om risico's op te vangen, maken wij een inschatting van het benodigde weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de gezondheid van de financiële positie van de gemeente op langere termijn. Weerstandsratio Wanneer wij de benodigde weerstandscapaciteit afzetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit resulteert dit in een weerstandsratio. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit : Benodigde weerstandscapaciteit In de begroting 2024 is de ratio weerstandsvermogen (€19.735.000/€18.530.000) = 1,07 De gemeente beschikt over voldoende weerstandsvermogen als de uitkomst van deze ratio minimaal 1. Dit betekent dat in 2024 €1.205.000 ten gunste van de generieke weerstandsreserve wordt gebracht. Dit is conform de vastgestelde beleidsnota reserves en voorzieningen. Zie voor verdere toelichting paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement. Generieke weerstandsreserve Naast de specifieke weerstandsreserve is er ook een generieke weerstandsreserve.
Deze reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan zoals: opvangen verliesvoorzieningen/afwaarderingen grondexploitaties (groter dan aanwezig in specifiek weerstandsvermogen), risico’s gemeentegarantie, mutaties Algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten heroverwegingen en taakstellingen, rentemutaties, knelpunten sociaal domein en afdekken eenmalige begrotingstekorten.Voor het opvangen van deze, niet of heel moeilijk kwantificeerbare risico's wordt deze reserve aangehouden. Onderstaande tabel toont de stand van de generieke weerstandsreserve. (bedragen x €1.000 Saldo 31-12
2023
2024
2025
2026
2027
28.725
6.648
20.024
22.931
23.655
Stelposten In de begroting zijn stelposten opgenomen die dienen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 40
a. Stelpost accres In de begroting is een structurele stelpost opgenomen om de nadelen op te vangen van lagere accres bijdragen in de AU door vertragingen uitgaven Rijk en het opvangen van kortingen in de algemene uitkering.Deze stelpost komt dan boven op de buffer met betrekking tot de aanname stijging van het accres op basis van uitgaven in het regeerakkoord. Het Rijk heeft het volume-accres gemeentefonds voor de periode 2023-2025 bevroren op de stand van de meicirculaire gemeentefonds 2022 en heeft gemeenten voor 2026 eenmalig gecompenseerd. Dit biedt stabiliteit in de komende jaren. Na 2026 bestaat de mogelijkheid dat ook verruiming van het eigen belastinggebied wordt betrokken bij de berekening van de AU. Wij weten nog niet of en in welke hoedanigheid dit gaat plaatsvinden. (bedragen x €1.000 2023
2024
2025
2026
2027
Stelpost accres AU eenmalig
750
Stelpost accres AU structureel
2.550
b. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen, anders dan nadelen in het accres Algemene uitkering, is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel met worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. (bedragen x €1.000 Stelpost autonome ontwikkeling
2023
2024
2025
2026
2027
1.725
2.155
2.590
3.040
3.500
aanwending Stelpost autonome ontwikkelingen
-360 1.725
2.155
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 41
2.590
3.040
3.140
Dekking programmaplan Inleiding In de programma’s Burger en bestuur tot en met Bedrijfsvoering zijn de gemeentelijke activiteiten en middeleninzet samengevat. De kosten van deze programma’s moeten gedekt worden. Het dekking programmaplan bevat een overzicht van de beschikbare dekkingsmiddelen voor de begroting en geeft een totaaloverzicht van het resultaat van de begroting. Hieronder wordt het resultaat van de meerjarenbegroting weergegeven, zowel exclusief alsook inclusief verrekening van reserves. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de lasten en baten van de programma’s en van de beschikbare dekkingsmiddelen.
