RIS325408 Notulen van de raad van 23 april 2026

79

zien. En dat is er niet en dat vind ik principieel een foute afslag. Want als je samen de stad wil besturen, moet je vanaf dag een ook samen aan de lat staan. De voorzitter. Mijnheer Icar. Nur Icar (DENK). Dank voor dat antwoord. Ik ken u als een man die antwoorden geeft, klip en klare antwoorden. Nu horen we de laatste tijd, ik denk dat iedereen zich dat afvraagt, dat u heel vaak aangeeft, voor nu. Kunt u een toelichting geven? Wat bedoelt u daarmee? Voor nu stoppen we de gesprekken. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, volgens mij ben ik klip en klaar. Als u het persbericht verder door had gelezen, had voor nu het advies wat de heer Assad ook heeft gegeven. Misschien had ik daar eerder naar moeten luisteren, maar goed, ik ben een democraat. Ik heb gekeken naar recht doen aan de verkiezingsuitslag. Ik heb gekeken naar PRO, maar goed, die keken mij niet aan, omdat ik met 65.000 stemmen er waarschijnlijk niet toe doe. En met 45.000 voorkeursstemmen niet degene ben met wie je dan in gesprek gaat. Raar. D66 deed dat wel, gelukkig. Alleen kwamen we daar niet verder. Dat betekent dat het dan stopt. En als het aan Hart voor Den Haag ligt, daar heb ik u heel hart voor nodig, ook de VVD en ook het CDA, gaan we beginnen met die gesprekken te verkennen.

En gelukkig heb ik in de gespreksverslagen gelezen dat u, als er een beroep op u wordt gedaan, daar ook voor open staat. Daar zitten we nu, maar ik wil dat wel graag aan de verkenner laten, om dat traject dan ook op te gaan pakken en vanaf daar weer verder te gaan. De voorzitter. Mijnheer Icar, laatste keer. Nur Icar (DENK). Dat is helder. Alleen, ik probeer voor mezelf ook helder te krijgen, wat betekent dit nou. U gaf net aan, dan is het gestopt. Zijn de gesprekken dan gestopt met D66? Of is dat iets wat we naar aanleiding van verdere gesprekken met de verkenner dan maar moeten zien? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik hoop dat we een raad krijgen waar gesprekken nooit stoppen. Met PRO hebben we gisteren trouwens ook gewoon gezellig een kop kruidenthee gedronken. Het is niet zo dat er niet wordt gesproken, of het was Spa rood allebei, maar in ieder geval heel verstandig en gezond. Maar ik hoop dat ik met iedereen in dit huis tot in lengte der dagen mag spreken en koffie mag drinken. Als het komt op de formatie, want daar doelt u waarschijnlijk op, dan wordt het met D66 ingewikkeld, vanwege het feit dat we niet in gezamenlijkheid hebben opgetrokken op de Sportlaan, vanwege het feit dat er verschil van inzicht bestaat over het inzetten van de verkenner. En dat betekent dat er een nieuwe route bewandeld moet worden.

Die wil ik graag aan de verkenner laten en dan zullen we zien wat uit de nieuwe route komt. Het zou zomaar eens kunnen zijn dat u dan gebeld wordt voor een gesprek. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dank u wel, voorzitter. Ik hoor mijnheer De Mos nu zeggen, het was ingewikkeld met D66. Ik hoor hem ook zeggen, helaas. Ik las in zijn bersbericht dat dat persoonlijk, prettig en in goede sfeer was. En mijnheer Barker noemde dat zojuist een soort liefdesverklaring. Maar is dat dan niet zonde, om dat prille geluk weg te gooien, mijnheer De Mos? Het kan soms nodig zijn, ook aan het begin van een relatie, om dat vast te houden en elkaar op te zoeken en het net iets harder te proberen, het kan zo mooi zijn. De voorzitter. Mijnheer De Mos.

80

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, in een vorig debat hebben we geruststellende woorden gehad, de heer Assad is nog niet getrouwd, ook niet met mij. Dat had kunnen gebeuren. Voor nu is dat niet gebeurd. Ik heb ook gezegd, deze stad verdient gewoon een stabiel college. En daar hebben we goede gesprekken over gehad. Alleen als het in de verliefdheidsfase al fout gaat, in de zin van, krijgen wij wel een langdurige relatie, gaan we samen een paar mooie kinderen werpen, dat zat er niet in. En misschien komt u daar om de hoek kijken. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). In de meest letterlijke zin kan ik vast beloven dat ik daarvoor pas. Maar dat gezegd hebbende, ik hoor het nu toch ook weer. Ik snap dat u er geen zin meer in heeft en dat de irritaties zijn opgelopen. Maar misschien na een weekje vakantie met begeleiding van een goede gespreksbegeleider, kunt u toch tot elkaar komen? En ik vraag me af of het niet zonde is als dat niet nog geprobeerd wordt. Wil mijnheer De Mos nog in gesprek met mijnheer Assad om te proberen of dit samen toch te overbruggen is? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De heer De Mos wil met Hart voor Den Haag, 16 zetels sterk, vooral komen tot een stabiel stadsbestuur, waar we elkaar, dan kom ik zo op de les, wat gaan gunnen.

