RIS325712 Notulen van de raad van 4 juni 2026

Waarom eventueel die argumenten toegevoegd aan het uitgesprokene, reden zouden zijn om het geheel te overzien en te zeggen, hier stop ik. Ik kan niet in de mind, noch in het geweten van mensen kijken, maar ik heb te maken met gewisselde argumenten, datgene wat ik zelf kon horen en zodanig kon interpreteren. Ik heb ook teruggelegd aan mijn gesprekspartners, moet ik hieruit concluderen dat dit einde gesprek is? En het was niet een partij die ja zei, beide partijen zeiden ja. En dat was ook einde gesprek. Dit citaat is ook zo limitatief bedoeld. Daarmee is ook het antwoord op de vraag van mijnheer Partiman gegeven. Vraagstukken als medemenselijkheid of andere dingen zijn in mijn richting niet gewisseld als argument om te breken. Maar het kan wel zo zijn, dat het impliciet bij mensen een rol speelt in hun eigen mind dat dat belangrijk is voor hen. Maar het is niet in mijn richting uitgesproken als reden om te breken. Dit, uitsluitend dit, is door mij waargenomen. Wat anderen ervan vinden, moeten zij zelf weten. Maar dit is door mij waargenomen als reden om te breken. De voorzitter. Interruptie van mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Ik dank allereerst de heer Aboutaleb voor zijn antwoord. Ik zou er wel waarde aan hechten als het iets duidelijker zou zijn. Wat mensen impliceren en wat in hun hoofd omgaat, dat is voor iedereen zelf.

Maar de vraag die ik stelde was, is medemenselijkheid op enige manier deel van de onderhandeling geweest in de vorige ronde? Want dat wordt gesuggereerd, blijvend gesuggereerd. En dat zou ook impliceren dat mijn partij bereid is om daarover te onderhandelen. Daar zou ik graag een helder ja-of-nee-antwoord op ontvangen. A. Aboutaleb. Ik denk niet dat ik u tevreden zal stellen, want dan zou ik echt wel inhoudelijk in de gewisselde argumenten moeten treden. Dat wil ik niet. Ik heb net gezegd, mij is niet geweten dat medemenselijkheid een argument is geweest om te breken. Er zijn natuurlijk door partijen allerlei pro en contra argumenten uitgewisseld om te onderhandelen en te constateren dat er wel degelijk in elkaars richting stappen zijn gezet. Ik vond dat heel prettig. Zelfs over Sportlaan zijn in elkaars richting stappen gezet. Maar uiteindelijk was dat niet voldoende voor beide partijen om daar een handtekening onder te kunnen zetten op dat onderwerp. Is medemenselijkheid zo expliciet, zoals je dat zegt aan de orde geweest? Ik heb dat niet waargenomen. Maar het kan zijn dat het in de mindset van mensen wel een rol speelt zoals, ik voel me niet prettig bij wat de andere partij tegen mij zegt, want het stuit op mijn gevoel bij dit thema. Maar dat kan ik niet expliciet maken. Dat is mij in ieder geval op die manier niet geweten.

En nogmaals, voorzitter, het citaat is echt limitatief. De voorzitter. Mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, dan kan ik concluderen dat de informateur, zonder dat hij uit de school klapt, hij houdt het wel netjes en houdt de gesprekken vertrouwelijk, dat medemenselijkheid geen expliciet onderwerp is geweest.

50

A. Aboutaleb. Ik heb net gezegd wat ik daarover te zeggen heb. Volgens mij is het handig om het daarbij te laten. Iedereen kan zijn conclusies daaruit trekken. De motie van de Partij voor de Dieren was de enige motie in mijn richting. De wet is leidend. In mijn beeld is de wet altijd leidend. Het is overigens leidend met korte ei, voor de helderheid. Omdat de wet altijd leidend is en anders kuch ik, is die motie overbodig. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Aboutaleb voor uw bijdrage. Dan kijk ik naar de voorzitter van het presidium. Mijnheer Sluijs, in zijn rol als voorzitter van het presidium. Ralf Sluijs (voorzitter presidium). Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Klokkenburg stelde de vraag richting het presidium over het nog op te stellen protocol. Dat is naar aanleiding van de aangenomen motie van de VVD geweest van 23 april, of ook de vertrouwelijkheid daarin geborgd kan worden. Namens het presidium kan ik alleen maar volmondig ja zeggen. De voorzitter. Interruptie van mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO). Mag ik een vraag stellen, voorzitter, aan de voorzitter van het presidium? Er is onlangs in de Correspondent een mooi artikel verschenen van een oud-lokale journalist over openbaar formeren.

Dit is natuurlijk het compleet tegenovergestelde van wat de motie vraagt aan het presidium, maar is de presidium ook bereid om daarnaar te kijken, naar dat soort mogelijkheden in de totale openbaarheid? Er is nu ook al ervaring mee opgedaan, ergens in het land. Kan het presidium daar ook naar kijken? De voorzitter. De heer Sluijs, gaat uw gang. Ralf Sluijs (voorzitter presidium). Dat staat natuurlijk een beetje op gespannen voet met het verzoek dat zojuist gedaan is, om de vertrouwelijkheid ook te borgen. Ten aanzien van dat protocol dat er aankomt, gaat het presidium met zaken komen. Maar op het moment dat u daar een motie, of wat dan ook, toe indient en de raad steunt dat, dan zal dat meegenomen worden. Maar ik kan niet zo in deze vergadering zeggen, dat gaan we doen. Dat zal echt een uitspraak van de raad moeten zijn. Het presidium is in dienst van de raad. De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO). Volgens mij reageert de heer Sluijs ook gewoon op een vraag uit de raad. En dit is een vraag die ik nu ook stel. Kan het presidium dit ook meenemen in een overweging? Het hoeft niet per se een uitgewerkt plan te zijn, maar kan het presidium dit artikel bestuderen en kijken of hier in Den Haag iets mee gedaan zou kunnen worden voor een volgende ronde in 2030? De voorzitter. Mijnheer Sluijs. Ralf Sluijs (voorzitter presidium). Dit hebben we gehoord.

We gaan het in het presidium bespreken en dan gaan we kijken in welke mate dat bekeken kan worden. Kijken kan natuurlijk altijd. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Is de heer Sluijs het met de VVD eens dat uiteindelijk onderhandelende partijen over dat soort zaken keuzes moeten maken? Ralf Sluijs (voorzitter presidium). Daar is het presidium het mee eens. De afspraken worden altijd gemaakt tussen de onderhandelende partijen. Het presidium is natuurlijk als vehikel en als dagelijks bestuur van de raad bereid om zaken te onderzoeken. Maar het is altijd aan de onderhandelende partijen om de condities te bepalen onder welke voorwaarden en op welke wijze er onderhandeld wordt.

51

De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Sluijs. Dan kijk ik de raad in. U heeft een punt van orde? Gaat u gang, mijnheer Assad, voor een punt van orde. Youssef Assad (D66). Voorzitter, dank u wel. Mijn fractie wil de laatste motie intrekken, want die is geïnterpreteerd door onder andere het CDA als een corruptiebeschuldiging of anderszins. Dat is geenszins de bedoeling. Dan heeft het ook geen nut om die motie in te dienen, als hij zo wordt ervaren. De voorzitter. H.9 vervalt. Dan kijk ik de kring rond. Is er behoefte aan een tweede termijn? Ik begin bij Hart voor Den Haag. Is er behoefte aan een tweede termijn? Nee? Dan kijk ik naar mijnheer Assad. Wie heeft er wel behoefte aan een tweede termijn? Ik zie mevrouw van Basten Batenburg opstaan? Iemand behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. Dan stel ik voor dat we een paar minuten schorsen. Schorsing ───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026 (RIS325209) De voorzitter. Geachte leden van de raad, wilt u uw plaatsen innemen? Ik heropen de vergadering van de gemeenteraad van Den Haag, 4 juni 2026.

