2021-1490 Ontwikkelperspectief De Kien - def 26-08
Tekst van het document
ONTWIKKELPERSPECTIEF 1.0
De Kien, Stadscampus Deventer JUNI 2021
ONTWIKKELPERSPECTIEF 1.0
De Kien, Stadscampus Deventer JUNI 2021
Inhoudsopgave Vorming van de Kien, Stadscampus Deventer
hst 1: Het Ontwikkelperspectief Proces Context Intermezzo - historie hst 2: Ambities voor de Kien 1 Groen, slim gezond 2 Faciliteren van ontmoeting 3 Functionele gelaagdheid hst. 3: Bereikbaarheid en parkeren hst 4: Bouwstenen A samenhangde buitenruimte B Netwerk van plekken C Zichtbaarheid van De Kien Intermezzo - kunst in de buitenruimte D Samenhang in bebouwing hst 5: Doorkijk 1 Collectieve parkeervoorziening 2 Interventies in de buitenruimte 3 Verzetslaan Park 4 Groene Handelskade 5 Doorontwikkeling P+R 6 Ontwikkeling Volkstuinen Kaart van de Kenniscampus Deventer - Toekomstbeeld lange termijn Bijlagen in apart document • Parkeerdrukmonitor Deventer 2019 • Onderzoek Omgevingsdienst IJsselland Milieuadvies omgeving spoorzone te Deventer, d.d. 6 mei 2021 • Quick scan cultuurhistorie Stadscampus Deventer, Afdeling Erfgoed, gemeente Deventer, april 2020 • 1072_ Uitgangspunten archeologie, gemeente Deventer, april 2020
5
Vorming van De Kien De Kien Stadscampus Deventer omvat het stationsgebied van Deventer en vormt de toegang tot de historische
binnenstad. Door deze centrale ligging heeft de campus
Succesvolle samenwerking tussen bedrijfsleven onderwijs en overheid levert in Deventer ‘De Kien, stadscampus’ op.
Regionale Tech en ICT hub in de maak
een spilfunctie in het gebied. Functioneel wordt de
De Kien groeit uit tot een nieuw gebied met ruimte voor werken, wonen, leren
campus gekenmerkt door een unieke combinatie van
in een geaccrediteerde Master ICT opleiding in 2023. Gezamenlijk wordt
toonaangevende IT-, techniek- en researchgerichte
studenten en young professionals. Ook wordt woonruimte gerealiseerd voor
adviesbureaus en onderwijsvoorzieningen. Deze ‘kennis-
tot congrescentrum. De onderscheidende activiteiten georganiseerd vanuit
en informatie-industrie’ is goed voor meer dan 20%
Gezamenlijk worden plannen uitgewerkt voor een uitdagende openbare
van de banen in heel Deventer. Met een vestiging van
Activiteiten op de Kien zijn toegankelijk voor bedrijven uit Deventer en de
Saxion Hogescholen en ROC Aventus heeft Deventer
leren voor professionals in Tech en ICT. Deventer is nu al een aantrekkelijke
onderwijsinstellingen in huis die zich met haar opleidingen
de ontwikkeling van de Kien stadscampus wordt de aantrekkingskracht
en onderzoeklectoraten richten op de vakgebieden van
vergroot. De korte reisafstand tot Twente, met haar gerenommeerde
deze kennis- en informatie-industrie. Mede dankzij de
uitbouw van de Kien stadcampus de talenten voor de regio en daarmee voor
optimale bereikbaarheid van het gebied en het brandpunt
en ontspannen. Dit jaar al wordt gestart met ICT Masterclasses, resulterend gewerkt aan een Bedrijfsacademy. Er worden woningen gerealiseerd voor expats. Er zijn plannen om het gebouw van de schouwburg te transformeren de verschillende partijen vanuit De Kien worden ook hier geprogrammeerd. ruimte. brede regio. Er ontstaat een nieuwe dynamiek als het gaat om een leven lang vestigingslocatie voor ingenieursbureaus, High Tech en ICT bedrijven. Met voor vestiging van deze bedrijven in de regio, maar ook daarbuiten verder Universitaire studies op gebied van High Tech en ICT, maakt dat verdere de provincie Overijssel kan behouden. Kortom, de eerste stap is gezet om tot een herkenbaar maar vooral ook
van stedelijke activiteiten zijn veel van deze instellingen
onderscheidend Deventer profiel te komen. Dit profiel zal in gezamenlijkheid
geconcentreerd in de zone rondom het Stationsplein,
daarmee niet alleen aantrekkelijk voor de huidige ondernemers, studenten en
Handelskade en Verzetslaan.
en buitenland naartoe willen komen om te blijven. Deventer zal zich op deze
met de partners verder worden uitgebouwd en versterkt. De campus is bewoners, maar is ook een plek waar studenten en professionals uit binnenmanier onderscheiden van andere steden als aantrekkelijke kennisstad, als een centrum voor vernieuwing en als een bruisende woonstad voor jonge professionals en hoger opgeleiden.
6
7
De Kien Stadscampus ligt aan het begin van de Kennisas in Deventer. Deze wordt verder gevormd door de verschillende gebieden in ontwikkeling die gelegen zijn tussen het station van Deventer en de Poort van Deventer aan de A1. De Kennisas groeit; gebiedstransformaties zoals het Havenkartier en de Roto Smeets locatie sluiten aan op de gebieden met een inspirerend vestigingsklimaat voor startups en scale ups zoals het S/ Park, het Gasfabriekterrein en de Kien. De hier opgebouwde kennis vormt daarmee de basis voor een groot aantal kennisintensieve bedrijven zoals ingenieursbureaus, softwarebedrijven en hightech productiebedrijven en ontstaat een vitaal milieu gericht op informatie en innovatie. Ontwikkeling van de Kien Stadscampus De komende 10 jaar zal de Kien zich gaan ontwikkelen tot een levendig en stedelijk milieu, waar elke student en professional wil werken, wonen, leren en leven. Dit zal niet van de een op andere dag gebeuren en zal een geleidelijk proces zijn waar door de verschillende partijen in het gebied een bijdrage aan zal worden geleverd. Er wordt op dit moment al veel geïnvesteerd in de Kien; door het onderwijs met de realisatie van een Master ICT en mogelijk
In het gebied tussen het station en de historische binnenstad
het vergroten van de locatie Aventus ROC; door het bedrijfsleven met de
is een unieke samenwerking tot stand gekomen tussen
carré, ontwikkeling Kop Handelskade en locatie Witteveen en Bos; door de
Topicus, Tauw, Witteveen en Bos, Saxion, Aventus, provincie
gebouw van de schouwburg te transformeren tot congrescentrum; en tot slot
Overijssel en de gemeente Deventer. Gezamenlijk wordt
gebied, wat door een inspirerende inrichting, goede ontmoetingsplekken
gewerkt aan de ontwikkeling van de Kien Stadscampus.
kennis. Waar de juiste voorwaarden worden gecreeërd die het makkelijk
realisatie van een Bedrijfsacademy, Leeuwenbruglocatie Topicus, Topicus overheid met de de inrichting van de openbare ruimte en de plannen om het worden er vele woningen gerealiseerd. De Kien kan zo uitgroeien tot een en gezamenlijke activiteiten permanent uitdaagt tot ontmoeten en delen van maken dat partijen uit het bedrijfsleven, onderwijs, creatieve industrie, etc. elkaar in wisselende samenstelling kunnen vinden. Waar studenten, jonge talenten, starters en professionals elkaar kunnen ontmoeten en inspireren in een aansprekende omgeving. Dit Ontwikkelperspectief gaat in op de gezamenlijke ambities voor de Kien, zowel ruimtelijk als functioneel en biedt een perspectief op de verdere totstandkoming van de fysieke campus, welke zo belangrijk is voor het behalen van de gestelde ambities van de Kien.