Resultaat meerjarenbegroting inclusief verrekening reserves In de onderstaande tabel worden de uitkomsten van de begroting gepresenteerd. In hoofdstuk Financiële uitkomsten begroting, treft u een nadere toelichting en specificatie aan. (bedragen x €1.000) Structureel begrotingssaldo 2024 2025 2026 2027 Saldo van baten en lasten -18.395 12.677 871 124 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 18.395 -12.677 -871 -124 Totaal resultaat meerjarenbegroting 0 0 0 0
Resultaat meerjarenbegroting exclusief verrekening reserves In onderstaande tabel is het totaal aan lasten en baten opgenomen. Het lastentotaal geeft een beeld van de gemeentelijke ‘omzet’. Deze bedraagt voor 2024 €425 miljoen. Het resultaat (onder in de tabel) geeft het overall-saldo van lasten en baten als de verrekening met reserves (puttingen en stortingen) buiten beschouwing wordt gelaten. Dat geeft een extra inzicht in de financiële positie van de gemeente. De regelgeving (BBV 2004) schrijft deze cijferopstelling dan ook voor. Het saldo per programma en de algemene dekkingsmiddelen zijn hierna verder gespecificeerd. (bedragen x €1.000) Resultaat begroting exclusief verrekening reserves 2024 2025 2026 2027 Totaal lasten programma's (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) 425.274 407.594 399.134 391.419 Totaal baten programma (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) 130.555 125.853 120.052 115.805 Totaal saldo programma (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) -294.719 -281.741 -279.082 -275.614 Totaal saldo algemene dekkingsmiddelen 276.323 294.419 279.953 275.739 Resultaat begroting exclusief verrekening reserves -18.395 12.677 871 124
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 42
Verrekening met reserves In onderstaand overzicht zijn alle stortingen en puttingen in/uit reserves verzameld die ten laste resp. ten gunste worden gebracht van de exploitatie. Ook is opgenomen welke rente conform de vastgestelde regels wordt toegevoegd aan reserves. Voor detailinformatie per programma wordt verwezen naar bijlage Resultaatbestemming. Een en ander leidt per saldo tot het volgende effect van verrekening met reserves per jaar. (bedragen x €1.000) Reserves 2024 2025 2026 2027 Saldo stortingen (-) en puttingen (+) exclusief rentetoevoeging 18.870 -11.929 -143 577 Toevoeging van rente aan reserves (-) 475 748 728 701 Saldo stortingen (-) en puttingen (+) inclusief rentetoevoeging 18.395 -12.677 -871 -124
Saldo lasten en baten per programma In dit overzicht zijn de saldo's per programma (exclusief reserve mutaties) samengevat. (bedragen x €1.000) Saldo per programma 2024 Burger en bestuur -9.237 Openbare orde en veiligheid -12.247 Leefomgeving -30.047 Milieu en duurzaamheid -5.454 Ruimtelijke ontwikkeling -2.516 Herstructurering en vastgoed 443 Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt -36.590 Meedoen -92.181 Jeugd en onderwijs -45.912 Economie en Internationaal beleid -3.453 Kunst en cultuur -20.073 Bedrijfsvoering -37.452 Totaal -294.719
2025 -8.827 -12.226 -27.972 -3.580 -2.313 905 -36.199 -90.540 -44.501 -2.909 -18.599 -34.979 -281.741
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 43
2026 -8.759 -12.150 -27.397 -3.347 -1.979 841 -35.137 -89.581 -45.574 -2.427 -18.479 -35.092 -279.082
2027 -8.765 -11.991 -27.467 -3.201 -1.557 1.820 -34.612 -89.230 -45.430 -2.301 -18.281 -34.599 -275.614
Algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste dekkingsbron voor de gemeentelijke lasten zijn de zogenaamde algemene dekkingsmiddelen, waarvan de Algemene Uitkering (AU) en de Onroerende zaakbelasting (OZB) de belangrijkste zijn. De dekkingsmiddelen die direct verbonden zijn aan taakvelden, zoals de afvalstoffenheffing en het rioolrecht zijn als opbrengst ondergebracht in het betreffende programma. Naast deze algemene dekkingsmiddelen is er ook een aantal lasten en baten, dat daar (nog) buiten valt. Het betreft gereserveerde lasten en baten van algemeen karakter die nog nadere uitwerking behoeven alvorens te worden toebedeeld aan een programma. Ze worden per onderwerp kort toegelicht, en voor zover relevant daarna gespecificeerd. (bedragen x €1.000) Algemene dekkingsmiddelen
