2022-819 Programmabegroting 2023 MJB 2024-2026 incl bijlagen
Tekst van het document
Verduurzamen vastgoed – zonnepanelen Met een motie van 10 november 2021 heeft de Raad het college opgedragen om een onderzoek te doen naar mogelijkheden van aanleg van zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed om daarmee te voldoen aan de verduurzamingsopgave volgens de klimaatwet en om in 2050 een CO2 neutrale maatschappelijke vastgoedportefeuille te hebben. Met de raadsmededeling van 12 juli 2022 heeft het college het verfijningsonderzoek aangeboden aan de raad. Uit dit onderzoek blijkt dat van de onderzochte 65 locaties de realisatie van plaatsing van 4.441 zonnepanelen op 44 gebouwen mogelijk is met een investeringsbedrag van €1,6 miljoen. De uiteindelijke investeringsbehoefte is afhankelijk van de te kiezen uitwerking per locatie en daarbij de keuze per locatie of dit een lange termijn investering van de gemeente betreft (scenario 1) of een tijdelijke voorfinanciering (scenario 2). Op basis van het verfijningsonderzoek is een totale investering van €1,6 miljoen voor de aanleg van zonnepanelen op 44 gebouwen maatschappelijk vastgoed realistisch. Hierin zijn nog verschillende scenariokeuzes te maken. Voor de uitwerking daarvan is het voorstel een voorbereidingskrediet van €75.000 beschikbaar te stellen. Daarmee kan een definitief investeringsvoorstel aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd.
Dan ook zal voorgesteld worden een reserve verduurzaming vastgoed in te stellen. Bij een positief besluit op het investeringsvoorstel wordt de gehele investering inclusief voorbereidingskrediet gedekt uit de energiebesparing. Bij een negatief besluit wordt het voorbereidingskrediet ten laste van de in het bestuursakkoord gereserveerde middelen voor verduurzaming maatschappelijk vastgoed gebracht. 10. Duurzame school en sporthal Marke Zuid Op 13 juli jl. heeft de raad een motie aangenomen die het college opdraagt voorafgaande aan de begrotingsbehandeling 2023 gespecificeerd inzichtelijk te maken welke maatregelen en voorzieningen en financiële middelen nodig zijn voor het voldoen aan de BREEAM-ambitie “excellent” (BREEAM = Building Research Establishment Environmental Assessment Method). Daarbij is ook verzocht de baten te specificeren van toepassing van deze richtlijn, en aan te geven of en hoe de structurele baten (bv lagere energierekening) kunnen worden aangewend om de incidenteel hogere investering te dekken. Er vindt nog nader onderzoek plaats en voor de begrotingsbehandeling op 9 november moet de raad daarover geïnformeerd worden. In grote lijnen hebben we inzichtelijk welke investeringen benodigd zijn. Het uitgangspunt is nu dat de school en sporthal volgens BENG (bijna Energie Neutraal Gebouw) gebouwd gaan worden.
Dat zijn eisen die nu gesteld zijn in het bouwbesluit 2021. Als we de gebouwen willen laten voldoen aan ENG (Energie Neutraal Gebouw) dan vraagt dat een aanvullend benodigd budget van circa €700.000 (incl. btw) voor de sporthal en €1,6 miljoen (incl. btw) voor de school. Er wordt momenteel specifieker onderzoek gedaan om de meer kosten gedetailleerd in beeld te krijgen.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 53
11. Stadstroubadour We maken structureel ruimte voor een Deventer Stadstroubadour. De dekking hiervoor, €5.000 per jaar, halen we uit het budget gelabeld voor de programmaregeling Cultuur. Deze subsidieregeling kent drie rondes per jaar en is bedoeld voor culturele activiteiten, projecten en makers. De Adviesraad Cultuur adviseert het college over de toekenning van deze middelen. Het college neemt besluiten over de toekenning van deze subsidies. De middelen worden rechtstreeks ingezet voor een Deventer Stadstroubadour. Na vaststelling van de begroting geven we, in lijn met de aangenomen Motie 10-2 Stadstroubadour uit 2019 en bijbehorend plan van aanpak, uitvoering aan het zoeken naar een nieuwe Stadstroubadour voor de jaren 2023 en 2024.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 54
Structureel begrotingssaldo Op basis van onderstaand overzicht wordt aangetoond of de meerjarenraming 2023-2026, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel in evenwicht is. Dit houdt in dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. Als in het betreffende begrotingsjaar structurele lasten gedekt zijn door structurele baten is er sprake van structureel evenwicht. Incidentele lasten mogen gedekt worden door zowel structurele als door incidentele baten. Voor het inzicht in de financiële positie op korte en langere termijn is belangrijk om een goed beeld te hebben van het structureel begrotingssaldo. In de begroting 2023 tot en met 2026, na voorstellen nieuw beleid, is er sprake van structureel evenwicht. (bedragen x €1.000) Structureel begrotingssaldo
2023
2024
2025
2026
Saldo van baten en lasten
-28.202
-2.357
22.984
952
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Totaal resultaat (meerjaren)begroting Waarvan incidentele baten en lasten (Bijlage: staat van incidentele lasten en baten)
32.966 4.764 12.065
8.639 6.282 16.118
1.232 24.216 0
-639 313 0
Structureel begrotingssaldo
16.829
22.400
24.216
313
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 55
Dekking programmaplan Inleiding In de programma’s Burger en bestuur tot en met Bedrijfsvoering zijn de gemeentelijke activiteiten en middeleninzet samengevat. De kosten van deze programma’s moeten gedekt worden. Het dekking programmaplan bevat een overzicht van de beschikbare dekkingsmiddelen voor de begroting en geeft een totaaloverzicht van het resultaat van de begroting. Hieronder wordt het resultaat van de meerjarenbegroting weergegeven, zowel exclusief alsook inclusief verrekening van reserves. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de lasten en baten van de programma’s en van de beschikbare dekkingsmiddelen.
Resultaat meerjarenbegroting inclusief verrekening reserves In de onderstaande tabel worden de uitkomsten van de begroting gepresenteerd. In hoofdstuk Financiële uitkomsten begroting, treft u een nadere toelichting en specificatie aan. (bedragen x €1.000) Structureel begrotingssaldo 2023 2024 2025 2026 Saldo van baten en lasten -28.202 -2.357 22.984 952 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 32.966 8.639 1.232 -639 Totaal resultaat meerjarenbegroting 4.764 6.282 24.216 313
Resultaat meerjarenbegroting exclusief verrekening reserves In onderstaande tabel is het totaal aan lasten en baten opgenomen. Het lastentotaal geeft een beeld van de gemeentelijke ‘omzet’. Deze bedraagt voor 2023 €392 miljoen. Het resultaat (onder in de tabel) geeft het overall-saldo van lasten en baten als de verrekening met reserves (puttingen en stortingen) buiten beschouwing wordt gelaten. Dat geeft een extra inzicht in de financiële positie van de gemeente. De regelgeving (BBV 2004) schrijft deze cijferopstelling dan ook voor. Het saldo per programma en de algemene dekkingsmiddelen zijn hierna verder gespecificeerd. (bedragen x €1.000) Resultaat begroting exclusief verrekening reserves 2023 2024 2025 2026 Totaal lasten programma's (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) 392.435 380.106 364.396 352.131 Totaal baten programma (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) 128.539 120.053 109.602 98.822 Totaal saldo programma (exclusief Algemene dekkingsmiddelen) -263.896 -260.053 -254.794 -253.309 Totaal saldo algemene dekkingsmiddelen 235.693 257.695 277.778 254.260 Resultaat begroting exclusief verrekening reserves -28.203 -2.358 22.984 951
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 56
Verrekening met reserves In onderstaand overzicht zijn alle stortingen en puttingen in/uit reserves verzameld die ten laste resp. ten gunste worden gebracht van de exploitatie. Ook is opgenomen welke rente conform de vastgestelde regels wordt toegevoegd aan reserves. Voor detailinformatie per programma wordt verwezen naar bijlage Resultaatbestemming. Een en ander leidt per saldo tot het volgende effect van verrekening met reserves per jaar. (bedragen x €1.000) Reserves 2023 2024 2025 2026 Saldo stortingen (-) en puttingen (+) exclusief rentetoevoeging 33.459 9.094 1.658 -254 Toevoeging van rente aan reserves (-) 493 455 426 386 Saldo stortingen (-) en puttingen (+) inclusief rentetoevoeging 32.966 8.639 1.232 -640
Saldo lasten en baten per programma In dit overzicht zijn de saldo's per programma (exclusief reserve mutaties) samengevat. (bedragen x €1.000) Saldo per programma 2023 Burger en bestuur -7.864 Openbare orde en veiligheid -11.598 Leefomgeving -24.755 Milieu en duurzaamheid -3.429 Ruimtelijke ontwikkeling -2.843 Herstructurering en vastgoed 629 Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt -34.328 Meedoen -87.908 Jeugd en onderwijs -41.961 Economie en Internationaal beleid -2.523 Kunst en cultuur -16.652 Bedrijfsvoering -30.663 Totaal -263.895
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 57
2024 -7.074 -11.028 -25.363 -2.363 -2.627 -76 -33.032 -86.153 -43.504 -2.434 -16.362 -30.037 -260.053
2025 -7.012 -10.972 -24.630 -2.362 -2.557 192 -32.850 -84.198 -42.575 -2.329 -15.986 -29.515 -254.794
2026 -6906 -10.862 -23.926 -2.361 -2.099 -56 -32.422 -84.035 -42.424 -2.118 -15.906 -30.192 -253.308
Algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste dekkingsbron voor de gemeentelijke lasten zijn de zogenaamde algemene dekkingsmiddelen, waarvan de Algemene Uitkering (AU) en de Onroerende zaakbelasting (OZB) de belangrijkste zijn. De dekkingsmiddelen die direct verbonden zijn aan taakvelden, zoals de afvalstoffenheffing en het rioolrecht zijn als opbrengst ondergebracht in het betreffende programma. Naast deze algemene dekkingsmiddelen is er ook een aantal lasten en baten, dat daar (nog) buiten valt. Het betreft gereserveerde lasten en baten van algemeen karakter die nog nadere uitwerking behoeven alvorens te worden toebedeeld aan een programma. Ze worden per onderwerp kort toegelicht, en voor zover relevant daarna gespecificeerd.