8
9
Het Ontwikkelperspectief Het ontwikkelperspectief biedt een kader, formuleert
partijen in het gebied, is de gemeente actief werkzaam
uitgangspunten
aan
in de werkgroepen, klankbordgroep en Stuurgroep
gebiedsontwikkelingen op De Kien, meer specifiek is het
en
ambities
en
geeft
richting
als mede inititiator voor activiteiten, het promoten van
doel van het ontwikkelperspectief:
de stadscampus, het aantrekken van nieuwe partijen en het zoeken naar financieringsmogelijkheden. De
Meer specifiek is het doel van het ontwikkelperspectief:
Gemeente heeft in de afgelopen jaren al miljoenen
• Het formuleren van de ambities waar de gemeente
geïnvesteerd in verbeteringen van het openbaar gebied.
specifiek
verschillende
De kwaliteitsslag op de Keizersstraat is hiervan een
ontwikkelingen op De Kien. Deze ambities zijn een verdere
op
wil
inzetten
bij
de
voorbeeld. Ook worden initiatieven ontplooid om de
uitwerking van de in 2019 vastgestelde Omgevingsvisie.
spoorbrug geluidsarm te maken ter verbetering van de
De ambities zetten in op economische aspecten zoals
leefkwaliteit in het gebied.
kennisontwikkeling en ontmoeting. Daarbij gaat het om ontmoeting tussen de kenniswerkers en gebruikers van de campus onderling, maar ook tussen bewoners,
Aanleiding:
bezoekers en passanten. Dit Ontwikkelperspectief gaat
• Ruimte bieden aan talent en ontwikkelingen op het gebied
ook verder in op het versterken van ruimtelijke kenmerken
van IT-technologie. Traditionele onderwijs-, overheids- en
zoals verblijfskwaliteit, uitstraling en samenhang van het
businessmodellen zijn aan het transformeren. Steeds
gebied. De campus gaat ongemerkt op in het weefsel
vaker ontstaan er cross-overs tussen ondernemen,
van de stad en daardoor is de nu campus relatief
onderwijs, onderzoek en overheid. Ontwikkelen doe je
onzichtbaar. Eén van de ruimtelijke uitgangpunten is
niet meer alleen op school of als je jong bent. Maar een
dan ook het ontwikkelen van een herkenbaar hart van
leven lang. Bedrijven gaan daarom een andere rol in
de campus, dat tevens de mogelijkheid in zich heeft van
de kennisketen vormen en zelf opleidingen aanbieden.
een brandpunt/ontmoetingsplek.
Tegelijkertijd gaat de digitale wereld een steeds
• Inzicht
geven
in
het
gemeentelijke
(generieke)
prominentere rol in ons leven vervullen- wat een andere
beleidskader voor De Kien op onderwerpen als economie,
rol voor mensenwerk betekent. Wat doen we straks
parkeren/mobiliteit,
nog zelf? De juiste mensen vinden voor werk waar we
wonen,
milieu,
duurzaamheid,
cultuurhistorie en stedelijke groenstructuur, etc. • Inzicht
geven
in
de
mogelijke
rol(len)
nu nog niet voor opleiden, dát wordt de uitdaging en is van
de
de gezamenlijke missie en visie van de samenwerkende
gemeente bij de verdere planontwikkeling. Met het
partners in het gebied. Deze visie wordt uitgedragen
Ontwikkelperspectief wordt een overkoepelend kader
onder het merk De Kien en zal een ruimtelijke vertaling
vastgelegd, waarmee partijen enerzijds inzicht wordt
krijgen in het ontwikkelkader.
gegeven in de beleidsmatige ambities en uitgangspunten,
• Momenteel staan er een aantal gebiedsontwikkelingen
maar anderzijds ook worden geïnspireerd tot het maken
op stapel op De Kien. Het Ontwikkelperspectief brengt
van bijzondere plannen met een meerwaarde voor de
de verschillende ontwikkelingen bij elkaar en waarborgt
campus en de stad Deventer. Daarnaast zal de gemeente
de samenhang tussen de verschillende ontwikkelingen.
het Ontwikkelperspectief gebruiken als toetsingskader
De ontwikkelingen zijn: Het Topicuscarré, De Kop
voor verdere planontwikkelingen in het gebied. Naast
Handelskade, de Post NL locatie en ontwikkelingen
het faciliteren van ruimtelijke ontwikkelingen door derde
aan de Verzetslaan. De NV Deventer Schouwburg
werkt bovendien in overleg met de gemeente aan de
Prorail en de provincie, gaat de gemeente Deventer
doorontwikkeling van het pand Keizerstraat tot congres-
werken aan het opstellen van een Handelingsperspectief
en onderwijscentrum in samenhang met de podium-
voor het centraal station van Deventer. Hierin worden de
en horecafunctie, als ontmoetingsplek voor De Kien.
ambities vastgelegd tot aan 2040. Ontwikkelingen rond
Daarnaast is er de mogelijke uitbreiding van de vestiging
het station als de (mogelijke) aanleg van een vierde
Aventus binnen de campus.
perron op het station in het kader van de Berlijnlijn, de
• De visie op de (door)ontwikkeling van de campus
bereikbaarheid van het station, het optimaliseren van de
vloeit voort uit de noodzaak de gestelde ambities uit de
multimodale reis, de wens om het fietsparkeren achter
Omgevingsvisie te concretiseren voor dit gebied. De
het station uit te breiden en maatregelen met betrekking
ambities gaan in op de lokale eigenschappen en functies
tot de reductie van het geluid van het spoor en viaduct
en vertalen de gestelde ambities in een set ruimtelijke
Brinkgreverweg zullen daarin worden meegenomen.
uitgangspunten. • De aanwezigheid van het OV-knooppunt met haar directe (internationale) verbindingen zijn een perfecte motor
Dit Ontwikkelperspectief gaat in op de bovengenoemde
achter de ontwikkeling van De Kien. Hierbij past de
aanleidingen en zal verder de mogelijkheid aangrijpen
toevoeging van (gemengd) stedelijk programma. Deze
de campus te profileren als een levendig, inspirerend
verdichting en functiemenging in de nabijheid van het
en duurzaam stadsmilieu tussen station en binnenstad,
station biedt veel voordelen op het gebied van duurzame
waar niet alleen gewerkt maar ook gewoond, geleerd en
mobiliteit en economie, maar kan (soms) op gespannen
ontspannen wordt en waar het innovatieve werkklimaat met
voet staan vanwege hinder van vervoer over het
24/7-kenmerken op straat voel- en zichtbaar is.
spoor. Het samengaan van deze twee (tegengestelde) realiteiten vraagt om een Ontwikkelvisie voor het gebied. • De ontwikkeling van een Handelingsperspectief voor het OV-knooppunt; In samenwerking met NS Vastgoed,
10
11
Leeswijzer Dit Ontwikkelperspectief is opgebouwd uit een aantal onderdelen; Een beschrijving van de context van De Kien op meerdere vlakken, namelijk procesmatig, ruimtelijk, historisch en planmatig (Omgevingsvisie). Deze context geeft inzicht in de achtergrond en totstandkoming van de huidige Stadscampus en vormt de basis voor de verdere planvorming. De geformuleerde ambities in hoofdstuk 2 geven hier invulling aan en beschrijven de gewenste ontwikkelrichting van De Kienop een aantal thema’s. De inhoudelijke ambities voor de Kien worden vervolgens vertaald in een viertal ruimtelijke bouwstenen in hoofdstuk 3. Deze bouwstenen kunnen gezien worden als ruimtelijke kaders voor de te verwachten ontwikkelingen. Als laatste wordt een doorkijk gegeven van enkele gewenste ontwikkelrichtingen. Dit betreft zowel enkele interventies op de korte(re) termijn als enkele wensbeelden en schetsen voor kansen op de lange (re) termijn
12
13
2022
Proces
masteropleiding
Cultureel Centrum & Schouwburg
post NL
tauw
W+B
learning & development
europanther
W+B ROC Aventus
Het Ontwikkelperspectief is opgesteld door de gemeente
de langere termijn (2040). Dit handelingsperspectief legt
Deventer samen met de partners van De Kien Stadscampus.
de basis voor een meer structurele samenwerking in de
Zo hebben er diverse interviews plaatsgevonden en is
spoorzone; gezien de schaalgrootte van de ambities en de
het
randvoorwaarden die vanuit een goed functionerend spoor
concept
Ontwikkelperspectief
gepresenteerd
en
gedeeld met de partners in de Kien. Na vaststelling van
het
Ontwikkelperspectief
door
het
college
(ver)bouwplannen gebouwen
DC vastgoed
hackathon
kennisontwikkeling & onderwijs
Explorius Rijksvastgoed
studie
city marketing
IT event
informatie stad
toekomstmakersshows
Topicus
ook noodzakelijk zijn in de ontwerpopgaven.
van
B&W is de gemeenteraad geïnformeerd en hebben er
Het opstellen van een Ontwikkelperspectief van De Kien
informatierondes met omwonenden en betrokkenen en
Stadscampus maakt deel uit van verschillende trajecten die
deskundigen plaatsgevonden. De daaruit voortvloeiende
door de partners in de campus zijn opgestart. Er heeft een
wijzigingen zijn waar nodig verwerkt en het het definitieve
uitgebreid branding traject plaatsgevonden met als resultaat
Ontwikkelperspectief wordtter besluitvorming aangeboden
een paspoort en nieuwe naam. Verder zijn door verschillende
aan de gemeenteraad.
