2021-1302 Voorjaarsnota 2021
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 33
2023 30
2024 30
2025
Agenda Binnenstad Bewoners en bezoekers zoeken in de binnenstad sfeer en beleving. Een onderscheidend en verrassend aanbod van winkels, horeca, culturele en toeristisch/recreatieve voorzieningen, een aangename ambiance en activiteiten. Daarbij zijn kwaliteit en uitstraling een voorwaarde. Dat alles is in Deventer meestal ruim voor handen met het monumentale karakter van de binnenstad, het relatief grote aanbod van winkels met een ‘couleur locale’, de karakteristieke inrichting van de openbare ruimte en landelijk bekende evenementen zoals ‘Deventer op stelten’, het ‘Dickens festijn’ en de boekenmarkt. De binnenstad moet de komende jaren een transformatie ondergaan van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Als gevolg van de coronacrisis zal deze transformatie moeten versnellen of we willen of niet. Op 11 november 2020 heeft de raad met algemene stemmen de motie 'De Nieuwe Binnenstad' aangenomen. De raad draagt het college op om de oproep in ‘De Nieuwe Binnenstad’, te vertalen in een programma overstijgende uitvoeringsagenda voor de binnenstad. Het 3e stadsarrangement, dat we voor 2019 hebben afgesloten met de provincie, is op vrijwel alle onderdelen gerealiseerd. In overleg met de gemeente, provincie en SDBM is verder gesproken over het vormgeven van een vervolg op dit 3e stadsarrangement.
Provincie Overijssel, gemeente Deventer en SDBM hechten grote waarde aan het gezamenlijk optrekken in de verdere vitaliseren van de binnenstad en het versterken van elkaars activiteiten. Ook met het 4e stadsarrangement willen we gezamenlijk werken aan zes deelprojecten: • Transitieplan Leegstand en vitaliseren deelgebieden; • Handelingsperspectief Broederenkwartier; • Concurrentiekracht Binnenstad verstevigen door toekomstbestendig ondernemen; • Concurrentiekracht Binnenstad verstevigen door beleving/kwaliteit te vergroten; • Doorontwikkeling Binnenstadsmanagement Deventer; • Sociale Cohesie. Het college stelt voor om de cofinanciering van het 4e stadsarrangement op te nemen in de voorjaarsnota en hiervoor €250.000 beschikbaar te stellen. SDBM en de provincie Overijssel investeren ook in het 4e stadsarrangement. Ook wordt voorgesteld om de beleidsadviescapaciteit economie binnenstad voor 2022 en 2023 te continueren. Deze capaciteit is noodzakelijk voor onder andere coördinatie van de binnenstadsagenda en versnelling van de transformatie van de binnenstad. Programma (bedragen x €1.000) Leefomgeving – investering Co-financiering 4e stadsarrangement Economie - Beleidsadviseur economie binnenstad
2022 250 100
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 34
2023 100
2024
2025
Samenwerken en samen leven: meer verbinding en veiligheid Investeren in de wijken De afgelopen jaren hebben we ervaring opgedaan met Buurtmakers, die een belangrijke bijdrage leveren aan de sociale cohesie in de wijken. Door met aandacht aanwezig te zijn in de wijken en uitvoering te geven aan de vraagstukken die daar leven. Vanuit die positieve ervaring stellen we voor om deze aanpak de komende drie jaar voort te zetten. In 2022 en 2023 zijn we in vier aandachtswijken actief aanwezig en jaarlijks €200.000 investeren in buurtmakers. Daarbij dragen we vanuit de diverse betrokken teams en programma’s integraal en met focus bij aan urgente vraagstukken in die wijken. We betrekken inwoners bij nieuw beleid en het opstellen en uitvoeren van plannen en geven standaard aan hoe participatie en interactie vorm krijgt. Wij stimuleren inwoners om van deze (buurt)rechten gebruik te maken. Hiervoor ontwikkelen we een strategie die enerzijds extern gericht is om initiatieven te stimuleren en anderzijds intern gericht: hoe gaan we als gemeente om met deze initiatieven? In het programma Burger en bestuur is hiervoor vrijwel geen capaciteit beschikbaar, daarom vragen we een bedrag van €50.000 voor 2022. Programma (bedragen x €1.000) Meedoen – Buurtmakers Burger en Bestuur – capaciteit inwoner aan zet
2022 200 50
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 35
2023 200
2024
2025
Deltabuurt Er wordt al geruime tijd geïnvesteerd om de situatie in de Rivierenwijk, waaronder de Deltabuurt, te verbeteren. Sinds 2007 is ingezet op renovatie en (sociale) wijkvernieuwing. In de Deltabuurt ging het - met menskracht en financiële middelen - om het verbeteren van de leefbaarheid van de flats, om het vernieuwen van de fysieke woonomgeving en het stimuleren van sociale contacten tussen bewoners. Deze wijkvernieuwing is in 2018 afgerond. Destijds is vooral ingezet op verbeteren van woningcorporatie woningen en niet zozeer op particulier eigendom. De Rivierenwijk, en zeker de Deltabuurt, is ook na jaren van herstructurering en sociale programma’s nog steeds een ‘aandachtsbuurt’. Er is een Ontwikkelgroep gevormd, waarin de gemeente participeert met Circulus-Berkel (buitenruimte en Cambio), Het Groenbedrijf, Raster, Konnected en het Huis van de Wijk. Gezamenlijk wordt gewerkt aan een businesscase met onder andere buurtwerkplaatsen/ gebiedscoöperatie, buurtcoaches en de aanpak van verkamering. Naast het bundelen van de reguliere geldstromen, is het wenselijk om voor deze ontwikkeling in 2022 incidenteel €100.000 beschikbaar te stellen. Insteek is dat waarde en geldstromen in het gebied worden behouden en versterkt, een aanvullende inspanning voor 2022 en verder.
In het verlengde van de kamerverhuurproblematiek is zowel landelijk, provinciaal als op gemeenteniveau de huisvesting van arbeidsmigranten een actueel thema. De werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten vormen in heel Nederland een groot probleem. De schaarste op de arbeidsmarkt is voor een groot deel debet aan deze problematiek, terwijl de vraag naar arbeidsmigranten uit voornamelijk Midden- en Oost-Europa vermoedelijk alleen maar groter wordt vanwege een verwachte groei binnen de logistiek, landbouw en maakindustrie. Er is een kwalitatief tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten en er wordt veelal niet voldaan aan de minimale kwaliteitseisen. In de wijken Rivierenwijk, Zwolse Wijk en Keizerslanden wonen de meeste arbeidsmigranten. De toename van arbeidsmigranten in woonwijken, waarbij veelal sprake is van kamergewijze verhuur zorgt op haar beurt voor aantasting van het woon- en leefklimaat in woonwijken die al onder druk staan. Ook vanuit ondermijning bereiken ons signalen dat de huisvesting en inzet van arbeidsmigranten een interessant verdienmodel vormt voor criminelen. De landelijke en regionale aandacht voor deze problematiek is dan ook niet meer dan logisch.
Gelet op de omvang en complexiteit van de problematiek (er zijn veel beleidsterreinen betrokken) is het noodzakelijk dat dit onderwerp komende tijd ook binnen de gemeente Deventer de nodige aandacht krijgt. Hiervoor is in 2022 en 2023 €100.000 benodigd. Programma (bedragen x €1.000) Meedoen – Inzet deltabuurt Openbare orde en veiligheid - Kamerverhuur
2022 100 100
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 36
2023 100
2024
2025
Digitalisering Toenemende digitalisering vormt een wezenlijke wijziging van hoe onze samenleving functioneert. Inwoners worden zelfstandiger en hebben de vrijheid en technologie om te bepalen wat zij zelf willen. De virtuele en fysieke wereld raken volledig met elkaar verweven. Er is sprake van toenemende kruisbestuiving van data, netwerken en hardware. Deze ontwikkeling komt ook hard op ons af. Het vergt inspanning van de gemeente om deze digitalisering in goede banen te leiden met de veranderende eisen die aan ons worden gesteld. Voor de ambitie vanuit de i-visie en door genoemde maatschappelijke ontwikkelingen rondom internet en data zijn op termijn forse investeringen nodig voor informatiehuishouding. Deze investeringen zijn nodig voor de kwaliteit en kwantiteit van de ambtelijke capaciteit, de hardware en de software van alle processen. Een paar belangrijke ontwikkelingen die spelen zijn: • Toekomst Gericht Werken - bytes (TGW); • Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO); • Datagedreven Werken (DGW). TGW en DSO zijn autonome ontwikkelingen en reeds aangekondigd in de kaderbrief. Voorgesteld wordt het datagedreven werken verder te ontwikkelen. De komende jaren verwachten we meer noodzakelijke investeringen. De primaire processen zullen veranderen. Als we hier niet op inspelen, worden we later geconfronteerd met hoge desintegratiekosten om achterstanden in te lopen.
