2021-1490 Ontwikkelperspectief De Kien - def 26-08
Tekst van het document
kan
hier
gedacht
worden
aan
werkruimtes, ateliers en combinaties van wonen en werken. De ontwikkeling van de Post NL locatie zal daarom voorzien in gemengd programma, waarbij de verdeling als volgt is opgebouwd; 75% wonen en minimaal 25% werken. Gezien de ligging op korte afstand van het NS-station is dit het gebied waar we kansen willen benutten op het gebied van ondersteunende functies voor de diverse mobiliteitsvormen die dit oproept. Gedacht kan worden aan extra voorzieningen voor de fiets, autodeelplaatsen en voorzieningen voor laden van elektrische voertuigen. Ook zijn hier mogelijkheden voor parkeerfuncties ten behoeve van
* De creatieve stedeling is een brede doelgroep waar de afgelopen decennia weinig voor is gebouwd, maar die hard nodig is voor onze duurzame maak- en open informatiestad. Creatieve stedelingen zijn mensen geïnteresseerd in een stedelijke omgeving en die zich bezighouden (vanuit werk dan wel in vrije tijd) met architectuur, ambacht, design, media, kunst en cultuur, techniek of kennis. Nieuwe technologische ontwikkelingen spelen hierbij een grote rol. Het opwaarderen en versterken van het gemengde woonmilieu en het stedelijk woonmilieu in de binnenstad biedt Deventer kansen om zich met een bijzonder woon/vestigingsmilieu landelijk te profileren. Zo kan de stedelijkheid van Deventer als ‘kleine grote stad’ een impuls worden geven en een sterk concurrerend vestigingsmilieu geboden.
het station zelf. Mogelijk ontstaan er in de toekomst nieuwe of aanvullende vormen van mobiliteit. Om te voorkomen 44
45
3
Bereikbaarheid & parkeren 46
47
72
Een perfecte bereikbaarheid van De Kien Het station van Deventer ligt aan de rand van de binnenstad
én nieuwe vervoersvormen optimaal weten te combineren.
en heeft als multimodaal knooppunt goede verbindingen
Het faciliteren van de multimodale deur-tot-deur reis en een
naar alle windrichtingen. Dit intercity treinstation is gelegen
goede inrichting op en rondom OV-knooppunten is daarvoor
aan de IJssellijn Arnhem-Zwolle en aan de lijn Apeldoorn-
noodzakelijk.
Almelo. Het stationsgebied van Deventer is een belangrijk
Deventer heeft de ambitie om de huidige functie van het
knooppunt in de stad en de regio. Dagelijks stappen ruim
(inter-)nationaal OV-netwerk te handhaven en waar mogelijk
21.000 mensen in en uit de trein op het Deventer station. Het
te versterken. Liggend in de periferie van de Randstad en
OV-knooppunt ligt in het hart van de Kien. Binnen 5 minuten ANDERE TIJDEN lopen (500 m) zijn bijvoorbeeld de Stadsschouwburg,
op maximaal één tot anderhalf uur reizen heeft de gemeente
de Brink, het Rijsterborgherpark en Hogeschool Saxion
werken in het westen van Nederland. De rechtstreekse
bereikbaar.
verbinding met Berlijn (7 x per dag) is essentieel voor de
Het huidige mobiliteitssysteem bestaat uit verschillende
stad en de ontsluiting van een groot verzorgingsgebied.
netwerken voor OV, auto en/of fiets en lopen. Verdere
De ambitie is om programmatisch en fysiek veel meer
integratie van deze netwerken is in de toekomst gewenst om
verbinding tussen de binnenstad en De Kien tot stand
de toenemende mobiliteitsvraag op te kunnen vangen. Naast
te brengen. Ook krijgen de snel- en sterfietsroutes op
optimalisatie van individuele vervoersnetwerken is recent
de campus een prominente plek. Voor autoverkeer geldt
het ontwikkelen van kwalitatief hoge overstappunten een
dat met name doorgaande autogebruikers ten opzichte
speerpunt van beleid geworden. De overstap moet idealiter
van de binnenstad worden gestimuleerd om betere
geen bottleneck voor de reiziger vormen, maar juist iets aan
verbindingen ‘rond’ de stad te gaan gebruiken volgens het
de kwaliteit van de reis toevoegen. Met de smartphone als
‘Dakpanprincipe’.
Samenvoor de koers uitzetten potentie om als woonlocatie te fungeren mensen die
reisbepaler zullen de reizigers in de toekomst bestaande
Dakpanprincipe Ceintuurbaan
De Welle Station
N348 - Sallandroute
Centrum-As
Hanze-As
Snelweg A1
DAKPAN PRINCIPE; DOORGAAND VERKEER WORDT GESTIMULEERD ROND DE STAD TE RIJDEN 200 400 600 800 1000
48
49
Analyse huidige situatie: • Doorgaand verkeer wordt zoveel mogelijk rond stad geleid (dakpanprincipe). • Door de ligging van de stad op één oor ligt het accent op de zuidelijke invalswegen • De druk op de Handelskade is relatief groot en er zijn weinig/geen alternatieven t.a.v. de bereikbaarheid van de binnenstad Verkeerskundige wensen: • Verminderen verkeer Welle • Verminderen verkeer over Wilhelminabrug • Verminderen druk op kruispunt Snipperlingsdijk/Mr. de Boerlaan • Verbeteren bereikbaarheid binnenstad HUIDIGE SITUATIE: BINNENSTAD BEREIKBAAR VIA HANDELSKADE
Routes
de
binnenstad
in
van
verleidend aanbod van alternatieven voor bezit en gebruik
optimaal inrichten, kan een aantrekkelijke propositie ontstaan
volgens
van een eigen auto, en het bieden van parkeerruimte tegen
voor commerciële parkeeraanbieders, op dezelfde wijze als
worden
een faire prijs voor diegenen die nu of op termijn wel een
dat gebeurt voor woning- en kantooraanbieders.
verkeersbewegingen in de stad verder gereduceerd en
auto in bezit zullen krijgen. Gezien het aanbod van openbaar
een tijdige overgang van automobilist naar voetganger
vervoer en het streven naar innovatieve mobiliteitsfuncties,
Om de verwachte toename van parkeerplaatsen op te vangen
gefaciliteerd, zodat men lopend de stad benadert. De aanleg
zal het bezoekersaandeel rond het minimum van de
als gevolg van de autonome groei van de campus èn als
van een derde brug over de IJssel kan verder aan dit principe
voorgeschreven parkeernormen per functie kunnen liggen.
gevolg van de stadsbrede opgave is een aantal strategieën
bestemmingsverkeer
wordt
het
Volgens
‘inprikkerprincipe’.
ten
behoeve
vormgegeven dit
principe
bijdragen doordat de bereikbaarheid van de noordzijde
ontwikkeld;
van de stad wordt verbeterd en routes via de Welle en de
Voor De Kien komt daar nog een specifiek aspect bij. Zij is
Wilhelminabrug minder van belang worden. In de praktijk
direct gelegen naast de historische binnenstad van Deventer.
zal de Handelskade, welke momenteel de belangrijkste
De ambitie van de gemeente is hier parkeervoorzieningen
invalsweg is naar de binnenstad en het station van belang
op maaiveld (waar mogelijk) te verminderen ten gunste
blijven voor de bereikbaarheid van beide. Voor bezorgend
van de kwaliteit van de leefomgeving. De openbare ruimte
verkeer geldt verder dat bezien wordt hoe deze sector
kan daarmee een uitnodigende en hoogwaardige inrichting
3.
Parkeerbehoefte oplossen op eigen terrein
optimaal gestimuleerd kan worden tot aanschaf en gebruik
krijgen wat kansen biedt voor verblijf en ontmoeting. Voor
4.
Inzetten afkoopregeling (binnenstad)
van zo min mogelijk vervuilende voertuigen in en rondom de
nieuwe ontwikkelingen wordt daarom geen fysieke realisatie
5.
Ontwikkelen van nieuw parkeeraanbod aan de rand van
binnenstad. Busvervoer wordt volledig elektrisch en zal zo
van parkeerplaatsen gevraagd, maar een financiële bijdrage,
goed mogelijk worden ingepast om negatieve effecten voor
waarmee aan de randen van de historische binnenstad
de omgeving te minimaliseren. Logistiek verkeer van en naar
vervangende parkeerruimte kan worden gerealiseerd.
Verminderen parkeerbehoefte door middel van het stimuleren van duurzame mobiliteit en gezondheid
2.
Maximaal benutten huidig aanbod van parkeervoorzieningen
de stad5 6.
Verbeteren van het netwerk voor fietsers en voetgangers
De gecombineerde inzet van deze strategieën is uitgewerkt in
de binnenstad zal worden aangemoedigd de leveringen gecombineerd uit te voeren.