partners initiatieven ontplooid die de campus inhoud geven en versterken. Voorbeelden zijn een gemeenschappelijke
Tevens wordt gewerkt aan een ontwikkelperspectief voor het
masteropleiding, lunchlezingen en gezamelijke website en
Topicus carré en is er een stedenbouwkundig plan gemaakt
stadslab locatie.
ruimtelijke visie
buitenruimte als living lab MJOP
activiteiten
De Kien stadscampus Deventer
winnaars
stadslab Deventer
Stuurgroep
voor de Kop Handelskade. Deze projecten kunnen niet los
werkgroepen
proces & organisatie
economie
branding positionerings strategie
gemeentelijk samenwerkingsverband
kerngroep
van de Kien worden gezien en worden in communicatie en besluitvorming aan elkaar gerelateerd en waar mogelijk aan
De organisatie van De Kien groeit gestaag;
elkaar gekoppeld om de samenhang der dingen goed in
• De kerngroep is de spil in de organisatie van de Kien.
beeld te houden. Vanuit de Plan Advies Raad is hiertoe het
In deze groep is een afvaardiging opgenomen van de
advies meegegeven om deelgebieden te onderscheiden en
verschillende partijen; in verschillende werkgroepen
de gewenste (beeld)kwaliteit in deze deelgebieden nader uit
wordt gewerkt aan activiteiten en gezamenlijke producten
te werken.
en projecten, waarin wisselend de nadruk meer of
young corporate event
divers
klankbordgroep communicatie groep
overijssel
gelderland
projectkantoor
SCHEMA ORGANISATIE DE KIEN, STADSCAMPUS DEVENTER
1
minder ligt op kennisontwikkeling, talent ontwikkeling, Parallel aan dit proces wordt er door de gemeente Deventer
beïnvloeden van de leer-werkomgeving en beïnvloeden
en NS Vastgoed gewerkt aan een Handelingsperpectief voor
van de buitenruimte om experimenten en onderzoek
het OV-knooppunt van Deventer. In dit Handelingsperspectief
naar maatschappelijke thema’s zoals klimaatadaptatie,
worden doelstellingen geformuleerd voor het station voor
biodiversiteit, smart mobility en duurzame onder- en
bovengrond buiten de muren zichtbaar en mogelijk
Overige betrokkenen, toekomstige samenwerkingen
te maken. De Stuurgroep bepaalt de koers en overziet
•
de gezamenlijke kansen; de klankbordgroep adviseert, initieert en faciliteert waar mogelijk de kerngroep en werkgroepen. • Naast de ‘founding partners’ zijn er nog vele andere betrokkenen in het gebied; al dan niet als eigenaar van
Zittende partners in de Kien, waaronder DC Vastgoed, Veldboom Vastgoed en Explorius
• Deskundigen op landelijk en lokaal niveau, van experts tot studenten, waaronder de BNA, PAR en de Veiligheidsregio • Diverse
belangenvertegenwoordigers
zoals
de
diverse gebouwen en (openbare) terreinen. Ook zij zijn
Fietsersbond, SDBB, Kunst & Cultuur, waaronder
en worden betrokken bij de verdere uitwerking van het
Bolkesteijnfonds
Ontwikkelperspectief
• Omwonenden van huidig en toekomstig te ontwikkelen locaties zoals Topicus, Post NL locatie en Verzetslaan
14
15
Context Kennisas
bestaand en nieuw wordt verweven sluit aan bij het
De Kien maakt onderdeel uit van stadsaszone (Structuurvisie
Deventer DNA en zorgt voor een aantrekkelijk verblijfs-
Stadsaszone, 2013) die loopt van de A1 (west) over de
en vestigingsklimaat van Deventer.
In deze zone
• De stadsentree zal worden ontwikkeld als innovatieve
draait het in toenemende mate om kennisontwikkeling en
mobiliteitshub en heeft potentie om doorontwikkeld te
innovatie. Daarmee is het te kenmerken als de Kennisas
worden als transferiumlocatie.
Zutphenseweg tot het centraal station.
van Deventer, waar steeds beter zichtbaar wordt wat we als stad willen uitstralen. Naast De Kien zijn hier verschillende
De Kennisas Deventer draagt in belangrijke mate bij aan
andere deelgebieden te onderscheiden die gezamenlijk de
de pijler uit de Omgevingsvisie op het gebied van méér
Kennisas vormen;
(zichtbare) economische vernieuwing en innovatie. In de
• S/park is de herontwikkeling van het Nouryon-terrein tot
Omgevingsvisie worden deze gebieden benoemd als een
een chemische hotspot. Een innovatie en ecosysteem
dynamisch
voor de industrie, kennisinstellingen, ondernemers,
adviesdiensten en beroepsonderwijs. De ontwikkeling van
vestigingsmilieu
voor
duurzame
innovatie,
investeerders en studenten op het gebied van hoog
het S-Park, Het Gasfabriekterrein en het Ondernemershuis
reactieve chemie en technologie. Het is een inspirerende
Deventer zijn hierin belangrijke stappen. Deze Kennisas
omgeving voor nieuw talent.
moet een gebied worden dat qua functies iets over Deventer
• De Gasfabriek Deventer is een begrip geworden en
zegt, een Stadsentree aan de IJssel. We faciliteren de
bruist van ondernemende activiteiten. Vele gevestigde
dynamiek van afzonderlijke bedrijven en nodigen hen uit om
en startende ondernemingen kiezen voor deze locatie.
zich te profileren.’ Het geheel van al deze ontwikkelingen is
Inmiddels zijn er meer dan 200 mensen werkzaam op het
daarbij meer dan de ‘som der delen’.
Gasfabriekterrein en zijn er meer dan 50 ondernemingen gevestigd op het 4.500m2 tellende kantooroppervlak.
Innovatiedisctrict
De startups die gevestigd zijn op de campus van De
De Kennisas kan worden gezien als een innovatiedistrict
Gasfabriek werken aan schaalbare, innovatieve business.
volgens de gehanteerde uitgangspunten van het College
De Gasfabriek heeft een gereedschapskist vol met de
van Rijksadviseurs1
nieuwste technologie op het gebied van IT-technologiën.
TU Delft. ‘Het wezen van deze innovatiedistricten bestaat uit
Ook zijn hier partijen als het Ondernemershuis Deventer
drie condities: economisch (bedrijven, start-ups, incubators,
en Saxion gevestigd om ondernemerschap aan te jagen.
cafés & restaurants, et cetera), fysiek (innovatie stimulerende
• De Roto Smeets locatie zal in de nabije toekomst
en faciliterende parken, straten, gebouwen) en sociaal (zoals
worden ontwikkeld tot een gemengd stedelijk woon- en
workshops, trainingen en netwerkevenementen). Deze drie
werkgebied. Het accent komt hier te liggen op nieuwe
condities vormen samen, wanneer in juiste verhouding, een
combinaties van wonen, werken en recreëren in een
innovatief ecosystem.’2
stedelijke setting. Het zal aansluiten bij het eerder
Visie op de Kennisas als geheel en de principes waarbinnen
getransformeerde Havenkwartier langs de Mr. de
de verschillende deelgebieden verder kunnen ontwikkelen
Boerlaan waar het industriële karakter nieuw leven is
verdient dan ook aanbeveling.
en de leerstoel gebiedsontwikkeling
Het verder ontwikkelen van een
ingeblazen. Deze onderscheidende kwaliteit, waarin
16
*1
https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/adviezen-publicaties/publicatie/2019/04/11/reos-advies
*2
https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/innovatiedistrict-van-enclave-tot-omgevingskatalysator/ 17
Kennislijn als onderdeel van de Kennisas. De hartlijn die de deelgebieden van de Kennisas met elkaar verbindt kan verder worden doorontwikkeld als een snelfietsverbinding tussen het station van Deventer via de Zutphenseweg naar Gorssel en Zutphen. Ook zijn Station / mobiliteitshub
hier kansen deze hartlijn (op de langere termijn) door
• breed aanbod modaliteiten
te ontwikkelen als een OV- lijn welke de verbinding kan
• efficient overstappen
maken tussen de carpoolplek bij de A1, het OV-knooppunt
• routes naar de stad/Kenniscampus
van Deventer en de kennis- en innovatiegerelateerde ontwikkelingen daartussen. Hierbij wordt een efficiënte
Saxion hogeschool/ ROC
ontsluiting voor bestemmingsverkeer werkers, bezoekers en goederen, optimaal in verhouding gebracht met de OV en fietsfunctie.
