gemeente Den Helder programma rekening 2020.pdf

Effectindicatoren Begroting DH Indicator NL 2019 2012 % functiemenging (verhouding tussen banen en woningen, 53,2 47,7 van 0= alleen wonen tot 100= alleen banen) Vestiging bedrijven (aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar) 151,6 82,6 248 143 Gemiddelde WOZ-waarde (X duizend euro) Aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen 9,2 3 % demografische druk 69,8 71,2 Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (euro’s) 669 596 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (euro’s) 739 714 Verbonden partij(en) Gemeentelijke bijdragen verbonden partijen Cocensus Ontwikkelmaatschappij Noord-Holland Noord

36

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Realisatie DH 2020 NB (48,1 in 2019) NB (89,3 in 2019) 161 5,9 74,1 629 771

Werkelijk 2020 € 13.921 € 124.993

Wat heeft het gekost? Financieel overzicht Programma 3 - Vitale gemeente Begroting 2020 Rekening Verschil gewijzigde Bedragen (x € 1.000) Oorspronkelijk Na wijziging 2020 begroting-/-rekening Totaal lasten 13.104 13.306 12.911 395 Totaal baten -9.768 -8.266 -7.461 -806 Saldo van baten en lasten 3.336 5.040 5.451 -411 Totaal toevoegingen reserves 946 5.277 4.377 900 Totaal onttrekkingen reserves -1.274 -4.680 -4.525 -155 Gerealiseerd resultaat 3.009 5.637 5.303 334 Toelichting Toelichting gewijzigde begroting 2020 - rekening 2020 (€ 334.000 voordelig). Lasten De minderuitgaven in de exploitatie bedragen € 395.000 De voornaamste afwijkingen bij een taakveld zijn als volgt: Conform RB 2020-065296 budgetoverheveling naar 2021 (€ 544.690). Dit betreft de restant budgetten van: • Vastgoedmanager (P.M. € 110.000, werkelijk € 112.597) • Olympisch Comité Waterstofhaven (€ 50.000) • Bewoners ideeënmarkt (€ 60.000) • Verkeersmodel Den Helder (P.M. € 90.000, werkelijk € 56.750) • Invoering Omgevingswet (P.M. € 197.300, werkelijk € 192.997). Parkeren • Door vertraging bij de aanleg van de sprinklerinstallatie in de parkeergarage Koninckshoek is hier ook gepland onderhoud uitgesteld. Dit zal in 2021 opgepakt worden. Overige onderhoudsuitgaven vielen ook mee zodat hier een voordeel van € 93.000 op gerealiseerd is. • Het beheerscontract met de parkeeropzichter P1 zal in 2021 herzien worden.

Gegeven de overgangssituatie is terughoudend met inzet omgegaan, wat geleid heeft tot minderuitgaven ter grootte van € 94.000. • In 2020 was er een incidenteel budget voor actualisatie van het verkeersmodel. Vanwege Corona is dit uitgesteld waardoor slechts een deel van de uitgaven in 2020 is gedaan, er resteert een budget van € 57.000. Dit zal worden overgebracht naar 2021. Al met al is er € 245.000 aan budget overgebleven. Economische ontwikkeling Conform RB 2020-065296 budgetoverheveling naar 2021: • De subsidie voor het Olympisch Comite à € 50.000 niet besteed, maar wordt doorgeschoven naar 2021. Het budget van de vastgoedmanager (tweejarig kalenderjaar-overstijgend contract): hiervan is € 50.000 besteed waardoor € 112.597 resteert en wordt doorgeschoven naar 2021. Lokaal ruimte ontwikkeling beleid Conform RB 2020-065296 budgetoverheveling naar 2021: • Onderschrijding op het project invoering Omgevingswet (uitstel) van € 192.997. • Onderschrijding de Ideeënmarkt (capaciteit) € 60.000. Door administratieve herschikking van de teams doet zich een overschrijding van salaris- en inhuurkosten voor van € 272.500. Grondexploitatie • Aan salaris en inhuur is € 68.000 meer toegerekend. • De geraamde kosten voor de teststraat (€ 50.000) kwamen geheel voor rekening van de GGD en blijven daardoor uit.

• De kosten voor asbestsanering Langevliet, duurzaamheidsinventarisatie en divers onderhoud vallen € 110.000 lager uit. • Er is erfpachtgrond verkocht, deze had nog een boekwaarde van € 51.000 welke afgeboekt is. Voor de zakelijke lasten en verzekering is structureel een te laag budget geraamd, dit leidt tot een overschrijding van € 85,000. Tot slot vallen de energiekosten ook € 30.000 later uit dan begroot. Als al deze posten gesaldeerd worden resteert een nadeel van € 14.000.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

37

• De uitgaven voor de Grondexploitaties Willem-Alexanderhof en Vinkenterrein vallen € 31.000 hoger uit wat aan de batenzijde geneutraliseerd wordt. • Er zijn extra beheersuitgaven voor af te stoten panden gemaakt (€ 53.000). Deze worden vanuit de corresponderende reserve gecompenseerd. • Tot slot zijn er juist wat minder beheerskosten gemaakt voor de Stadshartpanden (€ 13.000) welk effect ook verrekend wordt met de corresponderende reserve. Alle posten samen tellen op tot een bedrag van € 85.000 aan extra uitgaven. Stedelijke vernieuwing Ook hier is er meer salaris en inhuur geboekt dan begroot, € 80.000. De oorzaak te zoeken in administratieve herindeling van teams waardoor de verdeling van salariskosten anders uitvalt. Bouwvergunningen • De uitgaven voor adviezen inzake Welstand zijn door een gewijzigde manier van werken achtergebleven, € 39.000 voordeel. • Door de herindeling van teams is ook de toerekening van salariskosten/inhuur achtergebleven, € 97.000 voordeel. Baten De minderbaten in de exploitatie bedragen € 806.000. De voornaamste afwijkingen bij een taakveld zijn als volgt: Grondexploitatie • Aan de inkomsten zijde doet zich een voordeel van € 197.000 voor wat voornamelijk terug te voeren is op verkoop van erfpachtgronden. • De inkomsten van de Grondexploitatie Willem-Alexanderhof vallen licht lager uit dan geraamd, € 132.000.

Hierdoor zijn de baten per saldo € 65.000 lager dan begroot. Stedelijke Vernieuwing • Aan de batenzijde is de bijdrage van De KopWerkt! voor de Seasaw uitgebleven, € 900,000. De gemeente heeft hier een voorschot betaald van € 900.000 aan Zeestad. De betaling heeft pas in 2021 plaats gevonden zodat er nog geen verrekening met Zeestad heeft kunnen plaats vinden. Bouwleges • Er was een budget van € 95.000 geraamd voor te verlenen korting voor leges welke betrekking hebben op duurzaamheidswerkzaamheden. Deze korting is € 25.000 lager uitgevallen. • Ook zijn de leges inkomsten zelf € 25.000 hoger uitgevallen zodat het totaal voordeel op € 50.000 uitkomt. Reserves Toevoegingen Er is in totaal € 900.000 minder aan de reserves toegevoegd. Dit komt volledig door het uitblijven van een storting in een kapitaalegalisatiereserve voor de ‘Seasaw’. In 2e instantie is gebleken dat ingevolge de gemeentelijke boekhoudregels de uitgave hiervoor direct als last genomen mag worden in plaats van deze af te schrijven over meerdere jaren. Onttrekkingen Er is in totaal € 156.344 minder aan reserves onttrokken dan geraamd. De afwijkingen zijn als volgt: • De beheerskosten van diverse gemeentelijke panden in het stadshart worden onttrokken uit de reserve WVG. De beheerskosten vielen € 31.514 lager uit waardoor ook de corresponderende onttrekking lager uitvalt.

• Voor twee panden met het label ‘af te stoten’ moesten incidentele kosten gemaakt worden en er moest beheerscapaciteit ingehuurd worden, bij elkaar € 28.170 meer dan geraamd. Ter dekking van dergelijke uitgaven dient de reserve ‘Af te stoten panden’. • Er is in totaal € 317.000 uit het Corona steunfonds onttrokken, € 17.000 meer dan geraamd. • Doordat inhuurkosten lager uitvielen en inkomsten hoger hoefde er € 170.000 minder dan geraamd uit de egalisatiereserve voor Bouwleges onttrokken te worden.