1.
Het gevolg van deze ambitie is dat er een ‘stadsbrede’
een aantal concrete scenario’s. Uit een eerste verkennende
parkeeropgave ontstaat voor het centrum die met de jaren
inventarisatie blijkt dat deze scenario’s op meerdere
Visie Parkeren
zal toenemen en langs de randen van de binnenstad dient
fronten meerwaarde opleveren. Naast het opvangen van
Ontwikkelingen
te worden opgevangen. Daartoe dient bij alle ruimtelijke
de verwachte groei van parkeerplaatsen, dragen ze bij
Als gevolg van de verschillende gebiedsontwikkelingen is er
ontwikkelingen te worden bezien voor welk deel van deze
aan de duurzame ambities van de stad, vergroten ze de
sprake van autonome groei van programma en bezoekers
algemene parkeerbehoefte kan worden voorzien, zonder
ontwikkelkansen van de Kien, wordt de Handelskade ontlast
op De Kien. Met de realisatie en versterking van de uitstraling
daarbij de kwaliteitsverhoging van de omgeving uit het
en wordt de leefbaarheid en verblijfskwaliteit van de Kien en
en onderlinge relatie van de diverse ontwikkelingen zal de
oog te verliezen. Bij iedere ontwikkeling dient dan ook
de binnenstad vergroot.
aantrekkingskracht van de campus toenemen.
een heldere bussinesscase te worden opgesteld voor het
Iedere nieuw te realiseren parkeervoorziening op de Kien
opvangen van de eigen parkeerbehoefte plus een deel van
zal daarmee de balans moeten vinden tussen een optimaal
de stadsbrede parkeerbehoefte. Indien we de parkeerfunctie
50
KANS DERDE BRUG: BINNENSTAD BEREIKBAAR VIA INPRIKKERS
Derde brug Deventer heeft zich door de eeuwen heen ontwikkeld aan haar oorspronkelijke levensader, de IJssel. Rondom het historische centrum groeide de stad redelijk concentrisch, schilsgewijs. In de jaren ’70 van de vorige eeuw werd een nieuwe levensader aangelegd: de A1. Dat betekende dat de stad zich meer in zuidelijke richting ontwikkelde, waarbij de rivier een barrière in westelijke richting bleek. Dat heeft ertoe geleid dat de stad ‘op een oor’ is komen te liggen, en het meeste verkeer vanuit de stad zich zuidwaarts moet bewegen, voor een groot deel door de stad heen. Dat levert veel druk op op o.a. de Welle, en congestie op de wegen richting A1. Om die reden is eerder al besloten4 dat een derde oeververbinding aan de noordkant van Deventer voor de lange termijn als optie gereserveerd moet worden. Wanneer deze brug wordt aangesloten op de A50 of op bestaande infrastructuur in de omgeving van Twello, zou dat namelijk een meer evenwichtige afwikkeling van de verkeersstromen rond en in Deventer kunnen betekenen. Bovendien sluit deze brug goed aan op ons dakpanprincipe: verkeer dat niet in de stad moet zijn, leiden we daar zover mogelijk omheen. Een derde brug is echter een ingreep met zeer grote landschappelijke en financiële gevolgen, en is derhalve op korte termijn niet haalbaar.
*4
Deventer binnen bereik, Uitkomst bereikbaarheidsconclaaf, 2010
*5
Studie Park en Walk, 2010 51
Trends
Er zijn een aantal kansen en trends te benoemen die voor een afname van automobiliteit (en daarmee parkeerruimte) zorgen op de Stadscampus Deventer; • De menging van functies van de Kien, met zowel onderwijs- werk- als woonprogramma, maken dit tot een levendig gebied waar gedurende de dag altijd mensen aanwezig zijn. Het grote voordeel van functiemenging is de kans op dubbelgebruik van parkeerplaatsen. • Er ligt een gouden kans om autogebruik verder te reduceren en in te zetten op het gebruik van openbaar vervoer gezien de unieke situatie van het OV-knooppunt binnen het plangebied. De gemeente daagt daartoe initiatiefnemers en ontwikkelaars in het gebied uit om met innovatieve ideeën te komen. • De concentratie van bedrijven en woonfuncties op korte afstand van het OV-knooppunt vormen een belangrijke factor voor een relatief laag autobezit onder toekomstige bewoners. Veel sociale en werkgerichte functies komen op loopafstand beschikbaar. De woningkeuze zal mede gebaseerd zijn op het vinden van ontspanning en werk in de directe omgeving van De Kien. Bedrijven binnen de campus zullen daardoor minder afhankelijk zijn van zakelijk autogebruik. • Voor jongere generaties geldt, dat de ‘autoafhankelijkheid’ afneemt. Men ziet in het gebruik van een deelauto of appgestuurde taxidiensten een volwaardig alternatief voor het bezit van een eigen auto.
Ten opzichte van het openbaar vervoer zijn de auto-opties aanvullend, zeker in de context van de stadscampus. Tegelijkertijd zijn er trends aan te wijzen die tot een toename van autobezit kunnen leiden. • Het aanbod van auto’s wordt steeds milieuvriendelijker. Een tegenargument voor aanschaf van een eigen auto, de uitstoot van fossiele brandstoffen, wordt daarmee ondervangen. Met name deelauto’s en innovatieve bedrijven lopen qua aanschaf van elektrische auto’s voorop. Voor parkeren betekent dit dat parkeerruimte op de Kien waar mogelijk tenminste op de mogelijkheid van elektrisch laden voorbereid moet zijn. Dat zou kunnen betekenen dat er op termijn laadvoorzieningen nodig zijn die verder gaan dan de traditionele laadpalen zoals die nu nog geplaatst worden. 52
Parkeerscenario’s voor de Kien
Stimuleren duurzame mobiliteit.
Milieu en vervoer over spoor
Het eerste scenario zet in op de onderbenutte P+R welke
Duurzame mobiliteit gaat over de uitdaging een evenwicht
Qua milieuthema’s is evident dat het spoor een belangrijke
gelegen is achter de Handelskade. Door deze voorziening
te bereiken tussen bereikbaarheid, economie, leefmilieu en
bron van effecten is op De Kien. Met stedenbouwkundige
beter te verbinden voor voetgangers met de binnenstad door
klimaat. Hierbij zijn de sectoren milieu, economie en verkeer
uitgangspunten
een brug over het water, de toevoeging van parkeerplaatsen
nauw betrokken.
leefomgevingskwaliteitswinst geboekt worden. Hoe dan ook
in de vorm van garages langs het spoor en de herinrichting
Om de stad duurzaam te laten groeien en om het bestaande
is dit thema van belang en zorgt voor een forse uitdaging als
van het terrein, kan een groot deel van de verwachte groei
OV-knooppunt te versterken, wordt ingezet op lopen, fiets
het gaat om het bieden van een kwalitatieve en duurzame
van parkeerplaatsen worden opgevangen. Daarnaast biedt
en OV. Met deze vervoersvormen kunnen we een aantal
leefomgeving.
de herontwikkeling van de P+R een fantastische kans dit
maatschappelijke doelen bereiken. Duurzame mobiliteit
terrein, welke nu achteraf ligt langs het spoor in te zetten
brengt mensen in beweging, is goed voor de gezondheid
Verder is de bodemkwaliteit op delen van de campus een
als ontmoetingsplek voor studenten en als één van de
en luchtkwaliteit, versterkt sociale cohesie, creëert gelijke
belangrijk aandachtpunt voor ontwikkelingen (bijvoorbeeld
brandpunten van de campus te ontwikkelen (zie doorkijk P+R
kansen, versterkt de economische structuur en draagt bij
HCH verontreiniging Handelskade). Qua luchtkwaliteit
in hoofdstuk 5). De gemeente Deventer zal met betrokken
aan de beleving van de stad. Bij gebiedsontwikkelingen en
wordt er voldaan aan de wettelijke normstelling, maar zou
eigenaren en belanghebbenden samenwerken om deze kans
het inrichten van de openbare ruimte wordt daarom ook
er vanuit het oogpunt van een gezonde leefomgeving
op relatief korte termijn te kunnen verzilveren.