Roto Smeets/Havenkwartier • Positieve uitstraling voor de stad • Creeërt ruimte op piekmoment, bezoekers op Transferiumshuttle • gratis/gereduceerd tarief • vaste dagen/ drukke momenten • iedere 15 minuten
zaterdag nemen de bus of de watertaxi • Minder auto’s binnenstad en handelskade • Draagt bij aan ontwikkeling Kennisas • Sluit aan op duurzaamheidsambities van de stad
Gasfabriekterrein
S park Watertaxi
Transferium A1 • gratis parkeren • deelfietsen • watertaxi • zelfrijdende auto/bus • prijsverhoging parkeren binnenstad
KOPPELING VAN DEELGEBIEDEN LANGS DE KENNISLIJN (LANGERE TERMIJN)
18
19
OV-KNOOPPUNT
Ov Knooppunt Het station in Deventer ligt op een gunstige plek in de stad, direct naast de historische binnenstad en in het hart van de Kien. Binnen enkele minuten lopen ben je in de binnenstad of bij onderwijsinstellingen Saxion en Aventus. Vanaf station Deventer kan in elke windrichting gereisd worden en kunnen diverse bestemmingen rechtstreeks worden bereikt: per trein kan er per IC gereisd worden richting Enschede, Amersfoort, Utrecht, Den Haag, Amsterdam, Zwolle, Zutphen en Arnhem. Vanaf Deventer kan ook internationaal gereisd worden met de ICverbinding richting Berlijn. Het stationsgebied van Deventer is een belangrijk knooppunt in de stad en de regio. Het huidige mobiliteitssysteem bestaat uit verschillende netwerken voor OV, auto en/of fiets en lopen. Beschermd stadsgezicht Een groot deel van de historische binnenstad van Deventer maakt onderdeel uit van het beschermd stadsgezicht (aangewezen in 1988). Nieuwe ontwikkelingen in het gebied vinden gerguleerd plaats. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige
BESCHERMD STADSGEZICHT
en cultuurhistorische waardering van dit gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen. Groen-blauwe loper rond de binnenstad Rond de historische binnenstad is de parksingelstructuur van Deventer gelegen. Deze structuur is in de loop der jaren veranderd en ontwikkeld. De oorspronkelijke vestingwallen zijn vanaf het eind van de 19e eeuw geslecht ten behoeve van de ruimtelijke en economische expansie van de stad. Delen ervan zijn in gebruik genomen door industrie, havenactiviteiten en de aanleg van het Rhijsterborgherpark. Vandaag de dag zijn de verschillende sferen nog goed herkenbaar. Het verder versterken van deze parksingelstructuur als ruimtelijke groene en ‘frisse’ tegenhanger van de meer versteende binnenstad, past bij de Deventer ambitie voor het uitbouwen van de groene en gezonde leefomgeving. Ook fysiek kan deze verbinding verder worden versterkt voor zowel voetgangers als fietsers worden versterkt van ‘IJssel tot IJssel’.
GROEN-BLAUWE LOPER ROND DE BINNENSTAD
Verbindingen naar de binnenstad In de wijken rond de binnenstad van Deventer zijn veel ontwikkelingen gaande en wordt hier en daar flinke aantallen woningen toegevoegd. De bestaande routes naar de binnenstad worden voor een belangrijk deel gevormd door de oorspronkelijke radialen van de stad. Veel van deze radialen hebben het karakter van een autoverbinding. Door de ‘omsingeling’ van de binnenstad met water, verkeersaders en spoor, is de binnenstad niet altijd even toegankelijk vanuit de buitenrand gezien. Vanwege het toenemende aantal bewoners aan deze zijde van de stad is het daarom van belang dat bestaande verbindingen met de binnenstad worden verbeterd en dat er waar mogelijk, nieuwe verbindingen aan worden toegevoegd.
20
VERBINDINGEN NAAR DE BINNENSTAD
21
2. Stedenbouwkundig plan
Actuele ontwikkelingen De Kenniscampus is zo’n 25 ha. groot en bevat in de huidige situatie zo’n 140.000 m2 BVO aan bebouwing. De voorziene ontwikkelingen op de korte termijn bedragen ongeveer 105.000 m2 BVO, een toename van 75%. Het gaat daarbij om een toevoeging van ongeveer 1.000 woningen. Uiteindelijk werken en leren dan ongeveer 15.000 mensen op de campus.
De Nieuwe Keizer
Kop Handelskade
Momenteel worden een aantal aanpassingen aan de het
De ontwikkeling van de Kop handelskade voorziet in een
gebouw van de Deventer Schouwburg en naastgelegen
kantoorprogramma van 3.000 m2, ongeveer 190 woningen,
Cultureel Centrum onderzocht om de toekomstbestendigheid
horeca en retail.
van dit gebouw te vergroten. Bovendien liggen er kansen om
Architect: De Zwarte Hond
dit gebouw binnen de Kien te ontwikkelen als centrum voor
Opdrachtgever: Explorius
ontmoeting. Aanpassingen die worden onderzocht zijn: • een open en uitnodigende plint; • een bedrijfscafé op de Begane grond voor alle partners; • ruimte voor kennisdeling/workshops • duurzaam congrescentrum, dicht bij een OV knooppunt • een verbinding binnendoor tussen daghoreca en foyer • voormalige filmzalen als verhuurbare vergaderzalen/ leszalen
Verzetslaan 30 - Pikeursbaan 9 Veldboom Vastgoed werkt aan een gedeeltelijke transformatie
Topicuscarré
en uitbreiding van de bestaande panden aan de Verzetslaan
De ontwikkeling van het Topicuscarré voorziet in de
en Pikeursbaan. Er worden nieuwe voetgangersverbindignen
uitbreiding van het onderwijs-, kantoor- en woonprogramma.
aangelegd door het plangebied, er komt een aantrekkelijke
Opdrachtgever: Topicus
en open plintinvulling en een hoogwaardige groene inrichting van het terrein. Het programma bestaat uit een combinatie van wonen en werken.
Impressie Verzetslaan
Uitbreiding Aventus – verkenning transformatie P+R terrein De gemeente Deventer gaat samen Aventus en direct betrokken partijen werken aan een stedebouwkundig plan ter plaatse van de P+R aan de zuidzijde van het spoor. Aventus heeft de ambitie om het de locatie Middelweg in Deventer te verplaatsen naar de Kien. Door de
22
Master ICT Saxion
nieuwbouwplannen van Aventus te combineren met de
Saxion biedt al bacheloropleidingen op het gebied van ICT
parkeervoorziening van Saxion en de huidige P+R te
en Media aan. Om een volwaardige University of Applied
herorganiseren ontstaan ook aan deze zijde kansen voor
Sciences te zijn horen daar behalve Bacheloropleidingen
een parkachtige campus setting met een mix aan functies;
ook Masteropleidingen bij. Om die reden is de Academie
waarbij de verkenning naar een collectieve gebouwde
Creatieve Technologie bezig met het opzetten van een
parkeervoorziening in de rand van de stad verder onderzocht
nieuwe Masteropleiding, gericht op ICT. Deze engelstalige
wordt.
opleiding zal worden aangeboden in Deventer. 23
SCHETSONTWERP, STUDIE URBAN CLIMATE ARCHITECTS
G170305
Intermezzo
Historie
Onderdeel van de vestingwerken
invloed van de sterk toegenomen industrie tot een belangrijk
De campus is gelegen op de voormalige vestingwerken rond
stedelijk
de binnenstad. Deze bolwerken zijn vanaf 1874 ‘geslecht’ ten
de boventoon na de ontmanteling van de vesting. De
behoeve van de ruimtelijke groei en expansie van Deventer
strategische ligging tussen spoor en het Overijssels Kanaal
rond die tijd. Deze ontwikkeling is nog steeds herkenbaar als
zorgden ervoor dat de Handelskade zich kon ontwikkelen
drie verschillende functies.
tot belangrijke industriële locatie. Vanaf 1884 kon het gebied
1 In het westen kwam een ‘wandeling’, het Rijsterborgherpark
zich ontwikkelen, waarbij de ontwikkeling werd versneld in
(1889) met slingerende paden, speelvelden en volières,
1888 toen er een spoorwegverbinding kwam tussen het
begrensd door villabebouwing en herenhuizen aan de Singel
stationsemplacement en de handelskade. Hierbij werd
en de straten.
de buitengracht tussen Bergpoortbrug en Leeuwenbrug
2 In het noorden en noordoosten bleven de voormalige
gedeeltelijk gedempt en rechtgetrokken.
knooppunt.
Economische
motieven
voerden
vestinggronden in eigendom van het Rijk met grote bouwvolumes
op
het
kazerne-
en
exercitieterrein.