38

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Programma 4 Leefbare Gemeente Den Helder is een leefbare stad. Dat betekent dat inwoners en bezoekers kunnen genieten van cultuur-, erfgoed- en natuuraanbod. Dat inwoners op diverse plekken hun kennis uit kunnen breiden en dat de stad schoon en veilig is. Een leefbare stad is ook een duurzame stad. Het programma Leefbaarheid is, zowel op het sociale als fysieke vlak, in ontwikkeling. We bereiden ons daarom voor op het duurzamer inrichten van de openbare ruimte en het investeren in een duurzame samenleving. De voorbereidingen zijn gestart voor de duurzame inrichting van de openbare ruimte. Dat betekent dat we trajecten uitzetten waarbij we bij de inrichting en het onderhoud rekening houden met het veranderend gebruik van de openbare ruimte, de klimaatveranderingen, de energietransitie en de biodiversiteit. De uitdaging voor de duurzame samenleving zit in een aantal ontwikkelingen. Zoals het ontwikkelen van kwalitatieve toezicht in de wijk en de bereikbaarheid van zorg en hulp in de wijk. Verder kijken we naar het verbreden/moderniseren van de aanwezige ontmoetingsplekken (zoals wijk- en sportfaciliteiten) in de stad. En we willen de sociale stabiliteit vergroten. Dit doen we door middel van wijkgericht werken en de gebiedsgerichte aanpak. Daarbij staan bewonersparticipatie, flexibiliteit en lerend vermogen voorop.

De aanpak is gericht op een duurzame relatie tussen gemeente, inwoners, instanties en ondernemers. Ook de komst van de Omgevingswet vanaf 1 januari 2021 moet de relatie met de burger verder versterken en procedures vereenvoudigen. De veranderende rol voor de gemeente, zowel bestuur als de gehele ambtelijke organisatie, heeft hierbij grote impact op de manier van werken. Hier zal met de nodige training aandacht aan besteed worden. Daarnaast wordt vanuit de Omgevingswet ook verder gewerkt aan planvorming, onder andere de ‘Omgevingsvisie Den Helder’. 4.1

De openbare ruimte in Den Helder is schoner en inwoners waarderen deze beter.

Wat willen we bereiken? De openbare ruimte in Den Helder is schoner en inwoners waarderen deze beter. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Waardering fysieke leefomgeving en hoeveelheid zwerfafval (rapportcijfer) en kg zwerfafval. Waardering fysieke leefomgeving en hoeveelheid zwerfafval Aantal kg zwerfafval per bewoner per jaar Bron: Interne registratie gemeente.

DH 2019 10.500 0.18

DH 2020 7.604 0,14

NL 2019 6,58 NB

Effectindicator a Gemiddelde rapportcijfer dat bewoners geven voor hun buurt als fysieke leefomgeving. Voor 2020 was het doel een rapportcijfer van 6.7. Op dit moment zijn de werkelijke cijfers nog niet bekend. Effectindicator b Aantal kg zwerfafval per bewoner per jaar. Voor 2020 bedroeg dit doel 10.450 tegenover 10.660 in 2019. In het jaar 2020 betrof dit 7.604 kg en in het jaar 2019 betrof het 10.500 kg. 4.1.1 We verwijderen (zwerf)afval sneller uit de openbare ruimte door meer bekendheid te geven aan de app ‘Makkelijk Melden’. Dit is een continu proces en wordt standaard meegenomen in de communicatie. 4.1.2 We vervangen de marktkasten aan de Baljuwstraat, bij het Timorpark en bij de Helderse vallei door ondergrondse putkasten. Deze zijn gerealiseerd. 4.1.3 We verhogen de bushaltes langs de Breewijd en verplaatsen de bushalte aan de Huinduinerweg naar de Timorlaan. De aanvraag voor subsidie is bij de provincie ingediend. 4.1.4 We voeren de nieuwe visie op wijkgericht werken uit. We hebben ingezet op vier wijkkantonniers. En de wijkconciërges hebben de buurten ondersteund met het doen van aanvragen vanuit de wijkconvenantgelden. Door corona zijn er echter een stuk minder aanvragen binnen gekomen.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

39

4.1.5 We intensiveren sociale innovaties vanuit wijkgericht werken en de gebiedsgerichte aanpak. Onderkomen in elke wijk voor de sociale wijkteams: in 2020 zijn twee onderkomens voor de sociale wijkteams gerealiseerd in de Maranathakerk en het wijkhuis Nieuw Den Helder. Daarnaast hebben we de bekendheid rondom het Convenant wijkaanpak proberen te vergroten door een aantal artikelen in de Woonkrant. In de coronacrisis is de introductie van nieuwe vormen van interactie met bewoners vertraagd. 4.1.6 We geven vorm aan de inclusieve samenleving. Dit aandachtspunt is ondergebracht in de gebiedsgerichte aanpak en wordt meegenomen met de herinrichting van een buurt. 4.1.7 Op basis van datagericht onderzoek wijzen we drie buurten aan die we volgens de gebiedsgerichte aanpak gaan oppakken en uitwerken. In 2020 zijn we gestart met de buurten Tuindorp Oost en Schooten Centrum. 4.1.8 We vergroten de verkeersveiligheid door: • Het aanpassen van de oversteekplaats Baljuwstraat voor de scholen. De concepttekening voor verkeerslichten en parkeerplaats moet in overleg met de stakeholders nog definitief worden. • Een 30 km gebied van de Stakman Bossestraat te maken. De weg is reeds 30 km zone maar van algehele herinrichting wordt afgezien. Het plan voor kleine aanpassingen wordt uitgewerkt. • De aanleg van een fietspad langs de Breewijd, gedeelte tussen Zuidwal en Zuiderhaaks.

Subsidie is aangevraagd, uitvoering zal bij toekenning subsidie in 2e helft 2021 plaatsvindien. • Het verbeteren van de voorrangssituatie kruising Schootenweg/Hendrik Baskenweg/Egmondstraat. Vergroenen als snelheid verlagende maatregel op het kruispunt. Project wordt uitgebreid met kruispunt Schout en schepenenstraat. Hier wordt dezelfde maatregel toegepast. • Het realiseren van aanpassingen aan de Van Heemskerckstraat. Hier ligt een ontwerp voor wegverbreding, fietsstroken en oversteekvoorziening en extra parkeren klaar. 4.2

Den Helder verbruikt minder (fossiele) energie en is meer klimaatbestendig.

Wat willen we bereiken? Den Helder verbruikt minder (fossiele) energie en is meer klimaatbestendig. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Minder netto energieverbruik. Effectindicator Netto energieverbruik (gas en elektriciteit) in joules in Den Helder. Deze indicator wordt niet meer gemeten door de oorspronkelijke bron. Bron: Energiemonitor HVC Prestatie-indicator: De gemeentelijke organisatie gebruikt netto 2% minder energie per jaar volgens CO2 Prestatieladder. In 2020 was het streven een netto energieverbruik te hebben van maximaal 4.210 Tj. Jaar waarde 100 80 60 40 20 0

100

98

96

94

92

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Energiemonitor HVC.

40

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

4.2.1 We stellen In het najaar van 2019 het Helders Energieakkoord vast tussen publieke, private en maatschappelijke partijen. De uitvoering van de afspraken start in 2020. Mede vanwege corona en de gewijzigde visie op de warmtetransitie, i s hier in 2020 geen vervolg aan gegeven. 4.2.2 Een energiezuinige gemeente begint bij de eigen organisatie. We maken met de CO2 Prestatieladder de uitstoot inzichtelijk en we nemen maatregelen. De CO2 uitstoot van onze organisatie, en het daaraan verbonden energieverbruik, over de jaren 2019 en 2018 is inmiddels beschikbaar op onze gemeentelijke website. De projecten, waarover de gemeenteraad via raadsinformatiebrief 2020-028636 is geïnformeerd, worden uitgevoerd. Zo worden wijkverbindingswegen met groot energieverbruik als gevolg van de huidige armaturen vervangen door zuinige ledverlichting met dimmogelijkheid. Voor ons groot rijdend materieel realiseren wij een blauwe dieseltanker en nemen wij 100% Nederlandse windenergie af bij onze energieleverancier. 4.2.3 We brengen het energielabel van het gemeentelijk vastgoed naar gemiddeld energielabel C. De gemeenteraad is dit jaar geïnformeerd over de kosten om het vastgoed versneld te verduurzamen naar energielabel B. Versnelde duurzaamheidsmaatregelen zijn inmiddels in onze meerjarenonderhoudsplanning opgenomen en worden uitgevoerd met label B als uitgangspunt.

