2021-1302 Voorjaarsnota 2021
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 1
Voorjaarsnota 2021
Inhoudsopgave Voorwoord ........................................................................................................................................................................................................................................ 4 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................ 5 Financiën .......................................................................................................................................................................................................................................... 6 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................... 6 Afwegingskader ................................................................................................................................................................................................................. 17 Deventer werkt: Een sterke economie met groeiend arbeidsperspectief en voldoende en passende woningen ............................................................
22 Duurzaam Deventer: samen op weg naar schone, niet fossiele energie ......................................................................................................................... 27 Oog voor elkaar: een vitale samenleving waar iedereen mee kan doen .......................................................................................................................... 29 Levendig Deventer: een rijke en verrijkende cultuur ......................................................................................................................................................... 30 Samenwerken en samen leven: meer verbinding en veiligheid........................................................................................................................................ 35 Financieel gezond ............................................................................................................................................................................................................. 43 Investeringsplanning ......................................................................................................................................................................................................................
45 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................. 45 Voorstellen ........................................................................................................................................................................................................................ 47 Programma's .................................................................................................................................................................................................................................. 59 Burger en bestuur ............................................................................................................................................................................................................. 59 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................................................................................................................. 63 Leefomgeving ....................................................................................................................................................................................................................
67 Milieu en duurzaamheid .................................................................................................................................................................................................... 73 Ruimtelijke ontwikkeling .................................................................................................................................................................................................... 76 Herstructurering en vastgoed ............................................................................................................................................................................................ 80 Inkomens-voorziening en arbeidsmarkt ............................................................................................................................................................................ 86 Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 2
Meedoen ........................................................................................................................................................................................................................... 89 Jeugd en onderwijs ........................................................................................................................................................................................................... 94 Economie en internationaal beleid .................................................................................................................................................................................... 98 Kunst en cultuur .............................................................................................................................................................................................................. 102 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................................................................................ 106 Algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................................................................................................................
113 Resultaatbestemming .................................................................................................................................................................................................................. 118 Resultaatbestemming ..................................................................................................................................................................................................... 118 Standenregister reserves ................................................................................................................................................................................................ 119 Paragrafen.................................................................................................................................................................................................................................... 124 Grondbeleid ..................................................................................................................................................................................................................... 124 Weerstandsvermogen en risicomanagement .................................................................................................................................................................
127 Bijlagen......................................................................................................................................................................................................................................... 139
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 3
Voorwoord Nederland komt uit de coronacrisis en veel is nog onzeker over het herstel. Als gemeente zijn we voor onze financiën sterk afhankelijk van de budgetten die we van het Rijk krijgen. Door onduidelijkheid bij het Rijk is er grote onzekerheid bij gemeenten over de periode na 2022. Ook al kan het beeld voor Deventer uiteindelijk zowel positief als negatief uitpakken, voor nu betekent het dat er geringe structurele ruimte is voor nieuw beleid. Als het college kijkt naar de opgaven voor onze stad, dorpen en platteland, dan zien we een veerkrachtige gemeente, die staat te trappelen om met lef en liefde veel zaken aan te pakken. Van verouderde bedrijventerreinen tot energietransitie, van woningbouw tot onderwijshuisvesting, van het versterken van het gewone leven van onze kinderen en kwetsbare inwoners tot het verminderen van overlast en het versterken van veiligheid. Deventer is financieel solide, met een sluitende begroting en voldoende weerstandsvermogen. Daarnaast hebben we gelukkig een bedrag van ruim negen miljoen euro incidenteel beschikbaar. Wij kiezen er daarom voor een aantal zaken nieuw beleid de komende twee jaren incidenteel geld vrij te geven, in afwachting van bijvoorbeeld rijksmiddelen voor structurele dekking. Het biedt een volgende gemeenteraad ook de ruimte om eigen afwegingen te maken voor de komende bestuursperiode.
Samen met het college kijk ik uit naar de bespreking van deze Voorjaarsnota 2021 met de gemeenteraad. Liesbeth Grijsen Wethouder Financiën
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 4
Inleiding Het afgelopen jaar stond vooral in het teken van het hoofd bieden aan de impact van corona op de Deventer samenleving. Zo hebben we uitvoering gegeven aan de diverse Rijksregelingen en compensatiemiddelen om onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners te ondersteunen en zijn we zorgvuldig omgegaan met prestaties die door de beperkende maatregelen niet konden worden geleverd door contractpartners. Nu er weer zicht komt op heropening van de samenleving, willen we de Voorjaarsnota benutten om investeringen te om uiteindelijk beter uit de coronacrisis te komen. We willen hier ook markeren dat we het afgelopen jaar, ondanks het vele thuiswerken en de beperkende maatregelen, ons collegeprogramma hebben kunnen uitvoeren met lokale partners en in nauwe samenwerking met uw raad. We hebben zo verder gebouwd aan de opgaven om Deventer krachtiger maken. Alleen een sterk Deventer kan écht sociaal en duurzaam zijn en blijvend ontwikkelen. We hebben het voorrecht om in één van de oudste en mooiste steden van Nederland te wonen. Een stad die mede zo mooi kan zijn door de combinatie met de omliggende dorpen en ommelanden, die Deventer een lommerrijk, groen aanzien geven.
Als college blijven we ons focussen op de volgende terreinen uit ons bestuursakkoord ‘Met lef en liefde voor Deventer’: • Deventer werkt; • Duurzaam Deventer; • Oog voor elkaar; • Levendig Deventer; • Samenwerken en samen leven. We werken aan het versterken van kwaliteit voor onze inwoners. Dat doen we samen, het vraagt inzet en verantwoordelijkheid van iedereen, ook in financiële zin.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 5
Financiën Inleiding Op 26 mei 2021 wordt door de raad de eerste kwartaalrapportage 2021 vastgesteld. In een raadsmededeling is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de kaderbrief 2021. In de kaderbrief is aangegeven dat bij de Voorjaarsnota 2021 een invulling komt voor de dekking van de nadelige uitkomsten van de begroting, die ontstaan na de autonome ontwikkelingen uit de 1e kwartaalrapportage 2021 en die uit de kaderbrief 2021. Na het inzetten van een voordeel op de BUIG en de stelpost autonome ontwikkelingen ontstaan voordelige uitkomsten in de begroting 2021 t/m 2024 en een nadelige uitkomst in de begroting 2025. Van deze ruimte in de begroting stellen we voor een bedrag van €9,2 miljoen vrij te maken voor dekking van eenmalig nieuw beleid en een tweetal voorstellen structureel nieuw beleid. Ook voeden we ons eigen vermogen gezien de grote onzekerheden met betrekking de inkomsten van het Rijk. Conform de afspraken in het bestuursakkoord presenteren we hierna een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Als gemeente zijn we voor onze financiën in grote mate afhankelijk van de budgetten die we van het Rijk krijgen. Door onduidelijkheid bij het Rijk is er grote onzekerheid bij gemeenten voor de periode na 2022. Het gaat hier meer specifiek om de volgende zaken: • Jeugdbeleid: Onzeker is of we na 2022 nog de extra gelden voor jeugdbeleid ontvangen.