Deze gronden zijn later ontwikkeld als kantoren- en onderwijslocatie gekoppeld aan het OV-knooppunt. 3 In het oosten werd de economische bestemming die het havengebied altijd al had, versterkt door hier industrie te plannen. Rijksgronden en Handelskade Met de groei van het spoor, de industrialisatie en roep om een betere verbinding richting het station, werd al snel werd begonnen met het slechten van de bastions en wallen, waarbij men de grond uit de wallen gebruikte om de grachten te dempen. Op de bouwgrond die vrijkwam vonden allerlei ontwikkelingen plaats. Het gebied tussen het Pikeursbolwerk
De militaire stallen op de huidige verzetslaan. Bron: Beeldbank. Regionaal Historisch Overijssel.
en de Bergpoort werd bebouwd met kazernes, stallen en andere gebouwen van het leger. Mede ingegeven door het feit dat de grond tussen Brinkpoort en Bergpoort in handen bleef van de rijksoverheid. Een groot deel van het gebied was onbebouwd en diende als opstelplaats voor de cavalerie van de stad. Ten noordoosten van de gracht lagen het Stationsplein met ten westen hiervan van de Spoorstraat en ten oosten de Handelskade. Dit gebied ontwikkelde zich mede onder
24
Foto van het voormalige fabrieksgebouw van ijzerhandelaar J.S. Werle aan de Handelskade (bouwjaar 1890) dat in 1981 is gesloopt.
25
Zicht op de militaire stallen voor de sloop bezien vanaf de Gedempte Gracht. Bron: Be Regionaal Historisch Centrum.
Moderne kantoren: Verzetslaan 20 De bouw van de ABN Amro-bank aan de Verzetslaan toont hoe de plannen voor de binnenstad uit de jaren zestig en zeventig tot uitwerking zijn gekomen. De bank die uiteindelijk in 1972 werd gebouwd illustreert daarnaast de grootstedelijke allure die Deventer ambieerde. De Rotterdamse architect Hugh Maaskant, die de bank ontwierp, ‘omarmde’ steden zoals Deventer die zich in de naoorlogse periode probeerden te ontwikkelen op het gebied van infrastructuur, cityfuncties, grootschaligheid en eigentijdse bedrijfsvoering. Maaskant liet zich inspireren door architectuur uit de VS en introduceerde Amerikaanse ideeën over kantoorbouw in Nederland. Als een monumentaal en representatief kantoorpand, waarin horizontale lijnen de overhand hebben. Tegenwoordig bestaat VERZETSLAAN 20
concentratie van kantoren en valt het pand van ABN Amro minder op tussen de omringende bebouwing en beplanting.
10
Gebiedseenheden Deventer
2
1. Immuniteit
3
4. Winkels 5. Bestuur en patriciërs
4 5
6. Bergkwartier 7. Binnengracht 8. Fabrieken 9. Kazerne 10. Parksingel
de omvangrijke kantoorgebouwen van Witteveen & Bos
1945 en Saneringsplan 1959) vond plaats vanwege
(1975) en het hoofdkantoor van Twijnstra en Gudde (1978).
schadeherstel als gevolg van de oorlog en herstructurering
De bebouwing concentreerde zich als paviljoens in een vrij
van de verouderde delen van de binnenstad. Het
groene stedenbouwkundige setting.
waarvan uiteindelijk alleen de Verzetslaan werd verwezenlijkt.
Dezelfde
Vanaf 1960 ontstond in Deventer de behoefte om ook meer
de
grootschalige kantoorbouw mogelijk te maken. Dit paste
fabrieksgebouwen werden gesloopt en vervangen door
bij de destijds heersende visie dat kantoorplekken in de
nieuwbouwkantoren en de nieuwbouw van hogeschool
directe nabijheid van OV-knooppunten thuishoorden. Zowel
Saxion. Aan het einde van de 20ste eeuw was het de beurt
aan de noordzijde van de singel als in het gebied daar net
aan het gebied rond de voormalige Bergpoort. In 1995 sloot
onder nabij de Pikeursbaan en Verzetslaan. De roep om
de Boreelkazerne zijn deuren en ook de meeste bedrijven
meer grootschalige kantoorgebouwen viel samen met het in
langs de Bergpoortstraat waren in de jaren daarvoor al
onbruik raken van de militaire stallen bij de Boreelkazerne.
gesloten. Binnen de vestinggracht zijn nog slechts de
Daarmee ontstond er een omvangrijk terrein binnen de singel
Boreelkazerne en enkele gebouwen aan de Bergpoortstraat
dat geschikt leek voor grootschalige herstructurering. Vanaf
te herkennen. De ‘moderne’ kantoorgebouwen en instituten
de jaren ’60 ontstaan hier de eerste meer grootschalige
langs de Handelskade en Verzetslaan en het recent
kantoorgebouwen van de stad, waaronder de voormalige
ontwikkelde winkelcentrum de Boreel tonen de dynamische
ABN-AMRO bank (1975, naar een ontwerp van H.A.
ontwikkeling die de IJsselstad Deventer heeft doorgemaakt
Maaskant), het arbeidsbureau – gebouwd in 1963 – en het
in de laatste decennia.
LUCHTFOTO JAREN ‘30 VAN DE 20E EEUW
7
1
3. Kloosters en instellingen
Grootschalige vernieuwing na de oorlog (Wederopbouwplan
transformatie
Handelskade
toen
vond
plaats
in
1981
aan
de
daar
nog
aanwezige
Rijksbelastingkantoor, dat in 1968 werd geopend naar een
Grens beschermd stadsgezicht
2. Noordenbergkwartier
ontwerp van architect J.D. Postma. In de jaren ’70 volgen
wederopbouwplan voorzag in een aantal verkeersdoorbraken,
één van de huisarchitecten van het concern ontwierp hij
het gebied tussen de Verzetslaan en de Pikeursbaan uit een
Transformatie naar kantoren- en onderwijslocatie
LUCHTFOTO EIND JAREN ‘90 VAN DE 20E EEUW
9 6 8
Huidige bebouwing Huidige hoofdwegen Huidige spoorweg
N
Huidige water
30
26
Deventer - BinnenstaD
27
2 Ambities 28
29
Omgevingsvisie In de Structuurvisie Stadsaszone Deventer en Omgevingsvisie
zijn hier alleen mogelijk als service voor reizigers, studenten
van december 2019 wordt de ambitie uitgesproken om de
en werknemers van de daar gevestigde bedrijven. Deze
zone rondom het Stationsplein, Handelskade en Verzetslaan
voorzieningen moeten kortom specifiek bijdragen aan het
uit te laten groeien tot de Stadscampus Deventer (nu De
concept van de stadscampus. Daarnaast is een zekere
Kien): een inspirerende omgeving voor kennisintensieve
menging met wonen mogelijk. Dit zal de levendigheid van het
bedrijven en onderwijsinstellingen, waar nieuwe concepten,
gebied ten goede kunnen komen, maar mag geen afbreuk
producten en diensten worden ontwikkeld.
doen aan het functioneren van de stadscampus als de plek voor kantoren en onderwijsinstellingen.’ Voor de Stadscampus Deventer zijn in de Omgevingsvisie specifiek
de
volgende
ambities
geformuleerd:
Méér
zichtbare economische vernieuwing en innovatie, de kracht van Deventer benutten, waardevast ondernemen en ongedeelde samenleving. In principe zijn alle functies op de campus (zij het soms onder voorwaarden) toegestaan, maar ligt het gewenste accent volgens de Omgevingsvisie op een groei van programma op het gebied van dienstverlening, kantoren, maatschappelijk en cultuur en ontspanning. Het voorliggende Ontwikkelperspectief bundelt de ambities uit de Omgevingsvisie met flankerend beleid en ambitie op het gebied van een duurzame leefomgeving en mobiliteit. Samen met de bestaande ruimtelijke karakteristieken van het gebied zijn deze vertaald in de volgende vier ambities voor Omgevingsvisie:
De Kien;
‘De stadscampus zien we als dé kantoren- en onderwijslocatie van Deventer, waar de kennis- en open informatiestad zich
• Groen slim en gezond;
toont. We streven naar een levendig milieu, dat stimuleert
• Faciliteren van ontmoeting;
tot interactie en innovatie. Wij dagen onze partners uit
• Functionele gelaagdheid rond het thema kennis en
om het standaard vastgoed aan weerszijden van de
innovatie
36 van Visiedocument Expeditie Deventer Buitengracht door te ontwikkelen binnen het concept de stadscampus. Daarnaast willen we met hen de kwaliteit van de publieke ruimte verbeteren. Hergebruik, transformatie en verduurzaming van bestaand vastgoed, maar ook sloop en herbouw zijn mogelijk. Detailhandel, horeca en bedrijven
30
31
De ambitie is om de Kien de komende tien jaar te laten uitgroeien tot een levendige en stedelijke stadscampus, waar elke student en professional wil werken, wonen, leren en leven. Waar inwoners, bezoekers en passanten vanwege de hoogwaardige en groene inrichting, ontmoetingsplekken en activiteiten worden uitgenodigd tot aangenaam verblijf, ontmoeting en delen van kennis.