Aan de orde is agendapunt I, Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026. Ik geef het woord aan mevrouw Van Basten Batenburg, Haagse VVD. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter, de raadzaal puilt uit en de tribunes zitten vol. We hebben het over de ontwerpbegroting van de MRDH en dan nog wel de zienswijze van de gemeente Den Haag daarop, ik wilde bijna zeggen van de VVD daarop. Wij hebben daarop drie amendementen. Het eerste is vrij technisch, maar wel belangrijk. Dat is om aan de zienswijze het volgende toe te voegen op pagina 3, boven het kopje Financiën: Hoewel deze herindeling tot een integraal begrotingsprogramma mobiliteit op steun kan rekenen, is aandacht nodig voor het voorgenomen moment van invoering. Voor het vertrouwen in de overheid, zoals ook in de MRDH, is het belangrijk dat over de uitvoering van de begroting goed navolgbaar wordt gerapporteerd in de jaarrekening. Het halverwege het jaar doorvoeren van een wijziging in de indeling kan leiden tot een beperking van de transparantie, vergelijkbaarheid en navolgbaarheid, omdat de jaarrekening over 2026 in indeling zou afwijken van de vastgestelde en reeds in uitvoering zijnde begroting 2026.

Wij vinden het meer voor de hand liggen de wijziging door te voeren voor de begroting 2027 en de daaropvolgende jaarstukken. Dit amendement is mede ondertekend door mevrouw Van de Voort van PRO Den Haag en door de heer Sluijs van Hart voor Den Haag. Dan het tweede amendement. Dat is, zet Den Haag op de routekaart autonoom vervoer. Die besluit de zienswijze als volgt aan te vullen op pagina 4, boven het kopje Programma Economisch Vestigingsklimaat: Den Haag kijkt met grote interesse naar de uitkomsten van de pilots met autonoom busvervoer. Deze innovatie biedt belangrijke kansen voor de toekomst, maar heeft de ruimte nodig om te testen en leren functioneren in complexere stedelijk omgeving. Den Haag wil een bijdrage leveren aan deze innovatie door middel van een pilot met autonoom vervoer in onze stad. Daarom verzoeken wij om Den Haag op de routekaart autonoom vervoer te zetten, met als doel nog in 2027 een pilot te beginnen met in ieder geval busvervoer op een gepast traject. Dit amendement is mede ondertekend door de heer Sluijs van Hart voor Den Haag. Dan een derde amendement, tijd voor openbaar vervoer naar Vroondaal. Dat besluit de zienswijze als volgt aan te vullen op pagina 4, boven het kopje Programma Economisch

52

Vestigingsklimaat: Den Haag wil in het kader van opdracht 3, het stimuleren van actieve en collectieve mobiliteit, in het bijzonder aandacht vragen voor de wijk Vroondaal. Deze wijk is op dit moment nauwelijks bereikbaar met het openbaar vervoer. Om ook in deze wijk de bereikbaarheid te verbeteren, een efficiënt antwoord te geven op de groeiende ruimtevraag en met vervoer minder emissies uit te stoten, dient zo snel mogelijk een fijnmazige toevoeging te komen aan het openbaar vervoersysteem in Den Haag. Daarom verzoeken wij om Vroondaal in 2027 op te nemen als pilot met kleinschalig vervoer. Dit amendement is mede ondertekend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren en de heer Sluijs van Hart voor Den Haag. Voorzitter, wij hopen met deze amendementen Den Haag nog net iets beter in de MRDHbegroting voor het volgende jaar te krijgen. En op deze manier ook als raad een beetje te sturen op wat daar gebeurt, zodat we er nog meer profijt uit kunnen halen. Dank u wel. De voorzitter.

Door de mevrouw Van Basten Batenburg wordt het volgende amendement (I.A VVD) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement I.A VVD tijd voor openbaar vervoer naar Vroondaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van het Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026. Besluit: •

De zienswijze als volgt aan te vullen op pagina 4, boven het kopje Programma Economisch Vestigingsklimaat: o Den Haag wil in het kader van opdracht 3, het stimuleren van actieve en collectieve mobiliteit, in het bijzonder aandacht vragen voor de wijk Vroondaal. Deze wijk is op dit moment nauwelijks bereikbaar met het openbaar vervoer. Om ook in deze wijk de bereikbaarheid te verbeteren, een efficiënt antwoord te geven op de groeiende ruimtevraag en met het vervoer minder emissies uit te stoten, dient zo snel mogelijk een fijnmazige toevoeging te komen aan het openbaar vervoersysteem in Den Haag. Daarom verzoeken wij om Vroondaal in 2027 op te nemen als pilot met kleinschalig vervoer.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Door de mevrouw Van Basten Batenburg wordt het volgende amendement (I.B VVD) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement I.B VVD vergelijkbare en transparante planning en controle cyclus De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van het Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026. Besluit: •

De zienswijze als volgt aan te vullen op pagina 3, boven het kopje Financiën: o Hoewel deze herindeling tot één integraal begrotingsprogramma mobiliteit op steun kan rekenen, is aandacht nodig voor het voorgenomen moment van invoering. Voor het vertrouwen in de overheid, zo ook de MRDH, is het belangrijk dat over de uitvoering van de begroting goed navolgbaar wordt 53

gerapporteerd in de jaarrekening. Het halverwege het jaar doorvoeren van een wijziging in de indeling kan leiden tot een beperking van de transparantie, vergelijkbaarheid en navolgbaarheid, omdat de jaarrekening over 2026 in indeling zou afwijken van de vastgestelde en reeds in uitvoering zijnde begroting 2026. Wij vinden het meer voor de hand liggen de wijziging door te voeren voor de begroting 2027 en de daaropvolgende jaarstukken. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Door de mevrouw Van Basten Batenburg wordt het volgende amendement (I.C VVD) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement I.C VVD zet Den Haag op de routekaart autonoom vervoer De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van het Zienswijze op de ontwerpbegroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2027 en de wijziging van de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2026. Besluit: •

De zienswijze als volgt aan te vullen op pagina 4, boven het kopje Programma Economisch Vestigingsklimaat: o Den Haag kijkt met grote interesse naar de uitkomsten van de pilots met autonoom (bus)vervoer. Deze innovatie biedt belangrijke kansen voor de toekomst, maar heeft de ruimte nodig om te testen en leren functioneren in complexere stedelijke omgeving. Den Haag wil een bijdrage leveren aan deze innovatie door middel van een pilot met autonoom vervoer in onze stad. Daarom verzoeken wij om Den Haag op de routekaart autonoom vervoer te zetten, met als doel nog in 2027 een pilot te beginnen met in ieder geval busvervoer op een gepast traject.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Uw liefde voor de MRDH blijkt hier weer uit. En terecht. Ik kijk naar Hart voor Den Haag. De heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Dank u wel, voorzitter. Wij hebben hier een amendement op gemaakt met de titel, Scenario-uitwerking gevolgen BDU-korting openbaar vervoer. Het gaat om de brede doeluitkering. Het besluit om beslispunt I te wijzigen en de zienswijze als volgt aan te vullen: De raad verzoekt de MRDH om voorafgaand aan de vaststelling van de definitieve begroting 2027, meerdere scenario's uit te werken voor het geval de resterende BDU-Korting vanaf 2027 structureel wordt. Deze scenario's bevatten ten minste inzicht in de gevolgen voor de exploitatie van het openbaar vervoer, mogelijke effecten op lijnen, frequentie, haltes en tarieven, de gevolgen voor investeringsprojecten en de effecten op de bereikbaarheid van Den Haag, zodat gemeenten hierover vooraf een afgewogen oordeel kunnen vormen. Het is mede ondertekend door mevrouw Van Basten Batenburg van de Haagse VVD. De voorzitter. Door de heer Ralf Sluijs wordt het volgende amendement (I.D HvDH) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement I.D HvDH Scenario-uitwerking gevolgen BDU-korting openbaar vervoer