(bedragen x €1.000) Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen Saldo financieringsfunctie Dividend Calculatieverschillen Overige algemene dekkingsmiddelen Uitvoeringskosten lokale heffingen Gereserveerde budgetten: Onvoorzien Stelposten (lasten) Areaal infrastructuur Burgerweeshuis De nieuwe Keizer Verkenningsfase De Nieuwe Keizer en Burgerweeshuis Wet Open Overheid Energielasten Maatregelen rijk Jeugdzorg Beschermd Wonen Robuust rechtsbeschermingssysteem Versterking ondersteuning wijkteams Stelpost autonome ontwikkelingen Stelpost bodemsanering Nieuw Beleid Stelpost prijzen en lonen Stelpost investeringen Technische stelposten Stelposten (baten)
2023 249.783 30.559 1.073 1.194 -436 -732 -1.132
2024 252.989 31.596 1.001 1.194 -623 -732 -1.132
2025 263.054 32.665 1.001 1.194 -623 -732 -1.132
2026 250.822 33.738 1.140 1.194 -623 -732 -1.132
-253
-253
-253
-253
-210 -220 -4.135 -2.500 -153 -2.048 0 -499 -158 -290 -1.725 439 -32.248 -150 -92 -374
-426 0 -200
-642 0 -100
-868 0 -100
-178
-205
-225
346 -499 -160 -294 -2.155 439 -24.689 -6.880 -31 -394
1.734 -499 -164 -301 -2.590 439 -6.443 -13.458 -31 -394
1.734 -499 -168 -343 -3.040 439 -6.314 -19.580 -31 -545
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 58
Stelpost accres AU Rijksbijdrage Jeugdzorg Totaal
0 0 235.693
0 8.776 257.695
0 5.258 277.778
-2.900 2.546 254.260
Algemene uitkering Gemeente Deventer ontvangt de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Deze uitkering is voor een deel gekoppeld aan de uitgaven van het Rijk. De verdeling van het geld over de gemeenten vindt plaats op basis van verdeelmaatstaven. Lokale heffingen Hier wordt een beeld gegeven van de lokale heffingen waarbij er geen relatie ligt tussen de kosten en de opbrengsten. Dit impliceert tevens dat de heffingen op het gebied van parkeren (gedeeltelijk), afvalstoffen- en rioolopbrengsten geen algemeen dekkingsmiddel zijn, maar expliciet worden aangewend voor uitgaven op betreffende terreinen. In de paragraaf lokale lasten wordt aandacht besteed aan o.a. lokale lastendruk, kwijtscheldingsbeleid e.d. Saldo financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is een begrip uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit begrip kan worden gedefinieerd als het saldo van: • de betaalde rente (last) over de aangegane langlopende leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant, en • de ontvangen rente (bate) over de uitzettingen. Onder uitzettingen kunnen worden verstaan deposito’s, verstrekte langlopende leningen en beleggingen. Dividend De opbrengst uit deelnemingen betreft o.a. de dividenduitkering van de Bank Nederlandse gemeenten.
Calculatieverschillen kostenplaatsen In een aantal kostenplaatsen wordt in de begroting een voorcalculatorisch tarief gehanteerd. De werkelijke kosten en opbrengsten kunnen hiervan afwijken. Dit komt tot uitdrukking in het calculatieverschil. Daarnaast bevat deze post nog budgetten die niet zijn toe te rekenen aan één product. Overige algemene dekkingsmiddelen De post ‘overige algemene dekkingsmiddelen’ bestaat met name uit de bespaarde rente op de reserve afkopen erfpacht en kosten voormalig personeel. Uitvoeringskosten lokale heffingen Uitvoeringskosten lokale heffingen zijn de kosten voor het heffen en invorderen van de belastingen en heffingen. Dit zijn onder andere kosten van het gegevensbeheer, alle correspondentie en andere administratieve handelingen.
Gereserveerde budgetten: Onvoorzien Dit betreft de algemene raming voor onvoorzien. De bestedingen die ten laste van onvoorzien komen worden verantwoord op de programma’s waarop deze betrekking hebben. Dit betreft diverse lasten en baten die niet direct aan programma’s kunnen worden toegerekend.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 59
Stelposten Dit betreft diverse lasten en baten die niet direct aan programma’s worden toegerekend. Nieuw beleid Dit is het bedrag van de incidentele en structurele voorstellen nieuw beleid.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 60
Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 geldt voor de gemeente Deventer de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsbedrijven (Wet Vpb). Op basis van de wetgeving zijn de verschillende activiteiten van gemeente Deventer onderzocht of sprake is van het drijven van een onderneming. Op basis van het onderzoek is de gemeente Deventer van mening dat dit niet het geval is. Het pleitbaar standpunt is geformaliseerd met het indienen van een zogenaamde ‘nihil’ aangifte voor de jaren 2016, 2017, 2018, 2019 en 2020. Voor de begroting 2023 betekent dit dat er in beginsel geen financiële consequenties in de vorm van vennootschapsbelastingafdracht zijn opgenomen. De gemeente Deventer heeft met reclame exploitanten contracten afgesloten op basis waarvan de gemeente, delen van de publieke ruimte tegen vergoeding ter beschikking stelt aan de exploitant. De Belastingdienst is van mening dat de gemeente Deventer daarmee een onderneming drijft en heeft de gemeente over het jaar 2016, 2017 en 2018 een aanslag opgelegd. De gemeente Deventer is het niet eens met de aanslagen en is, net als diverse andere gemeenten, daartegen in bezwaar gegaan. Of het pleitbaar standpunt van de gemeente Deventer in dit juridisch traject overeind blijft, hangt af van de Belastingdienst in combinatie met de landelijke fiscaal juridische ontwikkeling.