DE KIEN STADSCAMPUS ALS ENTREE NAAR DE STAD Impressie lange termijn, aan deze afbeelding kunnen geen rechten worden ontleend
32
33
1
Groen, slim en gezond Groenblauwe parelketting
ingezet op het toepassen van zoveel mogelijk schone
De historische vestingstructuur is nog goed afleesbaar als
energie. Het nu vastgestelde beleid, maar ook het nieuwe
een groenblauwe omzoming van de binnenstad, welke aan
conceptenergieplan van Deventer gaat uit van de inpassing
de twee uiteinden aantakt op de IJssel. Door de verschillende
van zoveel mogelijk zonnepanelen op daken van woningen
functies die onderdelen van de singelstructuur door de loop
en bedrijfsgebouwen. Ook kan worden gedacht aan de
der jaren heen hebben gehad is een aaneenschakeling
aanleg van een warmtenet als duurzame verwarmingsbron.
ontstaan van sferen. Deze varieert van een monumentaal en
In samenwerking met betrokken partijen kan verder worden
landschappelijk karakter bij het Rijsterborgherpark, tot militair
nagedacht over mogelijke uitwerkingen van de thema’s op
en later grootstedelijk met onderwijs- en kantoorprogramma
het gebied van duurzaamheid en hoe dit kan worden ingezet
rond het station en industrieel/bedrijvig karakter aan de
bij ontwikkelingen in het gebied.
zuidoostzijde van de singel. Deze aaneenschakeling van kwaliteiten vormt daarmee een parelketting rond de
De Kien is Klimaatbestendig
binnenstad, aan elkaar geregen door de singel als een
Als
groen/blauw snoer. De Kien valt voor een groot deel samen
klimaatadaptief ontwikkeld moeten worden, voor zowel
met deze singelstructuur en wordt daardoor in belangrijke
de buitenruimte als bebouwing. De toename van hete
mate gekenmerkt door een landschappelijke kwaliteit.
zomerdagen en zwaardere stortbuien leiden tot hittestress
Het groene karakter komt tevens voort uit de leidende
en ondergelopen wegen en woningen. Klimaatadaptatie
principes van de wederopbouwperiode toen dit gebied tot
is hierdoor noodzakelijk. Meer bomen en begroeiing
ontwikkeling is gekomen. Het heersende principe van ‘lucht,
zorgen voor koelte op hete zomerdagen. Minder stenen
licht en ruimte’ heeft geleid tot een open en alzijdige vorm
betekent minder warmte en meer opname van water in de
van bebouwing in het groen. Dit vooruitgangsdenken is nog
bodem. Bij nieuwe bebouwing wordt het regenwater niet
het sterkst zichtbaar aan de Verzetslaan, waar de bebouwing
meer afgevoerd via het riool maar zakt weg in de grond.
wordt gekenmerkt door een paviljoenachtige opzet met een
Uitgangspunt is het behoud van bestaand groen. Een mooie
losse compositie van volumes. Het verder uitbouwen van
openbare ruimte draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid
de landschappelijke kwaliteiten van de campus zal daarom
en nodigt inwoners uit naar buiten te gaan, te ontmoeten
bijdragen aan de onderscheidende en betekenisvolle rol
en te bewegen. De Kien kan door het groene en publieke
die zij vervult als groene contramal voor de binnenstad en
karakter verder ontwikkeled wordenals toonaangevend
verbindend element tussen omliggende stadsdelen.
voorbeeld op het gebied van een gezonde en duurzame
gevolg
van
het
veranderende
klimaat
zal
er
leefomgeving. Deze plek in de stad heeft de potentie om de Toonaangevend op het gebied van duurzaamheid
duizenden mensen die dagelijks door dit gebied komen, op
De gemeente Deventer heeft in de recent vastgestelde
weg naar hun werk of het station, te inspireren en kennis te
Omgevingsvisie drie kernopgaven benoemd. In twee
laten maken met de stad van morgen. Het verder vergroenen
daarvan staat duurzaamheid centraal. Dat zijn; een slimme
van de campus biedt daarmee kansen voor ecologie en
en schone economie in leren en werken, en verduurzaming
biodiversiteit en het halen van de klimaatdoelstellingen.
op het gebied van energie en klimaat. De campus is de
Hittestress wordt tegengegaan, water wordt vastgehouden.
perfecte plek om deze ambities in de praktijk te brengen. De eerste focus ligt op het besparen van energie, een zo laag mogelijk energieverbruik en het zo min mogelijk uitstoten van CO2. Hoe minder verbruik, hoe minder energie
34
moet
worden
opgewekt.
Vervolgens
wordt
35
Living lab Bij de stakeholders van de campus leeft de ambitie om de buitenruimte van de campus in te zetten als ‘living lab’; de buitenruimte als duurzame proeftuin voor De Kien. De bedrijven en studenten kunnen de buitenruimte letterlijk
gebruiken
als
testcase,
waar
metingen
en
proefopstellingen gedaan kunnen worden, pilots getest en gegevens bijvoorbeeld op het gebied van verkeer of milieu omgezet worden in data. Het gebied rond de Handelskade, Saxion en Aventus kan in potentie uitgroeien tot deze experimenteerruimte waar studenten in de praktijk opgedane kennis op het gebied van duurzaamheid, milieu en klimaat uitproberen. De gecombineerde aanpak van vergroenen, ontmoeten, buiten leren en experimenteren draagt op een positieve manier bij aan de zichtbaarheid van de doelstellingen van de Kien. Bovendien wordt de kennis die voorhanden is in dit gebied rechtstreeks en lokaal ingezet om de kwaliteit van de leefomgeving en ecologie te verbeteren! Gezondheid en ontmoeting De ringvormige en open structuur van de singel maakt onderdeel uit van de hoofdgroenstructuur van Deventer en is de perfecte route voor een rondwandeling in de stad van IJssel tot IJssel. Zij zal in belangrijke mate een bijdrage leveren aan de gestelde ambities op het gebied van duurzame mobiliteit en gezondheid doordat de fysieke inrichting uitnodigt tot gebruik van de trein, de fiets of lopen. Bestaande groengebieden in de stad worden met elkaar verbonden en er is ruimte voor sport, spel en beweging in de buitenlucht.
Het creëren van een prettige en herkenbare verblijfsomgeving met ruimte voor ontmoeting is een breed Uitgangspunten • Ontwikkelingen zijn zowel onderdeel van de eigen Ruimtelijke context als van De Kien.
gedragen ambitie voor het gebied en zal in de verdere uitwerking van afzonderlijke ontwikkelingen een belangrijke plek krijgen.
• Een nieuw overgangsmilieu kan ontstaan die de verschillende omgevingen met elkaar verbindt. •
36
…
37
2
Faciliteren van ontmoeting Het leggen van verbindingen
gouden kans de ontwikkeling van de campus een nieuwe
De Kien heeft een perfecte OV-bereikbaarheid door de
impuls te geven. De Handelskade herbergt het zwaartepunt
ligging van het stationsgebied met het intercity knooppunt
van de campus in programma en mensen. Na ontwikkeling
binnen het plangebied. Ook het recent heringerichte
van de Kop handelskade staat hier bijna 65.000m2 aan
busplein naast het station van Deventer zorgt met de lokale
bebouwing, en wonen, werken en leren hier 12.500 mensen.
en regionale busverbindingen voor optimale verbindingen
Door de relatie met de binnenstad te verbeteren en ook
met de regio. De campus vervult een verbindende schakel
aandacht te geven aan de verbinding met het station, zal
in het stedelijk weefsel van Deventer. De recent heringerichte
de voorzijde van de Handelskade , ook voor de voetganger,
groene Wal bijvoorbeeld, begeleidt voetgangersstromen
beter verankerd worden in het weefsel van de stad. De
door middel van een ‘Rode Loper’ tussen station en
studenten die momenteel relatief onzichtbaar zijn, zullen
binnenstad. Daarmee wordt gezorgd voor een natuurlijke en
daarmee worden verleid via aantrekkelijke alternatieven naar
ontspannen route tussen beide.
het station of de stad in te wandelen. De betekenis van de singel binnen de Kien kan transformeren
De koppeling van de binnenstad met de campus verloopt
van een scheidend element in een verbindend element.