Voor gymzalen gaan we naar label A. De uitvoering verloopt volgens planning. 4.2.4 HVC is bezig met een onderzoek naar een warmtenet. We ondersteunen daarin door partijen bijeen te brengen en draagvlak binnen de gemeente te creëren. Ook stellen we een warmtetransitievisie op. Er is een wijziging gekomen in de visie op de warmtetransitie. Den Helder wil zich richten op waterstof. Dit heeft geleid tot het opzetten van een platform om een pilot waterstof binnen de gebouwde omgeving te kunnen starten. Er is een eerste analyse Transitievisie Warmte opgesteld die hierop aansluit. 4.2.5 Via het duurzaam bouwloket informeren we de inwoners over hoe je duurzamer kunt wonen. We onderzoeken of energiecoaches hierbij nog meer kunnen stimuleren. Inwoners zijn dit jaar in februari middels drie informatieavonden geïnformeerd over de aanschaf van zonnepanelen. Daarnaast is er voor de wijk De Schooten op 28 oktober 2020 een webinar georganiseerd over energiebesparing en comfortabel wonen. Verder is de regionale communicatiecampagne ‘WijdoenWat’ uitgevoerd, waarin wij via diverse kanalen inwoners hebben geïnformeerd over verschillende energiebesparende (gedrags)maatregelen. Geïnteresseerde kopers van Willem Alexanderhof zijn via het Duurzaam Bouwloket in 2020 geïnformeerd over extra duurzaamheidsmaatregelen aan de eigen woning.

Tot slot is de Nationale Duurzame Huizen Route ook dit jaar georganiseerd, waarbij inwoners in contact komen met inwoners met een duurzaam huis. 4.2.6 We stimuleren duurzame mobiliteit via nieuw fietsbeleid en het plaatsen van laadpalen op strategische locaties. Voor de realisatie van laadpalen op vijf strategische locaties is in 2020 een verkeersbesluit opgesteld. Realisatie van de laadpalen vindt plaats in 2021. De fietsvisie is in 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Samen met Veilig Verkeer Nederland, de Fietsersbond en andere verbonden partijen geven wij uitvoering aan de acties die staan benoemd in de uitvoeringsagenda. 4.2.7 De risicodialoog voor klimaatadaptatie van eind 2019 geeft vorm aan een klimaatstrategie voor Den Helder en de regio. De gebiedsgerichte aanpak en projecten zoals Willem-Alexanderhof krijgen daaruit richtlijnen voor het duurzaam inrichten van de buitenruimte. Ook innovatieve projecten zoals het Urban rainshell bij Fort Westoever dragen bij aan duurzaam watergebruik. De risicodialoog heeft geresulteerd in de strategie kop van Noord-Holland. Deze strategie wordt doorgevoerd in de gebiedsgerichte aanpak en omgevingsvisies. Specifieke richtlijnen voor projecten als Willem Alexanderhof zijn er nog niet. Dit is wel een actiepunt voor de uitvoeringsagenda. Aan project urban rainshell is subsidie verleend.

4.2.8 De leefbaarheid van de stad hangt ook af van de ecologische balans in en om de stad. We zoeken daarom naar effectieve manieren om biodiversiteit te stimuleren, zoals ecologisch bermbeheer. Er is een doelsoortenbeleid gemaakt waardoor biodiversiteit concreter en meetbaarder wordt. In 2021 wordt gestart met meer ecologisch bermbeheer in nieuw Den Helder. Als dit positieve effecten geeft wordt dit doorgevoerd naar andere wijken. In 2020 is dit in gang gezet.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

41

4.2.9 We nemen de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad ter hand door het beschikbaar stellen van duurzaamheidsleningen via Stimuleringsfonds Nederlandse gemeenten (SVN). De gemeenteraad is via raadsinformatiebrief 2020-057782 geïnformeerd over de voortgang op de Verordening Comfortabel Wonen Den Helder. Inmiddels zijn er 148 aanvragen in behandeling (genomen) door het Duurzaam Bouwloket. De Woonlening wordt bijna volledig ingezet voor energiebesparende en energieopwekkende maatregelen, af en toe in combinatie met woningverbeteringen. Veel inwoners investeren met de Woonlening in zonnepanelen. Naast de Woonlening is er sinds eind 2020 ook een subsidieverordening vastgesteld waarmee inwoners energiebesparende maatregelen deels vergoed kunnen krijgen. 4.2.10 We stellen (in het kader van de Omgevingswet) de omgevingsvisie voor Den Helder op. We brengen de regels voor de leefomgeving samen in het omgevingsplan. We handelen vergunningsaanvragen sneller af (en op een integrale wijze). En we beginnen met de inrichting van omgevingsprogramma’s. In het voorjaar van 2020 is bekend geworden dat de invoering van de Omgevingswet een jaar wordt uitgesteld, van 1 januari 2021 naar 1 januari 2022. De voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet zijn echter gewoon doorgegaan.

In 2020 is gewerkt aan het aanpassen van het vergunningenproces, waardoor eenvoudige aanvragen sneller kunnen worden afgehandeld. Bij complexe initiatieven gaat de gemeente juist zo vroeg mogelijk met de initiatiefnemer in gesprek, om de initiatiefnemer te helpen het initiatief haalbaar te krijgen. Dit volgens het ja-mits principe van de Omgevingswet. Daarnaast is het proces rondom de advisering over omgevingskwaliteit (de vroegere ‘welstand’) aangepast. Daarbij komen initiatiefnemers ook sneller en laagdrempeliger in contact met de gemeente, met als doel om het initiatief snel met de juiste omgevingskwaliteit te kunnen realiseren. Ook is de ICT voor het fysieke domein in 2020 op orde gebracht voor de invoering van de Omgevingswet. Een deel van de huidige verordeningen van de gemeente gaat in 2022 op in het omgevingsplan. In 2020 is geanalyseerd om welke (delen van) verordeningen het gaat. En in 2021 zal de gemeenteraad worden voorgesteld om deze voorbereidende stap te zetten. In verband met de coronacrisis en de daaropvolgende maatregelen is het geplande participatieproces voor de omgevingsvisie in 2020 niet van start gegaan. Intern is de voorbereiding doorgegaan en in 2021 zal het participatieproces (grotendeels) digitaal gaan plaatsvinden. Wat willen we bereiken? Den Helder is veiliger en inwoners ervaren dit ook zo. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Overlastindex.

De streefwaarde voor 2020 was 98 (nulwaarde is 100). Den Helder Nederland Bron: waarstaatjegemeente.nl

2019 102 96

2020 NB NB

Effectindicator Indexcijfer voor Den Helder in de overlastindex (ervaren overlast in de buurt). Overlastindex, is optelsom van drugsoverlast, overlast verwarde personen, burenruzie en jeugdoverlast. Bron: politie. Wat we hebben gedaan? De corona-aanpak heeft op het veiligheidsbeeld veel invloed gehad. Zo zijn er 14 noodverordeningen afgegeven door de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en zijn er ruim 450 adviesvragen corona afgehandeld over het stoppen/herstarten van activiteiten/werkzaamheden. Daarnaast zijn preventiebijeenkomsten geannuleerd, maar hebben we organisaties en ondernemers met posters, flyers en folders ondersteund in het uitvoeren van de maatregelen. In de cijfers zelf zien we vooral een stijging van de overlastmeldingen doordat mensen meer thuis zijn en sneller zijn gaan melden. 4.3.1 Vanuit de discussie rondom sociale vraagstukken kan polarisatie ontstaan binnen de samenleving. In 2019 is gestart met een eerste verkenning op dit onderwerp. In 2020 rollen we dit uit in een gemeente brede aanpak Sociale Stabiliteit. In 2020 is de focus verlegd naar de aanpak corona. Hierdoor is er geen actieve inzet geweest op de aanpak sociale stabiliteit. Ook bij de corona-aanpak zien we de emotie en spanningen over de maatregelen oplopen. De aanpak wordt doorgeschoven naar 2021.