nadrukkelijker rekening gehouden met voetgangers. Recent
verdere verbetering mogelijk zijn. Bij een eventuele
Het tweede scenario zet in op een verschuiving van
is ook flink ingezet op de fietsbereikbaarheid van de campus
beoogde combinatie van functies zal bekeken moeten
straatparkeren van abonnementhouders naar beschikbare
door de realisatie van (snel)fietsroutes. Daarnaast ligt er
worden of die vanuit milieuhinder samen kunnen gaan
plaatsen in nabijgelegen garages de Boreel en een mogelijke
specifiek voor dit gebied een gouden kans om autogebruik
en in hoeverre functiescheiding noodzakelijk is (bedrijven
uitbreiding van de Stadspoortgarage. Beide garages worden
verder te reduceren en in te zetten op het gebruik van
en milieuzonering). Voor een verdere uitdieping van deze
niet optimaal gebruikt en kunnen door deze maatregel in
openbaar vervoer gezien de unieke situatie van het OV-
thema’s zal de expertise van de Omgevingsdienst IJsselland
belangrijke mate bijdragen aan het verblijfsklimaat van de
knooppunt binnen het plangebied.
noodzakelijk zijn.
campus en de binnenstad. Voor de lange termijn wordt ingezet
Aanvullende maatregelen ten aanzien van duurzame
op een derde scenario, namelijk de ontwikkeling van een
mobiliteit zijn een ruimschoots aanbod van fietsparkeerruimte
Een ander aandachtspunt is het goederenvervoer over
transferium bij de A1 welke verbonden is middels een (zeer
voor bezoekers en bewoners, de inzet van (elektrische)
het spoor. Een afweging die gemaakt moet worden is
scherp geprijsde of gratis) pendelbus tussen transferium en
deelauto’s en de inzet van Mobility as a service (MaaS).
hoe goederenvervoer zich verhoudt tot noodzakelijke
binnenstad (langs de verschillende haltes van de Kennisas).
Verder zullen laadmogelijkheden voor elektrische auto’s en
bouwontwikkelingen in de stad. Vanuit de gemeente en
Hieraan gekoppeld is de mogelijkheid van een watertaxi.
fietsen in de buitenruimte (uit het zicht) hier ook een bijdrage
de regio wordt zoveel als mogelijk binnen de nationale
Deze draagt de potentie van een fantastische entree van de
aan leveren. Op de lange(re) termijn zal waarschijnlijk de
besluitvormingskaders hiervoor gestuurd op een reductie van
stad over de IJssel. De ontwikkeling van een gecombineerde
haal- en brengfunctie van voertuigen op het station meer
dit type vervoer gezien de wenselijkheid/noodzakelijkheid
bezoekers garage op de Roto Smeets locatie, biedt kansen
nadruk krijgen dan de stallingsfunctie van voertuigen als
van de ontwikkelingen en de nabijheid van gevoelige
t.a.v. dubbelgebruik en ontlast het verkeer in de binnenstad,
gevolg van de focus op collectief gebruik van auto’s en/of
functies (ook in de huidige situatie) in de directe nabijheid
met name op de drukke zaterdagmiddag.
zelfrijdende voertuigen. De ruimtelijke inrichting zal daarop
van het spoor. Andere koppelkansen voor hinderbeperkende
Het laatste scenario vormt een verdere verbetering van het
kunnen voorsorteren.
maatregelen in het gebied en het verbeteren van de
netwerk voor met name de voetganger en fietser, zodat deze
Een collectieve aanpak en realisatie van de ontwikkeldoelen
bereikbaarheid van het station zullen worden aangegrepen
veilig, prettig en snel van a naar b kunnen bewegen.
op het gebied van duurzame mobiliteit wordt dan ook door
door plannen van Prorail rond het station en het spoor in
Wanneer geen van bovenstaande scenario’s haalbaar
de gemeente nagestreefd. Een verdere samenwerking met
verband te brengen met de ontwikkelingen van De Kien.
blijkt zijn en er behoefte is aan de realisatie van aanvullend
initiatiefnemers, ontwikkelaars en parkeerexploitanten liggen
parkeeraanbod kan er gezocht worden naar een alternatieve
op dit vraagstuk voor de hand en zullen een optimalisatie
locatie voor een parkeergarage. Daarbij zijn de zes
kunnen betekenen van de gehanteerde parkeernormering
strategieën leidend uitgangspunt.
en (andere) ruimtelijke keuzes mogelijk maken. Tenslotte
als
buffering/afscherming
kan
geldt ook hier dat het geheel meer is dan de som der delen. 53
4
Bouwstenen De ruimtelijke vertaling van de gestelde ambities komt tot stand door de uitwerking in vier ruimtelijke bouwstenen. Deze bouwstenen van De Kien zorgen in de eerste plaats voor een samenhangende omgeving aansluitend aan de stationsomgeving. Daarnaast is er binnen De Kien ruimte voor het realiseren van onderscheidende kwaliteiten die een bijdrage zullen leveren aan de identiteit en herkenbaarheid van het gebied. De bouwstenen van de ruimtelijke inrichting zijn;
54
A.
Groene en samenhangende buitenruimte
B.
Netwerk van plekken in de buitenruimte
C.
Hart van de campus
D.
Samenhang in bebouwing
55
A
Samenhangde buitenruimte Aansluiting zoeken bij huidige groene kwaliteiten
langformaat gebakken klinkers
klinkers en metalen strip binnenstad Deventer
natuurstenen band met inrit
gebakken klinkers voor de geleiding (CRH)
deksloof roze graniet
voetpaden zwart asfalt als in het Rijsterborgherpark
asfalt met beton slurry net na aanleg prullenbak (Grijsen constructo 100)
trap rozemet graniet bakken gras en zitrand
fietspaden stalen rood asfalt als in de omgeving eenvoudig hekwerken (het mag nog eenvoudiger!)
BEELDKWALITEIT MATERIALEN STATIONSOMGEVING DEVENTER
Uitgangspunten
bestaande bebording in Deventer. Deze kan ontwikkeld
• De basisinrichting van de campus sluit aan bij de recent
worden als verdere uitwerking van de branding strategie
heringerichte stationsomgeving, door toepassing van dezelfde materialen en kleuren (RAL 7016) Doordat De Kien Stadscampus Deventer deel uitmaakt van
voetgangers. Dit laatste uitgangspunt zou kunnen wringen met het
meerdere typen stedenbouwkundige omgevingen die door de
eerder gehanteerde principe van de toepassing van materialen.
jaren heen op verschillende momenten tot stand zijn gekomen, zal
Per situatie zou bekeken moeten worden wat de beste oplossing is
er bijzondere aandacht uitgaan naar het maken van samenhang.
waarbij continue routing en een heldere padenstructuur, met zo min
Dat betekent dat er bij de inrichting van de wegen en paden
mogelijk materiaalonderbrekingen uitgangspunt is. De gewenste
wordt aangesloten bij recent gemaakte keuzes bij de herinrichting
samenhang zal niet van de ene op de andere dag gerealiseerd
van het stationsgebied, het busplein en de Groene Wal. Het hier
worden, maar zal geleidelijk ontstaan. Wanneer de toe te passen
toegepaste principe is dat vrij liggende paden in het groen worden
principes helder zijn zal iedere ontwikkeling in het gebied hieraan
uitgevoerd in asfalt en trottoirs langs gevels en bij kruisingen
bijdragen.
worden uitgevoerd in gebakken klinkers. Dit heeft echter geleid tot veel materiaalonderbrekingen. Om het gebied beter voor de voetganger toegankelijk te maken zal er speciale aandacht uitgaan naar het vormgeven aan de continuïteit van routes voor fietsers en
56
• De campuseigen sfeer wordt (verder) benadrukt en versterkt door de inzet en toepassing van stedelijk en (lommerrijk) groen. Bij iedere ontwikkeling wordt waar mogelijk water en groen toegevoegd ten behoeve van ecologie en klimaat. De singel kan bijvoorbeeld worden voorzien van natuurvriendelijke oevers.
van de Kien. • Andere elementen in de buitenruimte die kunnen boomrooster (Grijsen type square) bijdragen aan een samenhangende
buitenruimte
zoals kunst, uitingen op het gebied van techniek of uitwerkingen van het Stadslab. • Inpassing van verkeer en (fiets)parkeren gebeurt zorgvuldig en landschappelijk. • De verblijfskwaliteit aan de noordzijde van het station
• Wanneer een plint niet uitnodigend (te krijgen) is of
is momenteel gering. De wenselijke uitbreiding van de
er restruimtes aanwezig zijn, mogen gebouwen in het
fietsenstallingen aan deze zijde moet worden bezien
groen staan. Stoepen kunnen worden rechtgetrokken
in relatie tot het ruimtebeslag van fietsenstallingen en
en voortuinzones vangen het verschil in rooilijn op. Het
een goede ruimtelijke en groene inpassing. Mogelijke
reeds aanwezige karakter van alzijdige bebouwing in het
afwegingen die daarin meegenomen kunnen worden
groen wordt daarmee versterkt.