Er zijn diverse gerechtelijke procedures gestart om de wet op dit gebied te verduidelijken. Inmiddels zijn de eerste uitspraken van de rechtbank verschenen. Deze uitspraken zijn niet in het voordeel van de gemeente Deventer. De verwachting is dat er geprocedeerd gaat worden tot eventueel de Hoge Raad. Dit vormt een onzekerheid voor de gemeente Deventer. Op basis van de jaarrekening 2021, het MPG 2022 en het meerjarenperspectief is het resultaat van het grondbedrijf de komende jaren positief (zie paragraaf grondbeleid). Dit betekent dat er voor de Wet op de vennootschapsbelasting een onderneming ontstaat waarvoor over de positieve resultaten vennootschapsbelasting moet worden afgedragen. Op dit moment is het meerjarig nadelig financieel effect hiervan nog niet bekend. (bedragen x €1.000) 2023 2024 2025 2026 Vennootschapsbelasting 0 0 0 0
Overhead In de BBV-regels is voorgeschreven wat onder de definitie overhead wordt verstaan. De definitie luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Door de definitie te gebruiken kan een eenduidig inzicht worden gegeven in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde taakvelden. Er moet in het programmaplan worden aangegeven welk bedrag dit in de gemeente betreft. (bedragen x €1.000) 2023 2024 2025 2026 Overhead 30.663 30.037 29.515 30.192
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 61
Programma's Burger en bestuur Omschrijving In dit programma gaat het om de relatie van de gemeente met de inwoner en de manier waarop Deventer bestuurd wordt. Het gemeentebestuur wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De raad is de vertegenwoordiging van de inwoners van Deventer. Ze bestaat uit 39 raadsleden en geeft richting aan het beleid en controleert de uitvoering daarvan. Het dagelijks bestuur van de gemeente is belegd bij het college van B&W. Binnen de door de raad gestelde kaders geeft het college uitvoering aan het beleid. De gemeente heeft vele taken. De rol die ze aanneemt loopt uiteen van reguleren (vergunningen verlenen en handhaven), uitvoeren, regisseren in netwerkverbanden, stimuleren of faciliteren, tot loslaten wanneer particuliere initiatieven de overheid niet nodig hebben. Gezamenlijk zorgen we voor de beste oplossingen en keuzes voor onze inwoners en betrekken onze inwoners beter en op nieuwe, innovatieve manieren. We willen de samenwerking tussen partijen bevorderen om onze inwoners het allerbeste te kunnen bieden. Dat vraagt naast inzet ook draagvlak bij en betrokkenheid van inwoners. We zetten in op een zorgvuldige dialoog en participatie met de samenleving over zowel de korte als de lange termijn.
Daarbij willen we alle belanghebbenden tijdig betrekken en in de gelegenheid stellen om mee te praten, hun belang te duiden en deze belangen ook mee laten wegen in de besluitvorming. Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met transparante procedures, korte doorlooptijden en heldere antwoorden door kundige en vriendelijke medewerkers. We bieden advies als er meer ondersteuning nodig is. We werken aan passende regels: we kijken welke regels belemmerend werken, onnodige regelgeving wordt losgelaten. Inwoners en ondernemers kiezen zelf het contactkanaal met de gemeente. Veel dienstverlening is digitaal beschikbaar, maar sommige vragen lenen zich niet voor digitale afhandeling. Bovendien heeft een deel van onze inwoners moeite met digitale dienstverlening. Daarom zijn alle contactkanalen (balie, telefoon, email, social media, whatsapp en digitaal) van groot belang, houden we deze kanalen maximaal open en kiest de inwoner zélf zijn contactkanaal: de omnichannel strategie. Dit is niet alleen klantvriendelijk, het is tevens (kosten)efficiënt, omdat het herstelkosten in de vorm van informatieloops, onnodig herhaalcontact, klachten en bezwaar helpt voorkomen.
We willen Deventer zodanig positioneren in (boven) regionale samenwerkingen dat dit ten goede komt aan de ambities en opgaven waar Deventer voor staat én Deventer (nog) beter te positioneren op nationale en internationale schaal. De gemeente Deventer staat altijd in verbinding met haar omgeving. Steeds meer zaken spelen op bovenlokaal of regionaal schaalniveau. We kunnen onze ambities en doelstellingen niet alleen verwezenlijken. Wij hebben de kennis, expertise, massa en bestuurskracht van andere gemeenten en overheden hard nodig. Ook nationale en Europese subsidieprogramma’s vragen vaak om regionale of stedelijke samenwerking. Goede contacten met regionale, provinciale, landelijke en soms zelfs Europese overheden en instanties zijn daarom cruciaal. Afhankelijk van het vraagstuk wisselt het schaalniveau waarop we samenwerken.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 62
Actuele beleidscontext Participatie en een modern samenspel tussen overheid en samenleving versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. We willen de kennis en ervaring van inwoners en ondernemers goed benutten. In het eerste raadsjaar stellen we de participatieverordening en het participatiebeleid vast. Deze stukken geven richting aan de doelstellingen en de vorm van participatie die wordt toegepast bij welk soort besluit. Bij elk raadsbesluit wordt aangegeven welke trede op de ‘participatieladder’ aan de orde is en waarom. In Deventer zijn al veel participatie-instrumenten beschikbaar zoals het forum, het correctief lokaal referendum, het digipanel en het uitdaagrecht. De komende jaren willen we bezien hoe we deze en nieuwe instrumenten actiever kunnen benutten, toegankelijker kunnen maken of actualiseren. Op 15 maart 2023 vinden de Provinciale staten- en Waterschapsverkiezingen plaats. In het najaar van 2022 zijn we met de voorbereidingen gestart. Net als bij eerdere verkiezingen houden we rekening met extra coronamaatregelen. In 2023 hopen we dat we terug zijn op het niveau van dienstverlening van vóór corona en om klaar te zijn voor de jaren die komen. In 2014 zijn paspoort en ID-kaart 10 jaar geldig geworden. In 2024 zullen we daarom merken dat het aantal aanvragen voor deze reisdocumenten flink toenemen: de paspoortenpiek.
Op dit moment treffen we voorbereidingen om deze piek op te vangen en kijken daarbij naar financiën, werkwijze en hoeveelheid personeel. De mogelijkheden voor digitale dienstverlening nemen toe en worden steeds persoonlijker. We onderzoeken mogelijkheden om de regie op eigen gegevens door inwoners mogelijk te maken. In 2023 werken we verder om aan de eisen vanuit het Besluit Digitale Toegankelijkheid te voldoen. Bij alle ontwikkelingen laten we ons inspireren door de Nationale Ombudsman, die heeft opgeroepen om de dienstverlening van de overheid eerlijk, begripvol en volgens de menselijke maat vorm te geven. In 2022 is de Wet open overheid van kracht geworden, deze wordt in enkele jaren stapsgewijs ingevoerd. In 2023 stellen we een plan op om te komen tot een goed uitvoerbare werkwijze. We betrekken daarbij wetgeving die inhoudelijk raakt aan de Woo, zoals de nieuwe Archiefwet. We werken nauw samen met collega-gemeenten en andere overheden, zowel op lokaal als op (inter)nationaal niveau. Binnen de Cleantech regio werken we aan de Regionale Agenda 2.0, het uitvoeringsprogramma en het investeringsplatform. We verkennen met de regio of een nieuwe ronde van de Regiodeal ons gaat helpen bij de uitvoering van de regionale agenda.
Daarnaast heeft het rijk de provincies opdracht gegeven om op een groot aantal taakvelden, samen met de gemeenten, waterschappen en bijvoorbeeld woningcorporaties, met integrale plannen te komen. We versterken daarom de samenwerking met de provincie(s). Via de G40 en VNG proberen wij, zowel ambtelijk als bestuurlijk, ook invloed uit te oefenen op de landelijke programma’s. Gelijktijdig met het versterken van de samenwerking regionaal, provinciaal en nationaal zetten we om succesvolle aanvragen te doen voor subsidies.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 63
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Burger en bestuur
0.1 Bestuur; 0.2 Burgerzaken; 3.1 Economische ontwikkeling; 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; 6.5 Arbeidsparticipatie; 6.6 Maatwerkvoorziening (WMO); 8.3 Wonen en bouwen; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: We leveren gastvrije dienstverlening die voldoet aan de landelijke BurgerServiceCode
1
2
Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met transparante ✔ procedures, korte doorlooptijden en heldere antwoorden door kundige en vriendelijke medewerkers. We hanteren hiervoor de kwaliteitsnormen uit de landelijke BurgerServiceCode. Prestatie
Organiseren verkiezingen
Budget
We organiseren in maart 2023 de gecombineerde Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen.