Een fundamenteel andere inrichting van processen kan ook leiden tot een efficiëntere en effectievere uitvoering. Hiermee wordt capaciteit vrijgespeeld. Die capaciteit is hard nodig om de negatieve maatschappelijke consequenties van digitalisering op te vangen. Dit kan door meer maatwerk (bij regelingen), meer dienstverlening en begeleiding (voor inwoners die moeite hebben met de digitalisering) en meer inzet bij complexere taken (integrale gebiedsontwikkeling). In deze voorjaarsnota wordt voorgesteld eenmalig €150.000 te reserveren in 2022 en €54.000 in 2023 voor Datagedreven Werken. Daarnaast wordt voorgesteld om de projecten opgenomen in de i-uitvoeringsplannen met prioriteit 1A en een incidentele last in jaarschijf 2023 uit te voeren. Deze projecten worden als noodzakelijk gezien voor de opgaven van de diverse domeinen. In de komende jaren zal afgewogen moeten worden of structurele bedragen verwerkt kunnen worden in de begroting. Programma (bedragen x €1.000) Bedrijfsvoering – Datagedreven Werken Bedrijfsvoering – i-uitvoeringsplannen – incidenteel – prioriteit 1A
2022 150
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 37
2023 54 36
2024
2025
Handhaving en aanpak fraude en ondermijning Elke gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor een correcte BRP (basis registratie personen). Deze verantwoordelijkheid is gericht op een juiste registratie van de identiteit en het verblijfsadres van de burger. Het belang van een correcte registratie voor overheid en burger zijn divers en uiteenlopend, maar de meest in het oog springende is dat alle Nederlandse (financiële) voorzieningen gebaseerd zijn op de registratie in de BRP. Binnen de gemeente Deventer is afgelopen jaren geïnvesteerd in de correcte registratie van het verblijfsadres door aan te sluiten bij de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). Deze investering is blijvend omdat elke dag burgers in situaties komen, waarin hun individuele (financiële) belang afwijkt van die van de overheid. Daarnaast hebben gemeente een belangrijke rol in het tegengaan van identiteitsfraude. Met de komst van de EU geven reisdocumenten en brondocumenten (geboorteaktes, overlijdensaktes, huwelijksakten) uit alle EU lidstaten recht op verblijf in Nederland. Personen met vervalste Europese reisdocumenten/brondocumenten kunnen zonder tussenkomst van Marechaussee en IND zich melden bij de gemeente om zich te vestigen. Eenmaal gevestigd is het ontdekken en herstellen van fraude ingewikkeld en kostbaar.
Medewerkers die adresonderzoek bij de gemeente Deventer uitvoeren komen door de uitvoering van hun werkzaamheden meer in contact met allerlei vormen van fraude, waaronder identiteitsfraude. Bovendien vindt dit contact plaats op initiatief van de gemeente. Ook maken deze medewerkers in hun huidige werkzaamheden meer gebruik van een netwerk (politie, IND en Marechaussee) dat ook ondersteunend is bij het vaststellen van identiteitsfraude. Het is daarom belangrijk om deze onderwerpen aan elkaar te koppelen en er structureel middelen voor beschikbaar te houden. Voor verbetering van adreskwaliteit in de BRP en het aanpakken van adresfraude voert team Publiekscontacten adresonderzoek uit in nauwe samenwerking met sociale recherche. We stellen voor om extra capaciteit van 1 fte hiervoor in 2022 te dekken. De kosten hiervan bedragen € 75.000. Door te investeren in de aandachtsbuurten leveren we een belangrijke bijdrage aan de aanpak van ondermijning. We doen dit met een casusoverleg ondermijning dat hebben we met onze partners op lokaal en regionaal niveau goed georganiseerd. Voor de uitvoering van Bibob is voor 2022 en 2023 een bijdrage van €70.000 nodig. Voor handhaving met bodycams stellen we voor eenmalig in 2022 €50.000 te investeren.
Programma (bedragen x €1.000) Burger en Bestuur – Adreskwaliteit Openbare orde en veiligheid – uitvoering bibob Openbare orde en veiligheid – bodycams handhaving
2022 75 70 50
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 38
2023 70
2024
2025
Problematiek Beestenmarkt Al jaren zijn er problemen op de Beestenmarkt. Er wordt overlast ervaren door samenscholen, lawaai, vernielingen, vandalisme en baldadigheid, vechtpartijen op straat, overlast door verwarde / overspannen personen, door gebruik van alcohol en drugs op straat, handelen in en gebruiken van verdovende middelen en lachgas op de openbare weg. Ook ervaren bewoners een onprettige inrichting, waaronder de parkeersituatie. Afgelopen jaren hebben we geprobeerd met diverse maatregelen de hinder en overlast in te perken, zoals meer toezicht en handhaving en het aanwijzen van de Beestenmarkt als overlastgebied. Tijdelijk hebben maatregelen soms effect. Een structurele oplossing voor de problemen lijkt te liggen in meer structurele, fysieke maatregelen om de overlast tegen te gaan. Hiervoor stellen we voor €250.000 te investeren. Programma (bedragen x €1.000) Openbare orde en veiligheid – planvorming Openbare orde en veiligheid – investering openbare ruimte
2022 50 200
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 39
2023
2024
2025
Inzet duo BOA's Inwoners melden overlast bij de politie of gemeente, zoals bij wijkmanagers, sociaal werkers en toezichthouders. Het kan gaan om geluids- of stankoverlast, vernielingen, pestgedrag en drugsoverlast. Hierdoor kan de leefbaarheid onder druk komen te staan. Het duurzaam oplossen van overlastproblematiek vraagt om maatwerk. Met onze partners werken we aan leefbare en veilige wijken en gaan we overlast tegen. In wijken en buurten werken professionals, zoals de wijkmanager, wijkbeheerder, wijk- en jeugdagent, jongerenwerker, bijzonder zorgteam, woningcorporatie en sociaal team, nauw met elkaar samen om de leefbaarheid te verbeteren en overlast te bestrijden. Door intensief samen te werken signaleren we problemen vroegtijdig, kijken we naar achterliggende problemen en oorzaken en werken we aan duurzame oplossingen. Gezamenlijk worden interventies bepaald en uitgevoerd. Dit kan preventief, zoals het organiseren van activiteiten voor jongeren en aanpassingen in de openbare ruimte, curatief, zoals het inzetten van begeleiding, ondersteuning en zorg, maar ook repressief zoals intensiever toezicht en handhavingsacties. Met de politie zijn afspraken gemaakt over regulier toezicht. Ook vinden in overlastgebieden tussen maart en november maandelijks gecoördineerde handhavingsacties plaats. Die worden uitgevoerd in samenwerking met team toezicht en handhaving.