echter minder soepel. Dit is te verklaren doordat de
Functies aan weerszijden van het water verhouden zich
binnenstad van Deventer gelegen is binnen de singel en
tot elkaar zowel fysiek als visueel. De oevers van de singel
een naar binnen gericht karakter heeft, met een oriëntatie
bieden kansen voor recreatie en verblijf. Het nu nog verstilde
op de pleinen. Het gevolg is dat op sommige plekken de
wateroppervlak kan gebruiks- en belevingswaarde krijgen
bebouwing met de rug naar buiten staat. Dit is het sterkst
door middel van een verbinding over het water of ingezet
te zien bij de gebieden met van oudsher een militair en
worden als bron van kennis.
industrieel karakter. De bebouwing staat hier in het water en de focus is naar binnen gericht. De recent ontwikkelde Boreel voegt zich in deze historische context door zich bij deze logica aan te sluiten. Er is bij de bouw van de Boreel een goede (fiets)verbinding gerealiseerd richting de Snipperlingsdijk. Gezien vanaf de Handelskade is de REFERENTIE: GEBRUIK VAN HET WATER, MARINETERREIN AMSTERDAM
achterzijde van de parkeergarage van de Boreel echter dominant en lijkt de binnenstad ver weg. Hier ligt daarom een
FOTO’S HUIDIGE SITUATIE
38
39
Slechten van barrières
Meerwaarde voor de stad en inwoners
Het Rijksmonumentale station van Deventer uit 1865 is
Op de Kien draait het om ontmoeting en uitwisseling van
gelegen op een spoordijk. Daarmee is er in beperkte mate
ideeën. De verschillende gebruikers van de campus, de
een fysieke barrière aanwezig tussen de binnenstad van
bewoners, maar ook toevallige passanten worden verleid
Deventer aan de zuidzijde van het spoor en de Voorstad aan
hier langer te (ver)blijven. Het is daarbij van belang de
de noordzijde van het spoor. De belangrijkste noord-zuid
verblijfskwaliteit van de buitenruimte meer uitnodigend te
verbindingen voor de campus tussen beide stadsdelen zijn
maken, zodat ontmoeting niet beperkt wordt tot de ruimte
de Hoge Hondstraat, de Brinkgreverweg en de Veenweg/
binnen de gebouwen. Er zal gezocht worden naar kansrijke
Snipperlingsdijk. Enkele van deze radialen verbonden van
locaties op de campus om een groen en aangenaam
oudsher de binnenstad met het buitengebied. Verschillende
verblijf mogelijk te maken. Ook zal iedere ontwikkeling
percelen langs het spoor passen bij de infrastructurele/
afzonderlijk gevraagd worden een bijdrage te leveren aan
spoorweg functie en zijn in eigendom van NS/ProRail. Deze
het verblijfsklimaat op straat met daarin meer ruimte voor
meer grootschalige en open terreinen in de spoorzone
de voetganger. Dat betekent aandacht voor een zorgvuldige
bieden kansen voor toekomstige ontwikkelingen van de
en hoogwaardige inrichting van de buitenruimte, maar ook
Kenniscampus. Voorbeelden van deze terreinen zijn de Post
aandacht voor een slimme plaatsing van publiek en collectief
NL locatie (welke tot ontwikkeling zal komen) en het P+R
programma in de plinten. Het vergroten van de zichtbaarheid
achter hogeschool Saxion en Aventus.
van de activiteiten op de campus zowel binnen als buiten (exposure) zal bijdragen aan de veiligheid en levendigheid
Verplaatsingen te voet en met de fiets centraal
van het gebied. Aanvullend zal er gezocht worden naar
De afwikkeling van verkeersfuncties in de nabijheid van het
ontmoetingsruimten voor uitwisseling en kruisbestuiving.
station kent een fors ruimtebeslag en is beeldbepalend. De
Voor de campus is sociale cohesie van belang en draagt dit
ambitie is om waar mogelijk aan te sluiten bij de kwaliteiten
aspect in belangrijke mate bij aan sociale duurzaamheid.
van de recent aangelegde Groene Wal en de impact
VERBINDINGEN IN DE NOORD-ZUID RICHTING KOPPELEN VOORSTAD AAN BINNENSTAD
(visueel, geluid, fijnstof) van gemotoriseerd verkeer verder
De kwaliteitsimpuls van het netwerk en de fysieke
te reduceren bij toekomstige herinrichtingen van straten. Dit
leefomgeving is daarmee niet alleen relevant voor de
kan bijvoorbeeld door een groene en zorgvuldige inpassing.
gebruikers van de campus zelf, maar voor iedereen die
Er kan tevens gezocht worden naar meer ruimte binnen de
zich in of langs het gebied begeeft, op welke manier dan
profielen voor fietsers en voetgangers en een verbetering van
ook. De doelstellingen voor de Kien zullen in belangrijke
oversteekbaarheid en begeleiding van voetgangersstromen.
mate bijdragen aan de aantrekkelijke en levendige stad die
De kunst is om daarbij niet te tornen aan de bereikbaarheid
Deventer wil zijn.
van het OV-knooppunt en de bereikbaarheid van de binnenstad.
40
41
3
werken collectief, ontmoeting,
Functionele gelaagdheid
wonen
leren
COLLECTIEF CAMPUSPROGRAMMA
kantoor
onderwijs
winkels
breed cultureel aanbod. De campus draagt daarmee in
getalenteerde mensen, kunnen complexe ideeën met
belangrijke mate bij aan de ambitie uit de Omgevingsvisie;
hen uitwisselen en worden geprikkeld in hun motivatie.
Méér ‘Deventer stedelijkheid’. Locaties dicht bij het centrum
onderling
verbonden zich
bedrijven
ruimtelijk
en
en het station zijn in trek door hun veelheid aan stedelijke
concentreren
voorzieningen en goede fietsroutes naar centrum en
ontstaat een informatie- en communicatienetwerk.
buitengebied. In deze gebieden kunnen wonen, werken
• Door op een campus gevestigd te zijn, kan geprofiteerd
en vrije tijd steeds meer verweven raken. De stedelijkheid
worden van kennis die door anderen is opgedaan. De
van Deventer krijgt hiermee een impuls en wordt een sterk
kenniseconomie is daarom het meest succesvol met
concurrerend vestigingsmilieu geboden. De ontwikkeling van
lokale kennisbronnen zoals clusters en campussen.
het gebied, tussen station en Saxion, richting een campus
• Een campus biedt kansen op het gebied van het delen
kan dit nog eens bevorderen en versnellen en vergroot de
van faciliteiten en voorzieningen zoals vergader- en • De buitenruimte van de campus zal wordt ingezet als
voorzieningen
parallel aan de ruimtelijke ontwikkelingen gebeuren. Zo biedt de Kien bijvoorbeeld ruimte aan doorgroeiende startups en
bedrijven en onderwijsinstellingen in een inspirerende
scale-ups van het Gasfabriekterrein in Deventer.
interactie
opereren hebben contact en werken samen met andere
aantrekkingskracht van Deventer als kennisstad.
congresruimte, horeca, huisvesting en parkeren.
De Kien is het inhoudelijke concept: voor kennisintensieve die
gecombineerd met een open ontmoetingsfunctie en
onderwijsinstellingen
Kennisontwikkeling op De Kien
werkomgeving,
local-buzz principe; Mensen die in de local buzz
• Doordat
wonen
dynamische
voorzieningen
FUNCTIEMENGING
Er zijn een aantal grote en enkele kleine ontwikkelingen op De Kien te verwachten. Volgens de huidige plannen wordt er zo’n 105.000m2 BVO aan gemengd programma toegevoegd ten opzichte van de huidige situatie (inclusief Post NL locatie, Volkstuinen en P+R)). Dit programma is globaal opgedeeld in 90.000m2 BVO wonen, 8.500m2 onderwijsprogramma, 6.000m2 kantoorprogramma en zo’n 3.000m2 horeca en voorzieningen. Er ontstaat zo een goede mix van programma, passend bij het concept van de Kien, waarbij het accent aan de stadszijde ligt op werk- en onderwijsgerelateerde functies en aan de noordzijde op woonprogramma.
en
‘Ruimte en mobiliteit: efficiënt verstedelijken Om te voorzien in de woningbehoefte en de behoefte aan bedrijfsruimte zullen in veel regio’s meerdere nieuwe woonen/of werklocaties aan het stedelijk gebied moeten worden toegevoegd. Daarbij worden wonen en werken zo veel mogelijk in elkaars nabijheid ontwikkeld en wordt ingezet op een geconcentreerde stedelijke ontwikkeling die uit een oogpunt van ruimtegebruik en mobiliteit efficiënt is. Een ontwikkeling die leidt tot behoud van het landelijk gebied en door het creëren van nabijheid bijdraagt aan de efficiëntie van de Nederlandse economie en de duurzaamheid van de Nederlandse samenleving.’ 3
Wonen op de campus
‘Living Lab’ als onderdeel van de kennisontwikkeling op
Topicuscarré, Kop Handelskade en Verzetslaan
de Kien.