• Herijking van het gemeentefonds: De verdeling van het gemeentefonds over de gemeenten verandert. We weten nog niet wat dit voor Deventer betekent vanaf 2023. • Het gemeentefonds wordt kleiner door de opschalingskorting, de verwachte opbrengst van meer samenwerking en fusies tussen gemeenten. Deze korting is op pauze gezet in verband met corona. Gesprekken hierover lopen nog. • Klimaatakkoord: Tot nu toe is er geen duidelijkheid over de compensatie van de extra kosten die gemeenten moeten maken voor de energietransitie. • Berichten van het Rijk over de financiële vooruitzichten laten na 2022 een negatieve trend zien.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 6
Uitkomst begroting na 1e kwartaal 2021 De uitkomst van de begroting na de 1e kwartaalrapportage laat het volgende beeld zien: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2021
8.140
-632
-670
-558
-549
Uitkomst begroting na Autonome ontwikkelingen Na de 1e kwartaalrapportage 2021 zijn er nieuwe autonome ontwikkelingen geweest: • Kaderbrief; • Aangepast rekeningresultaat; • BUIG. Hierna is de uitkomst van de begroting 2021 voordelig en laat de begroting 2022-2025 een nadelige uitkomst zien. De dekking hiervoor wordt gevonden in de stelpost autonome ontwikkelingen. Vervolgens resteert een voordelige uitkomst voor de begrotingen 2021-2024 en een nadelige uitkomst voor het jaar 2025. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2021
8.140
-632
-670
-558
-549
0
-365
-143
218
-678
624
0
0
0
0
Vrijval BUIG
1.200
510
0
0
0
Subtotaal
9.964
-487
-813
-340
-1.227
Stelpost Autonome ontwikkelingen
0 9.964
1.000 513
1.000 187
1.000 660
1.000 -227
Kaderbrief 2022-2025 Aanpassing uitkomst Jaarrekening 2020
Saldo
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 7
Toelichting uitkomst Kaderbrief 2021 De onderstaande autonome ontwikkelingen zijn in de Kaderbrief opgenomen: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
Programma
2022
2023
2024
2025
Vraagafhankelijk vervoer
Meedoen
-40
-40
-40
-40
Activia
Meedoen
0
0
0
-20
Volume ontwikkeling WMO structureel
Meedoen
600
600
600
600
Volume ontwikkeling WMO incidenteel
Meedoen
-300
-300
-300
0
Marke Zuid school
Jeugd en onderwijs
0
0
0
-4
I-uitvoeringsplannen
Bedrijfsvoering
-625
-403
-42
0
Uitkomst meerjarenbegroting jaarschijf 2025
Algemene dekkingsmiddelen
0
0
0
-1.321
Nieuwe jaarschijf
Algemene dekkingsmiddelen
0
0
0
107
-365
-143
218
-678
Saldo
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 8
Vraagafhankelijk vervoer Per 1 augustus 2021 lopen de huidige contracten va het vraagafhankelijk vervoer van PlusOV af. De huidige contracten kennen relatief lage tarieven. Uit de gevolgde aanbestedingsprocedure blijkt dat de nieuwe tarieven hoger komen te liggen. Deze tarieven zijn in de begroting 2022 verwerkt, hetgeen voor Deventer tot een kostenstijging leidt van €55.000. Daartegenover staat een afname van de organisatiekosten van €15.000. Voorgesteld wordt om de kostenstijging van per saldo €40.000 te verrekenen met de algemene middelen. Activia Op 19 januari 2021 heeft het college besloten in te stemmen met de overdracht van de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de velden van voetbalvereniging Activia naar de gemeente Voorst. Hierbij is besloten om eenmalig €35.000 aan de gemeente Voorst in 2025 te betalen en een tweetal robotmaaiers om niet aan te bieden aan de voetbalvereniging Activia in 2025. Voor de overdracht van de robotmaaiers wordt een eenmalige vergoeding aan het Deventer Groenbedrijf verstrekt ter hoogte van de boekwaarde van de robotmaaiers per 1-1-2025 (circa €11.406). Tot slot komt het structurele onderhoudsbudget van €26.000 van het veld voor Activia vrij ten gunste van de algemene middelen per 1 januari 2025. Volumeontwikkeling WMO Op basis van diverse actuele ontwikkelingen is er een financieel meerjarig overzicht en prognose opgesteld.
Net als in 2019 zagen we in 2020 een verdere stabilisatie van de vraag naar WMO. Deels heeft dit in 2020 te maken met de Coronaperiode, maar we zien ook een structureel effect. Dit structurele effect schatten we in op een voordeel van €600.000. De financiële transformatieopgave van €1 miljoen is hierin verwerkt en ook het risico dagbesteding (met een beslag van €400.000 op het weerstandsvermogen) kan op basis van de nieuwe prognoses vrijvallen. We stellen voor nu het voordeel van €600.000 structureel terug te laten vloeien naar de algemene middelen en tenminste de helft hiervan voor de komende drie jaar (2022-2024) te investeren in preventie. Marke Zuid school De bijdrage aan de 9.000m2 is geactualiseerd op basis van de meest recente VNG normen. Dit leidt tot een lichte stijging van de bijdrage van €21.600.000 naar €21.692.000. De extra jaarlijkse kapitaalslasten (€4.300) worden verrekend met de algemene middelen. I-uitvoeringsplannen Het Strategisch Informatieplan 2020-2023 (STiP) is in 2020 vastgesteld. In het STiP staan de vier actielijnen voor het informatiedomein voor de komende jaren: Doorontwikkeling Dienstverlening, Doorontwikkeling Bedrijfsvoering, Digitale Samenleving en Datagedreven werken. In de Uitvoeringsplannen Informatievoorziening (de i-Uitvoeringsplannen) is dit vervolgens vertaald naar concrete initiatieven en projecten.
Voor ieder domein van de gemeente is er een i-Uitvoeringsplan opgesteld: Bedrijfsvoering, Dienstverlening, Sociaal domein en Fysiek domein. Uitkomst meerjarenbegroting jaarschijf 2025 De jaarschijf 2024 is sluitend gemaakt met een putting uit de generieke weerstandsreserve. Deze putting vervalt in 2025. Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 9
Nieuwe jaarschijf 2025. De jaarschijf 2025 is vergeleken met de programmabegroting 2021-2024 toegevoegd. Dit betekent, dat voor dat jaar met betrekking tot een aantal inkomsten en uitgaven de verwachte autonome ontwikkelingen een structureel voordeel moet worden ingeboekt van €107.000. Dit betreft: raming Algemene uitkering, structurele stelpost autonome ontwikkelingen, toename ozb op basis uitbreiding aantal woningen en 3% tariefstijging, areaal infrastructuur en stelpost prijzen (1,8%) en lonen/sociale lasten (2,0%). Deze indexatiecijfers kunnen nog muteren bij de begroting 2022-2025. Uitkomst aangepast rekeningresultaat In de eerste kwartaalrapportage is uitgegaan van een voorlopig rekeninguitkomst van €8,4 miljoen. Het definitieve rekeningresultaat is €9,0 miljoen. De gemeente Deventer heeft kennisgenomen van het bestaan van een aantal obligaties die in het bezit zijn van de gemeente Deventer. Het betreft hier obligaties die zijn uitgegeven door de Nederlandse staat en een historie kennen die in ieder geval teruggaat tot 1920. De obligaties vertegenwoordigen een nominale waarde van circa €239.000 euro. Omdat deze obligaties in 2019 nog niet op de balans werden vermeld, zorgen deze voor een eenmalig voordeel ter hoogte van dit bedrag.