Gezien de positieve ervaringen met de pleinbeheerder op de Beestenmarkt afgelopen najaar, wordt voorgesteld om een extra duo toezichthouders beschikbaar te stellen dat specifiek aangewezen is voor overlastlocaties. Programma (bedragen x €1.000) Openbare orde en veiligheid – inzet duo boa’s
2022 100
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 40
2023 100
2024
2025
Versterking kabinetszaken en strategische communicatie Met de vele opgaven zoals de energietransitie, woningbouw, of aanpak verouderde bedrijventerreinen is een goed doorlopen proces in termen van communicatie en participatie randvoorwaardelijk. Met de raad is daar recent herhaaldelijk over gesproken. De gemeente neemt dagelijks belangrijke besluiten die inwoners en ondernemers raken. Of het nu gaat om maatschappelijke ondersteuning, inkomensvoorzieningen, het bouwen van woningen, het aanleggen van wegen en fietspaden of het bieden van ruimte voor ondernemerschap. Het is belangrijk dat de gemeente inwoners informeert, zo veel mogelijk betrekt bij besluiten die hen aangaan en uitlegt hoe in het algemeen belang eventuele tegenstrijdige belangen zijn afgewogen. Kabinetszaken en representatie bestuur is één van de taakvelden die is ondergebracht bij de Concernstaf. Hier liggen taken ten aanzien van het aanvragen en verzorgen van onder andere Koninklijke onderscheidingen en predicaten, het faciliteren van protocollaire taken van de burgemeester, het faciliteren van jaarlijkse herdenkingen (4 mei, Indiëherdenking ) evenementen en activiteiten en ondersteuning gericht op de representatie van (het gemeentebestuur van) Deventer in de breedste zin van het woord.
Het ondersteunen en adviseren van de burgemeester als bestuurder en in zijn rol als ‘burgervader’ maakt hier onderdeel van uit. Er ligt een veelheid aan taken en de huidige bezetting (0,88 fte) past niet (meer) bij de schaal van Deventer. Er is vooral extra inzet nodig voor de communicatieve aspecten van Kabinetszaken zodat we bovengenoemde takenpakket kunnen combineren. Het toenemende afbreukrisico versterkt de noodzaak voor versterking in 2022 en 2023 op het gebied van strategische communicatie bij de Concernstaf (van 2 naar 3 fte). Kosten bedragen €105.000 per jaar. Dit is inclusief de versterking op Kabinetszaken. Het bestuursakkoord staat bol van ambities. Dat vraagt om heldere en zorgvuldige communicatie binnenshuis en buitenshuis. Nog beter is het als anderen onze boodschap (mede) uitdragen of ondersteunen. Je bent zo goed als dat er over je gesproken wordt. Dat gaat niet vanzelf, het vraagt aandacht en inzet. Goede communicatie betreft onder andere de website en social media, waarvoor de webredactie verantwoordelijk is. Een deel van deze capaciteit is gedekt tot en met 2021 en willen we nu ook voor 2022 en 2023 dekken, kosten zijn jaarlijks €75.000. We hebben oog voor de diversiteit in de samenleving. Wij geven zelf het goede voorbeeld door gericht te streven naar een ambtelijke organisatie die een afspiegeling vormt van de samenleving.
Om dit mogelijk te maken én kwalitatief goed vast personeel te vinden in een krappe arbeidsmarkt (en inhuur te beperken), hebben we sinds twee jaar een recruiter in dienst. Deze capaciteit is tot medio 2022 gedekt, kosten zijn jaarlijks €75.000 en willen we in 2022 en 2023 dekken. Programma (bedragen x €1.000) Burger en bestuur - Kabinetszaken en strategische communicatie Bedrijfsvoering – Webredactie Bedrijfsvoering – Recruiter
2022 100 75 38
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 41
2023 100 75 75
2024
2025
Meerjarig onderhoud Verkeersregelinstallaties (VRI's) De afgelopen jaren heeft Deventer op het gebied van Intelligente Transportsystemen (ITS) een grote ontwikkeling doorgemaakt en behoren we tot een van de koplopers op het gebied van intelligente verkeersregelinstallaties (I-Vri's). De verkeersstromen kunnen door digitale aansturing via het internet (en de Cloud) steeds beter aangestuurd en opgevangen worden. De investeringen zijn veelal met behulp van subsidies van het rijk en de provincie tot stand gekomen waardoor er nu een mooi en geavanceerd systeem op straat staat. Voor het groot onderhoud is echter nog onvoldoende rekening gehouden met de toegenomen kwaliteit en kwantiteit van de benodigde installaties en de bijbehorende vervangingskosten waarvoor aanvullende middelen nodig zijn. Ook zijn er op regionaal en landelijk niveau afspraken gemaakt over de koppeling van data die worden gegenereerd door onze systemen. Er is voor het MJOP van de VRI's en bijbehorende apparatuur structureel zo'n €75.000 op jaarbasis nodig. Voorgesteld wordt dit bedrag, in uitzondering op de andere voorstellen en vanwege de forse risico’s die kleven aan het (op termijn) niet onderhouden van deze installaties, structureel toe te kennen. Programma (bedragen x €1.000) Leefomgeving – meerjarig onderhoud verkeersregelinstallaties (ITS) - structureel
2022 75
2023 75
2024 75
2025 75
ICT hulpmiddelen voor de raad Als gevolg van het ICT-veiligheidsbeleid is het noodzakelijk onze raadsleden gebruik te laten maken van veilige ICT-hulpmiddelen zoals een beheerde laptop en mobiele telefoon. Dit vraagt een investering in hulpmiddelen die resulteert in een jaarlijkse structurele last van €32.000. Programma (bedragen x €1.000) Bedrijfsvoering – ICT-hulpmiddelen voor de raad - structureel
2021 18
2022 37
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 42
2023 32
2024 32
2025 32
Financieel gezond Inleiding Wij staan voor de belangrijke taken die we willen uitvoeren. Dat vraagt om een solide financieel beleid, waarmee risico’s kunnen worden opgevangen. Onze uitgaven worden aangepast aan de inkomsten die wij krijgen van het Rijk. Wij willen geen andere lastenverzwaringen dan trendmatige verhogingen.
Groei van de organisatie De groei van de organisatie, er is een toename van het aantal medewerkers, heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering. In de huidige systematiek groeit de bedrijfsvoering daar niet in mee, dit kan gevolgen hebben voor de dienstverlening, de efficiëntie en effectiviteit van de organisatie. Het verdient aanbeveling een systematiek te ontwikkelen waarmee de bedrijfsvoering meegroeit met de gewenste en gevraagde dienstverlening in een ‘trap-op / trap-af systematiek’, waarin tevens een minimaal benodigd basisniveau gewaarborgd is.
DVO Circulus Berkel (risico) In de eerste kwartaalrapportage 2021 is het DVO Circulus Berkel voor 2021 als risico van maximaal €500.000 aangegeven. Voor programma 3 gaat het daarbij om een risico van €366.000. Dit is het verschil tussen het in de gemeentelijke begroting beschikbare bedrag en de concept DVO van Circulus Berkel. Circulus Berkel heeft voorstellen voor bezuinigingen gedaan, maar geven daar bij aan dat er (mogelijk) sprake is van desintegratiekosten die gepaard gaan met deze bezuinigingen. De omvang daarvan is door hen (nog) niet berekend. Al jaren is sprake van overschrijdingen op deze DVO voor stadsreiniging en de DVO afval.. Tot en met 2020 zijn deze jaarlijks incidenteel binnen het programma opgelost. Die mogelijkheden zijn er echter niet meer in de begroting 2021. Verder loopt er op dit moment een toekomstverkenning buitenruimte, waarin gekeken wordt hoe het beheer en onderhoud van de buitenruimte het beste georganiseerd kan worden. Ook lopen er gesprekken met Circulus Berkel voor herziening van de DVO ingaande 2022. In hoe verre dit gaat bijdragen aan het passend krijgen van de DVO binnen onze begroting, is nog niet helder en vormt dus een risico. Binnen het programma Leefomgeving bestaat dus een risico van minimaal €366.000 voor de komende jaren.
Bij het programma Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt leidt dit ook tot een financieel risico van €63.000 binnen het DVO.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 43
DVO HGB (risico) In de derde kwartaalrapportage 2020 is gemeld dat de financiële situatie bij Het Groenbedrijf onder druk staat. De voorlopige prognose laat zien dat Het Groenbedrijf voor 2020 met een tekort van €422.000 afsluit. Dit is fors meer dan de begroting. Dit tekort is ten laste gebracht van de Algemene Reserve van Het Groenbedrijf die daarmee daalt van afgerond €1,5 miljoen naar €1,1 miljoen. De begroting 2021 sluit met een tekort van €167.000. In 2021 zal HGB trachten dit tekort taakstellend binnen de begroting op te lossen. Mocht dit (deels) niet lukken dan wordt een eventueel jaarrekening nadeel over 2021 ten laste van de Algemene Reserve van HGB gebracht. Ook hier is het wachten op de uitkomsten van het externe onderzoek, waardoor dit onderwerp eveneens als risico is aangemerkt. Op dit moment wordt onderzocht hoe om te gaan met het opdrachtgeverschap en kosten voor de verschillende taken openbare ruimte.