Prestatie
Voorbereiden paspoortenpiek
Budget
In 2024 start de paspoortenpiek, de 10-jarige cyclus waarin er gedurende enkele jaren veel meer reisdocumenten worden aangevraagd. In 2023 bereiden we ons daarop voor door te zorgen voor een team dat kwalitatief en kwantitatief op orde is. Prestatie
€124.000
€86.000
Voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening
Jaarlijks leveren we de voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening, waarin een kwantitatieve en kwalitatieve beschrijving van de geleverde dienstverlening, aan de hand van de landelijke Burgerservicecode.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 64
Budget €25.000
3
4
Opgave Doelstelling: We streven naar een (meer) participerende samenleving
1
Participatie en een modern samenspel tussen overheid en samenleving versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. We willen de kennis en ervaring van inwoners en ondernemers goed benutten.
✔
Prestatie
Beter benutten participatie-instrumenten
Veel instrumenten zijn beschikbaar zoals het forum, het correctief lokaal referendum, het digipanel, het ‘right to challenge’ (uitdaagrecht). We willen samen met de raad bezien hoe we deze en nieuwe instrumenten actiever kunnen benutten, toegankelijker kunnen maken of actualiseren. Prestatie
2
3
4
Budget €205.500 (inclusief €100.000 nieuw beleid)
Participatiebeleid en -verordening
Budget
We stellen in 2023 het participatiebeleid en de participatieverordening vast. Deze stukken geven richting aan de doelstellingen uren binnen vaste formatie en de vorm van participatie die wordt toegepast bij welk soort besluit. Prestatie
Uitvoeren pilot
Budget
Door middel van een pilot willen we experimenteren en leren van participatie. We willen samen met de raad een dossier kiezen, waarbij we heel bewust een zorgvuldig proces en duidelijke rolverdeling bespreken. Opgave Doelstelling: We werken aan partnerschappen en subsidieverwerving
1
2
3
4
We willen Deventer zodanig positioneren in (boven) regionale samenwerkingen dat dit ten goede komt aan de ambities en opgaven waar Deventer voor staat én Deventer (nog) beter te positioneren op nationale en internationale schaal. Gelijktijdig met het versterken van deze samenwerkingen zetten we in om succesvolle aanvragen te doen voor subsidies.
✔
✔
✔
✔
Prestatie
Opstellen lobbydossiers
Budget
Door het opstellen van minimaal vier lobbydossiers voor onze belangrijkste opgaven, kunnen we gestructureerder lobbyen en is onze lobbyboodschap eenduidig. Het versterkt onze lobbykracht. Prestatie
€113.000 (nieuw beleid)
Regionale Agenda 2.0 regio Stedendriehoek
We geven uitvoering aan de Regionale Agenda 2.0 van de Regio Stedendriehoek, inclusief uitvoeringsprogramma en investeringsplatform. Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 65
Budget €511.000
Prestatie
Relatie provincies en (kennis)organisaties
We versterken onze relatie met de provincies Overijssel en Gelderland en vergroten en delen onze kennis via VNG en G40 (incl. Platform31) en gebruiken hun lobbykracht Prestatie
We versterken onze subsidieverwervingskracht
Budget €57.000
Budget
Door de bewustwording van subsidiekansen in de organisatie te vergroten, de subsidieverantwoording goed te organiseren en €184.000 (waarvan €100.000 ruimte te bieden voor het inhuren van expertise, vergroten we de kansen op succesvolle aanvragen en toekenningen. nieuwe beleid)
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 66
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
9.614
9.153
8.921
8.900
9.016
Baten
1.174
1.289
1.847
1.888
2.109
Saldo exclusief reserves
-8.440
-7.864
-7.074
-7.012
-6.906
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Putting uit reserves
164
60
0
0
0
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
164
60
0
0
0
-8.277
-7.804
-7.074
-7.012
-6.906
Saldo inclusief reserves
De daling van het saldo inclusief reserves met €473.000 in 2023 ten opzichte van 2022 is als volgt te verklaren: • • • • • • • • • • •
Loon- en prijscompensatie (+€330.000) In 2022 waren er in verband met de corona-pandemie eenmalig hogere kosten voor de gemeenteraadsverkiezingen (-€191.000) In 2022 is voor afkoop van grafrechten van Molukse graven eenmalig budget beschikbaar gesteld (-€200.000) Lagere kosten automatisering 2023 vanwege incidentele kosten in 2022 voor vervanging en implementatie applicaties Burgerzaken (-€285.000) De inkomsten uit leges voor reisdocumenten en rijbewijzen vallen hoger uit (-€67.000) Verhoogde bijdrage Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitgaven (GGU) van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (€56.000) Streaming raadsvergaderingen (€10.000) Structurele verhoging van inzet voor adresonderzoek (€124.000) Het budget voor Participatie, Inwoners aan zet is in 2023 lager (-€45.000) Eenmalige budgetten in 2022, Investeringsplatform Stedendriehoek (-€50.000), Inzet data gedreven (-€76.000) en Onderzoek Deventer 2040 (-€ 60.000) Verschuiving budget naar andere programma als gevolg van herschikkingen in Team Toegang sociaal domein (-€ 22.000)
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 67
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Burger en Bestuur
2022
2023
2024
2025
2026
Arbeidspar.toeleiding naar werk
-14
-14
-14
-14
-14
Begraafplaatsen
-200
0
0
0
0
Belastingen Overig
-6
-6
-6
-6
-6
Bestuur
-5.495
-5.495
-5.397
-5.397
-5.292
Burgerzaken
-2.640
-2.259
-1.567
-1.504
-1.504
Economische ontwikkeling
-13
-14
-14
-14
-14
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-27
-28
-28
-28
-28
Samenkracht en burgerparticipatie
-30
-31
-31
-31
-31
Wonen en Bouwen
-16
-16
-16
-16
-16
-8.440
-7.864
-7.074
-7.012
-6.906
2023
2024
2025
2026
Uitgaven t.l.v. voorzieningen
325
325
325
325
Inkomsten t.g.v. voorzieningen
405
407
407
407
Saldo
80
82
82
82
Saldo exclusief reserves
Voorzieningen (bedragen x €1.000)
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 68
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening 2017-2018 EU evaluatie en vooruitblik Kader subsidieverwerving Cleantech Regio
Bestandsgrootte 1,8 Mb 0,5 Mb 0,4 Mb 0,1 Mb
Openen Voortgangsrapportage Publieke Dienstverlening 2017-2018 + Raadsmededeling EU evaluatie en vooruitblik Kader subsidieverwerving Cleantech Regio
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 69
Openbare orde en veiligheid Omschrijving De ambitie van het programma Veiligheid is om in samenwerking met interne en externe partners de veiligheid, rechtvaardigheid en weerbaarheid te versterken in Deventer. Het programma Veiligheid omvat een breed en complex terrein. Breed omdat veiligheid vele geprioriteerde onderwerpen omvat, van huiselijk geweld en veelplegers, tot de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit, het voorkomen van polarisering, overlast op straat, het voorkomen en beperken van de risico's van drugsgebruik en digitale criminaliteit. Complex, omdat voor een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken de verbinding en samenwerking met en inzet van tal van partijen in de veiligheidsketen en ook daarbuiten essentieel is. Daarnaast kan zich de mogelijkheid voordoen dat er spanning bestaat tussen lokaal beleid en regionale dan wel landelijke prioriteiten. Er zijn grenzen ten aanzien van de mogelijkheden om het gevoel van veiligheid te beïnvloeden. Toch zien steeds meer mensen openbare orde en veiligheid als een taak waar iedereen een bijdrage aanlevert. Toezicht en handhaving ondersteunen de uitvoering van het beleid. Waar mogelijk vindt de inzet van toezicht plaats in overleg met bewoners en instellingen.