42

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

4.3.2 Vanuit verschillende kanten wordt gekeken naar de aanpak jeugdcriminaliteit. In 2020 stemmen we dit op elkaar af en onder regie van de driehoek pakken we dit integraal op. Vanuit de driehoek is de aanpak No Rising Stars opgestart. Dit project valt onder een bredere aanpak op het thema Jeugd & drugs van de politieeenheid Noord-Holland. In de aanpak wordt gekeken naar het netwerk, vroegsignalering & preventie en interventies als de Persoonsgerichte aanpak of bestuurlijke maatregelen. Ook de drillvideo’s zijn onderdeel geworden van het plan van aanpak dat voor het project is opgesteld. 4.3.3 Het Ketenhuis groeit, maar de praktijk wijst uit dat het lastig blijft om vanuit het zorg- en veiligheidsdomein dezelfde taal te spreken. We blijven stimuleren en uitleggen. En in 2020 hebben we acties ondernemen om de samenwerking te optimaliseren. Binnen het Ketenhuis hebben we meer ruimte gecreëerd om complexe casuïstiek aan te pakken en te monitoren. Zo wordt de voortgang rond casuïstiek vanuit de Wet verplichte GGZ samen met de GGD gemonitord. Daarnaast zijn de gesprekken gestart met onze regionale partners voor het opzetten van een eenduidig opschalingsmodel complexe casuïstiek. 4.3.4 We organiseren op het thema winkeldiefstallen een bijeenkomst Secret Scan.

4.3.5 We organiseren twee wijkbijeenkomsten Waaks op het thema “Verdacht gedrag” De bijeenkomsten Waaks en Secret Scan zijn in verband met corona geannuleerd en zijn doorgeschoven naar 2021. 4.3.6 We bespreken de signalen van mensenhandel en prostitutie zodat hier effectief op gestuurd kan worden. Om invulling te geen aan de ambitie van het kabinet om de aanpak van mensenhandel verder te intensiveren moet iedere gemeente in 2022 een aanpak tegen mensenhandel hebben. Hiervoor is op het Ketenhuis een overleg ingericht. Ook zijn de voorbereidingen getroffen om in samenspraak met onze lokale en regionale partners in dit speelveld, een sluitend beleid op te stellen. 4.3.7 We intensiveren de toezicht en handhaving en breiden deze uit met wijkgerichte aanpak en de pilot gastheerschap. Met als doel om de zichtbaarheid en benaderbaarheid te vergroten. In 2020 is behoorlijke vooruitgang geboekt met informatiegestuurd werken. Door gebruik te maken van beschikbare informatie kunnen specifieke werkopdrachten worden gemaakt. Deze worden dagelijks/wekelijks aangepast aan de situatie op dat moment. In aansluiting hierop is het backofficesysteem van de boa’s efficiënter ingericht waardoor de boa’s minder tijd nodig hebben om administratief werk op kantoor af te handelen. Dit doen zij zoveel mogelijk op straat in hun handterminal.

Positief gevolg is dat de boa’s vaker en langer op straat zichtbaar toezicht kunnen houden. Tevens genereert het backofficesysteem meer data van uitgevoerde acties en controles. Hierdoor kan er gerichter inzet worden gepleegd en zijn projectmatige inzetten minder nodig. 4.3.8 We maken ruimte vrij om organisaties van evenementen te adviseren en ze te begeleiden bij de aanvraag van de benodigde vergunningen. We onderzoeken daarnaast of de benodigde procedures vereenvoudigd kunnen worden. In 2020 hebben we het beleid rondom evenementenvergunningen versoepeld. 4.3.9 We organiseren een trainingsdag havenbeveiliging voor alle interne en externe betrokkenen. De trainingen zijn in verband met corona doorgeschoven naar 2021. 4.4

Meer mensen bezoeken Den Helder en maken gebruik van het aanbod van cultuur en natuur in en om de stad.

Wat willen we bereiken? Meer mensen bezoeken Den Helder en maken gebruik van het aanbod van cultuur en natuur in en om de stad. Inwoners zijn actief en sporten en bewegen zoveel als mogelijk. Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Meer bezoeken aan musea en de Helderse Vallei. Steefwaarde 2020: 143.072 bezoekers. Bron: Eigen gegevens van de gemeente.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

43

Effectindicator a Aantal bezoekers per jaar aan musea in Den Helder (Marinemuseum, Fort Kijkduin, Fort Harssens, Kroontjes bunker, Fort Dirks Admiraal, Kazemat Zandloper). Steefwaarde 2020: 79.806. Het aantal bezoekers van het Nationaal Reddingsmuseum Dorus Rijkers over 2020 is 11.436, voor het Marinemuseum waren dat er 47.000, Fort Kijkduin 30.373 en voor AWC 4.594. Dit totaal komt op 93.403. Bron: Eigen gegevens van de gemeente en directie betreffende partijen. Effectindicator b Aantal bezoekers per jaar aan de Helderse Vallei. Voor het jaar 2020 waren dit er 60.343. Bron: Directeur Helderse Vallei. 4.4.1 Via de erfgoedorganisatie dragen we zorg voor het beheer en behoud van het erfgoed. Daarnaast profileren we Den Helder als stad met uniek maritiem erfgoed. Er zijn twee stappen gezet met betrekking tot de Erfgoedorganisatie. Ten eerste is de Stichting Stelling Den Helder naar Stichting Erfgoed Den Helder omgevormd. Deze naamswijziging is één van de stappen in het professionaliseren van de organisatie. Verder is eind december 2020 door de gemeenteraad ingestemd met de tweede stap in de oprichting van de erfgoedorganisatie, waarin Willemsoord bv en Stichting Erfgoed Den Helder samengaan in activiteiten en personeel. Tevens is er toen ingestemd met het in erfpacht uitgeven van delen van de Stelling aan Stichting Erfgoed Den Helder.

Vanaf 2021 krijgt de erfgoedorganisatie een subsidie voor het beheer en behoud van het erfgoed van de Stelling van Den Helder. Tevens is er een incidentele subsidie verstrekt voor de herontwikkeling van Fort Kijkduin. 4.4.2 We subsidiëren culturele instellingen met als doel dat onze inwoners en bezoekers met kunst en cultuur kunnen kennis maken, er aan mee kunnen doen en/of het kunnen ervaren. Er zijn in 2020 subsidies verstrekt aan verschillende culturele organisaties: Theater de Kampanje, KopGroep Bibliotheken, Triade, Stichting De Nollen, Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers, Stichting Museumhaven, Mondriaanfonds en de LOS. Door middel van (doorlopende) subsidieafspraken zorgen we ervoor dat deze instellingen bijdragen aan onze culturele doelstellingen en het positioneren van Den Helder als cultureel hart van de regio. Door de coronamaatregelen hebben de organisaties niet aan (alle) subsidieafspraken kunnen voldoen. Wel is het, onder meer door inzet van het provinciaal noodfonds en het gemeentelijk steunfonds, gelukt om de negatieve financiële gevolgen van de coronamaatregelen op te vangen. Ook is er een externe fondsenwerver ingehuurd die de culturele organisaties begeleidt en coacht bij het inzetten van het cultureel ondernemerschap en werven van externe inkomsten.

4.4.3 Den Helder vormt het culturele hart van de regio en trekt bezoekers (vanuit zowel de regio als daarbuiten) aan door unieke en bij het karakter van de stad passende voorzieningen. Onder andere het natuurgebied Streepjesberg wordt omgevormd tot een toegankelijk natuurgebied. Daarnaast is De Helderse Vallei de plek waar inwoners en bezoekers met elkaar in contact komen en kunnen leren over natuur, milieu en duurzaamheid. Ook de wildopvang wordt gerealiseerd bij De Helderse Vallei. 4.4.4. We koesteren onze natuur en de verbinding tussen natuur en de stad. De verbinding tussen natuur en de stad heeft onze blijvende aandacht. Projecten die in ontwikkeling zijn betreffen onder meer de Streepjesberg en de strandslag bij Huisduinen. Beide projecten hebben, onder meer door de beperkingen met betrekking tot de uitstoot van stikstof, wel vertraging opgelopen in de uitvoering. Een ander project wat in ontwikkeling is, is het realiseren van de wildopvang op het terrein van De Helderse Vallei. In oktober 2020 is een dienstverleningsovereenkomst getekend tussen de gemeente en de (nieuwe) stichting Wildopvang De Helderse Vallei. Hiermee zijn alle juridische, inkoop en financiële vraagstukken zijn uitgewerkt en kan de volgende fase van het project starten: de bouw van de nieuwe wildopvang. 4.4.5 De gemeente ondersteunt diverse evenementen op het gebied van cultuur, erfgoed en natuur.