Parkeerexploitatie (risico) De parkeerexploitatie zoals opgenomen in het MPP (Meerjarig Perspectief Parkeren) staat onder druk. Twee specifieke ontwikkelingen zorgen voor een inhoudelijk en een financieel risico. Het betreft de kosten voor het gratis beschikbaar houden van de NS fietsenstalling (circa €86.000). De onderhandelingen met NS hierover lopen nog, maar zien hier een reëel financieel risico. Er wordt bezien of dit in de parkeerexploitatie opgevangen kan worden. In het Meerjarig Perspectief Parkeren (MPP) is geen rekening gehouden met groot onderhoud voor de Stadspoortgarage. Uit berekeningen van Vastgoed blijkt een jaarlijkse last voor groot onderhoud van circa €100.000 die niet binnen het MPP kan worden opgevangen. Verdere onderbouwing van het nut en de noodzaak hiervan kan ook gevonden worden in de recent opgestelde vastgoednota. Om een parkeergarage goed in stand te houden is regelmatig (groot) onderhoud nodig (structureel €100.000) anders leid dit tot kapitaalverlies en mogelijk tot technische risico’s. Voor nu wordt voorgesteld dit onderhoud uit te stellen tot de noodzaak of urgentie zich aandient. Dus hier lopen we een financieel en een technisch risico.
Accountantskosten (risico) In 2021 vindt de aanbesteding plaats voor een nieuwe accountant. Op basis van de marktontwikkeling verwachten wij een toename van de accountantskosten.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 44
Investeringsplanning Inleiding Vanuit de voorgaande jaren beschikken we nog over een lijst voorportaal investeringen. Afgelopen jaar heeft zich ondanks corona gekenmerkt door nieuwe ontwikkelingen en ambities. Duidelijk is geworden dat we rondom wonen en voorzieningen een grote opgave hebben. Ontwikkelingen in de Centrumschil, Keizerslanden en de Poort van Deventer worden integraal benaderd en de ambitie in deze gebieden is opgeschroefd. Een programma Fiets is vastgesteld. Om alle ambities waar te maken, zijn investeringen nodig. Dit maakte het noodzakelijk om de voorportaallijst een complete update te geven. Zo veel mogelijk investeringen uit de vastgestelde ambitiedocumenten zijn opgenomen in deze hernieuwde voorportaallijst. Een aantal resterende majeure projecten en opgaven uit de oude voorportaallijst blijft staan. Vergeleken met de voorportaallijst van de begroting 2021 zijn geen investeringen geschrapt. Enkele afzonderlijke investeringen zijn toegevoegd, te weten: • Verduurzaming gemeentelijk vastgoed; • Verkabeling van de hoogspanningsleidingen in Diepenveen; • Vervangen dak de Scheg; • IHP scholen en gymzalen; • Sporthal Bathmen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 45
Voorportaal investeringen De volledige lijst bestaat nu uit de volgende onderwerpen. • Wonen en voorzieningen; • Gebiedsprogramma Centrumschil inclusief de Kien; Parkeeropgave Centrumschil (capaciteitsuitbreiding mits noodzakelijk); Haveneiland en ondernemerskavels; Projecten binnenstad’; Cultuurvoorzieningen. • Gebiedsprogramma Keizerslanden; Capaciteitsvergroting kruisingen Oldenielstraat (bereikbaarheidsconclaaf); Rijbaanverdubbeling Oldenielstraat (bereikbaarheidsconclaaf). • Poort van Deventer; Infrastructuur rondom Poort van Deventer; Hoogwaardig openbaar vervoer. • Digitalisering en smart city; • Energietransitie en warmtetransitie; • IHP scholen en gymzalen; • 3e brug (bereikbaarheidsconclaaf); • Waterveiligheid en maatregelen IJssel (richting 2050); • Vergroten capaciteit/ vervanging sluiscomplex; • Programma Fiets; • Verduurzaming gemeentelijk vastgoed; • Vervanging dak Scheg; • Sporthal Bathmen; • Verkabeling hoogspanningslijnen Diepenveen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 46
Voorstellen Wonen en voorzieningen Op dit moment loopt het traject wonen en voorzieningen. De gemeenteraad heeft aangegeven een voorkeur te hebben voor scenario 4. De keuze voor dit scenario zal ook gepaard gaan met investeringen om de ambities te halen. Een deel van de benodigde investeringen maken al onderdeel uit van de voorportaallijst. Wellicht zijn er specifiek aanvullende investeringen nodig. De omvang van de benodigde investeringen wordt op een later moment bepaald. Niet alle woningontwikkelingen zijn rendabel. Om onze ambities waar te maken en ook voldoende woningen betaalbaar te hebben voor jongeren en sociale doelgroepen, zullen we bereid moeten zijn bij te dragen in onrendabele toppen van ontwikkelingen. De omvang van de benodigde investeringen wordt op een later moment bepaald.
Gebiedsprogramma de Centrumschil (incl De Kien) Op basis bestaande beleidskaders is een gebiedsprogramma Centrumschil opgesteld. De centrale ambitie is om Deventer in 2030 de meest aantrekkelijke woonstad in Nederland voor creatieve stedelingen te laten zijn. Het opwaarderen en versterken van het gemengde woonmilieu in en rondom de binnenstad biedt Deventer kansen om zich landelijk te profileren. Deventer heeft hier goud in handen door een relatief grote omvang van te transformeren gebieden. Deze gebieden zijn vaak oude industriële complexen of de ‘oude’ werklocaties van maatschappelijke voorzieningen. Deze locaties bieden de kans om nieuwe (gemengd) stedelijke milieus te creëren met een mix van wonen, werken en voorzieningen, waarbij het accent per gebied kan verschillen. Deze locaties zijn relatief dichtbij het centrum en het station en zijn hierbij in trek door hun veelheid aan stedelijke voorzieningen en goede fietsroutes naar centrum en buitengebied. Het gebiedsprogramma omvat een uitvoeringsprogramma van bijna € 90 miljoen. Hierin zijn projecten opgenomen die ondertussen in uitvoering zijn. Ook zijn enkele projecten opgenomen in de gehonoreerde subsidieaanvraag voor de woningbouwimpuls. De volgende investeringsblokken resteren: • Agenda Binnenstad; • Culturele voorzieningen; • Herontwikkeling industriële gebieden - Haveneiland; • Parkeeropgave Centrumschil; • De Kien.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 47
Projecten agenda binnenstad Bewoners en bezoekers zoeken in de binnenstad sfeer en beleving. Hiervoor zijn onmisbare ingrediënten: een onderscheidend en verrassend aanbod van winkels, horeca, culturele en toeristisch/recreatieve voorzieningen, een aangename ambiance en activiteiten. Daarbij zijn kwaliteit en uitstraling een voorwaarde. Het merendeel van deze ingrediënten is in Deventer ruim voor handen: het monumentale karakter van de binnenstad, het relatief grote aanbod van winkels met een ‘couleur locale’, de karakteristieke inrichting van de openbare ruimte en landelijk bekende evenementen zoals ‘Deventer op stelten’, het ‘Dickens festijn’ en de boekenmarkt. De binnenstad zal de komende jaren een transformatie moeten ondergaan van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Als gevolg van de coronacrisis zal deze transformatie moeten versnellen of we nu willen of niet. In de agenda binnenstad zijn diverse investeringsprojecten opgenomen: • Lebuïnuspleinen fase 2 Nieuwe Markt: €2,0 miljoen; • Masterplan Verlichting: €2,0 miljoen; • Stad aan de IJssel: €6,0 miljoen (Entrees en Welle met stadsbalkons); • Herinrichting Broederenplein: €2,0 miljoen; • Fietsvoorzieningen (parkeren, routering en verhuur): €4,0 miljoen (waarvan €0,4 miljoen gedekt). Culturele voorzieningen De omvang van culturele voorzieningen past reeds bij onze ambitie.