2024
2025
2026
2027
Algemene uitkering
271.410
282.235
270.588
275.150
Lokale heffingen
31.867
33.097
34.319
35.535
601
-879
-945
-1.146
Dividend
1.194
1.194
1.194
1.194
Calculatieverschillen
-1.074
-416
-282
-586
Overige algemene dekkingsmiddelen
-772
-772
-772
-772
Uitvoeringskosten lokale heffingen
-1.232
-1.232
-1.232
-1.232
-274
-274
-274
-274
-294
-301
-343
-343
0
-151
-91
-22
De nieuwe Keizer
-200
-100
-100
0
Verkenningsfase De Nieuwe Keizer en Burgerweeshuis
-350
-650
-650
-650
-4.067
0
0
0
Renovatie Atletiekbaan
0
-60
-60
-60
Maatregelen rijk Jeugdzorg
0
1.734
1.734
1.773
Verduurzaming onderwijshuisvesting
0
-35
-35
-35
-800
-800
-800
-800
Saldo financieringsfunctie
Gereserveerd budgetten Onvoorzien Stelposten (lasten) Versterking ondersteuning wijkteams De Scheg
Versnellingsfonds
Wijk/dorpsgericht werken/Samenlevingsopbouw
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 44
Audiovisuele middelen raad Fonds infrastructuur (mob en leefomgeving)
-80
-80
-80
-13.000
Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb)
-50
-50
-50
0
Verduurzaming eigen vastgoed
-240
-270
-290
-290
Stelpost autonome ontwikkelingen
-2.155
-2.590
-3.040
-3.140
Stelpost areaal
-216
-432
-658
-883
Stelpost bodemsanering
439
439
439
439
-3.956
-5.715
-1.100
-117
Stelpost prijzen en lonen
0
-9.105
-16.955
-23.700
Stelpost investeringen
-31
-31
-31
-31
Technische stelposten
-477
-338
-533
-891
Nieuw Beleid
Stelposten baten Stelpost accres AU Totaal
-3.300 276.323
294.418
279.953
275.739
Algemene uitkering Gemeente Deventer ontvangt de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze uitkering is voor een deel gekoppeld aan de uitgaven van het Rijk. De verdeling van het geld over de gemeenten vindt plaats op basis van verdeelmaatstaven. Lokale heffingen Hier wordt een beeld gegeven van de lokale heffingen waarbij er geen relatie ligt tussen de kosten en de opbrengsten. Dit impliceert tevens dat de heffingen op het gebied van parkeren (gedeeltelijk), afvalstoffen- en rioolopbrengsten geen algemeen dekkingsmiddel zijn, maar expliciet worden aangewend voor uitgaven op betreffende terreinen. In de paragraaf lokale lasten wordt aandacht besteed aan o.a. lokale lastendruk, kwijtscheldingsbeleid e.d. Saldo financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is een begrip uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit begrip kan worden gedefinieerd als het saldo van: • de betaalde rente (last) over de aangegane langlopende leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant, en • de ontvangen rente (bate) over de uitzettingen. Onder uitzettingen kunnen worden verstaan deposito’s, verstrekte langlopende leningen en beleggingen.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 45
Dividend De opbrengst uit deelnemingen betreft o.a. de dividenduitkering van de Bank Nederlandse gemeenten. Calculatieverschillen kostenplaatsen In een aantal kostenplaatsen wordt in de begroting een voorcalculatorisch tarief gehanteerd. De werkelijke kosten en opbrengsten kunnen hiervan afwijken. Dit komt tot uitdrukking in het calculatieverschil. Daarnaast bevat deze post nog budgetten die niet zijn toe te rekenen aan één product. Overige algemene dekkingsmiddelen De post ‘overige algemene dekkingsmiddelen’ bestaat met name uit de bespaarde rente op de reserve afkopen erfpacht en kosten voormalig personeel. Uitvoeringskosten lokale heffingen Uitvoeringskosten lokale heffingen zijn de kosten voor het heffen en invorderen van de belastingen en heffingen. Dit zijn onder andere kosten van het gegevensbeheer, alle correspondentie en andere administratieve handelingen.