Op het gebied van evenementen is de nieuwe evenementenverordening door de gemeenteraad vastgelegd. Ook is er een nieuwe evenementennota vastgesteld. Beide hebben als doel om evenementen te stimuleren en faciliteren. Als gevolg van de coronamaatregelen hebben veel evenementen, regulier maar ook zaken omtrent de viering rondom 75 jaar vrijheid, helaas geen doorgang kunnen vinden.

44

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

4.4.6 Top van Holland wordt ingezet voor de promotie van Den Helder als aantrekkelijke stad om te wonen en verblijven. Top van Holland ondersteunt daarbij steeds meer activiteiten die in de stad worden georganiseerd. Stichting Top van Holland is ingezet voor het profileren van de stad. Om dit goed te borgen zijn er, na behandeling in de gemeenteraad in november 2020, meerjarige subsidieafspraken gemaakt met de stichting. Daarnaast heeft de stichting een uitvoerende rol gekregen bij het op de markt zetten van Den Helder, als onderdeel van het Helders Perspectief. 4.4.7 Wij actualiseren het beleidskader sport, waarin vitale verenigingen en multigebruik van sportaccommodaties een speerpunt zijn. 4.4.8 Wij voeren het lokaal sportakkoord uit en zetten buurtsportcoaches is voor de verbinding tussen sport en sociaal domein. Op het gebied van sport is het beleidskader sport vastgesteld in juni 2020. Dit kader vormt samen met het lokaal sportakkoord de basis voor de inzet op sport. Door de coronaomstandigheden zijn een aantal zaken uitgesteld. Wel is er, met behulp van financiering van het Rijk, financiële ondersteuning aan verenigingen geboden. Daarnaast zijn de speerpunten uit het beleidskader, zoals buurtsportcoach en inzet op multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties, meegenomen in de subsidieafspraken met Team Sportservice.

4.4.9 We kopen het sportpark Ruyghweg aan en renoveren de atletiekvoorzieningen. We hebben eind september het sportpark Ruyghweg overgedragen gekregen. De renovatie van de atletiekbaan is in aanbesteding en de uitvoering is gepland in het 3e kwartaal van 2021. Met verenigingen is goed overleg over het gebruik van het sportpark. 4.4.10 Wij stimuleren en ondersteunen duurzaamheid van sportaccommodaties. Sportverenigingen zijn nog moeilijk te motiveren tot verduurzamen van sportaccommodaties. In 2020 is een traject uitgezet met extra ondersteuning en subsidie, waar (mede door corona) beperkt gebruik van is gemaakt. In 2021 gaan we dit traject herhalen. Ook is er in 2020 op sportpark De Dogger LED sportveldverlichting aangebracht. 4.5

Onze inwoners hebben toegang tot beter onderwijs en zijn hoger opgeleid.

Hoe gaan we meten of we dit doel bereiken? Minder vroegtijdig schoolverlaters. Percentage vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VO en MBO). Den Helder NB (3,1% in 2018) NB Nederland Bron: waarstaatjegemeente.nl

2019 NB NB

2020

Effectindicator Percentage vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VO en MBO). Streefwaarde 2020: 2,4. De werkelijke cijfers voor 2020 zijn nog niet bekend. 4.5.1 We maken afspraken met onder andere de bibliotheek en ROC met betrekking tot laaggeletterdheid. Er zijn subsidieafspraken met de bibliotheek en het ROC over hun inzet voor onder meer het taalhuis. 4.5.2 We stellen een nieuw integraal huisvestingsplan op voor scholen waarin de ontwikkeling Integraal Kindcentrum (IKC, paragraaf 2.1.1) een prominente plek krijgt. Om te komen tot een volwaardig en goed gedragen plan is de termijn verlengd tot en met 2021. 4.5.3 Binnen de samenwerkingsverbanden op het gebied van onderwijs maken we afspraken over leerplicht, vroegtijdig schoolverlaten en passend onderwijs. Het programma voortijdig schoolverlaten en jongeren in een kwetsbare positie van de afgelopen vier jaar is geëvalueerd. Er is vervolgens verdiepend onderzoek gedaan naar de drie beleidsmaatregelen door scholen en gemeenten uit de Kop. Dit heeft geleid tot aanscherping van het programma voor 2020-2024 en nieuwe acties in het flankerend beleid. In augustus heeft het regionaal PHO Sociaal domein, samen met de schoolbesturen, besloten om voor de uitvoering van het nieuwe programma subsidie bij het Rijk aan te vragen. Deze subsidie is toegekend voor de uitvoering van de aangescherpte maatregelen voor 2020-2024.

Voor het behalen van de doelen en ambities in het flankerend beleid van het voorkomen van voortijdig schoolverlaten, gaan gemeenten en scholen zelf op zoek naar middelen in deze periode. Den Helder is de contactgemeente en heeft een regisserende taak. De netwerkorganisatie RMC/Leerplicht heeft in 2020 visie/uitgangspunten en ambities opgesteld van waaruit de regiogemeenten gaan werken. Er is voor een intergemeentelijk beleidsoverleg een vaste structuur ingebouwd.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

45

4.5.4 Wij stimuleren, faciliteren en ondersteunen het onderwijs bij het aangaan van samenwerkingsverbanden met het hoger onderwijs. Zowel binnen het Helders Perspectief als de Regio Deal Maritiem cluster Kop van Noord-Holland wordt verkend hoe de samenwerking met het hoger onderwijs verder vorm kan krijgen. Dit kan onder meer door het opzetten van projecten. Daarnaast zijn er verschillende associate degree’s (AD’s – een twee jarige studie aan het hbo-onderwijs) gestart in samenwerking met onder meer InHolland en NHL Stenden Hogeschool. 4.5.5 Wij stimuleren de realisatie van een doorgaande leerlijn voor kinderen in de leeftijd van 0 tot 23 jaar. De subsidiepartners met aanbod aan het onderwijs richten zich, conform de subsidieovereenkomsten, op een vraaggericht aanbod met onder meer een doorgaande leerlijn voor sport, cultuur en natuur. De uitvoering hiervan werd wel bemoeilijkt door de coronamaatregelen. Bestuurders van onderwijs en kinderopvang hebben regelmatig overleg over diverse onderwerpen, waaronder doorgaande leerlijn. 4.5.6 Wij blijven in gesprek met Scholen aan Zee en monitoren de voorgang van het verbeterplan. Scholen aan Zee heeft voor het VMBO een verbeterplan uitgevoerd. Dit heeft geleid tot een verbetering van de kwaliteit. Voor Lyceum aan Zee is ook een verbeterplan uitgerold.

De portefeuillehouder heeft regelmatig overleg met de directie over de resultaten van het verbeterplan. Het realiseren van leerlinglounges en de verbrede school maakt onderdeel uit van het verbeterplan. Effectindicatoren Begroting DH Indicator NL 2019 2012 Verwijzingen Halt; aantal per 10.000 jongeren 132 249 Winkeldiefstal: aantal per 1.000 inwoners 2,3 2,1 Geweldsmisdrijven: aantal per 1.000 inwoners 4,8 7,7 Diefstallen uit woning: aantal per 1.000 inwoners 2,3 1,8 Vernielingen en beschadigingen openbare ruimte: aantal per 5,9 9,3 1.000 inwoners Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen 1,8 in 2017 4 Relatief verzuim per 1.000 leerlingen 29 68 % vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VO + MBO) 2,0 1,5 % nier-sporters 48,7 in 2016 0,554 Omvang huishoudelijk restafval in kg/inwoner 163 271 Hernieuwbare elektriciteit in % 17,8 in 2018 2,5

NB (0 in 2017) NB (26 in 2019) NB (3,1 in 2019) NB (55,4 in 2016) NB (209 in 2019) NB (3,9 in 2018)

Verbonden partij(en) Gemeentelijke bijdragen verbonden partijen Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord Cocensus

Werkelijk 2020 € 3.761.483 € 901.080 € 278.028

Realisatie DH 2020 NB (211 in 2019) NB (4,2 in 2019) NB (7,9 in 2019) NB (1,3 in 2019) NB (11,4 in 2019)

Wat heeft het gekost?