Daarnaast leveren we vanuit het programma een actieve bijdrage aan de veiligheidsregio IJsselland en daarmee aan een integrale hulpverlening bij rampenbestrijding en crisisbeheersing (zoals op dit moment de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de crisisnoodopvang voor asielzoekers). De gemeentelijke rol bij de verschillende prestaties in het programma bestaat veelal uit reguleren (vergunningverlening en handhaving). Daarnaast is er sprake van regisseren en faciliteren (bijvoorbeeld evenementen) en verbinden in zowel beleidsterreinen als netwerkverbanden.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 70
Actuele beleidscontext Samen werken aan Veiligheid, rechtvaardigheid en weerbaarheid in Deventer In de afgelopen jaren is er in Deventer een belangrijk fundament neergezet om de veiligheid in Deventer naar een hoger niveau te brengen. De afgelopen periode is er veel bereikt. De criminaliteit is gedaald en het gevoel van veiligheid is toegenomen. Ook de komende periode houden we aandacht voor (nieuwe) ontwikkelingen en zoeken daarin de samenwerking met inwoners, ondernemers en veiligheidspartners. Belangrijk is dat in Deventer het beleidsmatige fundament op een stevige wijze is gekoppeld aan de uitvoeringspraktijk en daarmee vanuit korte lijnen snel gereageerd kan worden op problematiek. Ook het komende jaar willen wij het ‘veiligheidsfundament’ in Deventer verder versterken door de maatregelen zoals opgenomen in het Meerjarenbeleidsplan Veiligheid 2020-2023 en de voortgangsrapportage veiligheid 2022 uit te voeren.
Vanuit het programma Veiligheid is het van belang dat de middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet en van daaruit gaan we extra aan de slag met de volgende ontwikkelthema's ter versterking van het fundament in Deventer: • Ervoor zorgen dat Deventer een ongunstig klimaat heeft voor ondermijnende activiteiten; • Het versterken van de samenwerking tussen zorg en veiligheid; • Intensiveren van de aanpak van de brede drugsproblematiek; • Meer zicht op en het vergroten van bewustzijn over digitale criminaliteit. Vanzelfsprekend doen we dit in nauwe samenwerking met partners binnen en buiten de gemeente, op lokaal en regionaal niveau. De focus zal blijven om in samenwerking met interne en externe partners vanuit een programmatische insteek de veiligheid, rechtvaardigheid en weerbaarheid te versterken in Deventer. Aanvullend op de gestelde prioriteiten in de vorm van ontwikkelthema’s blijven werkzaamheden op de volgende veiligheidsthema’s voor de periode 20202023 bestaan: • High Impact Crimes (HIC) • Crisisbeheersing en brandweer • Voetbal en evenementen • Veilig uitgaan • Veilig ondernemen • Radicalisering • Sekswerk • Veiligheid en overlast in wijken • Woonoverlast • Kamerverhuur • Externe veiligheid Toezicht en handhaving ondersteunen de uitvoering van het beleid.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 71
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Openbare orde en veiligheid
1.1 Crisisbeheersing en brandweer; 1.2 Openbare orde en veiligheid; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Behouden en verbeteren van de objectieve en subjectieve veiligheid
1
2
Deventer is een gemeente die veilig is en voelt en dat willen we zo houden. Prestatie
Prestatie
€90.000
Budget €25.000
Versterken van bestuurlijke aanpak tegen drugscriminaliteit
We verminderen drugsoverlast op straat door middel van bestuurlijke maatregelen (APV, wet Damocles). Daarnaast stellen we nieuw coffeeshopbeleid vast.
Prestatie
Budget
Verkrijgen en behouden van het keurmerk veilig ondernemen
We verkrijgen en behouden voor ieder winkelgebied en alle bedrijventerreinen het keurmerk veilig ondernemen.
Prestatie
✔
Deelnemen aan het Zorg- en Veiligheidshuis IJsselland
We nemen deel aan het Zorg- en Veiligheidshuis IJsselland. Het Zorg- en Veiligheidshuis is een samenwerkingsverband op het snijvlak van de beleidsvelden veiligheid en zorg. Het Zorg- en Veiligheidshuis biedt expertise in ernstige overlast zaken, jeugdproblematiek, huiselijk geweld, etc.
Budget €10.000
Versterken van het bewustzijn van de gevaren van digitale criminaliteit
We vergroten het bewustzijn van inwoners op het gebied van digitale criminaliteit door middel van publiekscampagnes en voorlichting voor specifieke doelgroepen
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 72
3
Budget €10.000
4
Prestatie
Zorgdragen voor een ongunstig klimaat voor ondermijnende activiteiten
We vergroten de bewustwording en meldingsbereidheid van criminaliteit bij inwoners, ondernemers en instellingen door middel van voorlichting. We richten ons daarbij primair op branches waar faciliteerders van criminaliteit voorkomen. We hebben een actueel integraal beeld van criminele processen zodat we samen met andere overheidsorganisaties criminele kopstukken, faciliteerders, locaties, gelegenheden en vermogen in deze georganiseerde vorm van criminaliteit kunnen aanpakken. .
Budget €100.000
Opgave Doelstelling: Voorkomen en verminderen van de onveiligheid in Deventer veroorzaakt door brand, ramp of crisis
1
2
We voorkomen en verminderen de onveiligheid in Deventer veroorzaakt door brand, ramp of crisis. Prestatie
Prestatie
Budget € 7.430.000
Voorbereiden en uitvoeren van gemeentelijke crisistaken
We bereiden de gemeentelijke crisistaken voor en voeren deze uit.
4
✔
Bewaken en monitoren van prestaties van de Veiligheidsregio IJsselland
We bewaken en monitoren de prestaties van de Veiligheidsregio IJsselland.
3
Budget €10.000 Opgave
Doelstelling: Zorgdragen voor de naleving van regels en voorschriften ten behoeve van de openbare orde
1
2
We dragen zorg voor de naleving van regels en voorschriften ten behoeve van de openbare orde. Prestatie
Uitvoeren toezicht en handhaving
Prestatie
✔ Budget
We houden toezicht en handhaven de regels in het publieke domein, door uitvoering van de activiteiten die zijn vastgelegd en geprioriteerd in het Uitvoeringsprogramma VTH. Uitvoeren vergunningverlening
€ 1.210.000
Budget
We verlenen vergunningen en adviseren over bijzondere wetten (horeca, evenementen, coffeeshops en seksinrichtingen) waardoor 100% van de vergunningplichtige bedrijven en organisaties voldoen aan alle wettelijke eisen.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 73
3
€ 1.060.000
4
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
Openbare Orde en Veiligheid
Nummer Taakveld
Naam
Waarde Toelichting
Bron
6
Veiligheid
Verwijzingen Halt
11
Aantal per 1.000 jongeren
Bureau Halt
8
Veiligheid
Winkeldiefstallen
1,80
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
9
Veiligheid
Geweldsmisdrijven
4,30
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
10
Veiligheid
Diefstallen uit woning
1,80
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
11
Veiligheid
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
6,10
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 74
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
12.492
12.498
11.928
11.835
11.650
Baten
777
900
900
863
788
-11.715
-11.598
-11.028
-10.972
-10.862
Storting in reserves
354
6
0
0
0
Putting uit reserves
524
15
15
14
14
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
170
8
15
14
14
-11.546
-11.590
-11.013
-10.958
-10.848
Saldo exclusief reserves
Saldo inclusief reserves
De stijging van het saldo inclusief reserves met €44.000 in 2023 ten opzichte van 2022 is als volgt te verklaren: • • •
Reguliere prijs- loon index €140.000 stijging; Prijs- loonindex Veiligheidsregio IJsselland €175.000 stijging; Budget problematiek Beestenmarkt €250.000 daling (incidenteel beschikbaar budget in 2022)
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Openbare Orde en Veiligheid
2022
2023
2024
2025
2026
Crisisbeheersing en Brandweer
-8.014
-7.899
-7.827
-7.771
-7.669
Openbare orde en Veiligheid
-3.702
-3.700
-3.201
-3.201
-3.193
Saldo exclusief reserves
-11.715
-11.598
-11.028
-10.972
-10.862
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 75
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Aanpak huiselijk geweld Deventer visie 2016-2019 Beleidsregel wet Bibob gemeente Deventer Regelgeving evenementen Uitvoeringsprogramma VTH 2021 Huisvestingsverordening 2022 Meerjarenveiligheidsbeleid 2020-2023
Bestandsgrootte 0,6 Mb 0,2 Mb 1,0 Mb 1,0 Mb 0,1 Mb 0,5 Mb
Openen Aanpak huiselijk geweld Deventer visie 2016-2019 Beleidsregel wet Bibob gemeente Deventer Evenementenbeleid Uitvoeringsprogramma VTH 2022 Huisvestingsverordening 2022 Meerjarenveiligheidsbeleid
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 76
Leefomgeving Omschrijving Dit programma omvat de inrichting, het onderhoud en verbetering van het onderhoud van de openbare ruimte en het uitvoeren van maatregelen voor een betere bereikbaarheid en verkeersmobiliteit, parkeren en de realisatie van nieuwe fysieke infrastructuur. De belangrijkste taken van dit programma zijn het uitvoeren van beheertaken, het veiligheidsonderhoud, het dagelijks - en regulier onderhoud, het groot onderhoud, her- inrichtingen in de openbare ruimte en het exploiteren van het haven- en parkeerbedrijf. Wij regisseren de uitvoering van deze kerntaken. Tegelijkertijd transformeren wij naar een stimulerende, faciliterende en loslatende gemeente, die ruimte biedt aan burgerinitiatief en zelfbeheer. Naast de zorg voor een (duurzame) instandhouding van de leefomgeving zijn er in de loop der jaren een aantal belangrijke zaken/waarden toegevoegd aan de maatschappelijke betekenis van de openbare ruimte voor de gemeenschap. Deze staan uitgebreid beschreven in de vastgestelde Visie Leefomgeving en worden samengevat in de hieronder genoemde 4 pijlers. Daarnaast bestaat dit programma uit enkele publiekrechtelijke taken voor onderdelen die aan de openbare ruimte zijn gerelateerd. Dit zijn de ligplekken in de havens, inritten, rioolaansluitingen, verkeersbesluiten, kabels en leidingen en begraafplaatsen De verhouding tussen overheid en de samenleving verandert.