Gereserveerde budgetten: Onvoorzien Dit betreft de algemene raming voor onvoorzien. De bestedingen die ten laste van onvoorzien komen worden verantwoord op de programma’s waarop deze betrekking hebben. Dit betreft diverse lasten en baten die niet direct aan programma’s kunnen worden toegerekend. Stelposten Dit betreft diverse lasten en baten die niet direct aan programma’s worden toegerekend. Nieuw beleid Dit is het bedrag van de incidentele en structurele voorstellen nieuw beleid.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 46
Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 geldt voor de gemeente Deventer de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsbedrijven (Wet Vpb). De gemeente Deventer heeft met reclame exploitanten contracten afgesloten op basis waarvan de gemeente, delen van de publieke ruimte tegen vergoeding ter beschikking stelt aan de exploitant. De Belastingdienst is van mening dat de gemeente Deventer met de ‘reclame activiteiten in de openbare ruimte’ een onderneming drijft en derhalve vennootschapsbelastingplichtig is. De situatie die geldt voor de activiteit ‘reclame activiteiten in de openbare ruimte’ komt grotendeels overeen met de activiteit verhuur gronden brandstofverkooppunten. De Belastingdienst is ook hier van mening dat de gemeente Deventer een onderneming drijft en derhalve vennootschapsbelasting is. De gemeente Deventer heeft het pleitbaar standpunt ingenomen dat zij met bovenstaande activiteiten niet door de ondernemingspoort gaat en derhalve niet vennootschapsbelasting is. In afstemming met de Belastingdienst zijn voor de jaren 2016 tot en met 2022 aan de gemeente Deventer aanslagen opgelegd voor de activiteiten ‘reclame in de openbare ruimte’ en ‘brandstofverkooppunten’ om te voorkomen dat extra belastingrente moet worden betaald. De gemeente Deventer is tegen de opgelegde definitieve aanlagen in bezwaar gegaan.
Of het pleitbaar standpunt van de gemeente Deventer in dit juridisch traject overeind blijft, hangt af van de Belastingdienst in combinatie met de landelijke fiscaal juridische ontwikkeling. Er lopen op dit moment gerechtelijke procedures om de wet op dit gebied te verduidelijken. Inmiddels zijn de eerste uitspraken van de rechtbank verschenen. Deze uitspraken zijn niet in het voordeel van de gemeente Deventer. De verwachting is dat er geprocedeerd gaat worden tot de Hoge Raad. De uitkomst van deze procedures is onzeker en wordt door de fiscale functie nauwlettend gevolgd. Voor het grondbedrijf wordt momenteel een analyse vpb-plicht uitgevoerd. Op basis van deze analyse moet blijken wanneer voor de gemeente Deventer een onderneming ontstaat waarvoor over de positieve resultaten vennootschapsbelasting moet worden afgedragen. Op dit moment is het meerjarig nadelig financieel effect hiervan nog niet bekend. Op basis van de wetgeving zijn alle activiteiten van de gemeente Deventer onderzocht of sprake is van het drijven van een onderneming. Op basis van dit onderzoek is de gemeente Deventer van mening dat dit niet het geval is. Dit blijkt uit de aangiften vennootschapsbelasting 2016 tot en met 2021.
Overhead In de BBV-regels is voorgeschreven wat onder de definitie overhead wordt verstaan. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Door de definitie te gebruiken kan een eenduidig inzicht worden gegeven in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde taakvelden. Er moet in het programmaplan worden aangegeven welk bedrag dit in de gemeente betreft. (bedragen x €1.000) 2024 2025 2026 2027 Overhead 40.282 37.704 37.817 37.324
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 47
Programma's Burger en bestuur Omschrijving In dit programma gaat het om de relatie tussen gemeente en inwoner en de manier waarop Deventer bestuurd wordt. Het gemeentebestuur wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De raad is de vertegenwoordiging van de inwoners van Deventer. Ze bestaat uit 39 raadsleden en geeft richting aan het beleid en controleert de uitvoering daarvan. Het dagelijks bestuur van de gemeente is belegd bij het college van B&W. Binnen de door de raad gestelde kaders geeft het college uitvoering aan het beleid. De gemeente heeft vele taken. De rol die ze aanneemt loopt uiteen van reguleren (vergunningen verlenen en handhaven), uitvoeren, regisseren in netwerkverbanden, stimuleren of faciliteren, tot loslaten wanneer particuliere initiatieven de overheid niet nodig hebben. Gezamenlijk zorgen we voor de beste oplossingen en keuzes voor onze inwoners en betrekken onze inwoners beter en op nieuwe, innovatieve manieren. We willen de samenwerking tussen partijen bevorderen om onze inwoners het allerbeste te kunnen bieden. Dat vraagt naast inzet ook draagvlak bij en betrokkenheid van inwoners. We zetten in op een zorgvuldige dialoog en participatie met de samenleving over zowel de korte als de lange termijn.