Belangrijk is dat instellingen die interessant zijn voor inwoners blijven bestaan. Met name de situaties rondom de podiumkunsten zijn hierbij zorgelijk. Op dit moment lopen locatiestudies naar een nieuwe locatie voor het Burgerweeshuis. Ook verbouwen op de bestaande locatie is nog een optie. De uitwerking van onze ambitie voor de culturele sector is uitgewerkt in een nieuwe visie op de cultuurinstellingen. Een rijk cultureel leven is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor inwoners. Meer mensen die wonen in en rondom de binnenstad kunnen dan weer zorgen voor meer financiële basis voor de huidige instellingen. Herontwikkeling industriële gebieden - Haveneiland Deventer biedt kansen voor een uniek vestigingsklimaat, met de ligging aan de IJssel en de nabijheid van de binnenstad als aantrekkelijke en inspirerende werkomgeving. Het Havenkwartier en het Rotokwartier vormen de schakel tussen de binnenstad en groot Bergweide, hier bieden we ruimte voor meer stedelijkheid en een brede mix van functies. Begin 2021 komt een nieuw beleidskader beschikbaar, te weten het ontwikkelbeeld voor Bergweide 3, Bergweide 4 en het Havenkwartier. Voor de ontwikkeling van de Roto Smeets locatie is een handelingsperspectief gemaakt. De verwachting is dat deze ontwikkeling anterieur kan plaatsvinden zonder aanvullende financiering vanuit de gemeente.
In het document ‘Havenkwartier in de stadsassenzone’ zijn in 2013 ten behoeve van de Ontwikkelagenda Overijssel – Stedendriehoek – Deventer de kansen rond het Havenkwartier in beeld gebracht. Project 1 (Hanzeweg) en 2 (Mr. HF de Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 48
Boerlaan) zijn nu in uitvoering. De woningbouw in het Havenkwartier is onrendabel en wordt gesteund met middelen vanuit het Rijk (1e tranche woningbouwimpuls). Het Haveneiland is de laatste in de rij. Bij de herijking Groot Bergweide is voorgesteld het haveneiland te ontwikkelen in co-creatie met ondernemers. Toch zal de ontwikkeling van het Haveneiland een onrendabele top kennen. Ongeacht de uitkomst van verdere samenwerking, zijn om de ontwikkeling van het gebied Haveneiland te versnellen investeringen nodig. Er zijn een paar rand voorwaardelijke investeringen in beeld: • Bodemsanering oude BP-locatie • Eventueel aanvullende ontsluiting naast de St. Olafstraat • Verbeteren/ versterken kadeconstructies. Voorlopig ramen we het benodigde bedrag op €7,0 miljoen. Parkeeropgave Centrumschil (capaciteitsuitbreiding mits noodzakelijk) De eindoplossing voor het parkeren in de binnenstad was voorzien in een bebouwde voorziening in het Sluiskwartier. Door de nieuwe ontwikkelfasering van het Sluiskwartier, is de eindoplossing niet meer in beeld. Om toch in voldoende parkeren te voorzien, is het noodzakelijk dat de Brinkgarage permanent blijft staan en dat parkeren op de Melksterweide bij de Worp planologisch mogelijk is. Dit is gelukt. Op 2 januari 2019 is het Grote Kerkhof autovrij gemaakt.
Op basis van de huidige verwachtingen is er voldoende alternatieve parkeerruimte in de binnenstad. Als er zich toch parkeerknelpunten voordoen, is in het bestuursakkoord opgenomen dat wordt gezocht naar mogelijkheden om het parkeren uit te breiden. De ontwikkelingen in de Centrumschil stagneren veelal bij onderhandelingen over de parkeeroplossing of de beoogde parkeerbijdrage (obv de nota parkeernormen). Beleidsmatig loopt al een project om te kijken of we als gemeente naar een nulnorm kunnen. Dit neemt niet weg dat voldoende parkeercapaciteit beschikbaar moet zijn. Specifiek ontwikkelt zich rondom de stadscampus een parkeerdiscussie. De (grote) investering voor een dergelijke voorziening in een bebouwde historische omgeving, kan niet (geheel) gefinancierd worden vanuit de parkeerexploitatie (besluitvorming MPP).
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 49
De Kien In het gebied rondom de vernieuwde stationsomgeving en de Handelskade/ Buitengracht zijn kantoren, kennisintensieve bedrijven en onderwijsinstellingen gevestigd die kunnen doorontwikkelen naar een stadscampus, de Kien. De Kien zien we als dé kantoren- en onderwijslocatie van Deventer, waar de kennisen open informatiestad zich toont. We streven naar een levendig milieu, dat stimuleert tot interactie en innovatie. We dagen onze partners uit om het standaard vastgoed aan weerszijden van de Buitengracht door te ontwikkelen binnen het concept van de Kien. Daarnaast willen we met hen de kwaliteit van de publieke ruimte verbeteren. Hergebruik, transformatie en verduurzaming van bestaand vastgoed, maar ook sloop en herbouw zijn mogelijk. Detailhandel, horeca en bedrijven zijn hier alleen mogelijk als service voor reizigers, studenten en werknemers van de daar gevestigde bedrijven. Deze voorzieningen moeten kortom specifiek bijdragen aan het concept van de Kien. Daarnaast is een zekere menging met wonen mogelijk. Dit zal de levendigheid van het gebied ten goede kunnen komen, maar mag geen afbreuk doen aan het functioneren van een stadscampus als de plek voor kantoren en onderwijsinstellingen. De openbare ruimte van de stadscampus heeft aandacht nodig, dat vraagt om een investering.
Met name rond de Handelskade/ Buitengracht is de verblijfskwaliteit matig en voelt de binnenstad ver weg. We willen met onze partners de kwaliteit verbeteren en programmatisch en fysiek veel meer verbinding tussen de binnenstad en de stadscampus tot stand te brengen. Ook krijgt de snelfietsroute hierin een prominente plek. Het geraamde investeringsbedrag is €2,0 miljoen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 50
Gebiedsprogramma Keizerslanden van Oldenielstraat Als uitwerking van het ambitiedocument „Deventer: een bericht aan de Stad‟ (2010) is een bereikbaarheidsconclaaf georganiseerd waarin maatregelen voor negen samenhangende kwesties zijn geformuleerd. Afgelopen jaren zijn al diverse projecten uitgevoerd. Eén van de grootse resterende opgaven is de verkeerssituatie rondom de van Oldenielstraat. De van Oldenielstraat is nu al een verkeerskundig knelpunt. Deventer heeft de ambitie om alleen al in Keizerslanden vanaf 2021 ruim 1400 woningen toe te voegen (inclusief Steenbrugge). Dit verhoogt de druk op de Oldenielstraat nog meer. Daarnaast willen we het doorgaand verkeer over de Welle ontmoedigen; autoluwer maken. Zo willen we de binnenstad en de IJssel meer met elkaar te verbinden (Stad aan de IJssel). Dit verkeer zal via de stedelijke ring waarvan de van Oldenielstraat onderdeel uitmaakt, geleid moeten gaan worden. Uit een verkeerstechnische studie is gebleken dat het vanuit de verkeerscapaciteit bezien noodzakelijk is de rijbaan tussen de kruisingen Hoge Hondstraat en Brinkgreverweg te verdubbelen. Dit heeft ingrijpende sociale en stedenbouwkundige consequenties. De kruisingen moeten worden vergroot, dat heeft ruimtelijke impact. Alle werkzaamheden zijn geraamd op een bedrag van €12 miljoen. Vanuit programma Leefomgeving is een investeringsbudget beschikbaar van €2,875 miljoen.