Waar we een college gaan vormen, waar het in het college ook een beetje leuk is. Waar we een college gaan vormen, dat er is voor de stad. Waar we een college gaan vormen, dat ook een afspiegeling is van de stad, die de stad kent. Daar wil ik helemaal geen deuren dichtgooien, want ik wil als college ook open vizier naar de raad hebben. Ik wil als college, als we daarin mogen komen, dat is nog maar de vraag of we in een coalitie komen, het ook samen met de raad doen. Het is niet voor niks dat ik de heer Aboutaleb heb laten opschrijven, dat wij warm pleitbezorger zijn van raadsakkoorden. Een bouwakkoord of een daklozenakkoord, daar zijn we allemaal voor. We willen het juist een beetje samen gaan doen. En volgens mij is dat ook nodig. Ik wil helemaal geen deur dichtgooien naar mijnheer Assad van, u heeft mij niet mijn zin gegeven, laat ik het zo zeggen, over die Sportlaan. En ik wil u nooit meer zien. Nee, zo'n relatie hebben wij niet. Wij zijn heel volwassen uit elkaar gegaan. We hebben elkaar nog twee kussen gegeven. En ik heb gezegd, nu ga ik terug naar de heer Aboutaleb en dan gaat het verkennende gesprek weer aan de gang. En dat heeft deze stad nodig. Geen boze gezichten, geen haat en nijd. En ik ga ook met mevrouw Vavier koffie drinken tot ik er bij neerval. Want we moeten een raad vormen met elkaar, die weer een beetje gezellig wordt. De voorzitter.

Laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat voornemen kan ik van harte onderschrijven, daar zijn we het in ieder geval alvast eens. Maar mijn vraag was natuurlijk juist niet om de deur dicht te gooien. Mijn vraag was, als die deur nog open zit, wat is er dan voor nodig om dat gesprek verder te voeren? En als mijnheer de Mos nu zegt, wat hij nu zegt, dan is dat misschien aan een verkenner om uit te zoeken. Maar dat zal dan ook wel in mijn bijdrage straks te horen zijn, dat ik het idee heb dat dit niet echt is geprobeerd. En daarvan wil ik mijnheer De Mos wel vragen, als dat niet echt geprobeerd is, als u er nu nog voor open staat, zeg dat dan ook eerlijk tegen die verkenner. En dan kan hij misschien zorgen dat die partijen toch bij elkaar komen. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dan ga ik mevrouw Van Basten Batenburg toch een beetje geruststellen. Want we hebben natuurlijk ook in het persbericht gezegd, wat we doen uitkomen trouwens ook in het gespreksverslag van de verkenner, dat op inhoudelijke gronden er drie partijen waren, waarmee we veel sneller tot zaken zouden kunnen komen. Lees uw partij, lees de partij van de heer Partiman, het CDA, en lees de partij van de heer Icar, DENK. Inhoudelijk zal dat een stuk makkelijker zijn, maar we hebben ook te maken met een verkiezingsuitslag.

Heel gek om met 16 zetels te zeggen dat die lastig is, maar dat is hij natuurlijk wel, want we moeten wel komen tot een

81

stabiele meerderheid, die ook nog eens een keer van mening is om samen de rit uit te zitten. Wat is er met D66 allemaal gebeurd? Behoorlijk wat, een poging van beide kanten zeg ik daarbij, want het is de heer Assad net zo goed, die zijn best gedaan heeft als ik. Vooraf zes jaar uitsluiting, onderlinge verhoudingen, dan kijk je naar de inhoud. Ook in de campagne heeft de heer Assad bij herhaling gezegd, dat er bepaalde standpunten zijn, die met onze partij niet te vereenzelvigen zijn, kijk naar asiel, kijk naar mobiliteit, ik noem iets met een zero-emissiezone. Daar was de heer Assad heel duidelijk over. De jongeren van D66 waren ook klip en klaar, ga niet met die De Mos in een coalitie zitten. Toch, ook op advies van de verkenner, hebben we die verkiezingsuitslag gezien. Nummer 2, nummer 3. Dan kan ik zeggen, die 15 zetels bestaan niet, maar die bestaan wel en die wil ik ook serieus nemen. Want bij mijn overwinningsspeech op Scheveningen heb ik gezegd, ik wil er ook zijn voor alle mensen die in Den Haag, het zijn er niet veel, die niet op Hart voor Den Haag hebben gestemd. Daar wil ik er ook voor zijn. Vervolgens ga je dan praten met elkaar. Dan merk je dat het moeilijk is. Iets van de procedurevergadering afhalen is al moeilijk, iets controversieel verklaren is al moeilijk.