zijn dubbellaags fietsparkeren, ondergronds parkeren of
• Er zal worden nagedacht over wayfinding en/of bewegwijziering als onderdeel van of in samenhang met
het verbeteren van de fietsroute naar de ondergrondse fietsenstalling aan de voorzijde van het station. 57
B
Uitgangspunten • Plekken van ontmoeting in de buitenruimte
Netwerk van plekken
• Diversiteit aan sferen, daarbij refererend aan functie en het verhaal van de plek • Afwisseling in gebruik • Te gast bij partners van de campus
Placemaking
• Centrale rol weggelegd voor water en groen • Verbeteren van verbindingen in het gebied • Prominente rol voor de voetganger • Ontwikkelingen dragen bij aan de openbaarheid van de stad en voegen publiek domein toe
kwamen er enkele pakhuizen en een cacaofabriek te staan: aan het einde van de negentiende eeuw was de Handelskade volgebouwd. Hoewel met de verhoging van de spoorbaan de directe confrontatie tussen het wegverkeer en het spoorverkeer werd opgelost ontstond er door de aanleg van de verhoogde spoorbaan wel een fysieke barrière tussen de binnenstad en het noordoostelijke stadsdeel. Een vijftal viaducten zorgde voor de nodige verbindingen tussen de beide zijden van het spoor. Om de aansluiting op de binnenstad te verbeteren werd bekende landschapsarchitect Leonard Anthonie Springer (1855-1940) benaderd voor het maken van een plan voor de inrichting van het Stationsplein en de stedenbouwkundige aansluiting.
IMPRESSIE VERZETSLAAN PARK (LANGE TERMIJN), VOORBEELD VAN PLACEMAKING
De groene en samenhangende basisinrichting legt de
worden gerealiseerd die niet zijn gelegen op het terrein
bodem voor verbijzonderingen op kleinschaliger niveau.
van de gemeente. Dit biedt de mogelijkheid de bezoeker
Doorgaande routes worden uitgevoerd ‘in de basis’,
en voorbijganger te betrekken bij de activiteiten die
maar plekken en pleinen binnen een ontwikkeling mogen
plaatsvinden op de Kien. Er ontstaat de mogelijkheden voor
afwijkend worden ingericht. Hierdoor ontstaat ruimte om te
‘een kijkje in de keuken’, exposure van kennis, uitwisseling
bouwen aan een eigen en unieke plek op De Kien , zolang
van ideeën, maar zijn bovenal aanvullende plekken in de
deze maar uitnodigend is, een goed verblijfsklimaat heeft
stad met ieder hun eigen sfeer, gebruik en kwaliteit. Het
en een bijdrage levert aan ontmoeting en uitwisseling. Deze
wordt daarom aangemoedigd dat deze plekken een eigen
plekken zijn onderdeel van een fijnmazig voetgangersmilieu
en onderscheidend karakter hebben en het verhaal weten
en dragen bij aan de belevingswaarde van de stad.
te vertellen van de plek. Afhankelijk van de specifieke plek
Aanvullende plintfuncties op strategische plekken vergroten
op de campus kunnen historische verwijzingen naar het
de aantrekkingskracht verder. Er zullen daarmee (openbaar
industriële of militaire verleden terugkomen.
toegankelijke) verblijfsplekken met een publiek karakter
Bombardementen in 1944-'45 op de spoorbrug en de in 1943 gereedgekomen nieuwe verkeersbrug leidden in de hele binnenstad tot flinke oorlogsschade. Het wederopbouwplan uit 1946 voorzag in een aantal verkeersdoorbraken, waarvan uiteindelijk alleen de Verzetslaan werd verwezenlijkt. Het plan resulteerde in versmalling van de gracht ter hoogte van het nieuwe stationsgebouw, sloop van de Leeuwenbrug en demping van een deel van de gracht ten oosten van de Keizerstraat, tot aan de huidige Gedempte gracht. In het gedempte gebied bevindt zich thans de in 1995 geopende Deventer Schouwburg. Het weggedeelte tussen de gedempte deel van de gracht en de spoorbaan kreeg de naam Leeuwenbrug. Door de beplanting langs de gracht en tegenover het station werd aansluiting gezocht bij het, eveneens door Springer ontwerpen, op de voormalige vesting aangelegde Rijsterborgherpark.
Glasnegatief uit 1914 met zicht op de cavalerie opstelplaats op de locatie van de huidige Pikeursbaan.
GLASNEGATIEF UIT 1914 (HUIDIGE VERZETSLAAN) Achterop de foto de toenmalige bedrijfsgebouwen aan de Handelskade.
VOGELEILAND RIJSTERBORGHERPARK, L.A. SPRINGER (1888),
OPSTELLING CAVALERIE, ACHTERGROND Een andere duidelijke verschuiving OP vondDE plaats in de wijze waarop men naar het station ging. Bij de
bouw werd al wel rekening gehouden met de stalling van fietsen, maar deze namen nog een bescheiden
BEDRIJVIGHEID AAN en DEspeelden HANDELSKADE plaats in binnen het gebouw in de buitenruimte nog geen zichtbare rol. Na enkele interne 58
uitbreidingen van de stallingscapaciteit werden ook buitenstallingen gerealiseerd en wordt met name bij de uitgang aan de Diepenveenseweg het beeld zeer sterk bepaald door de ruime rijwielstalling.
Daar waar de opkomst van het gemotoriseerde wegvervoer voor het reizigersvervoer juist nieuwe mogelijkheden bood, had deze voor het voor het goederenvervoer via het spoor juist een sterk beperkend effect. Vrachtwagens gingen geleidelijk het belangrijkste deel van het nationale goederenvervoer overnemen. De vroegere goederenloods was niet langer nodig en werd omgevormd
59
P+R transformeert tot studentenhart •
Parkeren in garages of groen dek toevoegen
•
Studenten en scholieren hebben eigen plein
•
Levendigheid en jonge dynamiek
•
betaalbare horeca/ food to go
>
mogelijkheid ontwikkeling onderwijsprogramma
>
relatie met OV-knoopunt
>
parkeervoorziening voor ontwikkelingen en stadsbrede opgave
Singel/ Verzetslaan uitwisseling stad en campus •
Hoogwaardig en groen (representatief)
•
Ingenieursbureaus en techniek
•
Verblijven aan het water voor iedereen
>
dynamiek in de plinten
>
accent op werk en onderwijs
>
aangevuld met wonen
GEVARIEERD AANBOD VAN PLEKKEN EN ACTIVITEITEN
Brink
Boreel
Beestenmarkt
Ontvangst
Busplein
Post NL
Rijsterborgherpark
•
dynamiek
•
dynamiek
•
leegte
•
entree van de stad
•
efficiency en verplaatsing
•
rust
•
rust
•
plein
•
plein
•
plein
•
representatief
•
opgeschoond
•
visueel groen
•
bewegen in het groen
•
huiskamer van Deventer
•
shoppen
•
buurtfunctie
•
routes in het groen
•
functioneel
•
accent op wonen in het groen
•
monumentaal
•
horeca en wonen
•
dagelijkse boodschappen
•
dagelijkse boodschappen/wonen •
•
ondersteuning OV-knooppunt
•
weelde
60
functioneel
61
C
Zichtbaarheid van de Kien Iconische waarde, brandpunt(en) van activiteiten op de campus De Kien is geen klassieke campus en wordt niet duidelijk
foto: Renate la Poutré
begrenst. De campus maakt feitelijk onderdeel uit van het weefsel van de stad en gaat op in haar omgeving. De campus is daarom niet echt zichtbaar of herkenbaar voor buitenstaanders. Ook wordt het ruimtelijk midden gevormd door leegte, namelijk infrastructuur en water. Een belangrijk ruimtelijk uitgangspunt is daarom het versterken van de zichtbaarheid van De Kien door het maken van een iconisch hart en door daarnaast de bestaande brandpunten in het gebied maximaal te activeren. Dit iconisch hart en beeldbepalend element voor de campus kan worden gevormd door een plek of functie, gelegen in het midden op de campus en kan mogelijk bijdragen aan ontmoeting en uitwisseling. Een fysieke plek langs het water die de functie van de campus uitdraagt en tevens markant oriëntatiepuntvoor studenten, werknemers en voorbijgangers. De invulling van dit hart is nader te bepalen en kan bestaan uit een element in de buitenruime zoals een paviljoen, een kunstwerk, een brug of een ander symbolisch element voor de Kien. De tweede vorm van zichtbaarheid ontstaat door het activeren van de campus. Eén van de brandpunten op de campus met de meeste potentie is dan ook het pand Keizerstraat aan de binnenstadsentree. De functies die hier in de planvorming van Deventer Schouwburg samenkomen
Uitgangspunten • Één of meerdere herkenningspunten • Vergroten van de zichtbaarheid van de Kien • Brandpunten dragen bij aan ontmoeting en uitwisseling tussen stad en campus. • Het hart van de campus heeft iconische waarde
(evenementen en congressen, onderwijs en kennisdeling, ontmoeting en cultuur) maken het tot een natuurlijke ‘habitat’ voor bewoners en bezoekers van de campus èn van de Deventenaar. Dit markante gebouw wordt dan een levendig brandpunt van activiteiten op de campus, in verbinding met de stad. Overige ontmoetingsfuncties die in de huidige situatie al aanwezig zijn, worden verder versterkt en gaan qua programmering en invulling meer aansluiten op de campus, zoals de ontwikkeling van een horecapaviljoen op het Vogeleiland en de Leeuwenbrug met flexibel verhuurbare werkplekken en vergaderruimte. Het verder uitbouwen van ieders potentie in combinatie met een optimale benutting van het aanwezige programma, zal de campus verder op de kaart zetten als brandpunt van activiteiten.