Voor Deventer is de visie Leefomgeving het uitgangspunt. De visie gaat uit van 4 pijlers: 1. Schoon, heel en veilig 2. Bewuste inrichting 3. Maximaal rendement 4. Ruimte voor initiatief Door het beperkte investeringsvermogen van de afgelopen jaren bij zowel gemeente als partners transformeert de instandhouding van de openbare ruimte naar een meer organische manier van buurtvernieuwing. Wij brengen kleinschalige ontwikkelingen en reguliere beheermaatregelen organisatorisch en financieel onder in één proces. Nu met de gebiedsgerichte aanpak en de het wijkgericht werken ontstaan meer kansen op vanuit een integrale programmering de beschikbare middelen nog doelmatig in te zetten en beter op elkaar af te stemmen. De actualiteit Een duidelijke ontwikkeling die wordt waargenomen is dat de gebruiksdruk op de openbare ruimte nog steeds flink aan het toenemen is en dit vraagt extra inspanningen om hier goed grip op te houden. Steeds weer nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en inzichten vragen om een antwoord van de gemeente om hier allemaal op een verantwoorde manier een plek aan te geven. Je kan hierbij denken klimaatverandering, energie transitieopgave, participatieinitiatieven, fitheid/gezondheidsbehoeften, de inclusieve samenleving, nieuwe vormen van mobiliteit maar vooral dat wonen, werken en recreëren allemaal veel meer geïntegreerd wordt in ons dagelijks levenspatroon.
Kortom dit vraagt om een duidelijke regie in die openbare ruimte die een ontwikkelende en faciliterende grondhouding in het beheer van de openbare ruimte nodig heeft. Naast deze houding is het ook onvermijdelijk dat dit een grotere claim gaat leggen op de beschikbare middelen in de komende jaren.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 77
Actuele beleidscontext Het programma Leefomgeving en Bereikbaarheid zet zich al geruime tijd hard in om alle afgesproken doelen en prestaties van de programmabegroting waar te maken. Dit gebeurt volgens lijnen zoals deze in de Visie Leefomgeving (2014) en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma (2016) zijn vastgelegd. De kern van deze visie is dat er voor iedereen in Deventer een schone, hele en veilige leefomgeving wordt geboden. Met daarbij het streven naar een maximaal rendement van de investeringen, ruimte voor initiatief en uiteindelijk een fijne en prettige woonomgeving. Constatering is dat er druk staat op het beschikbaar budget. Naast de forse inflatieontwikkeling die in 2022 plaatsvindt zijn er ook nog andere uitdagingen, ontwikkelingen en trends die we aan moeten gaan. 1. Ontwikkelingen en trends voor de komende jaren Inleiding Welke ontwikkelingen hebben we gezien in de afgelopen jaren en welke ontwikkelingen zien we de komende jaren op ons afkomen? De trends en de ontwikkelingen die gesignaleerd worden zijn een mix van zaken die al spelen, zich ook voort blijven zetten en zaken die vrijwel zeker gaan spelen in de nabije toekomst. Er volgt hieronder een weergave van diverse zaken die invloed hebben op de inrichting en het beheer en onderhoud onze Leefomgeving.
Deze beïnvloeden ons handelen en dus ook de inzet van de beschikbare en benodigde middelen voor de komende jaren. De ontwikkelingen en trends De verandering van ons klimaat is een tijd geleden al onderkend en heeft dan ook geresulteerd in een klimaatadaptatieprogramma om zo wateroverlast en hittestress doelmatig aan te kunnen pakken. We staan aan het begin van een langdurig en intensief traject om deze twee knelpunten het hoofd te kunnen bieden. De eerste stappen zijn dus gezet maar er liggen nog de nodige uitdagingen op dit vlak die we aan moeten gaan. De energie- en warmte-transitie -opgaven hebben gevolgen voor de gebouwde fysieke omgeving maar deze transities hebben ook een enorme impact op de, niet-bebouwde fysieke leefomgeving, de openbare ruimte. Er komen voorzieningen onder en ook boven de grond, waardoor deze open gemaakt moet worden en aan de nu aanwezige inrichting aangepast moet worden. Hier gaat dus nog het nodige veranderen in de nabije toekomst. De circulaire en duurzame samenleving is niet direct een geheel nieuwe ontwikkeling maar deze gaat wel steeds meer het handelen in en de inrichting van de fysieke leefomgeving beïnvloeden. De aanbestedingen gaan daar nog meer op ingericht worden. De inrichting en het beheer van de openbare ruimte wordt anders dus er zal ook een andere inzet van (meer) middelen plaats gaan vinden de komende jaren.