Hebben we dan zin om samen te rock ‘n’ rollen? Ik zal het misschien wel eens anders proberen, maar daar heb ik de heer Aboutaleb voor nodig. En ik zou willen, want sinds Goede Vrijdag heb ik de beste man niet meer gezien. Ik zag de paashaas en daarna dacht ik, ik zie mijnheer Aboutaleb weer, maar het was niet zo. Ik zou willen dat de heer Aboutaleb weer aan het werk gaat, goed en verdiepend gaat verkennen en dat we dan hopelijk bij elkaar komen met een aantal partijen die wel gaan formeren. De voorzitter. Interruptie van mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Dank, voorzitter. Ik wilde nog terugkomen op die redenen waarom de heer De Mos de gesprekken met D66 heeft afgebroken. De reden van het niet-agenderen van de Sportlaan begrijp ik natuurlijk, hoewel ik ook wel, als ik kijk naar het mandaat dat het aantal stemmen dat D66 en PRO bij elkaar hebben gekregen, wat pro-asielopvang is in de stad, toch wel wat hoger ligt, niet heel veel, maar een aantal stemmen hoger ligt dan het aantal stemmen van Hart voor Den Haag, maar dat ter zijde. Mijnheer De Mos heeft het steeds over samen, je moet elkaar wat gunnen. En dan verbaast het me toch wel ernstig dat de heer De Mos niet aan D66 wilde gunnen, om er nog een extra gespreksbegeleider bij te vragen. En daar zou ik toch wel graag wat meer toelichting op willen. De voorzitter. Mijnheer De Mos.

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, de toelichting zit daar. Volgens mij is het gebruikelijk in dit huis, dat de grootse partij een verkenner mag aanwijzen. Ik heb er heel lang over nagedacht. Ik heb iemand gevonden die bereid is, die hier ook zijn roots heeft in Den Haag, die de weg kent in Den Haag, die een jaar of wat burgemeester is geweest in een stad die vergelijkbaar is met Den Haag, in een stad met Leefbaar Rotterdam, redelijk vergelijkbaar met Den Haag, een grote lokale partij. Ik heb iemand gekozen, het is een partijlid van u, niet van mij, om juist te verbinden. Volgens mij heb ik aan alle opdrachten voldaan. Dan vind ik het geen pas hebben om dan vanuit D66, het is legitiem om zo'n verzoek te doen, hou me ten goede, als wij op Goede Vrijdag uit elkaar gaan met het gevoel, we gaan beginnen, dat het dan na Pasen anders is en dat er dan iemand wordt voorgesteld, ik ga de naam niet noemen, want dat heb ik in vertrouwen gehoord, die van deze D66 huize is. Dat vind ik geen goed idee. Juist de onafhankelijkheid van de heer Aboutaleb, die hoog in het vaandel staat, die hier helemaal niet bediscussieerd hoeft te worden, was juist de kracht om te verbinden. En deze stad is toe aan verbinding. De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, dank.

Zeker alle waardering natuurlijk voor de heer Aboutaleb en ook voor de onafhankelijkheid daarvan. Ook alle waardering voor de heer De Mos, dat hij dit zo bedacht heeft. Maar dan nog, op het moment dat een partij, met wie je zegt heel graag samen te gaan onderhandelen, echt zulke zwaarwegende redenen heeft en dat verzoek doet, om er iemand naast te zetten, dan zou je toch op zijn minst daarover met elkaar kunnen overleggen, in plaats van meteen de stekker eruit te trekken, voordat je überhaupt begonnen bent.