Daarnaast heeft de accountantscontrole op het sociaal domein gezorgd voor een extra voordeel door vrijval WMO €300.000 en vrijval Jeugd €80.000. Uitkomst BUIG Recent is het Nader voorlopig budget voor de bijstand bekend geworden voor het jaar 2021. Dit budget is een bijstelling van het voorlopige macrobudget 2021 op basis van de verwerking van de realisatiecijfers (prijs en volume) over 2020 en de bijgestelde werkloosheidsramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Het budget voor Deventer is bijgesteld naar €43,7 miljoen. Op dit moment wordt een stijging van 3% van het totale bijstandsvolume geraamd. Op basis van deze raming en de realisatie tot nu toe wordt een voordeel van €2,9 miljoen verwacht voor 2021. In september/oktober volgt een nieuwe bijstelling van het budget op basis van de realisatiestand dan en de verwachte conjuncturele ontwikkelingen. Historisch gezien had Deventer de laatste jaren teveel uitkeringen verstrekt voor het beschikbare BUIG budget. Daarom is in 2019 besloten tot een brede hercontrole van het totale bestand om zo de uitkeringslasten te beperken door het bestand met 150 uitkeringen structureel te laten dalen, dit moest in 3 jaar worden afgerond. Voor 2021 is nog €1,2 miljoen en voor 2022 nog €510.000 structureel incidenteel toegekend om het destijds begrote tekort te financieren. Het budgetaandeel is gestegen van 0,63% naar 0,68%.
Op de totale bijna €6 miljard is dit voor Deventer een toename van ongeveer €3,2 miljoen en ongeveer 200 uitkeringen. Op basis van het huidige budgetaandeel van het macrobudget BUIG is dit extra budget niet meer nodig. Gelet op de onzekerheid van de bestandsontwikkeling is het voorstel nu eerst de reeds geraamde €1,2 miljoen en €510.000 terug te laten vloeien naar de algemene middelen. Eventuele extra vrijval voor 2021, 2022 en verder kunnen pas geraamd worden bij de definitieve beschikking 2021 en de voorlopige beschikking BUIG 2022. Deze worden eind september/begin oktober gepubliceerd. BUIG blijft met onzekerheden omgeven.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 10
Stelpost autonome ontwikkelingen In de begroting 2021-2025 zijn er bedragen geraamd voor dekking autonome ontwikkelingen. Voor het sluitend maken van de begroting wordt vanaf 2022 de jaarschijf 2021 ingezet. Zie voor het overzicht van de stelpost het onderwerp Financiële soliditeit.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 11
Ruimte voor nieuw beleid De uitkomst van de begroting na de nieuwe autonome ontwikkelingen is als volgt: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Nr. Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Uitkomst begroting na nieuwe autonome ontwikkelingen
9.964
513
187
660
-227
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 12
Van deze ruimte in de begroting stellen we voor hiervan een bedrag van €9,2 miljoen vrij te maken voor dekking van eenmalig nieuw beleid en een tweetal voorstellen structureel nieuw beleid. Ook voeden we ons eigen vermogen gezien de grote onzekerheden met betrekking de inkomsten van het rijk. Conform de afspraken in het bestuursakkoord presenteren we hierna een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Uitkomst Voorjaarsnota (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
9.964
513
187
660
-227
-8.728
0
0
0
0
-18
-112
-107
-107
-107
Sub-totaal
1.218
401
80
553
-334
Storting in generieke weerstandsreserve
-1.218
-401
-80
-553
0
Putting uit generieke weerstandsreserve
0
0
0
0
334
Saldo
0
0
0
0
0
Uitkomst begroting na nieuwe autonome ontwikkelingen Eenmalig Nieuw beleid Structureel Nieuw beleid
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 13
Voorstellen nieuw beleid Hieronder worden de voorstellen nieuw beleid weergegeven langs de lijnen van ons bestuursakkoord ‘Met lef en liefde voor Deventer’ en treft u het samenvattende overzicht van deze voorstellen aan. In de afzonderlijke hoofdstukken worden de voorstellen in detail gepresenteerd. Voor de volledigheid zijn in bijlage 1 alle ingediende voorstellen als totaallijst bijgevoegd. (bedragen x €1.000) Opgave
Programma
2021
2022
2023
2024
2025
Deventer werkt Wonen en voorzieningen
Woningbouwopgave
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
0
300
300
0
0
Routekaart
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
100
0
0
0
0
Deventer studentenstad
Economie en internationaal beleid
Inc
50
0
0
0
0
Ludgeruskwartier Gebiedsmanagement
Herstructurering en vastgoed Herstructurering en vastgoed
Inc Inc
125 0
0 100
0 100
0 0
0 0
Aanvullende expertise
Herstructurering en vastgoed
Inc
0
75
75
0
0
Putting reserve gebiedsontwikkeling
Herstructurering en vastgoed
Inc
0
-175
-175
0
0
Flexwonen
Flexwonen
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
75
0
0
0
0
Deventer 2040
Deventer 2040
Burger en bestuur
Inc
0
60
0
0
0
Warmtetransitie
Inc
0
97
0
0
0
Grootschalige opwek
Inc
0
49
49
0
0
Herstructurering Ludgeruskwartier Integrale gebiedsontwikkeling
Duurzaam Deventer Energietransitie
Klimaatadaptatieprogramma
Klimaatmakelaar
Leefomgeving
Inc
0
46
46
0
0
Duurzaamheidscentrum
Bewustwording
Milieu en duurzaamheid
Inc
0
50
0
0
0
Gebruikskosten stadsetalage
Milieu en duurzaamheid
Inc
0
13
0
0
0
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 14
Levendig Deventer Cultuurvisie
Advies capaciteit
Kunst en cultuur
Inc
0
100
100
0
0
De Nieuwe Keizer
Investering
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
0
0
3.800
0
0
Aanloop en projectkosten
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
0
120
120
200
100
Verkenning
Ruimtelijke ontwikkeling
Inc
120
0
0
0
0
Huurcompensatie
Kunst en cultuur
Inc
0
30
30
30
0
Investering co-financiering 4e stadsarrangement Beleidsadviseur economie binnenstad
Leefomgeving
Inc
0
250
0
0
0
Economie en internationaal beleid
Inc
0
100
100
0
0
Deventer verhaal Agenda Binnenstad
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 15
Samenwerken en samen leven Investeringen in de wijken
200
200
0
0
0
50
0
0
0
0
100
0
0
0
Inc
0
100
100
0
0
Inc
0
150
54
0
0
Bedrijfsvoering
Inc
0
0
36
0
0
Adreskwaliteit
Burger en bestuur
Inc
0
75
0
0
0
Uitvoering Bibob
Openbare orde en veiligheid
Inc
0
70
70
0
0
Problematiek Beestenmarkt
Bodycams handhaving Planvorming
Openbare orde en veiligheid Openbare orde en veiligheid
Inc Inc
0 0
50 50
0 0
0 0
0 0
Inzet duo BOA's
Investering openbare ruimte Inzet duo BOA's
Openbare orde en veiligheid Openbare orde en veiligheid
Inc Inc
0 0
200 100
0 100
0 0
0 0
Kabinetszaken en strategische Burger en bestuur communicatie
Inc
0
100
100
0
0
Webredactie
Bedrijfsvoering
Inc
0
75
75
0
0
Recruiter
Bedrijfsvoering
Inc
0
38
75
0
0
Meerjarig onderhoud ICT hulpmiddelen raad
Leefomgeving Bedrijfsvoering
Str Str
0 18
75 37
75 32
75 32
75 32
Totaal Expolitatie Structureel
18
112
107
107
107
Totaal Exploitatie Incidenteel
470
2.123
1.555
230
100
Totaal Investeringen Incidenteel
0
450
3.800
0
0
Totaal Incidenteel (Exploitatie + Investeringen)
470
2.573
5.355
230
100
Totaal
488
2.685
5.462
337
207
Deltabuurt Digitalisering Handhaving en aanpak fraude en ondermijning
Kabinetsazken en strategische communicatie
Verkeersregelintallaties Hulpmiddelen raad
Buurtmakers
Meedoen
Inc
0
Capaciteit inwoner aan zet
Burger en bestuur
Inc
Inzet Deltabuurt
Meedoen
Inc
Kamerverhuur
Openbare orde en veiligheid
Datagedreven werken
Bedrijfsvoering
I-uitvoeringsplannen
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 16