54

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 juni 2026 ter behandeling van RIS325209 – Zienswijze op de ontwerpbegroting MRDH 2027 en wijziging van de begroting MRDH 2026. Besluit om: ▪ beslispunt I te wijzigen en de zienswijze als volgt aan te vullen: “De raad verzoekt de MRDH om voorafgaand aan de vaststelling van de definitieve begroting 2027 meerdere scenario’s uit te werken voor het geval de resterende BDU-korting vanaf 2027 structureel wordt. Deze scenario’s bevatten ten minste inzicht in de gevolgen voor de exploitatie van het openbaar vervoer, mogelijke effecten op lijnen, frequenties, haltes en tarieven, de gevolgen voor investeringsprojecten en de effecten op de bereikbaarheid van Den Haag, zodat gemeenten hierover vooraf een afgewogen oordeel kunnen vormen.” Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Sluijs. Dan kijk ik naar het college. Wethouder Kapteijns? Wethouder Kapteijns (PRO Den Haag). Dank. Er zijn vier amendementen, waarvan ik er drie zal doen en de burgemeester zal het technische amendement doen. Eerst het amendement van de VVD, ik doe het op volgorde van indiening. Zet Den Haag op de routekaart autonoom vervoer. Het is een zienswijze. Als uw raad hiertoe besluit, dan nemen we dit over vanzelfsprekend. Maar inhoudelijk moet het college dit amendement ontraden.

Autonoom rijden gaat zeker een belangrijke ontwikkeling zijn, maar we hebben al in de mobiliteitsvisie van de MRDH afgesproken dat er een uitvoeringsprogramma komt, waarin we naar pilots gaan kijken waar autonoom rijden een kans kan gaan krijgen. We zitten als gemeente Den Haag daarbij volledig aan tafel. Het gaat natuurlijk ook over de voorwaarden waaronder je zo'n pilot doet. Ik kan me niet voorstellen dat de VVD wil, dat we dit als gemeente in zijn geheel gaan betalen, bijvoorbeeld. Dit moeten we zorgvuldig doen. Dan is de begroting en de tekst zoals het er nu staat niet de plek om dat te doen. Daarom wil ik hem graag ontraden, voorzitter. Het amendement van de VVD dat gaat over Vroondaal wil ik ook graag ontraden, ook een beetje op technische gronden. Dat programma waar het amendement naar verwijst, meer maatwerk voor mobiliteit en openbaar vervoer, is onderdeel van de begroting. Als die begroting zo wordt aangenomen, dan hebben we als gemeente gewoon de mogelijkheid om pilots met vraag gestuurd OV te starten. Dat is niet nodig en derhalve ook niet passend om dit in de zienswijze van de begroting te vragen. Dat kunnen we gewoon doen als de meerderheid van de raad dat zou besluiten. De lijn van het huidige college is om eerst de pilot in Benoordenhout af te wachten. Dan moet er ook nog dekking worden gevonden, want zo'n pilot is ook niet gratis.

Dat is ook niet helemaal de plek om dit nu in de zienswijze van de begroting op te nemen, wat het college betreft. Voorzitter, dan het amendement van Hart voor Den Haag dat gaat over de BDU-korting. Ook dat wil het college graag ontraden. Het college begrijpt waar dit verzoekt vandaan komt. Daar maken we ons ook zorgen over, net als de fracties die dit amendement hebben ingediend. Alleen, het is de vraag of het heel strategisch is om dit zo te gaan doen, want alle inzet is erop gericht om die BDUkorting van tafel te krijgen. Wat dit amendement vraagt, gaat ook niet lukken, om dit al in de begroting mee te nemen, als je dat al zou willen. Want dit vraagt een zorgvuldig proces met alle gemeenten van de MRDH en ook een heel gevoelig proces, want dan gaat het gesprek over welke lijnen we gaan schrappen, waar we de frequentie van het aantal ritten gaan verlagen. Dat is niet iets wat je in deze fase van de begroting kunt ontwikkelen, want dat moeten we in samenspraak met de hele MRDH doen. Het maakt ons ook heel erg kwetsbaar en het doet af aan onze strategie, om vooral in te zetten om die BDU-korting van tafel te krijgen. De voorzitter. Interruptie van de heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Dank u wel, voorzitter. Heeft de wethouder nu inzicht waar deze kortingen eventueel terecht zouden gaan komen en waar de pijn gaat zitten voor Den Haag?

55

Wethouder Kapteijns (PRO Den Haag). Nee, voorzitter. Maar dat dit pijn gaat doen, dat je lijnen moet gaan schappen, de frequentie moet gaan verlagen, of de prijs van de busritten moet gaan verhogen, dat zijn dan een beetje de knoppen waar je aan moet gaan draaien. Dat gaat ook voor Den Haag consequenties hebben. Vandaag zijn we heel hard bezig, ook onze burgemeester speelt daar als voorzitter van de MRDH een belangrijke rol in, om deze vergissing, want het is een vergissing van het kabinet, om die ongedaan te krijgen. De voorzitter. De heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). De wethouder geeft zelf aan geen flauw idee te hebben waar deze pijn eventueel terecht gaat komen. Dan dienen wij een amendement in om daar inzicht in te krijgen. Ik denk dat we de wethouder daarmee ook helpen, het college daarmee helpen. Dan vind ik het heel raar dat het college dat afwijst. De voorzitter. Wethouder Kapteijns. Wethouder Kapteijns (PRO Den Haag). Ik begrijp waar het verzoek vandaan komt, nogmaals. Waarom we dit afwijzen, heeft te maken met dat als dit al doorgaat, we hier alsnog tijd voor hebben, we hoeven dit niet op voorhand te doen. En het doet echt afbreuk aan de strategie die we hebben richting het kabinet. Het is gewoon op dit moment onhandig als we dit zo zouden doen. Vandaar dat we het ontraden, hoe sympathiek het ook klinkt.

Want je moet je inderdaad voorbereiden op dingen die kunnen gebeuren. Maar in dit geval is het onverstandig. De voorzitter. Interruptie van de heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag). Tot slot, voorzitter, we hebben gewoon haast. We hebben hier nu haast mee. En daarom zegt hopelijk de raad, we gaan dit wel doen. We willen dit inzicht wel hebben. Want op dit moment is dat er niet. En het college zou het moeten willen hebben. Ik hoop en reken op brede steun voor dit amendement. De voorzitter. Dan kijk ik naar de heer Sluijs. Kun jij het overnemen? De voorzitter: Ralf Sluijs. De plaatsvervangend voorzitter. Het woord is aan de burgemeester. Burgemeester Van Zanen. Dankjewel, voorzitter. Ik wil iets zeggen over amendement I.B van de VVD, Vergelijkbare en transparante planning en controle cyclus. We hebben dit ook in de commissie besproken. De MRDH doet het voorstel op advies van de account- en rekeningcommissie. Ik kan me op zich die overweging van de MRDH voorstellen, want we moeten toch een keer door de pomp, om het systeem te veranderen. Maar we hebben het in de commissie gewisseld. Ik heb er ook geen groot bezwaar tegen. Daarom oordeel raad. En als de raad dit aanvaardt, zullen we dit opnemen in de zienswijze. De voorzitter: de heer Van Zanen. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn? Dan gaan we gauw verder. Dank u wel, mijnheer Sluijs.