82

De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is natuurlijk een beetje een raar verwijt naar mij toe, want u wilde niet eens praten. U gaat nu twee partijen die wilden praten, verwijten, jullie zijn niet eens begonnen. U had het een stuk makkelijker gemaakt, als u had gezegd, wij zijn de derde partij, we gaan eens een afspiegelingscollege vormen met Hart voor Den Haag en D66. We gaan er wel uit komen. U wilde niet eens praten, gelukkig doet de heer Assad dat wel. Dan is het al winst. Dat is één. Een tweede is, als wij op Goede Vrijdag uit elkaar gaan en zeggen, verkenner, vanuit het huis van D66 en vanuit het huis van Hart voor Den Haag, we gaan na Pasen beginnen met formeren en na Pasen ziet de wereld er anders uit, vind ik dat lastig, om maar een beetje een citaat van de heer Dubbelaar naar voren te halen. Het is lastig, ik vind het ingewikkeld. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, dank. De heer De Mos start zijn antwoord met een jijbak, terwijl hij straks zei dat hij dat niet wilde doen. Maar oké. Maar dan nog, D66 heeft eigenlijk pas na het paasweekend aangegeven wat zij wilden. Het was nog niet op die Goede Vrijdag meteen bekend dat D66 ook graag in gesprek wilde met Groep De Mos, of met Hart voor Den Haag, excuus.

Ik begrijp dan nog steeds niet waarom er niet iets meer welwillendheid is geweest naar de wensen van een mogelijke coalitiepartner. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik begon helemaal niet met een jij-bak. Ik heb juist gezegd dat wij campagne hebben gevoerd zonder jij-bak, anders dan trouwens u campagne gevoerd heeft, maar daar zal ik verder niet bij stilstaan, want dat is het kaf van het koren niet waard. Belangrijk is om te zeggen dat ook de heer Aboutaleb dan had bedankt. En terecht, want de heer Aboutaleb is een kundig man, die onafhankelijkheid uitstraalt en met hem wilden we verder. En dat hadden we ook gewoon op Goede Vrijdag afgesproken, gedrieën. En dat D66 het weekend nog nodig had om daar gesprekken over te voeren, tot uw dienst. Wij stonden in de startblokken om de dinsdag na Pasen te gaan beginnen. De formatietafels en de subtafels, daar werd in onze fractie al dik over nagedacht. Wij dachten we gaan nu beginnen en helaas is het daar niet van gekomen. De voorzitter. Mijnheer Partiman, CDA. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, dank. Als je die gespreksverslagen leest, dan zie je dat er twee partijen zijn geweest, die beide ja hebben gezegd op het advies van de verkenner. Dat zal ergens op inhoud gebaseerd zijn geweest.

En dan hoor ik de heer De Mos goed zeggen, je hebt elkaar ook gewoon nodig, je moet elkaar ook wat gunnen richting zo’n onderhandeling, samen aan de lat voor de uitdagingen van dag één. Dat heeft hij niet als zodanig ervaren en er moet nu een proces komen richting een nieuwe verkenning. Zo'n nieuwe verkenning zal ook nieuwe verslagen opleveren. Ik vraag me dan af of de heer De Mos zijn kijk op de uitslag van de verkiezingen en de mogelijke samenwerking, of die anders zal zijn. Zo ja, waarop zal hij dat dan baseren? Zou u dat kunnen toelichten? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zeker, voorzitter. Er is nu gekeken naar rechtdoen aan de verkiezingsuitslag. Dat was mijn eerste drive, als vertegenwoordiger van Hart voor Den Haag. Laten we rechtdoen aan de verkiezingsuitslag en kijken hoe we als stad verbinding kunnen vinden. Dat hele idee lukte al niet. In Valkenburg kwam er een Limburger naar me toe, allez, dan moeten we maar kijken wat er allemaal gebeurt in Den Haag. PRO wil niet, wat een verrassing. D66 wilde wel. Dat is kijken naar een verkiezingsuitslag. Nu moeten we kijken naar de inhoud. En daar ligt uw partij, de partij van DENK en de VVD en Hart voor Den Haag liggen dichter bij elkaar. Dat is dan wat ik bij de

83

verkenners al ga neerleggen. En dat is het ook aan de verkenner om daar weer een nieuw chocolaatje van te bakken. Maar ik geloof zo maar dat hij dat kan. De voorzitter. Mijnheer Partiman, CDA. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, dank. Dan toch die vraag, die ook door collega Icar is gesteld, hoe rijmt dat dan? Want u heeft echt wel een duidelijk idee waar u naartoe wil gaan in deze ronde. En dat horen we nu meermaals van u. Tegelijkertijd stelt u wel steeds, voor nu, tijdelijk, gestaakt. En ik zou toch wel duidelijkheid willen hebben, want er wordt de hand uitgereikt richting mijn partij en ook twee andere partijen, maar wij willen wel weten waar we aan toe zijn natuurlijk. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Volgens mij ben ik redelijk duidelijk. Volgens mij heb ik in dit betoog gezegd, rechtdoen aan de verkiezingsuitslag. Het spijt me, dan hadden we niet direct bij u terechtgekomen. En wel bij de DENK, die hebben gewonnen, ook niet bij de VVD. Dat hebben de beide partijen ook gezegd in het gespreksverslag. Dan kijk je naar partijen die groot zijn, D66 gelijk gebleven, PRO iets verloren, maar grote partijen, grote middenpartijen. Dan kijk je daarnaar, omdat je wil verbinden. Dat is niet gelukt, dat kunnen we gewoon concluderen. PRO wil niet, vandaag niet, morgen niet, waarschijnlijk nooit niet, maar dat is de status.