Poort van Deventer Innovatie en toekomstbestendigheid zijn belangrijke onderdeel van het ondernemerschap dat we overal in het werklandschap tegen komen. Langs het eerste deel van het Hanzetracé (komende vanaf de A1) bevinden zich onze bedrijventerreinen. Het totale gebied omvat eén van de grootste aaneengesloten bedrijventerreinen in Oost-Nederland. Hier is een mix van grootschalige en diverse functies aanwezig. Samen met het bedrijfsleven werken we aan bedrijventerreinen die klaar zijn voor de toekomst. We investeren in energietransitie, herontwikkeling van verouderde deelgebieden, energietransitie, de beroepshaven en duurzame mobiliteit/bereikbaarheid, zodat de bedrijventerreinen van nu hun waarde ook in de toekomst behouden. Door de dynamiek kunnen bedrijven elkaar versterken. In het uitvoeringsprogramma is een budget beschikbaar van €2,0 mln. Hiervoor zijn de projecten geprogrammeerd. Op het S/park (oud AKZO terrein) ontwikkelen we een campus voor startups en bedrijven in de veeleisende en hoog reactieve chemie en technologie. De voormalige gasfabriek is een centrum van innovatieve startups. Marktpartijen slaan hier de handen ineen. Voor het Hartenaasje sturen we op de ontwikkeling van een bijzondere ‘buitendijkse’ locatie met ondersteunende faciliteiten en diensten voor de oude terreinen van de gasfabriek en AKZO.
Genoemde gebieden moeten zich zo ontwikkelen dat deze qua functies iets zeggen over Deventer. We faciliteren de dynamiek van afzonderlijke bedrijven en nodigen hen uit om zich te profileren. De voormalige terreinen van de gasfabriek en AKZO zijn verbonden met de ‘Centrumschil’ via de Zutphenseweg/Mr. De Boerlaan en de Handelskade. De ontwikkelingen van de Centrumschil liggen geografisch rondom deze wegen. Langs deze as vestigen zich kennisintensieve bedrijven. Deze entree van de stad moet stedenbouwkundig zich ook meer ontwikkelen naar een zichtbare Kennisas. Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 51
Infrastructuur rondom Poort van Deventer Om het gebied rondom McDonalds en Postillion (Bergweide 5.2) te ontwikkelen, zijn infrastructurele maatregelen nodig. Als op termijn de publiek-private ontwikkeling van de Poort van Deventer (waaronder het Open Innovation Centre op het Akzoterrein) succesvol gaat verlopen, is deze oplossing niet meer afdoende. Kosten voor een nieuwe lusstructuur met nieuwe aansluitingen, worden globaal geraamd op €2 miljoen (exclusief de benodigde aankoop van gronden, reeds in achterliggende grondexploitaties opgenomen investeringen en overige flankerende maatregelen). Daarnaast zijn ingrepen nodig op de kruisingen zelf (langzaam verkeer naar tunnels of bruggen) om meer capaciteit te krijgen voor het verwerken van snel verkeer. De totale kosten zijn nog niet exact te ramen. Daarmee is onze inzet een cofinanciering in de totale publiek-private investering, die binnen de ontwikkeling van de Poort van Deventer de komende jaren wordt uitgewerkt. Op korte termijn zijn ook al maatregelen nodig. De huidige capaciteit zit aan zijn maximum, terwijl er wordt gekeken naar de realisatie van een carpoolplek nabij het motel als vervanging van de carpoolplek die is vervallen door de verbreiding van de A1. Dat zorgt voor meer verkeer. Eind 2021 komt een onderzoek beschikbaar waarin de noodzakelijke verkeerskundige maatregelen zijn opgenomen.
De verwachte benodigde investeringen moeten nog worden geraamd. Hoogwaardig Openbaar Vervoer Centraal hierbij staat de as (Zutphenseweg, Mr. H.F. de Boerlaan, Handelskade). De gebiedsontwikkelingen in de Centrumschil zijn allemaal gerelateerd aan deze as. Vanwege de kennisintensieve bedrijven die aan deze as liggen, noemen we deze as ook wel de Kennis-as. Deze as had in het verleden een pure verkeersfunctie. Meer en meer zal de Kennis- as zich ontwikkelen naar een hoogwaardige openbaar vervoer functie. Hiervoor zijn investeringen nodig. Er worden twee grote investeringen voorzien: • Transferium €2,5 miljoen; • Hoogwaardig openbaar vervoer verbinding €3,0 miljoen. De kosten zijn sterk afhankelijk van de definitieve planvorming.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 52
Digitalisering en Smart city De digitalisering van de maatschappij gaat in rap tempo door. Digitalisering vormt een wezenlijke wijziging van hoe onze samenleving functioneert. Enerzijds worden onze inwoners steeds zelfstandiger en hebben de vrijheid en technologie om zich heen om te bepalen wat zij zelf willen. Dit heeft ook een keerzijde als poppen en smart tv's meeluisteren met wat wij zeggen. Robot toepassingen bij de zorg van mensen roept de vraag op of we recht hebben op menselijk contact. De virtuele en fysieke wereld raken volledig met elkaar verweven. Er is sprake van toenemende kruisbestuiving van data, netwerken en hardware. Als gemeentelijke overheid komt deze ontwikkeling hard op ons af. Het vergt inspanning van de gemeente Deventer om deze digitalisering in goede banen te leiden. De technologische ontwikkeling biedt namelijk ook veel kansen voor onszelf. Daarnaast zijn er zorgen dat groepen inwoners met deze steeds sneller ontwikkelende maatschappij niet meer mee kunnen. Voor hen moet de gemeentelijke overheid de achtervang en steun zijn om hen te helpen. Wij willen hier nadrukkelijk aandacht voor hebben. Als gemeentelijke overheid zullen we dus mee moeten in de veranderende eisen die aan ons worden gesteld. Onze dienstverlening moet hierop worden aangepast en we zullen inwoners en bedrijven moeten faciliteren in hun ontwikkeling waar mogelijk.
We streven naar een volledig digitale gemeentelijke dienstverlening. Belangrijk is wel dat inwoners zelf regie hebben over welke data over hen beschikbaar is. Hier investeren we verder in, zowel in het ruimtelijke, sociale domein als op het vlak van de dienstverlening. De technologische ontwikkeling biedt ook veel kansen voor onszelf. Met geavanceerde verlichting kunnen we de aantrekkelijkheid van de binnenstad vergroten. Data vanuit onze verkeerslichten staan direct en open ter beschikking. En onze verkeerslichten worden direct bijgestuurd op basis van data van verkeersstromen. Deventer heeft de ambitie deze nieuwe technieken ten volle te benutten. Het verzamelen van data moet wel veilig, doordacht en volgens de regels gebeuren. Het combineren van gegevens en de manier waarop informatie ons stuurt, verdienen onze permanente aandacht. Hiervoor is nieuwe expertise nodig. Door de ambitie vanuit de i-visie en door genoemde maatschappelijke ontwikkelingen rondom internet en data zullen op termijn forse investeringen nodig zijn op het gebied van de informatiehuishouding. Deze investeringen slaan terug op alles in de organisatie van de kwaliteit en kwantiteit van de ambtelijke capaciteit, de hardware en de software bij zowel bedrijfsvoering als bij de business (de primaire processen).
Een paar belangrijke ontwikkelingen die op dit moment spelen zijn: • Toekomst Gericht Werken (TGW); • Datagestuurd Werken (DGW); • Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). De komende jaren verwachten we meer noodzakelijke investeringen. De primaire processen zullen veranderen. Als we hierop niet inspelen, zullen we in de toekomst geconfronteerd worden met hoge desintegratiekosten om opgelopen achterstanden in te lopen. Een gefaseerde en goed geprogrammeerde aanpassing van onze processen heeft ook voordelen. Hierbij moeten we wel bereid zijn buiten bestaande kaders te denken. Een fundamenteel andere inrichting van processen kan leiden tot een efficiëntere en effectievere uitvoering. Hiermee wordt capaciteit vrijgespeeld. Deze capaciteit is hard nodig om de Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 53
negatieve maatschappelijke consequenties van digitalisering op te vangen. Dit kan gebeuren door meer maatwerk (bij regelingen), meer dienstverlening en begeleiding (voor inwoners die moeite hebben met de digitalisering) en meer inzet bij complexere taken (integrale gebiedsontwikkeling). Op basis van de i-visie zijn per domein uitvoeringsplannen opgesteld. Deze plannen zijn vertaald in financiële consequenties. De autonome ontwikkelingen zijn opgenomen in de kaderbrief. Overige investeringen uit de uitvoeringsplannen worden opgenomen in deze voorjaarsnota. De totaal benodigde investeringen in de komende jaren worden geraamd op €750.000.