De locaties Topicuscarré, Kop Handelskade en Verzetslaan maken centraal gelegen op De Kien deel uit van dé
en
Een campus is daarom, door zijn onderscheidend vermogen
kantoren- en onderwijslocatie in Deventer, waar de kennis-
en inspelend op nationale en regionale prioriteiten ook een
en open informatiestad zich toont. We streven naar een
innovatie genereert. Met als missie “Ruimte voor tech
Innovatieversnelling
innovatieversneller van formaat. studio Hartzema BV Drawing name
Ruimtelijke concentratie van onderwijs, onderzoek en
schaal
datum
levendig milieu, dat stimuleert tot interactie en innovatie.
en talent” wordt er in praktijk gebracht hoe innovatieve
1:???
00 month 0000
formaat
gewijzigd
Hierbij is een zekere menging met wonen gewenst. Dit zal
advies-
en
bedrijfsleven liggen aan de basis voor succesvolle
Verdichting in de nabijheid van knooppunten
onderzoekers
samenwerking en kennisuitwisseling. De gebruikers van de
De Kien is een gemengd milieu met werken, wonen
maar mag geen afbreuk doen aan het functioneren van de
en de overheden elkaar kunnen stimuleren bij het
campus geven aan dit essentieel te vinden. Te denken valt
en
regionale
campus als de plek voor kantoren en onderwijsinstellingen.
ontwikkelen van nieuwe concepten, visies, producten,
aan trainingsprogramma’s, lokale stageplaatsen en het delen
aantrekkingskracht. Van belang is een goede verhouding
Gezien hun locatie hebben deze drie gebieden potentie als
leerwegen, researchprogramma’s en bij alles wat hen
van databases of voorzieningen. Eén van de voorwaarden
tussen deze verschillende functies. Daarbij is het van
woonomgeving voor young professionals en kenniswerkers
verder beroepsmatig beweegt. Het gaat om een werk- en
is het robuuste kennisnetwerk, het ecosysteem dat zich
belang dat er niet alleen wordt gewerkt en geleerd, maar
die werkzaam zijn binnen de campus of juist met het
onderwijsklimaat, dat uitdaagt tot voortdurende gezamenlijke
lokaal vormt. Vergeleken met een regulier kennisnetwerk
ook gewoond wordt op de campus. Aanvullende functies
openbaar vervoer naar een werklocatie buiten Deventer
vernieuwing in wisselende coalities, zodat bedrijven snel
waar partijen elkaar alleen treffen als het echt nodig is,
zijn van belang om de onderlinge uitwisseling en interactie
reizen.
kunnen inspelen op nieuwe marktontwikkelingen en actuele
tonen campuspartijen een commitment om zich bij elkaar
aan te moedigen. Daarbij kan gedacht worden aan horeca,
maatschappelijke thema’s.
te vestigen en de geografische en intellectuele nabijheid
sport en ontspanning, immers de campus is onderdeel van
Het is van belang dat binnen de campus een mix ontstaat
(samen) te exploreren, exploiteren en uit te bouwen. Zo
de stad. De centrale ligging en functie van de campus in de
van betaalbaar en duurder woningaanbod, zowel huur als
ontstaat een waardevolle kenniseconomie.
stad is voor bezoekers en passanten waarschijnlijk de eerste
koop. Waarin aantrekkelijk aanbod wordt gecreëerd voor
en
consultants,
ingenieursbureaus, beroepsgerichte
IT-ontwikkelaars
opleiders,
De ontwikkeling van de Kien bevindt zich in de afronding van haar eerste fase van twee jaar, waarbij stappen zijn gezet op
Projectname
Westblaak 49
NL-3012 KD Rotterdam
A?
+31 10 281 07 51 mail@studiohartzema.com
tekeningnummer
0.51-DO-GE02 (optional)
ondersteunende
functies
en
kent
een
de levendigheid van het gebied ten goede kunnen komen,
kennismaking met de stad Deventer en kan hen verleiden
de young professional die aan het begin van zijn of haar
inhoud en activiteiten en er een goede basis is gelegd voor
De voordelen van de campus zijn;
om daar nieuwe bestemmingen te ontdekken en daar (op
(financiële) carrière staat en voor de professional in een
de samenwerking. In de volgende fase is het van belang om
• Vruchtbare plek voor innovatie vanwege de kans op
dat moment, maar ook in hun beeldvorming) later terug
1- of 2-persoonshuishouden die zijn of haar sporen reeds
in te zetten op een verdere uitwerking van het concept en het
kruisbestuiving. Het verspreiden en combineren van
te willen keren. Hierin past de beoogde doorontwikkeling
verdiend heeft en een interessante, centrum-stedelijke
aanjagen van de ontwikkeling van de Kien Stadscampus als
kennis vindt plaats door onderlinge interactie en face-
van de Deventer Schouwburg - als eyecatcher van de
woonomgeving zoekt.
onderdeel van de Kennisas. Dit zal in samenhang met en
to-face contact. Hierdoor ontstaat het zogenoemde
binnenstadsentree - tot congres- en onderwijscentrum,
Recentelijk zijn enkele complexen met studentenhuisvesting *3
42
Nationale Omgevingsvisie (NOVI), 2020 43
gerealiseerd
Met
dat het gebied rond het station volledig wordt benut voor
uitzondering van de Kop Handelskade, ligt er geen directe
in
en
rondom
het
Havenkwartier.
bebouwing wordt daarom aanvullend vereist dat een deel
opgave voor het toevoegen van studentenhuisvesting op De
van het terrein wordt aangemerkt als strategische reserve
Kien.
t.b.v. mobiliteit en bereikbaarheid van het OV-knooppunt.
PostNL locatie
algemene kaders wonen
De PostNL locatie is onderdeel van De Kien, maar door
Om een minimale woonkwaliteit te bereiken hanteren we in
haar ligging ten noorden van de spoorlijn zal het zich ook
Deventer uitgangspunten voor de minimale woonoppervlakte
ontwikkelen tot een volwaardig en natuurlijk onderdeel van
(GBO). De minimale oppervlakte voor huurwoningen met
Voorstad. In deze vooroorlogse wijk willen we de bestaande
een huurprijs die overeenkomt voor sociale huurwoningen
woningvoorraad en de woonomgeving aanpassen aan
is 40m2. Voor huurwoningen die vallen onder de categorie
de hedendaagse woonwensen. We maken het gebied
middeldure huur is de minimale oppervlakte 50m2.
aantrekkelijk voor creatieve stedelingen door een mix van
Deventer heeft een Doelgroepenverordening vastgesteld.
functies te stimuleren. We hebben deze doelgroep hard
In deze verordening is een aantal voorwaarden voor de
nodig om de door ons gewenste open informatiestad te
woningbouwcategorieën sociale huur, sociale koop en
worden, maar op dit moment vinden ze weinig geschikte
middeldure huur opgenomen. Voor het hele gebied geldt
woonruimte. Het opwaarderen en versterken van het
dat naarmate sprake is van een hoger woningsegment,
gemengde woonmilieu biedt Deventer kansen om zich met
de parkeerfunctie voor bewoners op eigen terrein en/of
een bijzonder woon/vestigingsmilieu nabij een belangrijk
openbaar gebied moet voldoen aan de te verwachten eisen
openbaar vervoersknooppunt in de regio te profileren.
per groep.
Door het versterken van het gemengde woonmilieu dragen
Bovenstaande uitgangspunten en doelgroepen verordening
we tevens bij aan het (sociaal) verduurzamen van de
bieden heldere kaders, maar zijn vooral bedoeld als een
vooroorlogse wijken.
voorzet waar externe partijen mee worden uitgedaagd
De campus mengt zich op deze locatie dan ook met de wijk
om met innovatieve, creatieve oplossingen te komen. De
Voorstad. Het heeft de potentie zich te ontwikkelen tot een
invulling van het definitief programma gebeurt in nauwe
inspirerende en energievolle plek dat een (t)huis biedt voor
samenspraak met de gemeente.
verschillende doelgroepen: young professionals, creatieve stedelingen* (gezinnen en kleine huishoudens) en mogelijk ook voor ouderen. Het aanbod aan woningen is een mix van betaalbaar en duur, huur en koop, grondgebonden en appartementen en draagt zodoende bij aan de opgave voor een ongedeelde samenleving.
Ook