D66 heeft het wel geprobeerd, zij het met hakken, horten en stoten. Ze hebben natuurlijk gezegd, we willen eerst met PRO. En toen zeiden ze, dan gaan we erover nadenken. En toen moest er een klemmend advies komen. Daar zit nou niet echt dat je zegt van, jongens. Mijnheer Assad is nog niet getrouwd, maar als dit het dansje is om mij te versieren, dan lukt dat niet echt, want er komt weinig liefde vanuit het nadenken. Dat zit er niet. Ik hoop dat de verkenner nu een nieuw liefdespad kan gaan ontwikkelen, dat ik dan met roosjes en blaadjes en gezelligheid kan gaan bewandelen. Ik hoop u dan tegen te komen. De voorzitter. Laatste keer, mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, om maar in die anekdote te blijven, die liefdesbrief die aan D66 geschreven is, wordt niet herschreven in de tweede verkenning. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U weet hoe het gaat met liefdesverdriet, dan verscheur je dat meestal. De voorzitter. Mijnheer Van Wijngaarden, SP. Tijmen van Wijngaarden (SP). Dank, voorzitter. Over liefdesverdriet gesproken, ik merk een beetje liefdesverdriet bij D66. Want ik hoor de heer De Mos zeggen, er zijn veel verschillen tussen ons, maar ik merk juist veel overeenkomsten. De afgelopen weken hebben we gezien dat D66 ook Hart voor Den Haag een beetje opzoekt.

We zagen het net bij het debat over de Vlietzoom, we zagen het bij de Daal en Bergselaan. Volgens mij mist de heer Assad de heer De Mos ook een beetje. Zou hij toch nog bereid zijn om de deur open te gooien, toch nog een keer een inhoudelijk formatiegesprek met hem te voeren? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zonder in herhaling te treden, heb ik gezegd, ik wil dat de heer Aboutaleb weer aan het werk gaat. We hebben nu vijf weken na de verkiezing uitgelegd waarom het met D66 niet lukt. Ik heb ook uitgelegd wat het vervolgtraject is. Uw vervolgtraject was in het gespreksverslag de huidige coalitie voortzetten. We hebben vanmorgen gezien dat dat niet zo’n goed idee is.

84

De voorzitter. Mijnheer Van Wijngaarden. Tijmen van Wijngaarden (SP). Voorzitter, ik heb daar ook een beetje spijt van, moet ik zeggen. Maar als het gaat om een stabiel bestuur, ik hoorde de heer De Mos en ook zijn partijgenoten vlak na de verkiezingen vaak zeggen, een stabiel bestuur betekent het liefst met twee partijen. Ik zie zelf veel inhoudelijke overeenkomsten tussen Hart voor Den Haag en D66. Als de heer De Mos zegt, dat is een stabiel bestuur, dan hoop ik toch wel dat hij bereid is, voor de heer Assad, om dat gesprek weer te gaan voeren. De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik ga mezelf dan herhalen. Er is gezegd door de heer Sluijs in een interview bij Spuigasten, het zou met twee partijen kunnen. Dat is een ander verhaal. In het gespreksverslag heeft u kunnen lezen dat er aan toegevoegd is, het liefst met een andere partij of andere partijen erbij. Dat is allemaal niet gelukt. Het is nu niet gelukt. Ik heb hier gezegd, wat ons betreft zoeken we nu op de inhoud, waar wel een meerderheid mee te vormen is. Werk voor de verkenner, laat hem alsjeblieft morgen meteen beginnen. De voorzitter. Mijnheer De Mos, u zet uw betoog voort. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Een les die ik mocht meegeven, ik had gezegd niet van mij zelf, maar van mijn wijlen mentor, Hans Wiegel, gun elkaar wat. De politiek wordt beter en de stad ook.