Energietransitie De grootste opgave waar we als maatschappij voor staan, is de energietransitie en de warmtetransitie. Dit heeft ook grote financiële impact. Dit kan niet naar verwachting niet zonder rijksmiddelen. De gemeente zal zelf nauwelijks investeren. Zo zal de opwekking van energie CO2 neutraal moeten plaatsvinden. Dit betekent ook dat we een andere infrastructuur nodig hebben om de opgewekte energie op het juiste moment op de juiste plek te krijgen. Ook het aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving vraagt forse investeringen van bedrijven, particulieren en corporaties. Dit kan naar verwachting niet zonder rijksmiddelen. De gemeente zal zelf nauwelijks investeren in hardware voor de grootschalige energieopwekking (wind/zon) of de warmtetransitie. Dat is voor de warmtetransitie met name aan particuliere huisbezitters, beleggers en corporaties en eigenaren van warmtenetten. Energieleveranciers staan aan de lat voor verzwaring van het netwerk en commerciële partijen of energiecoöperaties investeren in de aanleg en exploitatie van windmolens en zonneparken. Uitzondering is de aanleg van het Slimme Warmtenet in Zandweerd. De raad heeft in oktober 2020 besloten tot een gemeentelijke investering in de aanleg.
De gemeentelijke rol bij energietransitie en warmtetransitie is faciliteren, initiëren, aan te jagen of (ruimtelijke) kaders te geven, zodat de doelstellingen voor de warmtetransitie en grootschalige energieopwekking gerealiseerd kunnen worden. Hiervoor zijn heel veel exploitatiemiddelen voor nodig (capaciteit en geld), maar dus geen separate investeringsmiddelen.
Bereikbaarheidsconclaaf Als uitwerking van het ambitiedocument „Deventer: een bericht aan de Stad‟ (2010) is een bereikbaarheidsconclaaf georganiseerd waarin maatregelen voor negen samenhangende kwesties zijn geformuleerd. Afgelopen jaren zijn al diverse projecten uitgevoerd. Op de lange termijn wordt nog een aanvullende investering voorzien, te weten de aanleg van een derde brug.
Waterveiligheid en maatregelen IJssel (richting 2050) Nieuwe landelijke waterveiligheidsnormering zullen op lange termijn > 2050 gevolg hebben voor hoe rond de binnenstad de waterveiligheid kunnen garanderen. Tegelijkertijd spelen daar de nodige die van invloed kunnen zijn op lokale waterstanden en waterkeringen. Zoals ontwikkelingen met betrekking tot de binnenvaart. Ook hebben we aandacht voor klimaatadaptatie bij ruimtelijke ontwikkelingen. Op lange termijn zijn investeringen in waterveiligheid nodig.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 54
Vergroten capaciteit/vervanging sluiscomplex Als gevolg van de ontwikkeling van de Haven, wordt duidelijker dat de functionele capaciteit van de sluis beperkt is. De maximale schepen op de IJssel (CEMT klasse Va) zijn groter dan de afmetingen van de sluiskolk. Daarnaast komt over 10 tot 20 jaar het einde van de levensduur van het sluiscomplex in zicht. Gezien de ambities rond de haven, de ontwikkeling van de logistiek, de problematiek rondom waterveiligheid en klimaat- en duurzaamheidsopgave, moet het vergroten / vervangen van het sluiscomplex worden opgepakt. De benodigde middelen zijn zo groot, dat we tijdig moeten gaan reserveren. Daarnaast kunnen we deze investering nooit alleen doen. Er zijn in Nederland zeer weinig gemeenten die een volwaardig sluiscomplex in een primaire waterkering moeten onderhouden (en vervangen). Het rijk, provincie, regio en het bedrijfsleven zullen moeten bijspringen.
Programma Fiets Het college heeft het programma fiets vastgesteld voor de periode 2021-2025. De afgelopen jaren is veel energie gestoken in het op peil brengen van het fietsnetwerk omdat de fiets hét vervoermiddel is voor in en buiten de gemeente. Binnen de meerjarenprogrammaring van zowel wegonderhoud als investeringen op gebied van infrastructuur, heeft de fiets altijd een prominente plek. Vanzelfsprekend betekent het inpassen van fietsinfrastructuur in de bestaande, soms historische omgeving ook het doen van compromissen. Er ligt een grote opgave om de lijn van de afgelopen jaren voort te zetten en bij voorkeur zelfs een impuls te geven. De ambitie om in toekomst ‘dé slimme gemeente van Overijssel op gebied van positieve gezondheid en duurzame bereikbaarheid’ te worden vraagt om een schaalsprong in kwaliteit en investeringen. De focus ligt hierbij op de fiets in het economisch verkeer. Fietsen moet vanzelfsprekend worden naar werk, winkel en school. De kracht van het fietsbeleid ligt in de combinatie van maatregelen, op fysiek vlak én in gedrag, gebruikmakend van ontwikkelingen op gebied van intelligente verkeerssystemen en datagebruik. De fiets als hoofd-, voor- en natransport kan, al of niet in de vorm van deelmobiliteit, de logische stap worden naar een duurzaam bereikbare en gezonde Deventer samenleving. De totale ongedekte investering, bedraagt €75 miljoen.
De grootste projecten uit deze lijst zijn: • Fietspad spoorbrug IJssel €16,0 miljoen; • Fietsbrug IJssel F1 parallel langs A1 €20 miljoen; • Spoor- en wegkruising Siemelinksweg langs Schipbeek €10 miljoen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 55
Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Bij het behandelen van de Begroting 2020 heeft de raad de motie “Verduurzaming gemeentelijk vastgoed” aangenomen. Daarin is de opdracht aan het college meegegeven om een plan van aanpak verduurzaming kernbezit op te stellen, onder andere vanwege de voorbeeldfunctie die de gemeente heeft voor bedrijven en particulieren in de verduurzamingsopgave van vastgoed. Dit is inmiddels uitgewerkt in een routekaart, portefeuillestrategie en een investeringsprogramma voor de periode 2022-2030. Doelstelling volgens de klimaatwet en uitwerking in de sectorale routekaart gemeentelijk maatschappelijk vastgoed is om in 2050 nagenoeg energieneutraal te zijn. Daarvoor moet de CO2 uitstoot met 3,3% teruggedrongen worden. Om het totale gemeentelijke kernbezit (incl. onderwijshuisvesting en sportbedrijf) dat verwarmd wordt (ruim 120 panden) in 2050 energieneutraal te krijgen is een investering van ongeveer 45 miljoen netto nodig. Om op koers te liggen voor een energieneutraal vastgoed in 2050, is in de periode 2022-2030 een CO2 reductie van 33% nodig. Dat betekent een investering van bruto circa 21,2 miljoen. Netto betekent dit een investering van circa €14,9 miljoen (jaarlijks €1,65 miljoen), omdat een deel van de maatregelen terugverdiend kan worden door een lagere energierekening (15%) en een deel gedekt kan worden uit de groot onderhoudsbudgetten (15%).