Daarbij willen we alle belanghebbenden tijdig betrekken en in de gelegenheid stellen om mee te praten, hun belang te duiden en deze belangen ook mee laten wegen in de besluitvorming. Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met transparante procedures, korte doorlooptijden en heldere antwoorden door kundige en vriendelijke medewerkers. We bieden advies als er meer ondersteuning nodig is. We werken aan passende regels: we kijken welke regels belemmerend werken, onnodige regelgeving wordt losgelaten. Inwoners en ondernemers kiezen zelf het contactkanaal met de gemeente. Veel dienstverlening is digitaal beschikbaar, maar sommige vragen lenen zich niet voor digitale afhandeling. Bovendien heeft een deel van onze inwoners moeite met digitale dienstverlening. Daarom zijn alle contactkanalen (balie, telefoon, email, social media, whatsapp en digitaal) van groot belang, houden we deze kanalen maximaal open en kiest de inwoner zélf zijn contactkanaal: de omnichannel strategie. Dit is niet alleen klantvriendelijk, het is tevens (kosten)efficiënt, omdat het herstelkosten in de vorm van informatieloops, onnodig herhaalcontact, klachten en bezwaar helpt voorkomen.
We willen Deventer zodanig positioneren in (boven) regionale samenwerkingen dat dit ten goede komt aan de ambities en opgaven waar Deventer voor staat én Deventer (nog) beter te positioneren op nationale en internationale schaal. De gemeente Deventer staat altijd in verbinding met haar omgeving. Steeds meer zaken spelen op bovenlokaal of regionaal schaalniveau. We kunnen onze ambities en doelstellingen niet alleen verwezenlijken. Wij hebben de kennis, expertise, massa en bestuurskracht van andere gemeenten en overheden hard nodig. Ook nationale en Europese subsidieprogramma’s vragen vaak om regionale of stedelijke samenwerking. Goede contacten met regionale, provinciale, landelijke en soms zelfs Europese overheden en instanties zijn daarom cruciaal. Afhankelijk van het vraagstuk wisselt het schaalniveau waarop we samenwerken.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 48
Actuele beleidscontext Participatie We willen de kennis en ervaring van inwoners en ondernemers goed benutten. In het eerste raadsjaar hebben we de participatieverordening en het participatiebeleid vastgesteld. Deze stukken geven richting aan de doelstellingen en de vorm van participatie die wordt toegepast. Bij elk raadsbesluit wordt aangegeven welke trede op de ‘participatieladder’ aan de orde is en waarom. In Deventer zijn al veel participatie-instrumenten beschikbaar zoals het forum, het correctief lokaal referendum, het digipanel en het uitdaagrecht. De komende jaren willen we bezien hoe we deze en nieuwe instrumenten kunnen actualiseren, toegankelijker maken en actiever benutten. Publieke Dienstverlening In 2014 zijn paspoort en ID-kaart 10 jaar geldig geworden. In 2024 neemt het aantal aanvragen voor deze reisdocumenten gedurende enkele jaren flink toe: de paspoortenpiek. We treffen voorbereidingen om deze piek op te vangen en kijken daarbij naar financiën, werkwijze en aantal medewerkers. De mogelijkheden voor digitale dienstverlening nemen toe en worden steeds persoonlijker. We onderzoeken mogelijkheden om de regie op eigen gegevens door inwoners mogelijk te maken. En we werken met MijnDeventer toe naar één digitale ingang voor de inwoners. Daarbij voldoen we aan de eisen vanuit het Besluit Digitale Toegankelijkheid.
In 2022 is de Wet open overheid van kracht geworden, deze wordt in enkele jaren stapsgewijs ingevoerd. In 2023 hebben we een plan opgesteld om te komen tot een goed uitvoerbare werkwijze. Dit plan voeren we in 2024 en de jaren daarna uit, daarbij betrekken we wetgeving die inhoudelijk raakt aan de Woo, zoals de nieuwe Archiefwet. In juni 2024 vinden de verkiezingen voor het Europees Parlement plaats. Direct na de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november 2023 starten we met de voorbereidingen. Regionale Samenwerking We werken nauw samen met andere overheden (gemeenten, provincies, waterschappen, rijk), zowel op lokaal als op (inter)nationaal niveau. Binnen de Regio Stedendriehoek geven we uitvoering aan de Regionale Agenda 2022-2030 en het daaruit volgende Uitvoeringsprogramma 2023 – 2030. Daarnaast werken we binnen de regio aan het opzetten van een Investeringsplatform Regio Stedendriehoek (IPRS). In 2023 werken we aan de aanvraag Regio Deal (5e tranche). Wanneer deze wordt toegekend zal 2024 in het teken staan van het maken van verdere afspraken met het rijk en de start van uitvoering van de Regio Deal. Daarnaast heeft het rijk de provincies opdracht gegeven om op een groot aantal taakvelden, samen met de gemeenten, waterschappen en bijvoorbeeld woningcorporaties, met integrale plannen te komen. We versterken daarom de samenwerking met de provincie(s).