62
63
Intermezzo
Kunst in de buitenruimte Voor kunst in de buitenruimte is op de Kien een bijzondere rol weggelegd. Op dit moment zijn er diverse kunstwerken te vinden zoals het cortènstalen kunstwerk bij de ingang van Saxion van Ruud van de Wint, het herdenkingsmonument voor de omgekomen Deventer leden van het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en het standbeeld van president Steyn. Kunst in de openbare ruimte voegt kwaliteit en betekenis toe aan de stad. Deventer streeft ernaar dat kunst in de openbare ruimte meer integraal onderdeel wordt van ontwikkelingen in de stad. De expertise en denkkracht van kunstenaars koppelt de gemeente aan de kennis en ideeën die bewoners zelf hebben over hun leefomgeving. Ook worden nieuwe manieren van presenteren van kunst in de openbare ruimte gezocht zoals lichtkunst, digital art en performance art. Afhankelijk van locatie, functie en betekenis kan er nagedacht worden over de rol van kunst. Het biedt partijen in de Kien de mogelijkheid op een ‘gelaagde’ en betekenisvolle wijze uitdrukking te geven aan de doelstellingen van de Kien. Ze kan bovendien uitdrukking geven aan maatschappelijke thema’s waar we als stad aan werken, zoals een gezonde leefomgeving, diversiteit en veiligheid. Kunstwerk zonder titel, Ruud van de Wint, 1996 Het kunstwerk voor de voormalige hoofdentree van Saxion is van de hand van Ruud van de Wint.
Dit imposante en fraaie kunstwerk kreeg niet de beoogde positie in het groen, maar kwam vanwege de benodigde ruimte voor infrastructuur dicht bij het gebouw van Saxion te liggen. Doordat de entree van Saxion is verplaatst naar de noordzijde van het gebouw verloor het beeld haar betekenis als markering van de entree. De kans doet zich voor om als onderdeel van de verschillend ontwikkelingen in het gebied na te denken over een nieuwe locatie voor het standbeeld in de nabijheid van Saxion. Gedacht kan worden aan een locatie ter plaatste van de huidige P+R waar het als markant punt in het groen kan fungeren als ontmoetingsplek voor studenten.
64
65
D
Samenhang in bebouwing Stedelijke en alzijdige bebouwing
Uitgangspunten beeldkwaliteit: • Ingetogen, verfijnde en gelaagde architectuur • Ambachtelijk materiaalgebruik met een mooie veroudering
Het gebied van de campus is in de decennia na de oorlog
Voorgesteld wordt om bij toekomstige ontwikkelen door
• Aandacht voor de menselijke maat
tot op heden tot ontwikkeling gekomen. De verscheidenheid
te gaan op de ingeslagen weg van alzijdige bebouwing in
• Pandsgewijs bouwen als de context daarom vraagt, lange gevels kennen
aan bebouwing en architectuurstijlen vormen hier een
het groen zodat de huidige gebiedskarakteristiek wordt
weerspiegeling van. Voorbeelden hiervan zijn de gebouwen
versterkt. Een positief effect is dat de campus herkenbaar
• Gebouwen staan goed op de grond
aan de Verzetslaan welke conform laat-naoorlogse traditie
wordt als een moderne, stedelijke en groene omgeving. Een
• Actieve plinten met de juiste functionele invulling en hoogte, ter
zijn ontworpen als kantoorpaviljoens in het groen. De
vooruitstrevende en groene contramal voor de historische
bebouwing aan de Handelskade is grootstedelijk ontworpen
binnenstad, waar kennis, techniek en innovatie ook middels
en dateert uit de jaren ’80 van de twintigste eeuw. De
de gebouwen wordt uitgedragen. Daar waar de huidige
bebouwing wijkt in opzet af van de fijnmazige detaillering
situatie te wensen overlaat op maaiveldniveau, wordt precisie
van de binnenstad qua footprint, massa, materiaalgebruik
stedenbouw gepleegd. Hierbij zal met extra aandacht voor
en schaal en lijkt de menselijke maat te ontbreken. De
de voetganger, loopstromen, in- en uitritten ed. gebouwen
recent gerealiseerde Boreelontwikkeling is grootschalig
zorgvuldig worden ingepast. Plinten krijgen een open
van opzet en staat met zijn rug naar buiten, richting De
karakter en worden slim geprogrammeerd en omliggende
Kien. In het gebied is nauwelijks naoorlogse bebouwing
buitenruimte wordt hoogwaardig en groen ingericht. Een
aanwezig met cultuurhistorische of architectuurhistorische
verdere verduurzaming van bestaande bebouwing biedt
waarde. Uitzonderingen hierop vormen het door Maaskant
volop kansen zoals bijvoorbeeld het toepassen van groene
ontworpen ABN AMRO kantoor uit 1975 aan de Verzetslaan.
daken en/of gevels en het toepassen van zonnepanelen
Ook het kantoor van het Rijksvastgoedbedrijf (Verzetslaan
die niet-zichtbaar zijn vanaf openbaar gebied (conform
30) is representatief voor de wederopbouwperiode en heeft
de richtlijnen van de gemeente voor het plaatsen van
een bijzonder fraai trappenhuis.
zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht).
een opdeling
begeleiding van routes en het maken van plekken • Bouwen in de huidige tijdgeest, met aandacht voor duurzaamheid en natuurinclusiviteit. • Uniforme signing van gebouwen horende bij De Kien Stadscampus
accentbebouwing
basishoogte van 3 tot 5 lagen
ACTIEVE PLINT MET DAARBOVEN VERSCHILLEND PROGRAMMA
66
BEBOUWING VOEGT ZICH IN CONTEXT EN REAGEERT DAAROP
67
LEEUWENBRUG
VERZETSLAAN 30
DE AMRO bank BANK 1975, MAASKANT De ABN ABN-AMRO uitUIT 1975 naar H.A. een ontwerp van H.A. Maaskant.
TRAPPENHUIS VERZETSLAAN 30
In 2011 is het gebouw van Saxion Hogescholen uitgebreid en grondig verduurzaamd. Samen met IAA
Architecten in Enschede en ingenieursbureau Arup in Amsterdam heeft ABT de uitbreiding van de Bebouwingsuitgangpsunten specifiek:
Saxion Hogeschool in Deventer ontworpen. Het project is volgens Building Information Modelling (BIM) tot stand gekomen, waarbij de architect en ABT samenwerkten in hetzelfde tekenmodel. Het ontwerp hoge duurzaamheidsambitie van de school. Als Verzetslaan algemeen: voor het op zichzelf staande gebouw speelt in op•de Iedere ontwikkeling draagt bij aan het verbeteren van de stabiliteitsvoorzieningen in lengte- als dwarsrichting dienen drie prefab betonnen kernen. De constructie • De huidige bebouwing aan de Verzetslaan is kenmerkend uit dragende prefab betonnen gevelelementen met voetgangersrelatie klimaatvloeren kenmerkt zich door een grote en Pikeursbaan, tussen Verzetslaan overspanning van 14,4 meter. De ontwerpers koppelden de uitbreiding via een bestaande hal aan de voor de wederopbouwperiode. De ambities voor de Kien door een goede inrichting, het visueel beperken van rest van de huidige bouw.