Afwegingskader Door het college is het volgende afwegingskader gehanteerd in de beoordeling van de voorgelegde voorstellen nieuw beleid. Algemeen De voorstellen hebben een relatie hebben of zijn gebaseerd op het coalitieakkoord 2018-2022 of een verdere uitwerking daarvan), de voorportaallijst investeringsplanning begroting 2021 of eerdere besluiten van het college of raad. De voorstellen gaan in principe pas in per 2022. Op basis van de gepresenteerde financiële ontwikkeling worden alleen incidentele middelen toegekend en bij uitzondering structurele middelen. Hiertoe zijn de voorstellen getoetst op onvermijdelijkheid, niet-uitstelbaarheid als gevolg van wettelijke regels of bindende afspraken. Een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Terughoudend te zijn met het anticiperen op meer financiële ruimte (niet gelijktijdig rekening te houden met de uitgangspunten voor afname van de opschalingskorting en voor extra middelen Jeugd. Niet te anticiperen op een positief herverdeeleffect van het gemeentefonds. Gemeentefonds Accres 2022
De accresreeksen uit de septembercirculaire 2020 worden aanhouden bij gebrek aan betere informatie.
Opschalingskorting
De opschalingskorting conform de huidige ramingen door laten lopen tot het maximum is bereikt.
Herijking
In principe geen herverdeeleffecten meenemen bij de begroting 2022. De herverdeeleffecten kunnen namelijk nog wijzigen maar ook de totale omvang kan veranderen.
Loon/prijsontwikkeling
De loon/prijsontwikkeling uit het centraal economisch plan overnemen.
Sociaal domein Jeugdzorg
Te begroten op basis van het ‘zwaarwegend advies’ dat uiterlijk 1 mei bekend zal worden. Tot die tijd is het advies om behoedzaam rekening te houden met de verwachte uitkomsten op basis van AEF-onderzoek, omdat er afspraken liggen waar het Rijk aan gecommitteerd is Advies is om rekening te houden met maximaal 50% van €1,5 miljard structureel met ingang van 2022*, waarbij er altijd matching moet zijn met de daadwerkelijke lastenontwikkeling op jeugd. Alternatief is om de PM-post van €300 miljoen aan te blijven houden tot aan het regeerakkoord. Als rekening wordt gehouden met afschaffing van de opschalingskorting is het advies om niet te rekenen op extra compensatie voor de jeugdzorg, om cumulatie te voorkomen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 17
Abonnementstarief
Geen extra baten vanuit het Rijk te ramen. Lasten ramen vanuit de eigen ontwikkeling.
Beschermd wonen
De cijfers te volgen, zoals die via de herijking en de WLZ-uitname bekend zijn per gemeente.
Nieuwe taken Omgevingswet
Alleen incidentele kosten van de transitie opnemen in de begroting en nog geen rekening houden met structurele effecten van de Omgevingswet in afwachting van de effecten van lokale keuzes en de uitkomsten van de art.2 onderzoeken/financiële consultatie .
Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB)
Geen structureel voordeel of nadeel op te nemen in de meerjarenbegroting in afwachting van de uitkomsten van het art.2-onderzoek.
Klimaatakkoord
In de begroting 2022 niet meer budget op te nemen voor de uitvoering dan de feitelijke bijdrage van het rijk en aan de investeringskant vooralsnog geen baten hiervoor op te nemen.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 18
Financiële soliditeit Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken We voldoen aan deze eisen en lichten dat toe in de volgende paragrafen. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s waarvoor geen voorzieningen of verzekeringen zijn afgesloten). Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma's. In het bestuursakkoord is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen 1,0 dient te bedragen. In deze Voorjaarsnota bedraagt de ratio in eerste instantie 1,06. Conform het gestelde in de nota reserve en voorziening (raadsbesluit januari 2018) wordt het meerdere boven de 1,0 gestort in de generieke weerstandsreserve. Dit betreft momenteel een bedrag van €1,0 miljoen.
Bij de ratio 1,0 bestaat het risicobedrag en het weerstandsvermogen (specifieke weerstandsreserve) uit een bedrag van €15,9 miljoen. Zie voor verdere toelichting de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 19
Generieke weerstandsreserve Naast de specifieke weerstandsreserve is er ook een generieke weerstandsreserve. Deze reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan zoals: opvangen verliesvoorzieningen/afwaarderingen grondexploitaties (groter dan aanwezig in specifiek weerstandsvermogen), risico’s gemeentegarantie, mutaties Algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten heroverwegingen en taakstellingen, rentemutaties, knelpunten sociaal domein en afdekken eenmalige begrotingstekorten. Onderstaande tabel toont de stand van de generieke weerstandsreserve. (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Stand 01-01
6.809
13.088
10.920
6.977
9.457
Conform eerdere besluiten
-2.736
-177
2.131
2.249
1.517
Saldo
4.073
12.911
13.051
9.226
10.974
Schouwburg
-350
0
0
0
0
Voeding voorziening bouwaanvragen mbt Sluiskwartier
0
-700
-700
0
0
Storting uit Specifieke weerstandsreserve
0
986
0
0
0
Storting ruimte voor nieuw beleid
8.728
0
0
0
0
Putting voor nieuw beleid
-470
-2.573
-5.355
-230
-100
Begrotingsuitkomst VJN 2021 Lening NV MVD-CC (Nieuw beleid De Nieuwe Keizer VJN0 Saldo 31-12
1.218
401
80
553
-334
-111
-105
-99
-92
-85
13.088
10.920
6.977
9.457
10.455
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 20
Stelposten In de begroting zijn stelposten opgenomen die dienen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen. a. Stelpost accres In de begroting is een structurele stelpost opgenomen om de nadelen op te vangen van lagere accres bijdragen in de AU door vertragingen uitgaven Rijk en het opvangen van kortingen in de algemene uitkering. (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Stelpost accres AU eenmalig
0
750
750
750
750
Stelpost accres AU structureel
0
900
1.200
1.500
1.800
b. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen, anders dan nadelen in het accres Algemene uitkering, is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel met worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. Na de Voorjaarsnota 2021 bedraagt de stand van de stelpost: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
Stelpost autonome ontwikkelingen
1.000
350
725
1.105
1.490
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 21
Deventer werkt: Een sterke economie met groeiend arbeidsperspectief en voldoende en passende woningen Wonen en voorzieningen De raad streeft naar een strategie die uitgaat van woningbouwuitbreiding, samen met het ‘versterken arbeidsmarkt… en verjongen’. Dit is een veelomvattende en omvangrijke strategie. Om die te kunnen realiseren gaan we daar de komende 15 jaar aan werken. Het geeft een duidelijk beeld waar Deventer op de lange termijn naar toe wil. Het is een strategie die vorm krijgt via een zogenaamde routekaart met vier sporen die onderling met elkaar samenhangen. Het gaat immers niet alleen om de bouw van naar schatting 11.000 woningen en alle ruimtelijke ontwikkelingen om dit mogelijk te maken. Het gaat ook om een economisch beleid: het aantrekken van nieuwe bedrijven, vergroten van de mobiliteit op de arbeidsmarkt en om een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daar bovenop komt dan nog de ambitie om te verjongen. Voor de stad en per dorp wordt een voorstel gedaan voor een woningbouwopgave (in kwantiteit en kwaliteit) die past bij de ambitie. Ruimte vinden voor woningbouw is een omvangrijk proces. We moeten in de initiatieffase ruimtelijke verkenningen uitvoeren per dorp en de stad. In de ruimtelijke verkenningen besteden we allereerst aandacht aan wat in de omgevingsvisie staat.