───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Omgevingsdienst Haaglanden Zienswijze ontwerpbegroting 2027, meerjarenraming 2028-2030 (RIS325213) 56

De voorzitter. Dan gaan we naar agendapunt J, het voorstel inzake Omgevingsdienst Haaglanden Zienswijze ontwerpbegroting 2027, meerjarenraming 2028-2030. Op de sprekerslijst staat mevrouw De Groot namens het CDA. Ze staat er al. Hinke de Groot (CDA). Dank, voorzitter. Voorzitter, over een ding is eigenlijk iedereen in deze raad het eens. Namelijk het belangrijkste is om huizen op te knappen en te isoleren. Zo kun je fijn wonen, heb je minder stookkosten, wat goed is voor de portemonnee. En dat is uiteindelijk ook goed voor het klimaat en daarmee voor volgende generaties. Helaas halen we alleen onze isolatieambities niet, omdat bewoners aanlopen tegen belemmerende regels en lange vergunningprocedures. Bijvoorbeeld omdat we de vleermuis belangrijker vinden dan een woning voor onze bewoners. Daardoor zien huiseigenaren soms zelfs helemaal af van isoleren. Dat is natuurlijk zonde. Daarom heeft het CDA meermaals erop gehamerd dat er een oplossing moet komen. Bijvoorbeeld met een soortenmanagementplan, minder bureaucratie en meer pragmatisme. Daarvoor zijn we afhankelijk van de Omgevingsdienst Haaglanden. Daarom heb ik een amendement op de zienswijze, Prioriteit op isoleren.

Dit amendement besluit om het eerste dictumpunt te wijzigen door daar twee bullets aan toe te voegen die luiden: Erop toe te zien dat aanvragen en verzoeken voor het soortenmanagementplan prioriteit krijgen, om het isoleren van woningen in Den Haag te versnellen en belemmerende regels weg te nemen voor gemeentelijk vastgoed en corporaties. Erop toe te zien dat de belemmeringen bij het aanvragen van vergunningen voor het isoleren en verbouwen van woningen van huiseigenaren worden gemonitord en waar mogelijk met prioriteit weg te nemen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter. Door de mevrouw De Groot wordt het volgende amendement (J.A CDA) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement J.A CDA Prioriteit op isoleren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026 ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Omgevingsdienst Haaglanden Zienswijze ontwerpbegroting 2027, meerjarenraming 2028-2030 (RIS325213) Besluit om: • Dictumpunt I te wijzigen: I.

de volgende zienswijze vast te stellen: de gemeenteraad van Den Haag verzoekt het bestuur van de ODH: − met de ontwerpbegroting 2026 in te stemmen onder de voorwaarde dat onderstaande aandachtspunten worden meegenomen; − erop toe te zien dat de ODH nadere toelichting geeft op de structurele houdbaarheid van de begroting vanaf 2028 en inzichtelijk maakt op welke wijze het voorziene tekort wordt opgelost; − erop toe te zien dat de ODH een blijvend kritische houding aanneemt ten aanzien van kostenontwikkeling, het takenpakket en mogelijkheden tot efficiëntieverbetering; − erop toe te zien dat de kwaliteit en expertise bij de uitvoering van VTH-taken behouden blijft en dat de gemeentelijke autonomie geborgd blijft binnen regionale samenwerkingsverbanden; − erop toe te zien dat de ODH in 2026 concrete, meetbare en toetsbare prestatie indicatoren voor maatschappelijk verantwoord inkopen vaststelt en inzicht geeft in de voortgang en effecten van het duurzaam inkoopbeleid; − erop toe te zien dat de ODH het ziekteverzuim structureel monitort en hierover periodiek rapporteert, met nadrukkelijke aandacht voor verdere terugdringing daarvan; − erop toe te zien dat eventuele aanbevelingen van de rekeningcommissie van de Omgevingsdienst Haaglanden in beginsel worden opgevolgd en dat de ODH de inhoudelijke reactie daarop aan de raad toezendt; 57

− Erop toe te zien dat aanvragen en verzoeken voor het soortenmanagementplan prioriteit krijgen, om het isoleren van woningen in Den Haag te versnellen en belemmerende regels weg te nemen voor gemeentelijk vastgoed en corporaties. − Erop toe te zien dat de belemmeringen bij het aanvragen van vergunningen voor het isoleren en verbouwen van woningen van huiseigenaren worden gemonitord en waar mogelijk met prioriteit weg te nemen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw De Groot. Dan kijk ik naar het college. Ik geef het woord aan wethouder Kapteijns. Wethouder Kapteijns (PRO Den Haag). De ontwerpbegroting van de Omgevingsdienst Haaglanden, ook hiervoor kunnen we zienswijzen indienen. Dat soortenmanagementplan is een heel belangrijke schakel, waar het gaat om de goede balans te vinden tussen het kunnen isoleren van onze woningen en het beschermen van beschermde diersoorten, wat we als college ook heel belangrijk vinden. Er wordt nu gelukkig voortgang op dat dossier geboekt. Deze twee toevoegingen die het CDA voorstelt, zeg ik via de voorzitter, in het amendement, die sporen de Omgevingsdienst aan om daar vaart mee te maken. Dat kan het college aan de raad laten. De voorzitter. Ik kijk naar mevrouw De Groot. Dat lijkt me voldoende. Geen tweede termijn? Dat was dan agendapunt J. We gaan nu over naar K.

───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tijdelijke bewoning Scheveningseweg 88A-92J (RIS324794) De voorzitter. Agendapunt K is het voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tijdelijke bewoning Scheveningseweg, 88A-92J. Ik geef het woord aan mevrouw Klokkenburg en daarna mevrouw Mostert. ChristenUnie/SGP, mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg-Reedeker (ChristenUnie/SGP). Dank, voorzitter. De afgelopen tien jaar is er sprake geweest van bewoning aan de Scheveningseweg via een vergunning vanuit de Leegstandswet. Gedurende die tien jaar zijn er nauwelijks bewoners doorgestroomd naar een permanente woonplek. Daarom het voorstel om de komende vijf jaar bewoning mogelijk te maken via een tijdelijke ontheffing op het bestemmingsplan. Voorzitter, de ChristenUnie/SGP ziet de noodzaak hiervan in. De huidige wooncrisis biedt helaas voor bijna niemand uitkomst, ook niet voor deze statushouders. Het ontnemen van hun woonplek aan de Scheveningseweg is dan ook niet aan de orde. Gebleken is dat het merendeel van de 70 statushouders, waaronder ook gezinnen, inmiddels al bijna negen jaar aan de Scheveningseweg woont en onvoldoende begeleiding heeft gehad bij de zoektocht naar een nieuwe woning.

Zo is bijvoorbeeld gebleken dat ze niet allemaal op de hoogte waren dat je bij Woonnet Haaglanden moest inschrijven en dat je dat jaarlijks moet verlengen. Daarnaast bleek in het commissiedebat dat de woonsituatie van de statushouders een juridisch complex verhaal is geworden, waarin er geschoven wordt met tijdelijke huurovereenkomsten en gebruiksovereenkomsten. De brief van gisteren heeft hierover onvoldoende duidelijkheid geboden. Voorzitter, daarom moet er meer duidelijkheid komen voor deze mensen, zowel over de juridische positie van de bewoners als over hoe we bij dergelijke, tijdelijke doorstroomlocaties werken aan doelen tot herhuisvesting en hoe we begeleiden naar huisvesting. Daarom een motie die ik indien samen met collega Demaree van de Partij voor de Dieren. Verzoekt het college de juridische positie van de bewoners extern zorgvuldig in kaart te laten brengen 58