Via de G40 en VNG proberen wij, zowel ambtelijk als bestuurlijk, invloed uit te oefenen op de landelijke programma’s en onze kennis te versterken. Gelijktijdig met het versterken van de samenwerking regionaal, provinciaal en nationaal zetten we om succesvolle aanvragen te doen voor subsidies. Daarnaast werkt de regio, samen met de gemeenteraden, aan de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Dit wordt formeel begin 2024 afgerond. De ambities en opgaven van de regio vragen extra ondersteuning van de regionale werkorganisatie, zowel voor het interne proces als voor lobby en communicatie. Daarom wordt de samenwerking binnen de regio verder geïntensiveerd.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 49
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Burger en bestuur
0.1 Bestuur; 0.2 Burgerzaken; 3.1 Economische ontwikkeling; 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; 6.5 Arbeidsparticipatie; 6.6 Maatwerkvoorziening (WMO); 8.3 Wonen en bouwen; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: We streven naar een (meer) participerende samenleving
1
Participatie en een modern samenspel tussen overheid en samenleving versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. We willen de kennis en ervaring van inwoners en ondernemers goed benutten.
✔
Prestatie
Monitoren en evalueren participatiebeleid en -verordening
We hebben in 2023 het participatiebeleid en de participatieverordening vastgesteld. In 2024 monitoren we de uitvoering en evalueren we het beleid. Prestatie
Beter benutten participatie-instrumenten
2
Uren binnen vaste formatie
Budget €221.000
Prestatie
Budget
Door middel van een pilot willen we experimenteren en leren van participatie. We willen samen met de raad een dossier kiezen, waarbij we heel bewust een zorgvuldig proces en duidelijke rolverdeling bespreken. Prestatie
Implementeren Wet open overheid
In 2022 hebben we de invoering van vijf samenhangende wetten voorbereid: de Wet open overheid (Woo), de Wet Elektronische Publicaties, de nieuwe Archiefwet, de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer en het Tijdelijk Besluit Digitale Toegankelijkheid. In 2024 implementeren we deze wetten (verder).
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 50
4
Budget
Veel instrumenten zijn beschikbaar zoals het forum, het correctief lokaal referendum, het digipanel, het ‘right to challenge’ (uitdaagrecht). We willen samen met de raad bezien hoe we deze en nieuwe instrumenten actiever kunnen benutten, toegankelijker kunnen maken of actualiseren. Uitvoeren pilot
3
binnen budget participatieinstrumenten (€221.000) Budget €229.000
Opgave Doelstelling: We leveren gastvrije dienstverlening die voldoet aan de landelijke BurgerServiceCode
1
Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met transparante procedures, korte doorlooptijden en heldere antwoorden door kundige en vriendelijke medewerkers. We hanteren hiervoor de kwaliteitsnormen uit de landelijke BurgerServiceCode.
✔
Prestatie
Organiseren verkiezingen
2
4
Budget
We organiseren in juni 2024 de verkiezingen voor het Europees Parlement.
€289.000
Prestatie
Budget
Voorbereiden paspoortenpiek
€218.000
In 2024 start de paspoortenpiek, de 10-jarige cyclus waarin er gedurende enkele jaren veel meer reisdocumenten worden aangevraagd. We bereiden het team Publiekscontacten daarop voor, zodat we kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Prestatie
3
Voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening
Budget
Jaarlijks leveren we de voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening, waarin een kwantitatieve en kwalitatieve beschrijving van de geleverde dienstverlening, aan de hand van de landelijke Burgerservicecode.
Eigen uren
Opgave Doelstelling: We werken aan partnerschappen en subsidieverwerving
1
2
3
4
We willen Deventer zodanig positioneren in (boven) regionale samenwerkingen dat dit ten goede komt aan de ambities en opgaven waar Deventer voor staat én Deventer (nog) beter te positioneren op nationale en internationale schaal. Gelijktijdig met het versterken van deze samenwerkingen zetten we in om succesvolle aanvragen te doen voor subsidies.