Vervolgens kijken we per locatie naar het benodigde oppervlak om het woningbouwprogramma te realiseren. Op hoofdlijnen kijken we naar aspecten als archeologie, ecologie, verkeer, nabijheid van voorzieningen en milieutechnische beperkingen. We leggen alternatieven van locaties naast elkaar. Die alternatieven leggen we de raad voor, met hun vooren nadelen. Ook geven we aan n welke privaatrechtelijke en publiekrechtelijke instrumenten we willen inzetten om de woningbouw te realiseren. Bij voorzieningen staat de vraag centraal wat is er nodig als het inwoneraantal van de stad en het dorp Bathmen substantieel groeit. Wat betekent dit voor OV-voorzieningen, voor winkels voor dagelijkse boodschappen, voor culturele voorzieningen, sport, woonzorg en onderwijs. En wat kunnen deze voorzieningen bijdragen aan de ambitie ‘…én verjongen’? Wij gaan hiervoor in gesprek met deze voorzieningen en krijgen een beeld van wat er moet gebeuren (bijvoorbeeld aanpassen van het aanbod, uitbreiden of wijzigen) om de ambities te realiseren. Om te verjongen moeten we de leefomgeving, culturele voorzieningen en evenementen, horeca, sport en schoolgebouwen aantrekkelijk maken voor jongeren, voor studenten én voor jonge gezinnen.
We gaan samen met het onderwijsveld, de citymarketingorganisatie en andere stakeholders verkennen wat er al loopt om de aantrekkelijkheid van Deventer voor jongeren te vergroten, wat we op de korte termijn kunnen bereiken en welke krachten we daarvoor moeten bundelen. Daarbij betrekken we uiteraard jongeren, studenten en het studenteninitiatief ‘Deventer studentenstad op de kaart’. Ter versterking van het huidige arbeidsmarktbeleid, hebben we behoefte aan overzicht, onderbouwing en aanscherping van de gezamenlijke ambitie van bedrijfsleven, onderwijs en overheid op het gebied van human capital en een meerjarenactiviteitenprogramma. Dit vraagt om nadere invulling met een gericht groei-profiel. Daarvoor is nodig dat we gastvrij zijn voor nieuwe ondernemingen en ondernemingen ruimte bieden zich te ontplooien. In deze te vormen agenda komt aandacht voor economische zelfstandigheid van inwoners, mobiliteit van werk naar werk, aansluiting van opleiding en werk (mismatch) en een Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 22
leven lang ontwikkelen. Ook toeleiding van werkzoekenden en werkenden naar tekort- en groeisectoren krijgt hierin aandacht. We formuleren doelstellingen voor het gewenste groeiprofiel van de arbeidsmarkt. Daarbij speelt de afweging welke inspanningen van ons als gemeente en van partners in onderwijs en bedrijfsleven verwacht mogen worden en hoe we gebruik kunnen maken van bovenlokale fondsen. Hierbij is nodig dat we een goede lokale Human Capital Agenda hebben, die we kunnen inbrengen bij de lobby voor fondsen. Dan ontstaan er wellicht ook mogelijkheden om gemeentelijke proceskosten (deels) te dekken. Hierbij wordt uitgewerkt wat de gedefinieerde ambities en doelen vragen voor het ondernemings- en vestigingsklimaat. We stellen voor om voor 2022 en 2023 respectievelijk €300.000 en €300.000 te investeren in de ruimtelijke ontwikkeling van de woningbouwopgave. Programma (bedragen x €1.000) Ruimtelijke ontwikkeling - Woningbouwopgave vertaling naar concrete projecten Ruimtelijke ontwikkeling – Routekaart Economie – Deventer Studentenstad
2021
2022 300
100 50
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 23
2023 300
2024
2025
Integrale gebiedsontwikkelingen Stedelijke ontwikkeling wordt steeds complexer, waardoor de noodzaak om integraal en samenhangend te ontwikkelen toeneemt. Door de organisatie van belangen, disciplines en allerlei beleidsthema’s is dat een hele opgave. Er komen de komende jaren grote uitdagingen en opgaven op wijken en buurten af: vergrijzing, meer kleine huishoudens, de inclusieve samenleving en de ongedeelde stad, de energietransitie en klimaatadaptatie. Hierbij willen we de woonen leef-kwaliteit en het voorzieningenaanbod op peil houden en waar mogelijk te verbeteren. Integrale gebiedsontwikkeling moet geen samenraapsel zijn van enkele projecten. Bovenliggende ambities en doelstellingen zijn nodig. Dat geldt voor projecten die de gemeente zelf uitvoert, maar ook voor projecten van particuliere ontwikkelaars, waarin de gemeente faciliteert. De basis voor samenwerking gaat Deventer beleggen in een gebiedsprogramma als 1 van de 4 kerninstrumenten onder de omgevingswet. Dit vraagt om extra investeringen in gebiedsmanagement en brede expertise. Gebiedsmanagement moet zorgen voor afstemming tussen de diverse deelontwikkelingen en coördinatie van onderhandelings- en ontwikkelstrategie. En adviseert over de gemeentelijke rol (actief, samenwerking, faciliterend), proactief begeleiden en verkennen van nieuwe initiatieven.
De aanvraag van de woningbouwimpuls heeft aangetoond dat aanvullende inzet noodzakelijk is. Voorgesteld wordt om eenmalig €200.000 vrij te maken voor gebiedsmanagement van de Centrumschil, Keizerslanden en Poort van Deventer voor de komende twee jaren (€100.000 per jaar). Door goed gebiedsmanagement kan een deel van de extra inzet worden terugverdiend via subsidies en het kostenverhaal. Bij dergelijke ontwikkelingen is in projecten ook nieuwe expertise nodig op het gebied van energie-infrastructuur, circulair bouwen en klimaatadaptatie. Een deel kan worden verhaald op de ontwikkelprojecten. Maar inzet van de gemeente is wel noodzakelijk. Voorgesteld wordt om voor aanvullende expertises, eveneens voor een periode van twee jaren, een bedrag van €150.000 (€75.000 per jaar) te reserveren. In 2020 hebben we een bijdrage van het Rijk ontvangen voor de Centrumschil. Daardoor ontstaat een vrijval van circa €1,4 miljoen. Voorgesteld wordt een reserve gebiedsontwikkeling in te stellen en hierbinnen een sub-reserve Centrumschil te creëren. Deze vervangt de reserve Centrumschil die in de 3e kwartaalrapportage is ingesteld. De vrijval van middelen wordt gestort in deze sub-reserve, waarmee we in de Centrumschil de woningbouwproductie en kwaliteit van de leefomgeving kunnen verbeteren.