Een stedelijk moment De binnenstad van Deventer is een van Rijkswege beschermd stadsgezicht en is geliefd vanwege haar prachtige monumentale en karakteristieke binnenstad. Direct naast dit beschermde stadsgezicht wordt de Kien ontwikkeld; een stedelijk milieu gelegen rond het station, Verzetslaan en Handelskade. Beide milieus zijn in zekere zin complementair en vullen elkaar aan. Het is wenselijk het stedelijke karakter van de Stadscampus verder te versterken en tegelijkertijd oog te hebben voor de beschermde status van de binnenstad. Wanneer met zorgvuldigheid en precisie nieuwe bebouwing wordt ingepast zoals bijvoorbeeld het geval is aan de Handelskade, wordt de nu nog incidentele hoogbouw van de Leeuwenbrug onderdeel van een ‘stedelijk moment’ en ingepast in een begeleidende wand van bebouwing. Aanvullende toevoegingen in bebouwing en inbreidingen zijn denkbaar en worden ingegeven door de kwaliteit van de plek en directe eigen context. Zij helpen daarmee accenten te leggen in de stad, het verder bouwen aan een ‘eigen wereld’ de Kien en routes en zichtlijnen te markeren.
op het gebied van functiemenging, stedelijkheid en nabijheid van het OV en als reactie op de weidsheid van
de plek en de ontwikkelingen aan de overzijde van het
kantoorprogramma behouden.
water (Kop handelskade), leiden tot de wens hier enkele verdichtingen te laten plaatsvinden. • Toevoegingen
Verzetslaan 20 bestaande
• Bij vergroting van het ABN AMRO gebouw dient
bebouwing zijn herkenbaar als nieuw toegevoegd
het oorspronkelijk modernistische ontwerp expliciet
volume. Zij leveren zo een bijdrage aan de huidige
behouden te blijven als zelfstandig architectonisch
compositie
volume zodat het bankgebouw herkenbaar blijft als
van
en
uitbreidingen
alzijdige
aan
volumes
in
het
groen.
Verspringingen in bouwlijn worden opgevangen door een groene voortuinzone. Er zal een maximale bouwlijn worden gedefinieerd door de gemeente.
modernistisch icoon voor de stad. • Toevoegingen versterken de wederopbouwarchitectuur en sluiten aan op stijl en materiaalgebruik.
• Kenmerkend voor de bestaande bebouwing is de opgetilde plint met ongeveer 1 meter ten opzichte van
Verzetslaan 30
Impressie van het gevelbeeld van de uitbreiding van Saxion. Bron: IAA Architecten.
maaiveld. De toegankelijkheid en de relatie met de
• Verzetslaan 30 bestaat uit een gebouwensemble uit De overige bebouwing aan de Gedempte Gracht, Pikeursplaats en noordzijde Pikeursbaan herbergt straat staan daarmee enigszins onder druk. Nieuwe geen cultuurhistorische of architectuurhistorische waarde. de wederopbouwperiode. Het haaks gepositioneerde plintinvullingen dragen bij aan de functie van de campus
gebouw heeft een kenmerkende architectuur en fraai
en aan ontmoeting en dynamiek in het gebied.
trappenhuis. Het verdient de voorkeur om dit gebouw te
• De Kop Handelskade: hoogbouw +/- 53 m.
Beschermd stadsgezicht
geparkeerde auto’s en vergroening. • Bij transformatie blijft 80% van het oorspronkelijk
studentenwoningen+/- 28 m.
toneeltoren Schouwburg+/- 25 m.
bestaande
bebouwing
is
ongeveer
5
lagen
behouden. Met name de plint is erg gesloten
hoog. Nieuwe zelfstandige bouwvolumes met een
• In geval van sloop nieuwbouw van het evenwijdig
accentfunctie aan de Verzetslaan kunnen een indicatieve
aan de straat georiënteerde gebouw dient er een
hoogte hebben van 25-30 m. ten opzichte van maaiveld.
nieuwe en groene voetgangersverbinding te worden
Daarmee
tussen
gerealiseerd tussen Verzetslaan en Pikeursbaan, waarbij
accenthoogte en basishoogte en wordt aansluiting
de contiuniteit van de gevelwand niet uit het oog wordt
gezocht bij de hoogte van de toneeltoren van de
verloren. Deze voetgangersverbinding wordt begeleid
Schouwburg. De positionering en hoogtebepaling van
door attractieve plinten.
ontstaat
voldoende
onderscheid
accenten gebeurt in samenhang met het straatbeeld van de Verzetslaan en de relatie met de Pikeursbaan, Handelskade en beschermd stadsgezicht. Bij de verdere uitwerking zal moeten blijken wat er feitelijk mogelijk is, rekening houdend met de uitgangspunten van de Kien en de meerwaarde van het plan.
Pikeursbaan
Verzetslaan
Ontwikkeling Kop Handelskade
SCHAALSPRONG TUSSEN BINNENSTAD EN DE KIEN STADSCAMPUS
68
69
IMPRESSIE ONTWIKKELING POST NL
Post NL
• Het Rijsterborgherpark heeft een groene uitloper op het
• De nieuwe bebouwing gaat uit van een basishoogte
Post NL terrein. Deze historische groene ader wordt
van 3 à 4 lagen welke de aansluiting zoekt met de
versterkt, ruimer gemaakt en verbonden met het groen
omgeving zoals bijvoorbeeld huidige woningen aan de Diepenveenseweg en Schurenstraat van twee lagen met een kap.
voor de oude begraafplaats. • De ontwikkeling van de Post NL locatie draagt bij aan kwalitatief en hoogwaardig groen door een opwaardering
• Enkele ranke accenten in bebouwingshoogte vormen
van het voorterrein van de oude begraafplaats, waarbij
een beëindiging van zichtlijnen in de stad zoals de
de oorspronkelijke entree van het kerkhof (nu twee palen
Smyrnastraat en de Diepenveenseweg, komend vanuit
in het gras) integraal onderdeel wordt van een nieuwe
het noordwesten. De maximale accenthoogte is 45
inrichting.
meter.
• De ontwikkeling van Post NL draagt bij aan een veilige
• De bebouwing staat met de voorzijde richting de Voorstad
en snelle verbinding voor fietsers en voetgangers tussen
en het station en maakt middels een representatieve en
binnenstad en Voorstad. Er kan nader verkend worden
groene entreezone de groene voorruimte van de oude
of een nieuwe fietstunnel meerwaarde biedt. Deze kan
begraafplaats ‘af’.
tevens functioneren als een mogelijke tweede opgang
• De bebouwing draagt bij aan het beperken van de
naar de perrons van het station.
impact van treinverkeer in de openbare ruimte. • Er is speciale aandacht voor bouwen in de invloedssfeer van het spoor en het nemen van voldoende beperkende maatregelen ten aanzien van geluid en trillingshinder.
70
71
5
begrenzing project ‘Groene Wal’ (projectgrens) huidige groene kwaliteit (groene hoofdstructuur) versterken en toevoegen groene kwaliteit en verblijfskwaliteit DE GROENE WAL ALS UITGANGSPUNT, DOORZETTEN EN VERSTERKEN (GROENE) KWALITEITEN
Doorkijk In dit hoofdstuk worden een aantal kansen voor de Kien ruimtelijk beschreven en vertaald in een aantal doorkijken voor de korte en lange termijn. Zij kunnen worden gezien als verleidend wensbeeld of inspirerend voorbeeld van wat er mogelijk is wanneer er door de diverse partners in het gebied gezamenlijk wordt ontwikkeld. Ze zijn illustratief op thema’s als kennisontwikkeling en zichtbaarheid van kennis, groenontwikkeling, het leggen van verbindingen, ontwikkelkansen en het verbeteren van uitstraling. Mocht een locatie tot ontwikkeling komen, dan zal in alle gevallen rekening gehouden worden met de verschillende belangen die aanwezig zijn in het gebied, zoals bijvoorbeeld bereikbaarheid, parkeren, omgevingskwaliteit, etc. en zal er gezocht worden naar een passende oplossing.
72
73
De Kien - Ontwikkelbeeld lange termijn
74
75
DOORKIJK 1 Collectieve parkeervoorziening korte termijn inventarisatie
Er liggen veel kansen in de Kien om slimmer te gaan
van de functies op De Kien werken en leren: De Kien is een
parkeren, om duurzamer mobiliteitsgedrag te stimuleren en
bestemming voor bezoekers maar kent weinig bewoners.
meer ruimte te scheppen voor een aantrekkelijk inrichting
De geplande ontwikkelingen in het gebied bestaan voor
van het gebied. Op dit moment wordt er nog veel geparkeerd
2/3 (zo’n 50.000 m2 BVO) uit woningen, met toekomstige
op maaiveld en zijn voorzieningen georganiseerd per
bewoners die gestimuleerd kunnen worden om minder
organisatie. Sommige parkeerterreinen staan overdag vol,
snel voor de auto te kiezen. Door deze mix aan functies
maar ‘s nachts weer leeg. Ook worden terreinen door middel
kunnen zowel autodelen als parkeerplaatsen delen een
van hekwerken van elkaar afgescheiden. Om de kans
ruimtelijke kans zijn. Fietsparkeren zal op hoofdlijnen worden
op slimmer samen te parkeren te verzilveren moeten het
geïnventariseerd in dit project.
speelveld en de mogelijkheden in kaart worden gebracht.