Een andere duidelijke trend is dat mensen een gezonde samenleving steeds belangrijker vinden en tevens zien we dat men dit ook meer wil integreren in de dagelijkse levenscyclus. Zeker sinds de komst van Corona hebben mensen het buiten sporten en bewegen in de dagelijkse leefomgeving opnieuw uitgevonden en zijn wonen, werken en recreëren (sporten) meer met elkaar verweven geraakt. Naast de speelvoorzieningen voor kinderen, melden ook steeds vaker volwassenen zich met sport- en speelbehoeften in hun directe woonomgeving. Gezondheid in de openbare ruimte is een belangrijk thema. In het verlengde van bovengenoemde behoeften is het ook een duidelijk waarneembare beweging dat bewoners en soms ook bedrijven met initiatieven naar ons toe komen om enkele onderdelen van de openbare ruimte aan te mogen passen of soms zelfs in eigen beheer te mogen krijgen. De participatie samenleving in alle facetten, van heel bescheiden een paar plantjes bij een boom tot en met right to plan/ challenge, vraagt om zorgvuldige begeleiding zeker wanneer we als gemeente de regie vast willen houden. Een andere waarneembare trend die zich nog steeds meer manifesteert is de zogenaamde juridificering van de maatschappij. Dat is ook logisch omdat steeds meer mensen veel dichter op elkaar wonen. Veel vaker dan in het verleden bewandelen bewoners en bedrijven de juridische weg om hun gelijk te
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 78
krijgen en daarmee zaken naar hun hand te zetten. Het zal duidelijk zijn dat we hier graag op een juiste en adequate manier op moeten reageren en dat het ook inzet vraagt van ons. Het continu meebewegen en meedenken in behoeften die voortkomen uit verschillende invalshoeken zoals die bijvoorbeeld ontstaan door een vraag vanuit de gewenste inclusieve maatschappij maakt dat er ook hierop adequaat ingespeeld moet worden bij de inrichting van onze openbare ruimte. Iedereen moet mee kunnen blijven doen en waar nodig betekent dat ook een aangepaste openbare ruimte. Dit veroorzaakt een vraag/behoefte die niet altijd gelijke tred houdt met de technische programmering. De vastgestelde omgevingsvisie geeft ook aan dat we midden in de maatschappij staan en samen met de bewoners, bedrijven en alle belanghebbende partijen in de stad moeten bouwen aan onze gemeente. De organisatie dient daarvoor verschillende rollen aan te kunnen nemen, die variëren van regisseur, beheerder, participant, realisator tot informant. In de openbare ruimte zijn deze rollen allemaal aan de orde en soms lopen deze rollen door elkaar heen. Bovenstaande sluit ook weer nauw aan op de ambitie om een participatieve samenleving te willen zijn en daarmee bewoners en bedrijven ruimte te geven voor initiatieven in allerlei vormen en verschillende omvang.
Van kleinschalig (stoeptegel)- niveau tot en met right to challenge met alles wat daartussen zit en wat daarbij komt kijken. Veelal spelen zich dit soort zaken af in de openbare ruimte en zal daar passend op gereageerd moeten worden. Dan zijn er de nog de diverse grote ambities van Deventer zelf waarin we met partijen gebiedsgericht willen bouwen aan de toekomst van onze mooie gemeente. De openbare ruimte is een belangrijk onderdeel, het fundament, dat bij al die gebieden volwaardig meegenomen dient te worden zodat het functioneren ervan al in een vroeg stadium een volwaardige plek krijgt in het geheel. We denken hierbij aan o.a. de bereikbaarheid, de groenstructuur, het klimaatadaptatieprogramma, het thema gezondheid, ontmoeting, riolering, etc. Vooral door de grote ontwikkeling op het gebied van Wonen en Voorzieningen zijn er op het vlak van bereikbaarheid (op peil houden) en een robuuste groen/blauwe structuur behouden/ontwikkelen flinke uitdagingen te verwachten de komende jaren. Denk hierbij aan het verbeteren/uitbouwen van de fietsinfrastructuur maar ook aan de afronding van het Hanzetrace (verdubbeling Van Oldenielstraat) is daarbij van belang. De groen/blauwe infrastructuur is van groot belang voor o.a. de benodigde klimaatmaatregelen, gezonde leefomgeving, aantrekkelijke leefstad en voor recreatiemogelijkheden.
Om al deze zaken goed in beeld te houden is het nodig om de data goed op orde te krijgen en de systemen zowel binnen als buiten op elkaar afgestemd te krijgen zodat we de juiste sturingsinformatie in handen hebben. Het data-gestuurd werken zorgt ervoor dat we regie houden op hetgeen er gebeurt in de gemeente. Ook kunnen we daarmee communiceren met andere partijen en overheden die eveneens belangen hebben bij een organisatie die weet wat er speelt. Het stelt ons tevens beter in staat om van tijd tot tijd innovatieve zaken in te brengen in onze leefomgeving. 2. Concrete vragen en aandachtspunten De vraag is niet zozeer of we met de bovengenoemde ontwikkelingen mee willen bewegen en mee willen doen maar meer hoe we dit zouden kunnen doen de komende jaren. Staan we gesteld als organisatie om al deze opgaven aan te kunnen? Beschikken we over de gevraagde kennis en ervaring? Hebben we voldoende middelen om de stad en het buitengebied op orde te houden maar ook om mee te kunnen groeien met de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen? Beschikken we al over de juiste 'gereedschappen’ om al deze zaken aan te kunnen en zijn ze op korte termijn inzetbaar? Wordt er op de juiste wijze regie gevoerd op de openbare ruimte in Deventer om alle ontwikkelingen op een goede manier een plek te geven in de komende jaren? Dit ook in relatie tot de verbonden partijen die voor ons actief zijn.
Waar het programma Leefomgeving zich tot enkele jaren geleden zich nog ‘enkelvoudig’ kon richten op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, dient zij zich nu steeds meer ook op andere gemeentelijke doelstellingen te richten om hiermee te kunnen voldoen aan de brede maatschappelijke verwachtingen. Daarom zijn er nu ook al afspraken gemaakt om op een wijkgerichte manier en integraler naar de brede opgaven te kijken en daar ook een passende gezamenlijke programmering op te zetten voor de inrichting van een gebied of een wijk. In een gebiedsgerichte aanpak kunnen we kruisverbanden
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 79
aanbrengen vanuit het sociaal en ruimtelijk domein. Daarbij kun je de opgaven zoals energie- en warmte-transitie, toekomstige bedrijventerreinen, klimaatadaptatie, een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving goed borgen. De aanleidingen om zaken in de inrichting en of het beheer in de leefomgeving aan te passen worden dus niet meer louter en alleen ingegeven door een technische noodzaak maar ook omdat we als gemeenschap andere eisen stellen dan enkele jaren geleden. Het overkomt ons dan ook steeds vaker dat bewoners, bedrijven of andere belanghebbenden met verzoeken voor aanpassingen komen, ruim voordat de inrichting aan groot onderhoud toe is. Het knelpunt hierbij is dat we daar de middelen niet altijd voor hebben en de verzoeken niet (volledig) kunnen honoreren. Het programma Leefomgeving wil graag die brede regierol in de openbare ruimte op zich nemen. Daarbij zien we naast de wijkgerichte aanpak en een aantal andere activiteiten die al in gang zijn ingezet, 3 hoofdsporen voor ons; 1. Het eerste spoor is het maken van een nota kapitaalgoederen waarin staat wat we aan assets (producten) allemaal hebben in de openbare ruimte en wat het kost om deze (duurzaam en) op niveau in stand te houden. In deze nota kapitaalgoederen kijken we niet alleen naar de vervangingsopgave maar ook naar de onderhoudsopgave.
Daarmee geeft de nota kapitaalgoederen meerjarig inzicht in de stand van zaken van alle elementen die onderdeel uitmaken van de leefomgeving. De nota wordt eind 2022 aan de raad gepresenteerd. De resultaten daarvan kunnen gebruikt worden in de aanloop naar de Voorjaarsnota 2023 inclusief meerjarig perspectief; 2. Het tweede spoor is het opzetten van een zogenaamde tactische beheer cyclus waarin we de middellange termijnplanning van het onderhoud in beeld gaan brengen. De toegevoegde waarde van deze planning is dat we beter kunnen afstemmen op transitie-opgaven en andere langere termijnplanningen als bijvoorbeeld TBBT, energietransitie en de gehele ontwikkeling Wonen en Voorzieningen; 3. Het derde spoor is meer van organisatorische aard en moet aangeven wat is er kwalitatief en kwantitatief nodig is om alle ontwikkelingen en doelstellingen waar te kunnen maken in de komende jaren.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 80
Doelen & prestaties Programma
Taakvelden
Leefomgeving
0.5 Treasury; 0.63 Parkeerbelasting; 2.1 Verkeer en vervoer; 2.2 Parkeren; 2.4 Economische havens en waterwegen; 2.5 Openbaar vervoer; 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; 6.3 Inkomensregelingen; 7.2 Riolering; 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; 0.10 Mutaties reserves. Opgave
Doelstelling: Bereikbaarheid van Deventer
1
2
We zorgen voor een goede (duurzame) bereikbaarheid van Deventer
✔
✔
Prestatie
Onderzoek vergroten parkeerruimte
3
4 ✔
Budget
We onderzoeken de mogelijkheden naar het vergroten van parkeermogelijkheden rondom de binnenstad. Na onderzoek en positieve resultaten wordt overgegaan tot planvorming en realisatie.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 81
Realisatie circa € 400.000 met bijbehorende kapitaallasten €21.000 (coalitie-akkoord) Onderzoek, planologische procedure en planvorming; circa € 100.000,-
Opgave Doelstelling: Bewuste inrichting afgestemd op de behoefte die past bij de situatie en de huidige tijd (anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen) Bij het (groot) onderhoud aan de openbare ruimte sturen we niet alleen op de technische toestand van de leefomgeving maar sturen we op een inrichting die past bij de functionele eisen die daar op dit moment aan gesteld worden. Prestatie
2
3
4
✔
✔
✔
✔
Uitvoering geven aan het klimaatadaptatieprogramma
We geven, conform het coalitieakkoord, uitvoering aan het in 2021 vastgestelde klimaatadaptatieprogramma.