✔
✔
✔
✔
Prestatie
Strategische Agenda regio Stedendriehoek
Budget
In regioverband geven wij invulling aan de Regionale Agenda 2022-2030 van de Regio Stedendriehoek, inclusief Uitvoeringsagenda 2023-2030, Investeringsplatform en mogelijk de Regio Deal.
€763.000
Prestatie
Budget
Relatie provincies en (kennis)organisaties
We investeren in onze relatie met de provincies Overijssel en Gelderland. We vergroten en delen onze kennis via VNG en G40 (inclusief Platform 31) en gebruiken hun lobbykracht.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 51
€97.000
Prestatie
We versterken onze subsidieverwervingskracht
Budget
We vergroten de kansen op succesvolle aanvragen en toekenningen door de bewustwording van subsidiekansen in de organisatie te versterken, de subsidieverantwoording goed te organiseren en ruimte te bieden voor het inhuren van expertise.
€184.000
Prestatie
Budget
Uitvoeren lobbydossiers
We lobbyen gestructureerd aan minimaal vier lobbydossiers met een eenduidige lobbyboodschap om zo onze lobbykracht te versterken.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 52
€121.800
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
11.201
11.117
10.755
10.901
10.990
Baten
1.324
1.880
1.928
2.142
2.225
Saldo exclusief reserves
-9.877
-9.237
-8.827
-8.759
-8.765
Storting in reserves
-427
0
193
0
0
Putting uit reserves
483
125
0
82
193
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
910
125
-193
82
193
-8.967
-9.112
-9.020
-8.677
-8.571
Saldo inclusief reserves
De wijziging van het saldo inclusief reserves met €145.000 in 2024 ten opzichte van 2023 is als volgt te verklaren: Loon- en prijscompensatie stijging €427.000 Herschikkingen van andere programma's stijging: • Programma management en ondersteuning over van Programma Bedrijfsvoering €159.000 • Wet open overheid over van Programma Bedrijfsvoering €56.000 • Wet open overheid van stelpost Programma Algemene dekkingsmiddelen €173.000 • Budget Mijn Deventer.nl over van Programma Meedoen €185.000 I-uitvoeringsplannen van Programma Bedrijfsvoering €44.000 Nieuw beleid Voorjaarsnota stijging verhoging bijdrage Stedendriehoek €216.000 Autonome ontwikkelingen: • Verhoging gemeentelijke ledenbijdrage GGU VNG €32.000 • Junior raadsadviseur voor 2024-2025 €93.000 • Knelpunt bestaand beleid hogere kosten verkiezingen €75.000
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 53
Eenmalige budgetten (daling): • Lobbybudget -€100.000 • Gift aardbeving Turkije -€100.000 • Slavernijverleden -€25.000 • Onderzoek AV middelen raad -€60.000 • Afloop eenmalige middelen generatiepact -€39.000 • Incidenteel budget vervanging en implementatie applicaties Burgerzaken -€1.006.000 • In 2023 dubbele verkiezingen, in 2024 alleen Europese verkiezingen -€67.000 Overige verschillen (daling): • Saldo uitgaven en inkomsten van reisdocumenten en rijbewijzen valt in 2024 lager uit -€62.000 • Bijdrage algemene uitkering voor toegankelijkheid verkiezingen -€19.000
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Burger en Bestuur
2023
2024
2025
2026
2027
Arbeidspar.toeleiding naar werk
-15
-15
-15
-15
-15
Begraafplaatsen
-3
-5
-5
-5
-5
Belastingen Overig
-6
-6
-6
-6
-6
Bestuur
-6.387
-6.718
-6.644
-6.374
-6.288
Burgerzaken
-3.276
-2.346
-2.060
-2.263
-2.354
Economische ontwikkeling
-14
-15
-15
-15
-15
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-29
-30
-30
-30
-30
OZB woningen
-100
-50
0
0
0
Samenkracht en burgerparticipatie
-32
-33
-33
-33
-33
Wonen en Bouwen
-17
-18
-18
-18
-18
-9.877
-9.237
-8.827
-8.759
-8.765
Saldo exclusief reserves
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 54
Voorzieningen (bedragen x €1.000)
2024
2025
2026
2027
Uitgaven t.l.v. voorzieningen
342
342
342
342
Inkomsten t.g.v. voorzieningen
426
426
426
427
Saldo
84
84
84
85
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening 2022 Participatiebeleid gemeente Deventer Strategische Agenda Cleantech Regio 2022-2030 Uitvoeringsagenda Regio Stedendriehoek 2023-2030 Voortgangsrapportage Regio Deal maart 2023