Financieel overzicht Programma 4 - Leefbare gemeente Begroting 2020 Rekening Verschil gewijzigde Bedragen (x € 1.000) Oorspronkelijk Na wijziging 2020 begroting-/-rekening Totaal lasten 51.574 56.596 56.350 246 Totaal baten -20.137 -20.362 -19.946 -416 31.437 36.234 36.404 -170 Saldo van baten en lasten Totaal toevoegingen reserves 5.600 5.844 5.844 0 Totaal onttrekkingen reserves -6.911 -12.314 -12.433 119 Gerealiseerd resultaat 30.126 29.765 29.816 -51

46

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Toelichting Toelichting gewijzigde begroting 2020 - rekening 2020 (€ 51.000 nadelig). Lasten De afname in totaal bedraagt € 246.000 De afwijkingen groter dan € 100.000 bij een taakveld zijn als volgt: Via resultaatbestemming en conform onderstaande besluitvorming wordt er in totaal € 741.700 overgeheveld naar 2021. Conform RB 2020-065296 budgetoverheveling naar 2021: • € 50.000 Herplant in verband met iepziekte. • € 163.800 Rijksgelden Transitievisie Warmte. • € 225.800 Programma Energieneutraal. • € 22.600 Fondsenwerver cultuur. • € 79.700 Evenementen (via TURAP-2 2020). • € 200.000 Subsidie Molenstichting . De overige afwijkingen zijn: Openbare orde en veiligheid • Door vacatures is er een voordeel van € 103.000 door lagere doorbelasting loonkosten voor handhaving en vergunningen. Op totaalniveau is dit budgettair neutraal. • Er is een Coronasubsidie van € 20.000 verstrekt aan Vogelasiel De Paddenstoel. Hiertegenover staat een onttrekking uit de reserve Helders Steunfonds. • Er is geen beroep gedaan op de middelen van het project ‘bijdrage 2e huurkans’. Hiervoor was in 2020 een budget beschikbaar van € 40.000. Hiertegenover staat een lagere onttrekking uit de reserve Huurderving. Verkeer en vervoer • Het verbruik van elektriciteit van de straatverlichting wordt op basis van een inschatting in rekening gebracht.

Door het plaatsen van slimme meters wordt het verbruik inzichtelijk. Hieruit blijkt dat het werkelijke verbruik aanzienlijk hoger is. Bovendien neemt het areaal in omvang toe. De kosten van elektriciteit van de straatverlichting zijn daardoor € 109.000 hoger. • Er is een nadeel van € 116.000 door hogere doorbelasting loonkosten dagelijks onderhoud wegen, straatverlichting en verkeer. Op totaalniveau is dit budgettair neutraal. • De uitgaven diensten door derden wegen zijn € 156.000 hoger door onder andere werkzaamheden aan de openbare weg voor o.a. kabelwerkzaamheden nutsbedrijven € 87.000 en herinrichting Dorpsplein Huisduinen € 69.000. Hier staan ook inkomsten tegenover. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken • De uitgaven en inkomsten voor het Regionale Meldpunt Coördinatie (RMC) en het convenant Voortijdig Schoolverlaten (VSV) verschillen per jaar. In 2020 is er € 96.000 meer uitgegeven voor RMC en € 163.000 meer voor VSV. Hiertegenover staan hogere bijdragen van het Rijk. • De uitgaven en inkomsten voor het Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) verschillen per jaar. In 2020 is € 780.000 minder besteed dan geraamd. Hiertegenover staan ook lagere inkomsten van het Rijk. • Aan de Helderse Vallei is een Coronasubsidie verstrekt van € 62.000. Hiertegenover staat een onttrekking uit de reserve Helders steunfonds voor hetzelfde bedrag.

Sportaccommodaties • Vanwege verminderde activiteit zijn de kosten van energie en onderhoud respectievelijk € 60.000 en € 145.000 lager. Totaal een voordeel van € 205.000. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • De uitbraak van het coronavirus heeft gevolgen voor culturele instellingen. Vanuit de overheid zijn er steunmaatregelen getroffen. Er is in totaal een bijdrage van € 253.000 aan extra subsidie aan diverse culturele instellingen verstrekt. Hiertegenover staat een bijdrage van de Provincie van € 160.000 en een bijdrage uit de reserve Helders steunfonds van € 87.000. • Vanwege Corona zijn veel evenementen niet doorgegaan, zoals 75 jaar Vrijheid en het Nautisch evenement. Wel zijn in een aantal gevallen de onvermijdelijke voorbereidingskosten vergoed. In totaal een voordeel van € 130.000. Hiertegenover staat een lagere onttrekking uit de reserve Evenementen van € 50.000.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

47

Musea • De uitbraak van het coronavirus heeft gevolgen voor musea. Vanuit de overheid zijn er steunmaatregelen getroffen. Aan het Reddingmuseum is een bijdrage van € 111.000 aan extra subsidie verstrekt. Hiertegenover staat een bijdrage van de Provincie van € 73.000 en een bijdrage uit de reserve Helders steunfonds van € 38.000. Cultureel erfgoed • Er is € 32.000 aan niet begrote corona steun uitgekeerd aan de Stichting Museumhaven. Hiertegenover staat een bijdrage van de Provincie van € 21.000 en een bijdrage uit de reserve Helders Steunfonds van € 11.000. Openbaar groen en openlucht recreatie • Er is een nadeel van € 210.000 door hogere doorbelasting loonkosten dagelijks onderhoud buurt en representatief groen. Op totaalniveau is dit budgettair neutraal. • Er is een corona steun uitgekeerd aan de Stichting Strandexploitatie Noordkop van € 23.000. Hiertegenover staat een onttrekking uit de reserve Helders steunfonds. Riolering • De voorbereidingen van de gebiedsgerichte aanpak vragen vanwege deze werkwijze extra capaciteit en inspecties. De kosten voor onderzoek en exploitatie zijn daardoor € 185.000 hoger dan begroot. Tegenover de hogere kosten staan ook meer inkomsten. (zie ook baten). Afval • Doordat meer mensen vanwege corona thuis zijn gaan werken is er een toename van het aanbod van restafval.

Daarbij zijn de kosten voor inzameling en verwerking van fijn en grof huishoudelijk afval gestegen. De verwerkingsbijdrage afval komt daardoor € 255.000 hoger uit. Milieubeheer • Er is een voordeel van € 131.000 voor kosten van bodemonderzoek en sanering. De belangrijkste oorzaak is het uitblijven in 2020 van een bijdrage in de kosten bodemsanering van de voormalige ‘Koploper’ € 75.000 en een bijdrage voor baggeren in de binnenhaven van € 37.500. Hiertegenover staat een lagere onttrekking uit de reserve bodemsanering Bij diverse andere taakvelden doen zich ook nog uitgavenwijzigingen voor, maar deze zijn alle lager dan € 100.000. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 93.900. Baten De toename in totaal bedraagt € 416.000. De afwijkingen groter dan € 100.000 per taakveld zijn: Verkeer en vervoer • Tegenover de hogere kosten diensten door derden staan inkomsten van nutsbedrijven € 96.000 en bijdragen derden voor herinrichting Dorpsplein Huisduinen € 69.000. Totaal € 165.000 voordeel. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken • De uitgaven en inkomsten voor het Regionale Meldpunt Coördinatie (RMC) en het convenant Voortijdig Schoolverlaten (VSV) verschillen per jaar. Tegenover de hogere uitgaven voor RMC en VSV staat een hogere bijdrage van € 189.000. • De uitgaven en inkomsten voor het Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) verschillen per jaar.

In 2020 is € 780.000 minder besteed dan geraamd. Daardoor is ook de bijdrage € 780.000 lager. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • Voor steunmaatregelen aan culturele instellingen is van de Provincie Noord-Holland een bijdrage ontvangen van € 160.000 Musea • Voor steunmaatregelen aan musea is van de Provincie een bijdrage ontvangen van € 73.000. Cultureel erfgoed • Voor steunmaatregelen aan historische gebouwen is van de Provincie een bijdrage ontvangen van € 21.000. Riolering • De kosten van onderhoud, beheer en het verbeteren en vervangen van de riolering en voorzieningen die daarbij horen worden gedekt uit deels de rioolheffing en deels de voorziening rioleringen. De bijdrage uit de voorziening 2020 is begroot op € 349.000. De werkelijke bijdrage uit de voorziening is € 144.000. De onttrekking is € 205.000 lager door onder andere een lagere toerekening van BTW investeringen riolering omdat deze na technische voorbereiding in 2020 pas in

48

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

2021 in uitvoering gaan. Daarbij is er nog een voordeel van bijdragen van derden van € 90.000 en een nadeel opbrengst rioolheffing van € 56.000. Het totaal nadeel komt daarmee op € 54.000.