en hen, de aangestelde volkshuisvestelijke-sociale begeleider en de raad hierover te informeren; voortaan bij dergelijke tijdelijke doorstroomlocaties voor statushouders vooraf doelen tot herhuisvesting op te stellen en concreet te maken hoe de begeleiding naar permanentere huisvesting eruitziet. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Demaree, wordt de volgende motie (K.2 CU-SGP) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Motie K.2 CU.SGP Rechtszekerheid bewoners Scheveningseweg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tijdelijke bewoning Scheveningseweg 88A-92J (RIS324794), constaterende, dat: ▪ de panden aan de Scheveningseweg de afgelopen tien jaar tijdelijk zijn verhuurd aan statushouders via een vergunning vanuit de Leegstandswet; ▪ hierbij – in lijn met de Leegstandswet – gebruik is gemaakt van tijdelijke huurovereenkomsten; ▪ vanwege het aflopen van deze vergunning en het ontbreken van andere (sociale) huurwoningen, de wens van het college nu is om via een (nieuwe) tijdelijke ontheffing op het vigerende bestemmingsplan, tijdelijke bewoning door statushouders aan de Scheveningseweg voor nog maximaal vijf jaar mogelijk te maken; overwegende,

dat: ▪ in deze situatie wordt teruggevallen op regulier huurrecht en onder het reguliere huurrecht sinds 1 juli 2024 vaste huurovereenkomsten de norm zijn; ▪ hierop enkele uitzonderingen gelden, onder andere voor statushouders die rechtstreeks uit een COA-locatie komen; ▪ het merendeel van de 70 statushouders dat aan de Scheveningseweg woont niet rechtstreeks uit een COA-locatie komt, maar er inmiddels al bijna negen jaar woont; ▪ het college nu heeft aangegeven dat er de komende jaren gebruik zal worden gemaakt van huurovereenkomsten voor bepaalde tijd (RIS325489), maar geen duidelijkheid heeft geboden wat de (huur)rechten van de bewoners zullen zijn; ▪ de bewoners bovendien nu - na tien jaar huur - gedwongen zijn een bruikleenovereenkomst met daarin een inspanningsverplichting om vervolghuisvesting te vinden, te tekenen en in een onzekere toestand verkeren over de toekomst van hun woonsituatie; ▪ gebleken is dat niet alle statushouders op de hoogte waren dat een inschrijving in Woonnet Haaglanden noodzakelijk is om aan een sociale huurwoning te komen; ▪ de wethouder Volkshuisvesting tijdens de commissievergadering van 21 mei heeft gezegd dat er te weinig sociale begeleiding hierbij is geweest; ▪ er een reële kans bestaat dat een deel van de bewoners nu en over vijf jaar nog steeds geen permanente woonplek heeft vanwege het beperkte woningaanbod, waardoor een onwenselijke

situatie kan ontstaan waarin deze mensen - waaronder ook gezinnen - op straat komen te staan; verzoekt het college: ▪ de juridische positie van de bewoners extern zorgvuldig in kaart te (laten) brengen en hen, de aangestelde volkshuisvestelijke-sociale begeleider en de raad hierover te informeren; ▪ voortaan bij dergelijke tijdelijke doorstroomlocaties voor statushouders vooraf doelen tot herhuisvesting op te stellen en concreet te maken hoe de begeleiding naar permanente(re) huisvesting eruitziet, en gaat over tot de orde van de dag.

59

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Klokkenburg. Dan mevrouw Mostert namens D66. Marije Mostert (D66). Voorzitter, dank. De afgelopen tien jaar hebben statushouders een tijdelijke woonplek gehad op de Scheveningseweg, een plek die hen de tijd gaf om al dan niet met ondersteuning te zoeken naar een vaste woonplek. Dank aan de wethouder voor de brief van gisteren, waarin uitleg wordt gegeven over de rechtspositie van de huidige bewoners en hoe de bewoners hierin ook begeleid kunnen worden. De vergunning is inmiddels verlopen en aan de raad wordt gevraagd om een bindend advies te geven voor nog eens vijf jaar. Met de huidige woningnood en de opgaven waar we als Den Haag voor staan, vindt D66 dat een goed plan. Het gaat goed op deze locatie. Het zou wat D66 betreft wel een moment zijn om een punt te zetten. Na vijf jaar is het op deze locatie klaar. Scheveningen draagt namelijk op meerdere manieren bij aan de opvang van zorggroepen, asielzoekers en statushouders, meer dan andere stadsdelen. We kunnen nu vast vooruitkijken en bezien welke andere plekken in Den Haag nog niet of minder bijdragen en daar op zoek gaan naar passende plekken. Immers, we willen zorgen voor een eerlijke verdeling over de hele stad. De voorzitter. Interruptie van de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dank u wel, voorzitter.

Ik was benieuwd wat D66 dan in de toekomst wil met deze locatie. En waarom pas na vijf jaar? Marije Mostert (D66). De toekomst van die locatie is wat mij betreft aan ontwikkelaars. Ik kan me zo voorstellen dat er allerlei mooie plannen zijn. Ik ben zelf geen woordvoerder Wonen, maar ik denk dat het een hele mooie locatie zou zijn om uiteindelijk woningen te realiseren. Maar voor nu zeggen wij dat we voor die vijf jaar nog die vergunning kunnen afgeven. De voorzitter. Mijnheer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, volgens mij staat mevrouw Mostert hier namens D66. Ik hoop dat zij namens D66 mij kan vertellen wat hun ideeën zijn met deze locatie. Want misschien kunnen we dat naar voren halen. Of ziet D66 dat anders? De voorzitter. Mevrouw Mostert. Marije Mostert (D66). Dat ziet D66 anders. De voorzitter. Dat is dan de laatste keer, mijnheer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Waarom ziet D66 dat dan anders? Waarom vijf jaar wachten? We kunnen dat proces misschien al in gang zetten. De voorzitter. Mevrouw Mostert. Marije Mostert (D66). Op dit moment, met deze situatie, met de opgave waar we nu voor staan, zouden wij het een onverstandig besluit vinden om de verlenging niet te doen, omdat hier nu een groep mensen langere tijd woont, die echt de tijd moeten krijgen om een andere plek te vinden. Dan ga je mensen niet zomaar op straat zetten.

De voorzitter. Dank u wel. Dat was het, u had drie beurten gehad. Dan mijnheer De Ridder, VVD. U ziet er vanaf? Dan kijk ik naar het college, wethouder Engberts. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Dank u wel, voorzitter. Ik had verwacht dat er nog meer sprekers zouden zijn. Maar dat is niet de geval. Waar we mee geconfronteerd zijn, is eigenlijk een