Dat betekent dat 70% van de investeringen onrendabel zijn. De structurele kapitaallast loopt op van €120.000 in 2023 tot ruim €1,1 miljoen in 2031. Daarnaast is structureel €80.000 nodig voor energiemonitoring, coaching van energieverbruik door gebruikers, het inregelen van de installaties en projectleiding. In het meerjarig perspectief ziet het investeringsprogramma er als volgt uit: (bedragen x €1.000)
Investering eenmalig - Jaarlijks - Cumulatief Exploitatie structureel - Kapitaallasten - Apparaatslasten Totaal
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
1.650 1.650
1.650 3.300
1.650 4.950
1.650 6.600
1.650 8.250
1.650 9.900
1.650 11.550
1.650 13.200
1.650 14.850
0 0
80 80
120 80 200
240 80 320
370 80 450
490 80 570
610 80 690
740 80 820
860 80 940
990 80 1.070
1.110 80 1.190
Bij het vaststellen van de routekaart is een budget van €160.000 vrijgegeven, dat was vrijgevallen uit het stadhuiskrediet. Inschatting nu is dat vanuit dat budget voor de jaarschijf 2022 voldoende middelen resteren voor energiemonitoring, coaching, inregelen van installaties en projectleiding.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 56
Verkabeling hoogspanningslijnen Diepenveen De gemeenteraad heeft bij de begroting 2021 een motie aangenomen om onderzoek te laten doen door Tennet naar het ondergronds brengen van hoogspanningslijnen in Diepenveen. Inmiddels liggen er eerste resultaten van een haalbaarheidsonderzoek met een aantal tracés voor Diepenveen. De gemeente zal mee moeten investeren in de planvoorbereiding en in aanlegkosten in een kostenverhouding van 80% van de kosten voor Tennet, 10% voor de provincie Overijssel en 10% voor de gemeente Deventer. De verwachte investering voor Diepenveen bedraagt circa €23 miljoen, gemeentelijke aandeel op basis van 10% is dan €2,3 miljoen. Het verwachte jaar van investering is 2024-2025.
Vervangen dak de Scheg Het dak van de Scheg is aan vervanging toe. Het dak is bijna 30 jaar oud en inmiddels zodanig beschadigd dat deze vernieuwd moet worden. Ook voldoet het dak van het zwembad niet meer aan de huidige eisen van duurzaamheid, wat leidt tot fors warmteverlies. Vervanging levert besparing aan energieverbruik op, zeker in combinatie met zonnepanelen. De kosten van deze investering worden de komende tijd duidelijk, een eerste indicatie is een investering van rond de €4,0 miljoen. In 2020 zullen binnen de bestaande middelen noodzakelijke reparaties worden uitgevoerd.
IHP Scholen en Gymzalen Een nieuw integraal huisvestingsplan voor scholen en gymplokalen wordt de komende periode samengesteld. Dat geeft inzicht in de benodigde investeringen voor diverse scholen en gymlokalen tot 2029. Een eerste inschatting is dat het gaat om een meerjarige investering van in totaal circa €25,0 miljoen.
Sporthal Bathmen Bij de begroting 2021 is besloten tot een investering van €6,0 miljoen voor nieuwbouw van de sporthal in Bathmen. Dit is vertaald in het opvoeren van kapitaallasten vanaf 2024 te dekken uit algemene middelen. Uit de nadere planuitwerking blijkt dat de 1-op-1 vervanging van de huidige sporthal in Bathmen niet toekomstbestendig is. Hiervoor was In de begroting €6,0 miljoen gereserveerd in de begroting. Voor de opzet van de dorpsvariant inclusief de integratie van de gymzaal, is aanvullend een investering van €3,6 miljoen nodig.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 57
Samenvatting
• • • • • • • •
Voorportaallijst (bedragen x €1.000) Wonen en voorzieningen Gebiedsprogramma Centrumschil inclusief de Kien
Korte termijn
Middellange termijn pm
Lange termijn pm
Agenda Binnenstad Culturele voorzieningen Herontwikkeling industriële gebieden - Haveneiland Parkeeropgave Centrumschil De Kien Gebiedsprogramma Keizerslanden
5.600
7.000 12.700 7.000
3.000
pm
9.125
Oldenielstraat Poort van Deventer Infrastructuur rondom poort van Deventer Hoogwaardig Openbaar Vervoer Digitalisering en smart city Energietransitie Bereikbaarheidsconclaaf – 3e brug Waterveiligheid en maatregelen IJssel Vergroten capaciteit / vervanging sluiscomplex Programma fiets Verduurzaming gemeentelijke vastgoed Verkabeling hoogspanningslijnen Diepenveen Vervanging dak de Scheg IHP Scholen en Gymzalen Sporthal Bathmen
pm 2.500 750
14.000 6.600 2.300 4.000
15.000 8.250
25.000 3.600
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 58
3.000
pm pm pm 46.000
Programma's Burger en bestuur Inhoudelijke afwijkingen Wijzigingen deze periode Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Deventer 2040
0.1 Bestuur
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Capaciteit inwoner aan zet
0.2 Burgerzaken
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Versterking kabinet
0.1 Bestuur
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Accountantskosten
0.1 Bestuur
Risico
Dekking (nog) niet van toepassing Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Adreskwaliteit
0.2 Burgerzaken
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 59
Financiële aanpassingen Exploitatie (bedragen x€1.000) Primitieve begroting
Begrotingswijzigingen
Begroting na wijzigingen
Wijzigingen deze periode
Begroot cumulatief
Lasten
7.411
761
8.172
0
8.172
Baten
1.281
0
1.281
0
1.281
Saldo
-6.130
-761
-6.891
0
-6.891
Exploitatie: Specificaties wijzigingen deze periode (bedragen x €1.000) Onderwerp
2021
2022
2023
2024
2025
Adreskwaliteit
Lasten
0
75
0
0
0
Capaciteit inwoner aan zet
Lasten
0
50
0
0
0
Deventer 2040
Lasten
0
60
0
0
0
Versterking kabinet
Lasten
0
100
100
0
0
0
285
100
0
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
0
0
0
0
0
Saldo
0
-285
-100
0
0
Totaal lasten Baten
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 60
Reserves (bedragen x€1.000) Primitieve begroting
Begrotingswijzigingen
Begroting na wijzigingen
Wijzigingen deze periode
Begroot cumulatief
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Putting uit reserves
0
427
427
0
427
Saldo
0
427
427
0
427
Primitieve begroting
Begrotingswijzigingen
Begroting na wijzigingen
Wijzigingen deze periode
Begroot cumulatief
Uitgaven tlv voorzieningen
310
0
310
0
310
Inkomsten tgv voorzieningen
385
0
385
0
385
Saldo
75
0
75
0
75
Voorzieningen (bedragen x€1.000)
Standenregister Exploitatie (bedragen x €1.000) Programma
Besloten via
Lasten
Baten
Saldo Document
Burger en bestuur
Begroting 2021
7.411
1.281
-6.130 Begroting 2021
3e kwartaalrapportage 2020
394
0
-394 3e kwartaalrapportage 2020
4e kwartaalrapportage 2020
33
0
-33 4e kwartaalrapportage 2020
1e kwartaalrapportage 2021
334
0
-334 1e kwartaalrapportage 2021
8.172
1.281
Totaal programma
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 61
-6.891
Reserves (bedragen x €1.000) Programma
Besloten via
Lasten
Baten
Burger en bestuur
Saldo Document
3e kwartaalrapportage 2020
0
394
394 3e kwartaalrapportage 2020
4e kwartaalrapportage 2020
0
33
33 4e kwartaalrapportage 2020
Totaal programma
0
427
427
Voorzieningen (bedragen x €1.000) Programma
Besloten via
Lasten
Baten
Burger en bestuur
Begroting 2021
310
385
75 Begroting 2021
Totaal programma
310
385
75
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 62
Saldo Document
Openbare orde en veiligheid Inhoudelijke afwijkingen Wijzigingen deze periode Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Uitvoering BIBOB
1.2 Openbare orde en veiligheid
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Bodycams handhaving
1.2 Openbare orde en veiligheid
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Inzet duo boa's
1.2 Openbare orde en veiligheid
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Planvorming openbare ruimte Beestenmarkt
2.1 Verkeer en vervoer
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Openbare ruimte Beestenmarkt
2.1 Verkeer en vervoer
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Omschrijving
Taakveld
Soort afwijking
Kamerverhuur
1.2 Openbare orde en veiligheid
Nieuw beleid
Verrekening met algemene middelen Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 63
Financiële aanpassingen Exploitatie (bedragen x€1.000) Primitieve begroting
Begrotingswijzigingen
Begroting na wijzigingen
Wijzigingen deze periode
Begroot cumulatief
Lasten
11.519
195
11.714
0
11.714
Baten
943
-80
863
0
863
Saldo
-10.576