Want laten we eerlijk zijn, de afgelopen jaren verdienen geen schoonheidsprijs. En dan druk ik me zachtjes uit. Te veel gedoe, te veel over elkaar, te veel tegenover elkaar. Dat moet anders, we moeten elkaar wat gunnen en gelukkig hebben we daar D66 gevonden. Pure winst. En dan doen we wat goed is voor Den Haag. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter. Interruptie van de heer Icar. Nur Icar (DENK). Dank, voorzitter. Ik vind het best wel een interessant debat. En u doet het ook heel goed, mijnheer De Mos. Maar ik vraag me wel af, het lijkt 14 februari hierzo. Het valt mij ook op dat D66 geen enkele interruptie pleegt. Waar ik dan aan denk is, hoe is dat volgens u gevallen? U bent op een gegeven moment de gesprekken gaan stoppen, u heeft gezegd, ik stop de gesprekken, ik voel geen liefde, mijn hart is niet sneller gaan kloppen, ik heb meer ruzie dan voordat ik verkering met je had. Hoe is dat volgens u dan bij D66 gevallen? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het mooie is, ik heb helemaal geen ruzie. En ik wil ook een beetje af van ruzie in deze raad. Laten we daar eens mee ophouden. We hebben meningsverschillen en dat is ook prima, daarom zijn we ook andere partijen. En die meningsverschillen zijn te groot. Asiel is een groot meningsverschil, mobiliteit is een groot meningsverschil. Maar ik heb helemaal geen ruzie.

Weet je hoe dat gegaan is, mijnheer Icar, via de voorzitter, wij hebben gewoon met elkaar gebeld. Ik zei, Youssef, dat zei ik toen in dat appje, zo mag ik het ook zeggen, het gaat hem niet worden, we liggen te ver uit elkaar. Hij zei, ik snap dat, heb je een persbericht klaar? Ja, dat heb ik klaar, ik stuur het naar je toe. Wij hebben helemaal geen geheimen voor elkaar, alleen het lukt niet, omdat die verschillen, die rode lijn, zoals de heer Assad dat in zijn gespreksverslag heeft laten optekenen bij de heer Aboutaleb, die rode lijn, dat asiel, dat is te groot. Er zitten teveel verschillen. Dan moet je gaan kijken hoe kan je dan inhoudelijk naar wegen zoeken om wel een coalitie te gaan vormen? Dat gaat hopelijk vanaf morgen de verkenner met zeer veel plezier en jolijt doen. En dan hopelijk binnen de kortste keren hebben we partijen die wel zeggen, we gaan formeren, want dat is nu wel nodig. We willen voor de zomer klaar zijn. De voorzitter. Mijnheer Icar.

85

Nur Icar (DENK). Dan stel ik een afsluitende vraag, denk ik dan, om gewoon verder te kunnen. Kunnen we dan spreken van het feit dat D66 nu gewoon je ex is en niet iemand, die om de hoek aan het wachten is op je? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Laat ik het strategisch zeggen, ik zie dat de heer Icar mij aan het verleiden is. En misschien hap ik wel toe. De voorzitter. Mijnheer Barker. Robert Barker (Partij voor de Dieren). Voorzitter, ik zat dat zo te aanschouwen wat de heer De Mos zei over van, die appjes over en weer, tussen hem en D66 en dat eigenlijk D66 zei prima, leuk dat je het persbericht deelt. Ik zat ook het persbericht van D66 te lezen en de kop was, D66 reageert verbijsterd op het abrupt afbreken van de samenwerking. Hoe verhoudt dat zich tot dat appje van prima, dank voor het persbericht? De voorzitter. Mijnheer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat moet je aan de heer Assad vragen. De voorzitter. Dank u wel. Ik verwelkom ook de medewerkers die naar ons werk komen kijken. Fijn dat u er bent. Ik hoop dat u het plezierig vindt, vast en zeker. Ik kijk naar mijnheer Assad van D66. Youssef Assad (D66). Voorzitter, dank u wel. En ook namens mijn fractie dank aan de heer Aboutaleb en zijn team voor de tijd en energie die zij hebben gestoken in de verkenning.