60

situatie die we niet willen. We hadden in die tien jaar dat mensen daar wonen toe moeten werken naar een definitieve oplossing. Dat is niet gebeurd. Ik ga het niet mooier maken dan het is. Dat heb ik volgens mij ook in de commissie gezegd. Gewoon, een slecht verhaal. Maar dat gezegd hebbende, moeten we natuurlijk wel wat. Het college heeft daarom voorgesteld om voor vijf jaar te verlengen, de bewoners in die vijf jaar te begeleiden naar een nieuwe definitieve woonplek. En ook, zoals we in de commissiebrief hebben geschreven die u gisteren heeft ontvangen, om in die vijf jaar toe te werken naar een definitieve oplossing voor dit pand, zodat we na afloop van die vijf jaar met elkaar weten wat we willen. Dan kan het zijn dat we toewerken naar een definitieve woonsituatie, dan moet er natuurlijk een bestemmingsplanwijziging komen, zodat we het pand in ieder geval zouden kunnen proberen te verkopen aan een derde partij, die dat dan verder doet. Ik denk dat het niet wenselijk is, dat over vijf jaar degenen die dan hier zitten, je weet het niet wie dat zijn, weer met elkaar zo zitten. Ik denk dat we met elkaar moeten werken naar een definitieve oplossing. Ik hoop dat ik dat ook duidelijk heb gemaakt in de brief die u heeft ontvangen. De motie, daar moet ik ook nog iets van vinden. De voorzitter. Even wachten, eerst mijnheer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Voorzitter, gisteren hebben we die brief van het college gekregen. De beloofde brief waarin meer informatie staat over de feitelijke situatie. Dat is vrij kort dag voor een raadsdebat. Maar goed, het is niet anders. Hij komt waarschijnlijk terug in de commissie en dan zullen we het daar ook agenderen. Maar hoe komen we in een situatie terecht dat we tientallen bewoners gratis huisvesting geven? Want dat is volgens mij de feitelijke situatie, als ik uw brief goed lees. De voorzitter. Wethouder Engberts. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Dank u wel, voorzitter. Ik heb geloof ik daarnet gezegd dat ik het gewoon een slecht verhaal vind. Dit vind ik een onderdeel van het slechte verhaal. Het was natuurlijk helemaal niet de bedoeling dat de mensen er daar op vooruit zijn gegaan door ze een gebruiksovereenkomst te moeten geven. Maar dit komt door de wettelijke mogelijkheden, een van de sprekers zei dat ook, we zijn in een enorm juridisch complexe situatie terechtgekomen. Het kon eigenlijk niet anders. Of je zet de mensen eruit en dan staan ze op straat, of we doen het op deze manier. U zegt, hoe komen we hierin terecht? Ik ben eerlijk gezegd ook erg gemotiveerd om ervoor te zorgen dat we hieruit komen.

En hoe zorgen we dat we zo snel mogelijk deze situatie kunnen beëindigen? Hoe we erin terecht komen, is gewoon omdat het ons ontbrak aan juridische mogelijkheden, om het op een andere manier te regelen. Ik kan het helaas niet mooier maken dan het is, voorzitter. De voorzitter. Mijnheer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, de wethouder noemt het een slecht verhaal. Ik denk dat dat toch een klein understatement is. Hier heeft toch iemand enorm zitten slapen? Dat kan toch niet, dat wij in een situatie terechtkomen waarbij we een heel gebouw met tientallen bewoners nu gratis huisvesting moeten bieden? Ik begrijp uit de brief dat we daar contractuele afspraken mee hebben gemaakt, die voorlopig nog gaan doorlopen en dat die mensen daar gewoon gratis kunnen wonen. Een slecht verhaal is toch gewoon een understatement? De voorzitter. Wethouder Engberts. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Zo was het ook bedoeld. Ik waardeer ook wel dat u de bal die voor open doel ligt keihard intrapt, via de voorzitter. Want het is natuurlijk helemaal niet de bedoeling geweest. We hebben dat niet goed gedaan. Daarom hebben we nu ook bij andere tijdelijke locaties, waar we aan het huisvesten zijn, daarover betere afspraken gemaakt, zodat we daar niet in terechtkomen. We monitoren het beter. We hebben ook in de raamovereenkomst met de corporaties afspraken gemaakt.

Overal waar we deze situatie hebben, hebben we afspraken gemaakt over wat we aan het einde van een dergelijke periode doen. We werken ook op dit moment aan het opstellen van

61

een beleidskader, hoe we dat afgewogen en goed kunnen doen. Dan kunt u daar ook nog wat van vinden ook. De voorzitter. Laatste keer, mijnheer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik weet uit het verleden dat we meerdere van dit soort locaties in Den Haag hadden. Het toenmalig college heeft daar destijds vol op ingezet, op de Koolwitjeslaan, op de Pompstationweg, op de Scheveningseweg bijvoorbeeld. Een aantal locaties zijn in de afgelopen jaren naar voren gekomen en zijn ook gesloten door het college. Mede het college waar Hart voor Den Haag destijds in zat, de Narcislaan bijvoorbeeld in Oosteinde. Maar hoe is het nu gesteld met die andere locaties? Gaan we nog meer van dit soort verrassingen krijgen? De voorzitter. Wethouder Engberts. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Voor zover mij op dit moment bekend, zeg ik in alle eerlijkheid erbij, hebben wij geen situatie waar statushouders of ex-statushouders gehuisvest zijn, waar we toewerken naar een verlenging van de woonbestemming. Dat is niet het geval. Er zijn wel panden waar we inderdaad voor dergelijke uitdagingen staan om mensen uit te kunnen verhuizen. Ik ben blij met het geheugen van de heer Dubbelaar. Ik zal ook deze voorbeelden die hij gegeven heeft, expliciet uitvragen, of er niet nog meer is. Als dat het geval is, zal ik dat aan de raad melden.

Ik had het liever gehad dat ik u dit allemaal in november had kunnen vertellen, maar daar ben ik niet toe in staat geweest. Dat spijt me. De voorzitter. U was aan het eind? Nee, u moet nog een motie doen. Gaat uw gang. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Ik zou nog iets over de motie zeggen. Eigenlijk is die overbodig, maar ik snap wel waar die vandaan komt. Want we hebben geprobeerd in de brief de rechtspositie goed op te schrijven. We werken samen met de corporaties aan het uitwerken van de afspraken uit de raamovereenkomst, waar het gaat om mensen die op plekken wonen, waar tijdelijke huisvesting is en die eindig is. We willen dat smooth laten landen. We werken ook aan een beleidskader, het regelen en de afspraken zijn overbodig. In die zin zou ik hem ontraden, maar materieel doen we wat u vraagt. De voorzitter. Mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg-Reedeker (ChristenUnie/SGP). Dank, voorzitter. Ik vind de brief van gisteren niet zo duidelijk, zoals de wethouder het zegt. Want volgens mij zijn er meerdere smaken mogelijk. Want het gaat ook over tijdelijke contracten, terwijl die in principe in reguliere huurwetgeving niet meer zitten. Ik zou daar wel meer over willen horen. Volgens mij laat de wethouder nu minder huurrechten aan deze mensen dan zij daadwerkelijk hebben. De voorzitter. Wethouder Engberts. Wethouder Engberts (PRO Den Haag).

We hebben ons best gedaan om het helder en duidelijk uit te leggen. Als dat niet gelukt is, spijt me dat bijzonder. We kunnen dat natuurlijk nog een keer met wat hulp, zoals u vraagt in de motie, in kaart brengen en dat nog een keer heel helder beschrijven. Dat kan ik doen. Tegelijkertijd doen we wat ik net heb toegezegd aan de heer Dubbelaar, om al die locaties nog een keer goed tegen licht te houden. Als er daarbuiten nog andere situaties zijn, zal ik u daar goed over informeren. Ik kan u dat toezeggen. Dat is onderdeel van het eerste dictum. Als u dat zegt, dan ben ik daarmee akkoord. Dan doen we dat zo. De voorzitter. Mevrouw Klokkenburg.

62

Judith Klokkenburg-Reedeker (ChristenUnie/SGP). Dank, voorzitter. Ik heb een hele duidelijke toezegging gehoord, die goed genotuleerd wordt. Dan houd ik de motie aan tot we die brief hebben ontvangen. Het zou fijn zijn als die brief dan ook op korte termijn kan komen. De voorzitter. De wethouder knikt instemmend. Gaat uw gang. Wethouder Engberts (PRO Den Haag). Ik denk dat het ons wel voor het zomerreces moet lukken. De voorzitter. Ik kijk naar de raad. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. Dank u wel. ───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: L. Voorstel van het college inzake de herinrichting van de Van MusschenbroekstraatLorentzplein (RIS324411) De voorzitter. Dan gaan we naar agendapunt L, Voorstel herinrichting van de Van Musschenbroekstraat-Lorentzplein. Ik geef als eerste het woord aan de SP en daarna aan de VVD. Eerst mijnheer Van Wijngaarden. Tijmen Van Wijngaarden (SP). Dank u, voorzitter. De SP is groot voorstander van vergroening van onze versteende wijken. Daarom zijn we ook positief over deze herinrichting. Wel heb ik twee punten die ik hier nog graag bespreek. Mijn eerste punt gaat over het middendeel van het Lorentzplein. Dat halfdode grasveldje met een paar scheve vlaggenstokken valt nu niet binnen het plan. In de stukken stond dat het buiten de scope van de herinrichting viel.