Het college stelt voor om de komende twee jaren de inzet op integrale gebiedsontwikkeling uit deze reserve te financieren om het woningbouwprogramma te vergroten en te versnellen. De middelen zouden ook deels gebruikt kunnen worden voor de inzet ten behoeve van de woningdeal met het Rijk. Bij de uitwerking van de integrale gebiedsontwikkeling is wel de insteek dat deze aanvullende inzet verhaald kan worden op projecten en/of ontwikkelingen en zo kan worden terugverdiend. Voordelen die ontstaan door kostenverhaal of subsidies komen weer ten gunste van de gebiedsreserves. Programma (bedragen x €1.000) Herstructurering en vastgoed – Gebiedsmanagement Herstructurering en vastgoed – Aanvullende expertise Herstructurering en vastgoed – Reserve gebiedsontwikkeling (subreserve centrumschil)
2022 100 75
2023 100 75
-175
-175
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 24
2024
2025
Herstructurering Ludgeruskwartier Woonbedrijf ieder1 heeft de ambitie tot sloop/nieuwbouw van hun woningvoorraad in het Ludgeruskwartier. Dat is om verschillende redenen hard nodig. Om tot een goede invulling van dit deel van Deventer te komen qua woningbouwprogrammering biedt gecombineerde ontwikkeling van het Ludgeruskwartier en de voormalige Roelandtlocatie een grote kans. Dit sluit aan bij de door het college vastgestelde programmatische verkenning Keizerslanden. Het maakt onderdeel uit van het programma Woningbouw Keizerslanden, waarvoor subsidie is aangevraagd in het kader van de woningbouwimpuls. Om werk te maken van de versnelling van de woningbouw willen we hier nog dit jaar mee aan de slag. Er is eenmalig €125.000 nodig om te komen tot planontwikkeling en dit is niet in de lopende begroting opgenomen. Programma (bedragen x €1.000) Herstructurering en vastgoed – Ludgeruskwartier
2021 125
2022
2023
2024
2025
Flexwonen Er is dringend behoefte aan flexwonen voor verschillende doelgroepen. Bij de behandeling van de Begroting 2021 heeft de raad bij het college aangedrongen hier stappen in te zetten. Een motie is destijds besproken maar niet ingediend door een toezegging van het college dat dit aandacht zou krijgen in het traject Wonen en Voorzieningen. Dat laatste gaat niet lukken, omdat het traject daardoor te veelomvattend wordt en mogelijk afleidt van de hoofdzaak. Om toch aan de wens van de raad (en onze stakeholders) tegemoet te komen, is er een afzonderlijk traject in beeld gebracht. Dit kan niet worden uitgevoerd zonder extra middelen omdat dit niet in de lopende begroting is voorzien. We spreken dan over de verkenning van locaties en de nadere invulling per locatie per doelgroep, in overleg met stakeholders als corporaties en zorgpartijen e.d. Gelet op de urgentie en de druk door betrokken partijen en de samenleving, is het zaak dat nog dit jaar op te pakken. Hiervoor is €75.000 extra incidenteel budget benodigd. Programma (bedragen x €1.000) Ruimtelijke ontwikkeling – Flexwonen
2021 75
2022
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 25
2023
2024
2025
Deventer 2040 Er bestaat behoefte aan een richtinggevende toekomstvisie 2040. Die visie moet handvatten bieden voor financiële keuzes die de raad de komende jaren en op langere termijn moet maken. Er wordt gewerkt aan de uitwerking en uitvoering van de ambitie ‘Wonen en voorzieningen’. Hierin komt ook een aantal aspecten aan bod die thuishoren in een visie Deventer 2040. In 2022 wordt op basis van de visie ‘Wonen en voorzieningen’ onderzocht op welke punten een gemeentelijke visie 2040 nadere uitwerking behoeft. Dit gebeurt in nauw overleg met de raad, partners in de stad en inwoners. Op basis van deze hoofdlijnen wordt een globale agenda op strategisch niveau opgesteld. Die wordt vastgelegd in een beknopt document van 10-15 pagina’s met visualisaties. Programma (bedragen x €1.000) Burger en bestuur – Deventer 2040
2022 60
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 26
2023
2024
2025
Duurzaam Deventer: samen op weg naar schone, niet fossiele energie Energietransitie In 2019 is het Nationale Klimaatakkoord vastgesteld. Dit betekende een bevestiging van en een enorme impuls voor de duurzame ambities van Deventer, die in 2009 voor het eerst zijn vastgelegd in de visie Duurzaam Deventer. De twee hoofddoelen uit het Nationale Klimaatakkoord zijn het lokaal opwekken van duurzame energie met zon en wind en de transitie naar een warmtevoorziening zonder fossiele brandstoffen. In 2020 is het Deventer Energieplan vastgesteld. Daarin zijn de stappen beschreven om tot een energieneutraal Deventer te komen. Daarna is de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld en is met omringende gemeenten gewerkt aan de Regionale Energiestrategie (RES). De komende jaren zal veel van de gemeente worden gevraagd om de doelstellingen uit het Nationale Klimaatakkoord en het Deventer Energieplan waar te maken. Het is een grote uitdaging om de energietransitie in samenhang met andere (ruimtelijke) opgaven in samenspraak met bewoners en bedrijven gestalte te geven. Naast de RES met de focus op het realiseren van opwek van elektriciteit met zon en wind, heeft de gemeente de opgave om de TVW te vertalen in Wijk- en dorpuitvoeringsplannen (WUP). Ook worden er grote programma's voor energiebesparing uitgerold.
Het is afgelopen jaren duidelijk geworden dat de energietransitie een complex en dynamisch proces is, dat van de overheid vraagt om proactief en tegelijk op verschillende punten in de beleidscyclus te opereren. We zijn aan het uitvoeren en de monitor nog aan het ontwikkelen, terwijl dat leidt tot nieuwe inzichten die om een aangepaste strategie vragen. Ook is participatie van inwoners en bedrijven een doorgaand proces, dat steeds vraagt om nieuwe opties en andere wegen om ons doel te bereiken. Steeds blijkt dat deze complexiteit en dynamiek veel inzet vergt van de gemeentelijke organisatie. Met de begroting van 2020 is vastgesteld dat jaarlijks een extra bedrag van €250.000 beschikbaar is voor de energietransitie. Voor uitvoering van projecten, zoals Slim Warmtenet Zandweerd, twee Wijkuitvoeringsplannen en de Regelingen voor Reductie Energiegebruik is meer dan €10 miljoen beschikbaar gesteld door rijk en provincie. Ondanks die extra middelen is er onvoldoende geld beschikbaar om alle opgaven die voortvloeien uit het Klimaatakkoord uit te voeren. Een onderzoek in opdracht van de VNG toont ook aan dat de verplichtingen uit het Klimaatakkoord voor een gemeente als Deventer vraagt om een capaciteit van 20-27 fte plus €345.000 aan materiele kosten per jaar.