Wanneer het lukt om duurzamer mobiliteitsgedrag te
Daar is al een eerste aanzet toe gedaan door de gemeente
stimuleren wordt ruimte geschapen in de openbare ruimte.
Deventer. Het gebied kent op het moment veel openbare en
Daarmee wordt het mogelijk om één van de pijlers van de
private (auto)parkeerplaatsen: ruimte die mogelijk anders
Kien voor een aantrekkelijk en goene inrichting van het
parkeren Saxion
kan worden ingericht. Zo wordt de P+R van NS tot maar
gebied waar te maken.
P+R
30% benut op de zaterdagmiddag terwijl de stations- en
Volkstuinen locatie
Aventus
76
centrumgarage vol staan. De partners in de Kien hebben
De inventarisatie van de collectieve parkeervoorziening
samen een onderzoek geïnitieerd onder de noemer slimmer
is randvoorwaardelijk en maakt onderdeel uit van de
en samen parkeren. Dit gaat om zittende bedrijven zonder
verkenningsfase voor de samenhangende ontwikkeling van
ontwikkelwensen en de partners die ook nieuwbouw
de locatie Volkstuinen, de herontwikkeling van de huidige
voorzien.
P&R en de mogelijke uitbreiding van Aventus. Daarmee
Er zal in ieder geval worden gekeken naar de rol van privé
wordt het belang van een integrale gebiedsontwikkeling nog
autobezit en parkeren. In de huidige situatie is een groot deel
eens onderstreept.
77
DOORKIJK 2 Interventies in de buitenruimte - korte termijn In gezamenlijkheid met de partners van De Kien wordt volop gewerkt aan de ontwikkeling van de campus, de naamsbekendheid en de zichtbaarheid. Verschillende activiteiten en ludieke acties worden georganiseerd om hier concreet invulling aan te geven, waaronder een lunchlezingcarrousel, een designsprint en een digitale prijsvraag. Ook wordt er gezocht naar mogelijkheden om op een eenvoudige en doeltreffende wijze te kernfunctie van de campus, namelijk kennisontwikkeling, ontmoeting en innovatie zichtbaar te maken voor het grotere publiek. Het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit als bindmiddel van de campus is daar een belangrijk onderdeel van.
78
79
DOORKIJK 3 Verzetslaan Park
voorbeeld van een gewenste ontwikkelrichting op de lange termijn
Een veel gehoorde opmerking is dat het in het gebied
uitloopmogelijkheid en ontstaan er recreatiemogelijkheden
ontbreekt aan een aantrekkelijke buitenruimte die uitnodigt
aan het water. Voor de voetganger kunnen er nieuwe
om te verblijven en ontmoeten. Bij de ontwikkeling van een
parkachtige routes aangelegd die onderdeel kunnen zijn van
(groene) Stadscampus is dit wel een randvoorwaarde. De
een groen en gezond ‘rondje’ binnenstad.
Verzetslaan is zo’n plek, centraal gelegen op de campus waar in potentie een aantrekkelijke groene ruimte aan de
Verbinding Handelskade/P+R en binnenstad
Buitensingel en nabij de binnenstad kan ontstaan.
In
Het is één van de weinige verkeersdoorbraken uit het
voetgangersverbinding
wederopbouwplan
Handelskade.
dat
daadwerkelijk
is
gerealiseerd.
het
oog
springend Deze
over
element
is
de
singel
verbinding
draagt
een
nieuwe
richting bij
aan
de een
De groeninrichting welke zo kenmerkend is voor de
aangenaam verblijfsklimaat met meer ruimte voor recreatie
wederopbouwperiode is hier helaas schaars is uitgevoerd.
door middel van de realisatie van verblijfsplekken aan
Op dit moment is de straat in gebruik als parkeerstraat.
het water en de verbinding tussen de functies aan
De Verzetslaan is geen eigendom van de gemeente,
weerszijden van het water. Naast dat deze een fysieke
de parkeerplaatsen worden gehuurd. Dit vraagt om een
verbinding heeft tussen binnenstad en P+R en tussen de
creatieve oplossing. Op het moment dat de parkeervraag
studenten en kenniswerkers staat deze ook symbool staat
elders kan worden opgevangen en er commitment is van
voor iets groters, namelijk de verbinding tussen De Kien
betrokken partijen kan de kwaliteit van de Groene Wal verder
Stadscampus en de stad Deventer. Het is denkbaar dat de
worden doorgetrokken richting het hart van de campus.
brug een meer landschappelijke inpassing krijgt, laag bij het water en daarmee de belevingswaarde en recreatiewaarde
In deze doorkijk wordt de Verzetslaan teruggebracht tot een
van het water vergrotend. Rietkragen langs de oever van
autoluwe straat met een prominente plek voor de fietser en
de Boreel verzachten verder het wat afstandelijke karakter
een nieuwe groene inrichting. De paal uit de Pikeursbaan
van dit gebouw, komend vanaf de Handelskade. De eerder
wordt verwijderd en er ontstaat een continu profiel in deze
gerealiseerde fietsbrug naar de Boreel gaat hoog over en
straat. De groene loper wordt uitgerold tot aan de Boreel en
benadrukt het gebouw als vesting, de verbinding naar de
vormt daarmee een verlengstuk van de eerder gerealiseerde
Verzetslaan is een uitloper van het landschap en hoort bij de
Groene Wal. De groene en natuurvriendelijke oever biedt de
groene wereld van De Kien.
meer verharde en historische binnenstad een verfrissende
‘Hangout’ Onderdeel van Verzetslaan Park zou een nieuwe ontmoetingsplek kunnen zijn op de oever van de singel. Deze kan fungeren als een markant herkenningspunt van de campus en kan worden gebruikt als ontmoetingsplek centraal gelegen op de campus. Dit nieuwe hart van de campus kan het verhaal van de plek vertellen en verwijzen naar de kazernestallen en manege die hier vroeger hebben gestaan. Indien een dergelijke invulling op termijn wenselijk blijkt, dan zal de precieze invulling in samenhang bekeken moeten worden met het gewenste karakter van de Verzetslaan en behoeftes van gebruikers van het gebied. 80
81
DOORKIJK 4 Handelskade as stadsstraat
voorbeeld van een gewenste ontwikkelrichting op de lange termijn
De Handelskade heeft een belangrijke functie op de
als groen en modern stadsdeel met een hoge mate van
campus aangezien duizenden mensen hier werken en leren.
verblijfskwaliteit kan verder gestalte krijgen door op de lange
Ruimtelijk gezien heeft de weg een matige kwaliteit, daar zij
termijn het profiel van de Handelskade aan te pakken en te
wordt gedomineerd door gemotoriseerd verkeer en er weinig
ontwikkelen als stadsstraat. Bij deze aanpak behoudt de
ruimte is voor de voetganger. De aanwezigheid van groen
Handelskade de verkeerskundige betekenis, maar wordt er
wordt beperkt tot een smalle strook langs het water en de
verblijfskwaliteit aan toegevoegd. Het meer ruimte geven aan
smalle stoep is zeer beperkt. Voor een deel heeft dit te maken
de voetganger en/of groen dient dan ook in een zorgvuldige
met de functie die de Handelskade heeft als onderdeel
afweging plaats te vinden met de andere functies, die de
van de hoofd ontsluitingsstructuur. Deze invalsweg naar
weg heeft in het verkeers- en vervoersysteem. Een verdere
het centrum ligt langs de noordzijde van de buitensingel
verkenning van deze kans wordt op termijn aanbevolen in
en kan gezien worden als de belangrijkste invalsweg naar
combinatie met de mogelijke ontwikkeling van de P+R.
de binnenstad van Deventer. De weg maakt onderdeel uit
Hierbij kan op een rij gezet worden welke modaliteiten een
van het fietsnetwerk, zij heeft een belangrijke functie als
plek dienen te krijgen en met welke maat. Van daaruit kan
ontsluiting naar de (parkeervoorzieningen in de) binnenstad
worden bezien of een aanpassing binnen of buiten de huidig
en het station en is daarnaast dé openbaar vervoersas van
beschikbare ruimte een overall verbetering inhoudt. Een
Deventer. Daarnaast dient deze weg als calamiteitenroute
mogelijke uitkomst kan zijn dat de stoep meer recht komt
voor hulpverleningsdiensten naar de binnenstad. Deze
te liggen en meer maat krijgt. Een slimme positionering van
multimodale functie geeft tegelijkertijd ook de kwetsbaarheid
verlichting en bebording ten behoeve van een obstakelvrije
aan van de Handelskade: alternatieve verbindingen zijn niet
stoep draagt verder bij aan een voetgangersvriendelijke
aanwezig. De gebouwde omgeving van deze weg is de
inrichting. Een aanvullende kwaliteit zou een mogelijke
afgelopen decennia flink in ontwikkeling geweest als een
toevoeging van een groenstrook met laanbeplanting zijn,
gevolg van de slechting van de vestingwallen aan het eind
tussen fietspad en rijbaan. Dit zal een bijdrage leveren aan
van de 19e eeuw, de ontwikkeling daarna van industrie op
de veiligheid van de fietser, aan de groene belevingswaarde
deze plek en later de realisatie van meer grote onderwijs-
van De Kien en een welkome entree maken naar de
en kantoorfuncties. De ambitie uit dit Ontwikkelperspectief
binnenstad voor iedereen.