In het debat kregen we te horen dat het wel meegenomen zou worden. In de brief van dinsdag kregen we te horen dat het toch geen onderdeel van de plannen zou worden. Een beetje slordig van de wethouder. Wat mij betreft moeten we de kans pakken om Laak flink te vergroenen. Het zou zonde zijn om het middendeel van het Lorentzplein te laten zoals het nu is. Daarom ben ik ook mede-indiener van de motie van D66 om het te regelen. Mijn tweede punt gaat om de fietsveiligheid rondom het Lorentzplein. Op veel plekken op en rondom het plein, zoals de Van Musschenbroekstraat, Jan van de Heidestraat en de Gouverneurlaan, zijn er vrij liggende fietspaden of fietsstroken. Niet op de Oudemansstraat, maar daar ga ik nu niet over beginnen. Maar fietsers die vanaf het Lorentzplein de Oudemansstraat richting Rijswijk in willen gaan, moeten links afslaan en komen daardoor op de rijbaan terecht. Er is geen veilig plek om te wachten, tenzij je op de stoep wil fietsen of over de tramhalte heen gaat. De voorzitter. Interruptie van de heer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Het ging over een paar punten geleden. Ik had een vraag. Mijnheer Van Wijngaarden zegt dat het wat slordig was van de wethouder. Ik denk dat we deze wethouder, die net ongeveer een dag op deze portefeuille zat, dat wel mogen vergeven. Dat als eerste. Maar als tweede, u zegt, ik wil het middenterrein op het Lorentzplein vergroenen.

Maar hoe doen we dat dan, als het niet uit de budgetten kan? De voorzitter. Mijnheer Van Wijngaarden. Tijmen Van Wijngaarden (SP). Het raakt een punt, vanwaar is de herinrichting van de Musschenbroekstraat en het Lorentzplein begonnen? Ik heb het idee dat het Lorentzplein nooit onderdeel was van de vergroening of van de aanpak en dat er daarom ook nooit geld voor is vrijgemaakt. Dat is een fout, denk ik, van het college en dat moet hersteld worden. Wat mij betreft moet er iets van geld voor worden vrijgemaakt om het een beetje te vergroenen. Maar het is niet zo'n hele grote strook, ik denk dat dat wel kan.

63

De voorzitter. Mijnheer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Dan is dat geld er dus niet. U vraagt om geld vrij te maken, zonder dat dat geld er is. De SP heeft geen dekking aangedragen. Dat is dan best een ingewikkeld verhaal. Daarnaast komt dan ook nog eens dat het college schrijft in die brief, dat het middenterrein niet goed kan worden vergroend, omdat die trambaan er is. In de plannen van mijnheer Van Wijngaarden moet ook die tram daar weg. Want anders kan je niet goed vergroenen, dan blijft het uiteindelijk gewoon een grasveldje. De voorzitter. Mijnheer Van Wijngaarden. Tijmen Van Wijngaarden (SP). Ik deel de opvatting van het college niet, dat als het gaat om die ruimte die er op het Lorentzplein is, dat middendeel, er geen ruimte is voor vergroening. Ik denk dat je geen grote dingen kan doen. Het is lastig om daar bomen te planten of iets dergelijks. Maar ik bedoel, die vlaggenstokken staan daar nu. Als je dat kan uitwisselen met wat vergroening, dan denk ik dat dat mooi is. En als het gaat om de financiering ervan, ik heb begrepen in het debat dat dit plan waarschijnlijk pas over een jaar of anderhalf jaar wordt het uitgevoerd. Als er geld vrijgemaakt moet worden, dan kan dat vast tijdens een begrotingsbehandeling. Volgens mij kan ik door met mijn inbreng. Voorzitter, ik was bij een motie.

Er is geen veilige plek om links af te steken bij de Oudemansstraat richting Rijswijk. Daarom heb ik deze motie, Veilig fietsen rondom het Lorentzplein. Die verzoekt het college de fietsveiligheid rond het Lorentzplein te verbeteren door bijvoorbeeld het creëren van een fietsopstelplaats op de hoek Gourverneurlaan-Oudemansstraat en het doortrekken van rode fietspaden. En gaat over tot de orde van de dag. Mede ingediend door mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Door de heer Van Wijngaarden, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (L.2 SP) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Motie L.2 SP Veilig fietsen rond het Lorentzplein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van Voorstel van het college inzake de herinrichting van de Van Musschenbroekstraat-Lorentzplein (RIS324411). Constaterende, dat: ▪ in het Voorontwerp van de Herinrichting Van Musschenbroekstraat-Lorentzplein niet het volledige Lorentzplein wordt meegenomen.

Overwegende, dat: ▪ fietsers die vanaf het Lorentzplein linksaf willen slaan naar de Oudemansstraat op de rijbaan van de Gouverneurlaan terecht komen, waardoor zij niet veilig kunnen wachten om linksaf te slaan; ▪ fietsers daardoor over de zebrapaden bij de tramhalte Lorentzplein fietsen of afstappen om bij het zebrapad over de Gouverneurlaan wachten, waardoor fiets- en voetgangersverkeer onveilig met elkaar mengt. Verzoekt het college: ▪ de fietsveiligheid rond het Lorentzplein te verbeteren door (bijvoorbeeld) het creëren van een fietsopstelplaats op de hoek Gouverneurlaan/Oudemansstraat en het doortrekken van rode fietspaden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen.

64

De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Van Wijngaarden. Dan kijk ik naar de Haagse VVD, mijnheer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter, volgens mij ligt er een mooi plan voor, om een deel van de stad die behoorlijk versteend is, ook beter te vergroenen en de nodige aandacht te geven aan een prachtig opgezette architectonische wijk, ook een mooie straat. Maar er zijn wel twee dingen, die wat mij betreft en wat de VVD betreft, beter kunnen in het plan. Daarvoor heb ik twee amendementen. Het eerste amendement heet Opstelstrook rechtdoor en rechtsaf naar Rijswijkseweg behouden. Die besluit om aan dictumpunt I het volgende toe te voegen; met dien verstande dat in het definitieve ontwerp de opstelstrook voor rechtdoor en rechtsaf verkeer van de Van Musschenbroekstraat naar de Rijswijkseweg wordt behouden. Mede ingediend door de heer Meinesz van Hart voor Den Haag. Een tweede amendement gaat juist ook over de historie van dit gebied. Vroeger stonden hier prachtige Berlagemasten. In het voorstel komen die Berlagemasten alleen nog op het Lorentzplein terug. Dat is zonde, want we gaan alle masten hier vervangen. Daarom het amendement Berlagemasten.

Besluit om dictumpunt I het volgende toe te voegen; met dien verstande dat in het definitieve ontwerp de Berlagemasten, die nu enkel voorzien zijn op het Lorentzplein, in het gehele ontwerp worden verwerkt en voor de extra kosten dekking te vinden in de middelen voor verduurzaming van openbare verlichting, die beschikbaar zijn voor 2027 en verder onder het programma Buitenruimte. Mede ingediend namens de heer Meinesz van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Door de heer De Ridder wordt het volgende amendement (L.A VVD) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement L.A VVD Berlagemasten. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026 ter bespreking van het Voorstel van het college herinrichting van de Van Musschenbroekstraat – Lorentzplein (RIS 324411) Besluit om aan dictumpunt I het volgende toe te voegen: • ,met dien verstande dat in het definitieve ontwerp de ‘Berlagemasten’ die nu enkel voorzien zijn op het Lorentzplein in het gehele ontwerp worden verwerkt en voor de extra kosten dekking te vinden in de middelen voor verduurzaming van openbare verlichting die beschikbaar zijn voor 2027 en verder onder het programma Buitenruimte. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter.