Daar komt bij dat er een toenemende vraag is naar specialistische expertise voor de implementatie van de energietransitie in het brede opgavenpakket van de gemeente, wat bijvoorbeeld speelt in alle nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. In het kader van deze voorjaarsnota wordt voorgesteld geld vrij te maken voor inzet van 1,5 fte aan extra capaciteit. Deze inzet wordt als volgt ingezet: Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 27
• •
Warmtetransitie: €97.000 (1,0 fte) voor uitvoering van de vastgestelde Wijkuitvoeringsplannen; Grootschalige opwek: €49.000 (0,5 fte) ten behoeve van faciliteren van realisatie grootschalige opwek die niet gedekt worden uit bijdragen van particuliere initiatiefnemers Programma (bedragen x €1.000) Energietransitie – Warmtetransitie Energietransitie – Grootschalige opwek
2022 97 49
2023
2024
2025
49
Klimaatadapdatieprogramma Het klimaatadaptatieprogramma (KAP) is opgesteld conform de afspraken in het bestuursakkoord 2018-2022 ‘Met Lef & Liefde voor Deventer’. De ambitie onder dit programma is in 2019 door het college vastgesteld. Het KAP is inhoudelijk behandeld door college en raad (wensen en bedenkingen) en vastgesteld door het college. Om een goede start te kunnen maken, is het vooral van belang om middelen beschikbaar te stellen voor een klimaatmakelaar. Daarom wordt voorgesteld in eerste instantie €46.000 voor 2022 en 2023 beschikbaar te stellen zodat de ambities niet stil komen te vallen. Programma (bedragen x €1.000) Leefomgeving – Klimaatmakelaar
2022 46
2023 46
2024
2025
Duurzaamheidscentrum De gemeente heeft €100.000 beschikbaar gesteld voor de periode 2020 - 2021. Op 8 februari 2020 is het Duurzaamheidscentrum Deventer gestart in de Stadsetalage. De focus van het Duurzaamheidscentrum ligt op handelingsperspectief voor burgers en MKB. Het Duurzaamheidscentrum wil ook in 2022 en daarna doorgaan. De gemeentelijke bijdrage in de voortzetting van het Duurzaamheidscentrum bedraagt naar verwachting €63.000 en voorgesteld wordt dit 2022 nog eenmalig beschikbaar te stellen. Programma (bedragen x €1.000) Milieu – Bewustwording van zorg leefomgeving, activiteiten DZHC & vrijwilligers Milieu – Bewustwording van zorg leefomgeving, gebruikskosten stadsetalage
2022 50 13
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 28
2023
2024
2025
Oog voor elkaar: een vitale samenleving waar iedereen mee kan doen Armoede voorkomen Het nieuwe beleid voor de minimaregelingen en schuldhulpverlening is in ontwikkeling om armoede zoveel mogelijk te voorkomen, met speciale aandacht voor kinderen. Uit de evaluatie van het huidige beleid blijkt dat er verbeterslagen te maken zijn op het gebied van het bereik, de toegang en de dienstverlening. We gaan meer maatwerk bieden om ook voor mensen in de schuldhulpverlening toegang tot minimaregelingen mogelijk te maken. Bij de schuldhulpverlening blijft het slagingspercentage hoog en lopen doorlooptijden terug. Op het gebied van vroegsignalering en preventie wordt al veel ondernomen, ook in samenwerking met partners (bijvoorbeeld via Geldfit en Moedige Dialoog Salland). Met de verwachte toename van hulpvragen, mede als gevolg van corona, en de wetswijziging waarmee vroegsignalering een wettelijke taak wordt voor de gemeente, is het belang en het slimme gebruik van data (via DeltaView) nog belangrijker. Op basis van deze versterkende aanpak wordt nu het beleid uitgewerkt en financieel vertaald. Als blijkt dat aanvullende investeringen nodig zijn, dan wordt dit (tijdelijk) gedekt uit de coronapakketten van het Rijk, die we als compensatie voor kwetsbare groepen hebben ontvangen. In 2021-2022 komt hier meer duidelijkheid over.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 29
Levendig Deventer: een rijke en verrijkende cultuur Cultuurvisie Deventer straalt geschiedenis en ademt cultuur. Wij vinden kunst en cultuur belangrijk, niet alleen ter verrijking van ons leven, maar ook ter vergroting van onze betrokkenheid bij de samenleving. Een sterk Deventer kan niet zonder een verrijkende culturele programmering, die ons helpt ontspannen, vermaken, verbazen en nadenken. Het uitgangspunt van de Cultuurvisie Boeien en Bloeien is dat Deventer de volle breedte van het culturele speelveld wil ondersteunen en financiële ruimte wil creëren voor het stimuleren van vernieuwende initiatieven. Het besluit van de raad om het Speelgoedmuseum op de huidige plaats te behouden, heeft ertoe geleid dat meerdere financiële problemen, zoals verwoord in het Uitvoeringsprogramma Cultuur, niet zijn opgelost. De coronacrisis heeft de problemen van een aantal instellingen verscherpt. Met de huidige formatie kunnen de gevraagde taken structureel niet uitputtend en goed uitgevoerd worden. Door tijdelijke inhuur is er weliswaar tijdelijk extra capaciteit, maar continuïteit en specifiek invoeling met het Deventer dna ontbreekt dan. Met de gevraagde inzet wordt daar wel invulling aan gegeven en kunnen we als programmateam de gevraagde realisatie uitputtender en beter waarborgen.
Zonder extra formatie ontkomen we er niet aan lastige keuzes te maken over welke lopende projecten (denk aan Burgerweeshuis) we dan niet meer oppakken. Programma (bedragen x €1.000) Kunst & cultuur – Advies capaciteit
2022 100
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 30
2023 100
2024
2025
De Nieuwe Keizer Het college werkt aan de routekaart voor de gemeentelijke strategie Wonen en Voorzieningen: 'Versterken arbeidsmarkt... en verjongen'. Begin 2021 is in uw raad, in de sessie wensen en bedenkingen, unaniem de voorkeur voor deze strategie uitgesproken. Het geeft een duidelijk beeld waar Deventer op de lange termijn naar toe wil op het terrein van woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling. Het gaat eveneens om een economisch beleid voor het aantrekken van nieuwe bedrijven, een beleid om mobiliteit op de arbeidsmarkt te vergroten en om een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij komt de ambitie om te verjongen. Belangrijke bouwsteen in de gewenste toekomst voor Deventer is het Ontwikkelperspectief de Kien (raadsmededeling 8 december 2020). De gemeente werkt hier samen met kennisbedrijven en onderwijsinstellingen aan een aantrekkelijk gebied tussen station en binnenstad voor studenten, werknemers en zakelijke bezoekers. De betrokken partijen boeken nu al concrete resultaten. Zo start Saxion een ICT Master, werken ROC Aventus en Saxion aan een Associate Degree ICT. Zowel ICT en Tech bedrijven in de stadscampus werken samen met onderwijs aan een living lab. Door alle betrokken partijen worden activiteiten ten behoeve van de Kien geprogrammeerd. Daarbij is grote behoefte aan ruimtes voor 'live' ontmoeting en kennisuitwisseling.