Voorzitter, op woensdag 8 april heeft mijn fractie een verklaring uitgebracht, waarin wij aangaven bereid te zijn het inhoudelijke gesprek met Hart voor Den Haag aan te gaan. En binnen onze fractie hebben wij daar veel over gesproken. De inhoudelijke verschillen zijn immers groot. En niet voor niets hebben wij direct na de verkiezingsuitslag aangegeven dat een rechtse coalitie voor de hand lag. Als dat niet mogelijk zou blijken, lag een verkenning met de drie grootste partijen, Hart voor Den Haag, D66 en PRO, meer voor de hand. Helaas is deze variant er niet van gekomen, omdat PRO geen mogelijkheid zag tot inhoudelijke gesprekken met Hart voor Den Haag. En de heer Aboutaleb deed een dringend beroep op onze fractie om alsnog de ruimte te zoeken voor een gesprek. Dat beroep hebben wij uiterst serieus genomen. Vanuit het belang van de stad waren wij bereid over onze eigen schaduw heen te stappen en het inhoudelijke gesprek aan te gaan. En die bereidheid is aan de zijde van Hart voor Den Haag niet beantwoord met een open gesprek. Daarentegen werd mijn fractie geconfronteerd met een harde voorwaarde, nog voordat er een inhoudelijk gesprek had plaatsgevonden. Mijn fractie kreeg te horen dat het gesprek pas mogelijk was, als wij bereid waren het debat over de Sportlaan inderdaad controversieel te verklaren. En mijn fractie heeft daar niet mee ingestemd.

En daarom was voor Hart voor Den Haag geen gesprek meer mogelijk. En mijn fractie vindt dat teleurstellend en ook wel jammer. Mijn fractie vindt namelijk dat je verschillen van inzicht niet oplost door vooraf de deur dicht te gooien, maar door aan tafel verantwoordelijkheid te nemen voor de stad. Maar helaas, zover is het nooit gekomen. En los van de inhoudelijke bezwarenDe voorzitter. Interruptie van de heer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, ik zou bij die laatste zinnen toch wel wat meer duiding willen hebben. Want D66 geeft aan dat het juist belangrijk is om inhoudelijke verschillen met elkaar aan tafel te bespreken. Maar eens per vier jaar is er een zeer belangrijke tafel, dat is de onderhandelingstafel waar we met elkaar spreken. En daar gaat het niet over de opvatting van het onderwerp, want daar kun je enorm van verschillen. Het gaat om het feit dat je de ruimte biedt aan elkaar, om het gesprek met elkaar te voeren. Hoe reflecteert u daarop? De voorzitter. Mijnheer Assad.

86

Youssef Assad (D66). Het is geen geheim dat asiel een heel belangrijk onderwerp is voor D66. We zijn daar tijdens de campagne duidelijk over geweest, ook specifiek bij het Omroep West debat. Ook gedurende de raden de afgelopen twee jaar, als het gaat over de Sportlaan. Dat is ook terug te lezen in het gespreksverslag met de heer Aboutaleb. Wij maakten ons zorgen dat als Sportlaan nu van de agenda zou worden gehaald, die in een krappe tijd terecht komt en je weet niet hoe het afloopt met zo'n agendapunt. En ja, we hadden de tijd om het over Sportlaan te hebben. We hebben daarmee niet uitgesloten dat het geen onderwerp van gesprek is. Maar we vonden het overbodig om nu al zo'n onderwerp van de agenda af te halen, controversieel te verklaren en op de lange baan te schuiven. Dat is een zorg die bestaat bij mijn fractie. De voorzitter. Mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, dat die zorgen bij uw fractie bestaan, dat snap ik. Ik bedoel, het CDA en Hart voor Den Haag hebben ook een andere denkwijze als het gaat om asiel. Maar het gaat hier om een fundamenteel iets na een verkiezingsuitslag. Je gaat hier met elkaar proberen een onderhandeling te voeren. Daar heeft u akkoord op gegeven, via de voorzitter, en daar heeft Hart voor Den Haag akkoord op gegeven. Dat betekent dat elk onderdeel dat speelt, dat deel uitmaakt van beleid, deel moet uitmaken van die onderhandeling.

Dan is het toch wel een raar figuur om te zeggen, dit deel dat voor mij heel erg moeilijk ligt daar ga ik nu geen onderhandeling over voeren, dat gaan we gewoon doorzetten, maar over de rest wil ik wel met u praten. Als het dan ter sprake komt en het is al goedgekeurd, dan gaan we het toch wel met elkaar bespreken. Snapt u de heer De Mos dat hij zegt van, ik heb hier wel wat twijfels over de manier waarop die samenwerking tot stand komt. De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Ik begrijp die vraag. Alleen, wij vonden als fractie dat als je niet mee zou gaan in die controversieel verklaring, daarmee sluit je niet uit dat je aan tafel het over de Sportlaan kunt hebben. Dat had gewoon gekund, dat heb ik ook aangegeven. Ik kan me ook goed voorstellen dat Hart voor Den Haag zegt, maar Sportlaan is voor ons heel belangrijk, wij hebben daar de verkiezingen op gewonnen in de Vogelwijk. Wij zijn ook de tweede partij geworden met 22 procent, dat betekent dat ook een groot deel van Vogelwijk op ons heeft gestemd vanwege ons standpunt. En voor ons woog het gewoon ontzettend zwaar, ook met de termijnpeiling die we kregen van het college. Dat klopt, je kon het tot juni gaan verschuiven. Maar we maakten ons ernstige zorgen voor die 700 mensen uiteindelijk. Stel dat er niks kwam uit de gesprekken, dan hebben wij wel meegedaan aan het op de lange baan schuiven van zo'n voorstel.