om de campus verder te ontwikkelen en accentueren
HUIDIGE SITUATIE HANDELSKADE
REFERENTIE GROENE INPASSING LANGZAAM VERKEER STADSSTRAAT DE BOELELAAN, AMSTERDAM
82
83
DOORKIJK 5 Doorontwikkeling P+R
voorbeeld van een gewenste ontwikkelrichting op de lange termijn
Deze doorkijk kan gezien worden als een doorontwikkeling
er zijn mogelijkheden om de ruimte te benutten als stedelijk
van
spoorwegemplacement
laboratorium. Duurzame ambities kunnen hiermee worden
en de bebouwing aan de Handelskade. Deze kans
het
gebied
tussen
het
ingebed in het onderwijsprogramma en draagt de campus
ontstaat wanneer er naast het optimaliseren van de
fysiek bij aan kennisontwikkeling.
parkeervoorziening op deze plek tevens behoefte is aan groei en verdichting van onderwijsfuncties. De directe aanleiding
Deze
zou gevonden kunnen worden in de nieuwbouwplannen van
voetgangersverbindingen gekoppeld aan de stad. De
Aventus op deze locatie en daardoor lijkt het momentum
ontwikkeling van de Kop Handelskade voorziet in een
te ontstaan om de langgekoesterde wens, zoals eerder
centrale entree voor voetgangers naar dit gebied. Ook de
geschetst door Palmbout Urban Landscapes in 2012, in
huidige in-uitrit van de P+R voorziet in een toegang, evenals
vervulling te laten gaan.
de ruimte tussen Hogeschool Saxion en Aventus door. De
parkachtige
binnenruimte
is
via
diverse
P+R
bebouwing aan de Kop handelskade krijgt hiermee een In gezamenlijkheid met de partners van de Kien, waaronder
dubbele oriëntatie; Enerzijds presenteren deze gebouwen
NS Vastgoed en Prorail, zou hier een levendig en groen
zich aan de stad met de hoofdentrees en plintfuncties,
deel van de campus kunnen ontstaan, gericht op de
anderzijds hebben zij een uitloop aan het groene opgetilde
student. Dit alles wordt mogelijk wanneer betrokken
park aan de achterzijde.
partijen erin slagen de parkeerfunctie van de P+R op een andere manier te faciliteren door middel van een
Deze ontwikkeling biedt kans om Deventer als studenten-
gebouwde oplossing langs het spoor, welke als bijkomend
en onderwijsstad verder uit te bouwen. Zij is op korte
voordeel hebben te functioneren als geluidsbuffer voor
loopafstand van het station van Deventer gelegen, biedt
treinverkeer. In het algemeen kan gesteld worden dat een
nieuwe ontwikkelruimte aan onderwijsinstellingen en vormt
goede autobereikbaarheid van het station een pré is in het
een laagwaardig ingericht gebied dat nu achteraf ligt om
stimuleren van OV-mobiliteit. Uit de parkeerdrukmonitor van
tot aantrekkelijke en groene verblijfsruimte. Het maximaal
de gemeente Deventer blijkt dat de P+R momenteel slecht
vergroenen draagt bij aan de klimaat en natuurdoelen van
tot matig wordt gebruikt. Een nieuwe voetgangersbrug over
de gemeente. Hittestress wordt verminderd en hemelwater
het water zal de verbinding leggen met de binnenstad en de
wordt in de bodem vastgehouden. De aanplant van
Kien, zodat een aantrekkelijk alternatief ontstaat om de auto
(inheemse) bomen, struiken en wilde planten draagt bij
te parkeren.
aan biodiversiteit. De natuurinclusieve bebouwing biedt nestgelegenheid voor inheemse diersoorten.
Door de herinrichting van dit binnenterrein ontstaat er een groene binnenruimte gericht op de voetganger. Deze ruimte vormt het hart van de onderwijsfuncties op de campus en wordt dan ook gekenmerkt door een levendig en jeugdig karakter. Het gebouw van Hogeschool Saxion sluit met de recent gerealiseerde entree mooi aan op deze groene binnenruimte, evenals mogelijke toekomstige uitbreidingen van onderwijsprogramma of nieuwe ruimte voor innovatieve bedrijvigheid zoals startups en scale-ups. Studenten vinden
Industriële restanten naar de 19de-eeuwse en vroeg twintigste-eeuwse fabrieken hier zijn weggevaagd. Een laatste aanwijzing vormt een restant van de oorspronkelijke spoorlijn. Dergelijke verwijzingingen naar het verleden in de inrichting van de buitenruimte helpen mee het verhaal van de plek te vertellen.
hier de plek om de lunchen, er is ruimte voor sport en spel en ENTREE SAXION HOGESCHOOL AAN DE P+R (NOORDZIJDE) 84
DOORONTWIKKELING P+R, PALMBOUT URBAN LANDSCAPES 85
DOORKIJK 6 Ontwikkeling Volkstuinen
voorbeeld van een gewenste ontwikkelrichting op de lange termijn
De volkstuinen locatie is ca 2 ha groot en wordt aan de
De ligging direct aan het spoor vraagt om een bijzonder
zuidzijde begrensd door het spoor, aan de noordzijde
ruimtelijk concept, waarin achterkanten voorkanten worden.
door de Rozengaarderweg en aan de westzijde door de
Het huidige groene karakter wordt hierbij gezien als een
Brinkgreverweg. De locatie is momenteel niet openbaar
kernwaliteit die terug dient te keren in de nieuwe ontwikkeling.
toegankelijk en heeft door het gebruik als volkstuin een zeer
Een wand van bebouwing aan het spoor kan als
groene uitstraling.
geluidsbuffer fungeren en zo een een luw gebied aan de
Vanwege de strategische ligging dicht bij station en het
noordzijde creëren waar gewoond wordt in het groen. Zaken
centrum met haar voorzieningen wordt voor deze locatie de
als programma, ontsluiting, spoorgeluid en externe veiligheid
mogelijkheid onderzocht of hier woningbouw kan worden
zullen in het vervolgproces nader moeten worden uitgewerkt.
gerealiseerd. Zo kan ontwikkeling van deze locatie bijdragen aan de versterking van Voorstad Oost, de levendigheid binnen de stadscampus en aan de zoektocht naar meer (betaalbare) woningen binnen Deventer.
ZICHT OP VOLKSTUINEN LOCATIE VANUIT DE LUCHT
MOGELIJKE REFERENTIE WONEN IN HET GROEN
86
ZICHT OP VOLKSTUINEN LOCATIE VANAF SPOOR
87
Bijlagen
88
89
wonen voor jongeren, studenten, starters, sociale huur,
autoluwe Diepenveenseweg mogelijk?
koop diverse segmenten locatie Volkstuinen als mogelijke ontwikkellocatie voor wonen in/aan het groen
aandacht voor omgevingskwaliteit bij inpassing 4e perron (geluid, bestaand groen, uitstraling)
milieuonderzoek naar invloed van spoor (geluid en
intensiveren bestaand groen tot stadspark
trillingen) is uitgevoerd toplocatie ondergrondse fietsenstalling gekoppeld aan fietstunnel gebied tankstation is
3
strategische ruimte reservering mobiliteit verdichten en gemengd programma
lange termijn handhaven groen handhaven bestaand groen
1
opgave collectieve parkeervoorziening, gemeente voert regie, P-garage als geluidsbuffer verdichten en gemengd progamma open lucht werkplekken
verbinden voorstad aan binnenstad
monument verplaatsen
(hoe meer hoe beter)
open plinten werkplekken in het water? monument handhaven
beperken (doorgaand) (vracht-) verkeer Handelskade?
blinde en harde zijwand De Boreel aanpakken?
Topicus ontwikkeling laten aansluiten op historische binnenstad
vergroenen, kunst, of nieuwe verbinding
omgeving wordt betrokken bij plannen voor Topicus efficient ruimtegebruik nieuwe bebouwing, niet alleen in hoogte maar ook in breedte/diepte