Bestandsgrootte 5,8 Mb 8,3 Mb 1,5 Mb 0,1 Mb 18,2 Mb
Openen Publieke dienstverlening Participatiebeleid Strategische Agenda Uitvoeringsagenda Voortgangsrapportage Regio Deal
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 55
Openbare orde en veiligheid Omschrijving Het doel van het programma Veiligheid is om in samenwerking met interne en externe partners de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente alsmede de weerbaarheid van burgers te versterken in Deventer. Het programma omvat een breed en complex terrein van activiteiten. Breed omdat veiligheid vele onderwerpen omvat, van huiselijk geweld en veelplegers, tot de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. Ook het voorkomen van polarisering, overlast op straat, het voorkomen en beperken van de risico's van drugsgebruik en digitale criminaliteit behoren tot de reikwijdte van het programma Complex, omdat voor een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken de verbinding en samenwerking met en inzet van tal van partijen in de veiligheidsketen en ook daarbuiten essentieel is. Kerntaken van het nieuwe Meerjaren Beleidsplan (MJBP) 2024-2027 zijn daarom: 1. Signaleren en adviseren op trends en ontwikkelingen die veiligheid en leefbaarheid negatief (kunnen) beïnvloeden. 2. Regie voeren op integrale aanpak (beleidsmatige regie) 3. Regie voeren op adequate uitvoering (operationeel regie) Er zijn natuurlijk grenzen ten aanzien van de mogelijkheden om vanuit de gemeente het gevoel van veiligheid te beïnvloeden. Daarom zien we steeds meer dat vele instanties het als hun taak zien hier een bijdrage aan te leveren.
Waarbij de samenleving kritischer wordt en mensen soms hun ''gevoel'' van veiligheid opeisen. Dat geeft spanningen ten aanzien van haalbaarheid en redelijkheid. Toezicht en handhaving ondersteunen de uitvoering van het beleid. Waar mogelijk vindt de inzet van toezicht plaats in overleg met bewoners en instellingen. Daarnaast leveren we vanuit het programma een actieve bijdrage aan de veiligheidsregio IJsselland en daarmee aan een integrale hulpverlening bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. De centrale gemeentelijke uitvoerende rol bestaat verder uit reguleren door middel van vergunningverlening en toezicht en handhaving. Daarnaast is er sprake van regisseren en faciliteren bij bijvoorbeeld evenementen en voetbalwedstrijden.
Begroting 2024 Meerjarenbegroting 2025 – 2027 | gemeente Deventer 56
Actuele beleidscontext Samen werken aan een veilig, rechtvaardig en weerbaarheid Deventer In de afgelopen jaren is er in Deventer veel werk verricht om de leefbaarheid en veiligheid te bevorderen en de samenwerking naar een hoger niveau te brengen. Dat heeft onder ander geleid tot dalende criminaliteit cijfers en een toegenomen gevoel van veiligheid. Belangrijk is dat in Deventer het beleidsmatige fundament gekoppeld is aan de uitvoeringspraktijk en daarmee vanuit korte lijnen snel gereageerd kan worden op problematiek. Voor de periode 2024-2027 is een nieuw Meer jaren Beleidsplan Veiligheid (MJBP) opgesteld met aantal nieuwe accenten. Zoals: • meer ruimte en positie voor de burgemeester als regisseur op het veiligheidsdomein • vergroten van inzicht in risico's die de gemeente bedreigen (ondermijnende criminaliteit) • inzetten op twee grote domeinen: 1. Concrete maatregelen tegen de ondermijnende effecten van criminaliteit (Bibob, integrale handhaving, bestuurlijke maatregelen) 2. Inzetten op Jeugd, Zorg en Veiligheid vanuit weerbare wijken en ''preventie met gezag'' Daarnaast willen we de resultaten op ons veiligheid fundament op peil houden: inzet bij crisis, OOV, evenementen en overige wettelijke taken. Vanzelfsprekend doen we dit in nauwe samenwerking met partners binnen en buiten de gemeente, op lokaal en regionaal niveau.