Door de heer De Ridder wordt het volgende amendement (L.B VVD) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Amendement L.B VVD Opstelstrook rechtdoor en rechtsaf naar Rijswijkseweg behouden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026 ter bespreking van het Voorstel van het college herinrichting van de Van Musschenbroekstraat – Lorentzplein (RIS 324411) Besluit om aan dictumpunt I het volgende toe te voegen: • ,met dien verstande dat in het definitieve ontwerp de opstelstrook voor rechtdoor en rechtsaf verkeer van de Van Musschenbroekstraat naar de Rijswijkseweg wordt behouden. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen.

65

De voorzitter. Mijnheer Demaree. Diego Demaree (Partij voor de Dieren). Nog een korte interruptie. Dank aan de VVD voor de vergroening. Nog een korte vraag op het amendement over de Berlagemasten. Er wordt gezegd, dekking uit de duurzaamheidsmiddelen. Maar uiteindelijk is er dan toch geen structurele dekking voor die Berlagemasten? Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter, dank. Er staat in de begroting dat er voor 2027 en verder nog middelen zijn om verdere verlichting in de openbaar ruimte te verduurzamen. Die Berlagemasten zijn een eenmalige aanschaf. Alleen, die Berlagemasten zijn duurder dan de reguliere masten. Het verschil aan geld leg je dan bij. Maar het onderhoud is ongeveer hetzelfde. Het is niet per se dat er heel veel meer onderhoud aan nodig is. Zeker niet in de eerste jaren. De voorzitter. Mijnheer Demaree. Diego Demaree (Partij voor de Dieren). Dank, voorzitter. Nog een vraag. Duurzaamheidsmiddelen zijn natuurlijk eigenlijk ook voor verduurzaming bedoeld. Hoe ziet de VVD dat in relatie tot deze Berlagemasten? De voorzitter. Mijnheer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter, het is natuurlijk niet zo dat dit masten zijn die nog met gaslichten aan worden gezet. Dit zijn ook gewoon ledlampen, alleen dan in de oorspronkelijke Berlage-uitstraling.

Dat zijn duurdere masten, maar wel met prachtige ledverlichting, met het geld dat uw buurman aan de rechterzijde heeft gerealiseerd voor het verduurzamen van de buitenverlichting. De voorzitter. Dat vergt enig overleg. Dan kijk ik naar PRO Den Haag, mevrouw Van de Voort. Een maidenspeech. Lisa van de Voort (PRO Den Haag). Dank, voorzitter. Voorzitter, toen ik acht was, schreef ik in mijn dagboek, ik heb de oplossing gevonden. Iedereen moet later, als hij groot is, gewoon een nuttig beroep gaan doen. Nuttige beroepen waren in mijn ogen vuilnisman, juf of dokter. Ik weet eigenlijk niet of mijn achtjarige zelf zou vinden dat ik een nuttig beroep heb gekozen. En eerlijk gezegd ook niet voor welk probleem ik dacht de oplossing gevonden te hebben. Maar dat ik al vroeg bezig was met hoe we de wereld een stukje mooier kunnen maken, valt niet te ontkennen. En dat is ook de reden dat ik ooit politiek actief ben geworden, om de wereld een stukje mooier te maken. Toch is het precies deze zin die me de laatste jaren is gaan tegenstaan. Er spreekt namelijk een soort maakbaarheid uit. Wij, de mensen, gaan de wereld wel eens een stukje mooier maken, terwijl de wereld al zo mooi is en we het vaak alleen maar met rust hoeven te laten. Ruimte geven aan natuur, de dieren en het ecosysteem zijn werk laten doen, daar geloof ik in.

Het maakbaarheid-denken leidt er ook toe dat we de stad vooral iets mooier hebben gemaakt voor onszelf. We kiezen voor gemak en voor de weg van de minste weerstand. Bomen en natuur moeten wijken, zodat we een weg kunnen bestraten. Doorstroming van het verkeer, waardoor je netto een halve minuut eerder thuis bent, lijkt tot een mensenrecht te zijn verheven. En bij aanleg van nieuw groen wordt nog te vaak vanuit efficiëntie-oogpunt gekozen voor varianten die weinig toevoegen aan de biodiversiteit. Ik sta voor een andere stad. Voor een stad waar we ons als mens een beetje aanpassen aan de aarde waarop we leven. Gelukkig kunnen we als gemeenteraad soms ook een beslissing in de omgekeerde richting nemen, zoals we nu doen bij het Lorentzplein en de Van Musschenbroekstraat. Met dit plan kiezen we voor meer groen, veiligere fietsroutes en een aantrekkelijker plein. Maar het kan nog net iets mooier. Buurtbewoners hebben last van scheurende auto's, luchtvervuiling en kunnen niet overal veilig oversteken. Met een simpele oplossing, die enkel vraagt dat we iets minder hard rijden, kan hun woonplezier worden vergroot. Daarom dien ik de volgende motie in, mede namens de heer Demaree van de Partij voor de Dieren. Verzoekt het college op korte termijn met de nood- en hulpdiensten in overleg te gaan over mogelijke oplossingen voor hun bereikbaarheid en de

66

mogelijkheden om de afwaardering van de Van Musschenbroekstraat naar voren te halen en de raad over de uitkomsten te informeren. Voorzitter, systeemverandering roept altijd weerstand op. Ik pleit ervoor om hier niet te kiezen voor de weg van de minste weerstand, maar ons als mens een beetje aan te passen aan onze omgeving. Tot zover. Applaus De voorzitter. Door mevrouw Van de Voort, daartoe gesteund door de heer Demaree, wordt de volgende motie (L.3 PRO Den Haag) ingediend: ───────────────────────────────────────────────────────── Motie L.3 PRO Afwaarderen zodra het kan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 juni 2026, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Herinrichting Van Musschenbroekstraat-Lorentzplein. Overwegende, dat: • het voorontwerp voor de herinrichting Van Musschenbroekstraat expliciet rekening houdt met afwaardering in de toekomst; • doorgang voor de nood- en hulpdiensten daarbij het belangrijkste obstakel is, maar het college ook heeft aangegeven dat afwaardering niet uitgesloten is als daarvoor gekozen wordt.

Constaterende, dat: • er een expliciete wens vanuit de buurt is uitgesproken voor een straat waar het veilig is om buiten te ontmoeten en spelen; • afwaardering naar 30 kilometer per uur bijdraagt aan de wens voor een veiligere en leefbaardere straat; • in de netwerkstrategie al is afgesproken dat de Van Musschenbroekstraat afgewaardeerd zal worden en er dus kansen liggen om werk-met-werk te maken. Verzoekt het college: • op korte termijn met de nood- en hulpdiensten in overleg te gaan over mogelijke oplossingen voor hun bereikbaarheid en de mogelijkheden om afwaardering van de Van Musschenbroekstraat naar voren te halen en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslagingen. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik naar D66, mevrouw Mostert. Marije Mostert (D66). Dank. Ik heb het genoegen om hier namens mijn collega, de heer Bob van de Mortel, deze inbreng te mogen doen. D66 is positief over het voorontwerp met meer groen, minder hittestress, wat het Lorentzplein echt een fijnere plek gaat maken om te zijn. Er was tijdens de commissievergadering een beetje verwarring, begreep ik, over welk plein het precies ging, het Lorentzplein of het Pasteursplein? Het was natuurlijk het Lorentzplein, uiteindelijk kwamen we daar ook met z’n allen uit.