Afval • Door een forse toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren van € 155.000 komt de totale opbrengst afvalstoffenheffing per saldo € 107.000 lager uit dan begroot. Bij diverse andere taakvelden doen zich ook nog inkomstenwijzigingen voor, maar deze zijn alle lager dan € 100.000. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 83.000.

Reserves Toevoegingen Geen afwijkingen. Onttrekkingen Er is in totaal € 119.000 meer onttrokken uit reserves. De belangrijkste afwijkingen zijn: Openbare orde en veiligheid • De geraamde onttrekking van € 39.000 uit de reserve Huurderving blijft uit omdat er geen uitgaven ‘2e huurkans’ geweest zijn. • Er is een onttrekking van € 45.000 uit de reserve Helders steunfonds voor een bijdrage aan Vogelasiel De Paddenstoel (€ 20.000) en gederfde inkomsten leges horeca (€ 25.000). Onderwijsbeleid en leerlingenzaken • Vanuit de reserve Helders Steunfonds is een onttrekking van € 88.000 gedaan voor steunmaatregelen Kinderopvang (€ 26.000) en Stichting de Helderse Vallei (€ 62.000). Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • Vanuit de reserve Helders Steunfonds is € 87.000 onttrokken voor steunmaatregelen aan diverse culturele instellingen en € 6.000 voor evenementen. • Omdat vanwege corona evenementen niet konden doorgaan is de onttrekking uit de reserve Evenementen € 50.000 lager dan begroot. Musea • Vanuit de reserve Helders steunfonds is € 38.000 bijgedragen aan het Redding museum. Cultureel erfgoed • Vanuit de reserve Helders Steunfonds is € 11.000 bijgedragen aan de Stichting Museumhaven. Openbaar groen en openlucht recreatie • Vanuit de reserve Helders Steunfonds is € 23.000 bijgedragen aan Stichting Strandexploitatie Noordkop.

Milieubeheer • Vanwege lagere kosten bodemsanering wordt er € 90.000 minder onttrokken uit de reserve Bodemsanering dan begroot.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

49

Algemene dekkingsmiddelen Financieel overzicht Overzicht baten Algemene dekkingsmiddelen Begroting 2020 Bedragen (x € 1.000) Oorspronkelijk Na wijziging Totaal lasten 689 701 Totaal baten -131.715 -138.201 Saldo van baten en lasten -131.026 -137.500 Totaal toevoegingen reserves Totaal onttrekkingen reserves Gerealiseerd resultaat

0 0 -131.026

0 306 -137.194

Rekening 2020 693 -139.560 -138.867

Verschil gewijzigde begroting-/-rekening 8 1.360 1.367

0 306 -138.561

0 0 1.367

Toelichting Toelichting gewijzigde begroting 2020 - rekening 2020 ( € 1.367.000 voordelig). Lasten Overige afwijkingen < € 100.000 is per saldo € 7.000 voordelig. Baten Met de primaire begroting wordt bij het bepalen van de omvang van de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds (inclusief het onderdeel Sociaal Domein) altijd rekening gehouden met de cijfers uit de meicirculaire. Voor de begroting 2020 is dat de meicirculaire 2019. In 2020 volgende het Gemeentefonds weer het reguliere proces voor wat betreft de circulaires. De decembercirculaire 2019 diende als basis voor het actualiseren van de gegevens van de eerste tussenrapportage van 2020. De behandeling van de tweede tussenrapportage van 2020 werd uitgesteld, waardoor zowel de cijfers van de meicirculaire 2020 als van de septembercirculaire 2020 konden worden opgenomen. Daarnaast hebben wij als gemeente diverse vergoedingen ontvangen in het kader van het Corona-steunpakket vanuit de Rijksoverheid. Hier is ook rekening mee gehouden in de begroting De uiteindelijke aanpassingen resulteren in een positieve bijstelling bij de algemene uitkering. Bij de programmarekening 2019 was een klein bedrag opgenomen als nog te ontvangen vanuit de bommenregeling. In 2020 is deze uiteindelijk ontvangen. Voor 2020 wordt is er een aanvullende boeking gemaakt voor in totaal nog € 15.000 te ontvangen.

Vanuit de septembercirculaire was al een flinke stijging zichtbaar. Met de decembercirculaire is deze stijging nog steeds zichtbaar. Met de verschillende tussentijdse rapportages hebben wij getracht dit zo goed mogelijk in te schatten en op te nemen. Dit heeft helaas niet kunnen voorkomen dat er evengoed een flinke afwijking is tussen de begroting en realisatie. Uiteindelijk met alle plussen en minnen is er een positieve afwijking van € 1.380.000. De belangrijkste redenen hiervan zijn: • Een stijging van het algemene deel van de Algemene uitkering . Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door wijzigingen in de maatstaven en de uitkeringsfactor. Binnen de algemene mutaties zijn een aantal kleine mutaties zichtbaar. Voor de gemeente Den Helder komt dit neer op € 470.000 voordelig effect; • Op de integratie- en decentralisatie-uitkering zijn in de decembercirculaire een aantal bijstellingen aangegeven. De grootste wijziging is bij het faciliteitenbesluit asielopvangcentra. In totaal is de bijstelling € 361.000 voordelig; • Afrekening van de Algemene uitkering over de jaren 2018 en 2019: een voordeligere eindafrekeningen van het Rijk ter grootte van € 517.000; • Overig ontwikkelingen binnen het gemeentefonds met een voordelig effect van € 32.000. Bij de deelnemingen (met name de BNG) hebben wij een afwijking van € 223.000 nadelig.

Voor de dividenduitkering 2019 hebben wij op basis van berichtgeving van de BNG een nog te ontvangen bedrag opgenomen. Dit ligt lager dan begroot. Dit komt omdat het resultaat van de BNG over 2019 lager ligt dan in 2018 het geval was. Bij de beleggingen (onder andere Alliander) hebben wij juist weer een voordelige afwijking van € 241.000. Dit wordt met name veroorzaakt door een hogere dividenduitkering van Alliander. Overige afwijkingen < € 100.000 is per saldo € 2.000 nadelig. Reserves Geen afwijkingen.

50

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Overhead Overzicht baten en lasten 2020 Programma 1 Bestuurlijke vernieuwing Programma 2 Zorgzame gemeente Programma 3 Vitale gemeente Programma 4 Leefbare gemeente Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Bedrag onvoorzien Saldo van baten en lasten

Baten -1.972 -31.353 -7.461 -19.946 -143.085 -1.853 0 0 -205.670

Lasten 4.710 109.801 12.911 56.350 4.218 26.452 0 0 214.442

Saldo 2.738 78.448 5.451 36.404 -138.867 24.599 0 0 8.772

Toevoeging reserves: Programma 1 Bestuurlijke vernieuwing Programma 2 Zorgzame gemeente Programma 3 Vitale gemeente Programma 4 Leefbare gemeente Algemene dekkingsmiddelen Overhead

3.810 107 4.377 5.724 306 1.461

3.810 107 4.377 5.724 306 1.461

-3.909 -2.985 -4.525 -12.293 0 -1.298

-3.909 -2.985 -4.525 -12.293 0 -1.298

Onttrekking reserves: Programma 1 Bestuurlijke vernieuwing Programma 2 Zorgzame gemeente Programma 3 Vitale gemeente Programma 4 Leefbare gemeente Algemene dekkingsmiddelen Overhead

Resultaat -230.680

230.227

-453

Toelichting onvoorzien Voor onvoorzien is in de begroting 2020 een bedrag opgenomen. Echter deze is met de tweede tussenrapportage afgewaardeerd omdat het bedrag niet nodig bleek te zijn. Vennootschapsbelasting Voor de jaren 2016 tot en met 2018 hebben wij in de voorgaande jaren aangifte gedaan over de Vennootschapsbelasting bij de Belastingdienst. Dit waren allemaal nihil-aangifte. In oktober 2020 hebben wij dat ook weer voor het jaar 2019 gedaan. Ook hier was weer sprake van een nihil-aangifte. Inmiddels hebben wij over de jaren 2016 tot en met 2018 de beschikking van de Belastingdienst gehad.

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

51

3.