Prestatie
1
Budget p.m.
Vergroenen binnenstad
Budget
In 2023 wordt gestart met het vergroenen van de binnenstad. Dit betreft een nieuwe opgave voortvloeiend uit het coalitie akkoord.
€100.000,-
Opgave Doelstelling: Sturen op beleving en gedrag
1
2
3
Bij het werken in de leefomgeving krijgt beleving (en gedrag) in de openbare ruimte een zwaar accent naast het maken van economische en sociale verbindingen
✔
✔
✔
Prestatie
Verbetering verblijfskwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad
We sturen op het verbeteren van de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad
4
Budget pm Opgave
Doelstelling: Waardering openbare ruimte; het schoon (mooi) heel en veilig houden van de fysieke leefomgeving
1
2
We voldoen aan de beeldmeetlatten zoals vastgelegd in de 'Uitvoeringsagenda bij de visie Leefomgeving' (monitoren d.m.v. de maandelijkse schouwresultaten). Inwoners waarderen de openbare ruimte in 2023 gemiddeld met een 6,7. (monitoren met 2-jaarlijks bewonersonderzoek).
✔
✔
Prestatie
MJOP-MIND projecten (groot onderhoud)
We combineren de opgave en de middelen voor groot onderhoud (MJOP), voor vervanging (MJOP) en voor de voor het optimaliseren van de verkeersinfrastructuur (MIND) in de hele openbare ruimte tot één integrale opgave. Daarbij streven we naar maximaal rendement en maximale meerwaarde. Een belangrijke werkwijze hierbij is de buurtgerichte aanpak waarbij geografisch en technisch de middelen worden gebundeld. Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 82
3
Budget €300.000 (structureel)
4 ✔
Prestatie
Nota kapitaalgoederen (NKG)
Budget
We ronden in 2022 de nota kapitaalgoederen af en brengen deze in 2022 en 2023 in voor besluitvorming.
Regulier onderhoud van de openbare ruimte door afspraken met verbonden partijen (via DVO's) en marktpartijen Er zijn contracten en overeenkomsten met onze verbonden partijen en met marktpartijen om het dagelijks onderhoud aan de openbare ruimte te realiseren.
pm
Prestatie
Budget €531.000 (structureel)
Opgave Doelstelling: We bieden ruimte voor initiatief in de leefomgeving om zo een plus toe te voegen aan de leefomgeving
1
2
3
We doen een beroep op inwoners en bedrijfsleven om samen met ons te zorgen voor de kwaliteit van de leefomgeving. (tekst uit het coalitieakkoord)
✔
✔
✔
Prestatie
We richten een Initiatieftafel in
Budget
in 2023 wordt een zogenaamde initiatieftafel ingericht om hiermee initiatieven in de openbare ruimte door de organisatie te geleiden
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 83
4
Exploitatie (bedragen x €1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
42.614
40.169
41.456
40.053
39.348
Baten
14.816
15.414
16.093
15.422
15.422
Saldo exclusief reserves
-27.798
-24.755
-25.363
-24.630
-23.926
Storting in reserves
950
586
636
665
665
Putting uit reserves
3.871
928
1.575
872
869
Saldo reserves (taakveld Mutaties reserves)
2.920
341
939
207
204
-24.878
-24.413
-24.423
-24.423
-23.722
Saldo inclusief reserves
De daling van het saldo inclusief reserves met circa €465.000 in 2023 ten opzichte van 2022 is als volgt te verklaren: Indexering Als gevolg van indexering van lonen en prijzen zijn de lasten in 2023 €1,2 miljoen hoger. De baten zijn in 2023 €283.000 hoger; Incidentele budgetten 2022 Bij de 1e kwartaalrapportage 2022 is voor €1,5 miljoen aan incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2022.
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 84
Taakvelden (bedragen x €1.000)
Leefomgeving
2022
2023
2024
2025
2026
Begraafplaatsen
-230
-203
-203
-203
-204
Economische Havens en waterwegen
-11
-13
-13
-13
-13
Inkomensregelingen
-624
-624
-624
-624
-624
-8.994
-8.449
-8.448
-8.448
-8.397
Openbaar vervoer
-220
-234
-214
-214
-214
Parkeerbelasting
3.211
3.398
3.412
3.427
3.427
Parkeren
-2.205
-2.175
-2.160
-2.145
-2.144
Riolering
1.658
1.629
1.629
1.629
1.629
Ruimtelijke ordening
-46
0
0
0
0
Treasury
19
19
19
19
19
Verkeer en vervoer
-20.356
-18.102
-18.760
-18.057
-17.403
Saldo exclusief reserves
-27.798
-24.755
-25.363
-24.630
-23.926
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Gerelateerde informatie Documenten Documentnaam Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 MeerJarenOnderhoudsProgramma Mind 2021-2024 Meerjaren perspectief Parkeren 2021
Bestandsgrootte 4,3 Mb 7,8 Mb 2,4 Mb 36,1 Mb 0,5 Mb
Openen Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 Visie Leefomgeving 2014 Uitvoeringsprogramma leefomgeving 2016 MeerJarenOnderhoudsProgramma Mind 2021-2024 Meerjaren perspectief Parkeren 2021
Begroting 2023 - 2026 | Gemeente Deventer | 85
Milieu en duurzaamheid Omschrijving Het programma omvat 2 onderdelen: • 4a. De zorg van de gemeente voor milieu en duurzaamheid; • 4b. De transitie naar een fossiel vrije en klimaatneutrale energievoorziening. 4a. Milieu en duurzaamheid Het programma Milieu & Duurzaamheid heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van een -traditionele - sectorale bescherming van het milieu naar een meer integrale bescherming. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, naar een uitgebreider en integraal advies op het gebied van “duurzaamheid”. Dit begrip is niet meer weg te denken in het programma en het gemeentelijk beleid. Een goede ontwikkeling is dat wij - in een steeds eerder stadium – worden betrokken bij de verschillende plannen, gebiedsontwikkelingen en ambities.
De centrale vraag daarbij is – naast advies over de bescherming tegen de milieugevolgen, ook vaak “hoe kunnen we ervoor zorgen dat dit plan duurzamer kan”? Wat zijn de juridische (on) mogelijkheden, hoe kunnen we inwoners, bedrijven en ontwikkelaars stimuleren om te kiezen voor duurzamere alternatieven, zonder dat we ze belemmeren en te veel regels opleggen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat initiatieven “groener” kunnen? Er wordt van ons verwacht dat we samen met de verschillende vakafdelingen (groen, beheer openbare ruimte, mobiliteit, klimaatadaptatie, om er maar een paar te noemen) invulling geven aan wat er nu wordt verstaan onder “duurzaam” en “circulair”. Op de verschillende terreinen gebeurt er onder de noemer van deze begrippen al heel veel. Dit doen we in samenwerking met veel partijen, intern en extern. We werken nauw samen met onze verbonden partijen: de Omgevingsdienst IJsselland en Circulus. Daarnaast voeren we ook werkzaamheden uit in samenwerking met de Stichting Ulebelt, het Duurzaamheidscentrum, vrijwilligers en bedrijven. 4b. Energietransitie Het programma omvat de overgang naar een toekomstbestendige, fossielvrije en klimaatneutrale energievoorziening in Deventer. De belangrijkste onderdelen in deze transitie zijn het verlagen van het fossiele energieverbruik en het vergroten van de lokale duurzame opwek van energie.