In dit gebied waar wonen, werken, leren en leisure worden ontwikkeld, is de ruimte tegelijk beperkt. Naast de eerder genoemde investeringen wordt door verschillende partijen in de Kien inmiddels ook fors geïnvesteerd in vastgoedontwikkeling. Passend bij de gemeentelijke ambitie 'Versterken arbeidsmarkt... en verjongen' heeft het college besloten een doorontwikkeling van het gemeentelijk vastgoed in het hart van de Kien - het cultureel centrum aan de Keizerstraat - nader te verkennen (raadsmededeling 6 april jl.). Voor deze locatie is door de culturele partners in overleg met alle betrokken partijen in de Kien een nieuw toekomstperspectief ontwikkeld: 'De Nieuwe Keizer'. In de raadsmededeling d.d. 6 april heeft het college u over dit toekomstperspectief geïnformeerd. Medio april jl. hebben de betrokken culturele partners 'De Nieuwe Keizer' aan uw raad gepresenteerd. Belangrijk onderdeel van het toekomstperspectief is het versterken van de zakelijke functies. In gezamenlijke opdracht van het college en Deventer Marketing is onderzoek gedaan naar de potentie en randvoorwaarden voor Deventer als congreslocatie. Dit rapport is 20 mei jl met de raad gedeeld. Een investering in de Nieuwe Keizer onderstreept het belang wat ook de gemeente heeft bij een goede doorontwikkeling van de Kien.
Het college stelt voor om een voorlopige reservering voor realisatie van het toekomstperspectief 'De Nieuwe Keizer' in de voorjaarsnota op te nemen, evenals het vrijmaken van projectbudget voor de verkenningsfase. In 2020 is reeds geconstateerd dat de plint van het gemeentelijk vastgoed aan de Keizerstraat een investering vraagt (raadsmededeling 23 juni 2020). Het starten van een cofinancieringstraject voor deze investering kan passend zijn in de (her)ontwikkeling van de binnenstadsentree en de Kien, bijvoorbeeld in samenwerking met de provincie Overijssel. Het plan 'De Nieuwe Keizer' biedt hiertoe het perspectief. In een dergelijk cofinancieringstraject is een voorlopige reservering van gemeentelijke middelen een belangrijke eerste stap. gebied. Realisatie De Nieuwe Keizer. Op basis van de huidige inzichten, vraagt realisatie van De Nieuwe Keizer een totale investering van €10,6 miljoen waarvan €8 miljoen stichtingskosten en €2,6 miljoen inrichting en theatertechniek. Van de investering wordt €4.2 miljoen conform het initiatiefplan voor De Nieuwe Keizer, binnen de bestaande Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 31
exploitatie van het pand gedekt, met name door verlenging van de afschrijvingstermijn van het gebouw van 2036 naar 2046 en het verlagen van de rente op bestaande leningen van 4% naar 2,2%. Verlaging van de rente leidt ertoe dat het rentevoordeel niet meer jaarlijks in het generiek weerstandsvermogen van de gemeente kan worden gestort. Cumulatief over de resterende looptijd van de leningen tot 2035 is dit €900.000. De investering in inrichting en theatertechniek van €2.6 miljoen wordt gedekt binnen de exploitatie van De Nieuwe Keizer. Voor deze investeringen wordt de gemeente verzocht een lening te verstrekken. In de lijn van het collegebesluit van 26-2-2019 (en Raadstafel 10-4-2019) kan in gemeentelijke financiering met een geldlening van de €2,6 miljoen worden voorzien. Het resterende deel van de investering in de stichtingskosten, namelijk €3,8 miljoen is ongedekt, hiervoor wordt een reservering gevraagd bij deze VJN. Naast de stichtingskosten is eenmalig €360.000 vanuit de algemene middelen nodig voor de projectorganisatie. We houden rekening met aanloopkosten en verliezen bij de start van de Nieuwe Keizer van in totaal €400.000 eveneens eenmalig uit de algemene middelen te dekken. Hierbij valt €100.000 in het jaar 2026. In 2021, doorloop 2022, wordt het initiatiefplan voor De Nieuwe Keizer uitgewerkt conform de gemeentelijke uitgangspunten van het vastgoedbeleid.
Aan de raad worden ter besluitvorming over daadwerkelijke realisatie van De Nieuwe Keizer de volgende stukken opgeleverd: 1. het projectplan, waarin de sporen realisatie vastgoedontwikkeling, exploitatie en beheer, en de benodigde organisatieontwikkeling centraal staan; 2. de investeringsraming, gemeentelijke vastgoedexploitatie, exploitatie van De Nieuwe Keizer en het risicomanagement (structurele en incidentele beheersmaatregelen); 3. het dekkingsplan inclusief (private/publieke) cofinanciering. Zie voor meer informatie de raadsmededelingen van 6 april en 20 mei 2021 over het toekomstperspectief en de projectverkenning De Nieuwe Keizer. In deze voorjaarsnota wordt voorgesteld een reservering te maken ter hoogte van €4,56 miljoen en daarvan voor de verkenningsfase van het project in 2021 een bedrag van €120.000 vrij te geven voor project-organisatiekosten.
Voorjaarsnota 2021 | Gemeente Deventer | 32
Bestaande exploitatietekorten De ontwikkeling van De Nieuwe Keizer biedt door een veel meer gedifferentieerd gebruik mogelijkheden om bestaande beperkingen in de exploitatie op te heffen. Zonder De Nieuwe Keizer blijven deze exploitatietekorten (grotendeels) structureel bestaan of moeten anders opgelost worden. Bijvoorbeeld door een renteverlaging op de bestaande leningen, zoals voorgesteld in de dekking voor De Nieuwe Keizer. De optelsom van de structurele exploitatietekorten bedraagt €720.000: • NV Deventer Schouwburg €550.000; • Kunstcircuit €139.500; • gemeentelijk Irispand €30.000. Onderzocht wordt in hoeverre voor 2021 en 2022 gebruik gemaakt kan worden van de coronagelden voor dekking van deze exploitatietekorten. Voor 2021 wordt dit meegenomen in de tweede of derde kwartaalrapportage. Programma (bedragen x €1.000)
2021
2022
Ruimtelijke ontwikkeling – De Nieuwe Keizer investering* Ruimtelijke ontwikkeling – De Nieuwe Keizer - aanloopkosten/verliezen en projectkosten* Ruimtelijke ontwikkeling – De Nieuwe Keizer – projectkosten verkenningsfase
2023
2024
2025
200
100
3.800 120
120
120 *) In afwachting van het definitieve investeringsprogramma staan de investeringslasten en de aanloopkosten/verliezen nog gestald bij de algemene middelen.
Huurcompensatie Deventer Verhaal Er wordt al een aantal jaar gesproken over huurcompensatie voor de huur van de Waag door Deventer Verhaal. Een deel daarvan is tot nu toe steeds eenmalig geregeld. Ook voor 2022 en 2024 wordt voorgesteld om een huurcompensatie van €30.000 per jaar toe te kennen. In 2024 houden we deze problematiek opnieuw tegen het licht en nemen we een definitief besluit over de huurcompensatie. Programma (bedragen x €1.000) Kunst & cultuur - Huurcompensatie
2022 30