Paragrafen

3.1

Weerstandsvermogen

Algemeen Deze paragraaf biedt op basis van een risicoanalyse en een overzicht van financiële kengetallen inzicht in de financiële positie van de gemeente Den Helder. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen om risico’s te kunnen opvangen, die niet op een andere wijze zijn afgedekt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding weerstandscapaciteit aan de ene kant en de risico’s aan de andere: • De weerstandscapaciteit betreft de beschikbare middelen en mogelijkheden om niet begrote en onvoorziene kosten (risico’s) op te vangen. • De risico’s die we noemen en opnemen, zijn de risico’s van materiële betekenis. De berekening is als volgt: beschikbare weerstandscapaciteit : benodigde weerstandscapaciteit op basis van van de risico’s. We willen over een toereikend weerstandsvermogen beschikken om te voorkomen dat iedere financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigingen of ten koste gaat van bestaande taken. In het coalitieakkoord is een minimumpositie van 1,0 afgesproken. De beoordeling van de ratio en de te nemen maatregelen zijn in de volgende tabel weergegeven: Ratio weerstandvermogen >2,0 1,4-<2,0 <1,4 0,8-<1,0 0,6-<0,8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Beheersmaatregelen Mogelijk om extra risico’s te nemen/investeren Weerstandscapaciteit hoeft niet te worden vergroot 1,0 Consolideren weerstandscapaciteit en risico’s Weerstandscapaciteit verhogen op middellange termijn Weerstandscapaciteit verhogen op korte termijn Bezuinigen en risico’s mijden

Risico’s Per risico kijken we wat het financieel voor ons betekent als dat zich voordoet. Ook de frequentie in tijd is een wegingsfactor. Al deze beoordelingen resulteren in een risicoscore. Hieronder het overzicht van de rekenpercentages die horen bij de risicoscores. Frequentie voordoen kans Minder dan of 1 keer per 10 jaar Een keer per 5 - 10 jaar Een keer per 2 – 5 jaar Een keer per 1 – 2 jaar Een of meer keer per jaar

Kanspercentage 5 10 25 50 100

De risicoscore wordt als volgt bepaald: Risicoscore = kans x impact Kans Impact Zeer ernstig Ernstig Gemiddeld Matig Gering

Zeer Onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk Mogelijk Waarschijnlijk 5 10 15 20 4 8 12 16 3 6 9 12 2 4 6 8 1 2 3 4

Risicobedrag = rekenpercentage per risico x maximaal financieel gevolg.

52

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Zeer waarschijnlijk 25 20 15 10 5

Het weerstandsvermogen (de verhouding van de weerstandscapaciteit ten opzichte van het risicobedrag van de gemeente) geeft de volgende uitkomst: Weerstandsvermogen 31-12-2020 Weerstandscapaciteit (a) 24.735.556 Risico’s (b) 13.796.646 Weerstandsvermogen (a/b) 1,8 Voor de berekening van het weerstandsvermogen is dus eerst de omvang van de weerstandscapaciteit van belang. Die heeft het volgende beeld: Weerstandscapaciteit (in €) 31-12-2020 Algemene reserve 23.789.619 Bestemmingsreserves 925.937 Onvoorziene uitgaven 20.000 Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit p.m. Bezuinigingen p.m. Totale weerstandscapaciteit 24.735.556 Daarbij bestaat de specificatie van de bestemmingsreserves uit de reserves die niet specifiek gelabeld zijn aan concrete uitgaven: Saldo 31/12/2020 Naam Res.

woonomgeving de Schooten 292.603 Res Drooghe Weert 32.000 Evenementen 107.755 Kunstopdr./aank.kunstvoorwerpen 62.757 Monumenten 70.533 Bovenwijkse voorzieningen 133.245 DIVMAG - terrein 227.044 Totaal vrije bestemmingsreserves 925.937 De risico’s kunnen als volgt worden samengevat: Overzicht totale risicobedrag (in €) Omschrijving risico Maximale risicobedrag Garantstellingen zonder achtervang 85.937.000 Garantstellingen met achtervang WSW 170.060.000 Geldleningen 49.242.000 Overige risico’s 44.637.000 Totaal 349.876.000 Factor voordoen alle risico’s tegelijk 40% Basisbedrag voor overige risico’s Totaal risicobedrag

totaal risicobedrag 4.284.925 1.700.600 827.540 21.428.550 28.241.550 11.296.646 2.500.000 13.796.646

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

53

De specificatie van deze risico’s, de inschatting en de toelichting geven het volgende beeld: Omschrijving risico

Kans Maximale Kans op Totaal Onderbouwing zekerheden en percentage risicovoordoen risicoomstandigheden van invloed op voordoen bedrag max. bedrag de frequentie kans (80/50/20%) frequentie Garantstellingen zonder achtervang Woningstichting Den Helder 5% 4.088.000 20% 40.880 Achterliggende waarde woningen is omvangrijk NV Huisvuilcentrale Noord-Holland 5% 24.130.000 20% 241.300 Risico’s zijn de afgelopen jaren fors afgebouwd Noordwest Ziekenhuisgroep/Gemini 10% 5.400.000 80% 432.000 Financiële positie is goed Willemsoord BV 10% 15.000.000 50% 750.000 Winst is beperkt; risico’s kleiner door structurele bijdrage gemeente en hogere bijdrage Rijk voor onderhoud Veiligheidsregio Noord-Holland Noord 5% 3.638.000 20% 36.380 Structurele financiering door gemeenten Stichting Blijf van mijn Lijf 5% 406.000 80% 16.240 Structurele subsidiëring Stichting Scholen aan Zee 10% 13.250.000 20% 265.000 Rijksbijdrage bekostiging; eigendom schoolgebouwen NV PoDH 25% 20.025.000 50% 2.503.125 Voor het onderhoud van de openbare ruimte zijn structureel middelen ter beschikking gesteld Totaal 85.937.000 4.284.925 Garantstellingen met achtervang WSW Stichting Woontij 5% 19.035.000 20% 190.350 Achtervang WSW 5% 148.750.000 20% 1.487.500 Achtervang WSW Woningstichting Den Helder Stichting Woonzorg Nederland 5% 2.275.000 20% 22.750 Achtervang WSW Totaal 170.060.000 1.700.600 Geldleningen Leningen aan

woningcorporaties 5% 44.275.000 20% 442.750 Achterliggende waarde woningen is omvangrijk Triade 10% 181.000 20% 3.620 Structurele subsidiering gemeente en pand is in eigendom Willemsoord BV 10% 765.000 50% 38.250 De gemeente heeft besloten € 900.000 jaarlijks ter beschikking te stellen voor onderhoud monumenten. Panden zijn economisch eigendom van Willemsoord BV Schouwburg De Kampanje 25% 2.500.000 50% 312.500 Structurele subsidiëring gemeente en geen belangrijke eigendommen Startersleningen 10% 1.521.000 20% 30.420 Onderliggende waarde panden Totaal geldleningen 49.242.000 827.540 Overige risico’s Schadeclaims en planschades 100% 2.500.000 50% 1.250.000 Kans op toewijzen van een of meer claims is mogelijk; er lopen rechtszaken Grondexploitatie 100% 1.901.000 80% 1.520.800 Berekend risico grondexploitatie, afhankelijk van kosten- en opbrengstontwikkeling 10% 1.000.000 50% 50.000 Vraag is of onderhoud aan de Exploitatie Willemsoord BV monumenten en kades gedekt kan worden uit de exploitatie en onderhoudsbijdrage van € 900.000

54

Programmarekening 2020 - gemeente Den Helder

Omschrijving risico

Kans Maximale Kans op Totaal Onderbouwing zekerheden en percentage risicovoordoen risicoomstandigheden van invloed op voordoen bedrag max. bedrag de frequentie kans (80/50/20%) frequentie NV PoDH aandelenkapitaal 25% 10.046.000 50% 1.255.750 Er is een regeling getroffen voor het onderhoud van de zaken die meer tot de openbare infrastructuur kunnen worden gerekend. Meeste eigendommen zijn niet hypothecair belast. Open einderegelingen BUIG en 3D’s 100% 20.000.000 50% 10.000.000 Grove inschatting risico van 4 jaar tekort € 5.000.000. In die tijd moet ombuiging mogelijk zijn Tegenvallende uitkering gemeentefonds 100% 9.040.000 80% 7.232.000 Uitkering gemeentefonds is sterk afhankelijk van uitgaven Rijk, verplichte uitgaven bij deel van deze uitkering en economische ontwikkeling. Uit een recent voorstel blijkt dat de gemeente structureel circa € 3,5 miljoen erop achteruit kan gaan. Wanneer dit daadwerkelijk wordt gerealiseerd zal dat gefaseerd plaatsvinden vanaf 2023 met € 15 per inwoner. Risico voor 4 jaar is € 5.040.000.