En dat lag bij onze fractie heel zwaar. De voorzitter. Laatste keer, mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, maar daar bevestigt mijnheer Assad toch wel mijn punt. Dat hij eigenlijk niet bereid was over dit punt te onderhandelen. En het is dan toch wel raar als u akkoord geeft, dat u zegt ik ben bereid om die onderhandeling in te gaan. Dan ga je zo’n onderhandeling toch met open vizier in? Youssef Assad (D66). Als de voorzitter het mij dat toestaat, wil ik ook de heer Partiman daarin corrigeren. Wij hebben duidelijk gezegd, we kunnen er over onderhandelen aan de onderhandelingstafel. Daar kunnen we gewoon over praten. Als je dat van de agenda afhaalt, sluit je daarmee niet uit dat je daar een gesprek over kunt voeren. Ik weet ook wel dat je in de Tweede Kamer hebt dat kort voor of na de verkiezingen een controversieel verklaring wordt gedaan, om dan de grote ontwerpen van de agenda af te halen. Maar goed, dat zijn wij niet, wij zijn hier in de gemeenteraad. Sportlaan heeft een grote geschiedenis. Wij weten wat daar allemaal bij speelt. Ik heb het ook aangegeven bij de gespreksverslagen met de heer Aboutaleb, ook tijdens de campagne. We konden er over praten, maar ik ga niet van tevoren, zonder zekerheid te hebben of we eruit komen of niet, zo'n belangrijk voorstel op de lange baan schuiven. Voor hetzelfde geld kwamen we er niet uit en hebben we dat toch gedaan.

Wat is het gevolg? En dat lag bij mijn fractie heel zwaar.

87

De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoorde mijnheer Assad zeggen in het eerste deel van zijn inbreng, helaas is het niet zover gekomen. En ik heb ook gelezen de kop die mijnheer Barker aanhaalde over de verbijstering, over de afwijzing van mijnheer De Mos. Eigenlijk was ik verbijsterd over die verbijstering van D66. Want hoe kan D66 nou hebben gedacht dat het meest controversiële onderwerp van de afgelopen jaren niet controversieel zou zijn? Hoe kunnen ze nou hebben gedacht dat het een goed idee zou zijn, om dat meest splijtende onderwerp in het openbaar in deze raadzaal met hun prille onderhandelingspartner te gaan bespreken? Hoe kunnen ze nou niet hebben ingestemd om die splijtzwam juist van de agenda te halen en in een veilige omgeving met elkaar te bespreken, zoals je doet als je er echt uit wil komen? Mijn vraag aan D66 is, wilde u er eigenlijk wel echt uit komen? Of heeft u geprobeerd om Hart voor Den Haag naar de deur te duwen? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Het korte antwoord op uw laatste vraag, ja, we wilden er heel graag uitkomen. En je kunt van mening verschillen over het feit of je vindt dat een controversieel verklaring terecht is of niet. Dat debat voeren we nu hier.

Maar wat voor mijn fractie ook zwaar woog, is dat tijdens de verkenningen en ook uit de gespreksverslagen of uit het advies van de heer Aboutaleb nergens uit bleek dat dit een breekpunt is voor Hart voor Den Haag. Wij werden geconfronteerd met deze harde voorwaarden. In het advies was niet meegenomen dat Sportlaan van de agenda af moest worden gehaald. En als je daarmee wordt geconfronteerd als fractie achteraf, dan is dat nog los van de inhoud, ook nog geen fijn feit, waar je dan zo de onderhandeling in moet gaan. En dan blijf je bij je standpunt, dat je dat niet van de agenda wil afhalen. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Toch weer wat verbijstering aan mijn zijde, want ik denk dat in de campagne toch redelijk duidelijk is geworden wat Hart voor Den Haag vond van de Sportlaan. Ik heb het idee dat een soort van AZC-nee op de T-shirts gedrukt stond, die ze aanhadden bij het flyeren. En dat het op televisie ook nog eens gezegd was. Het was een openbaar feit. En toch wil D66, in plaats van dat dan achter gesloten deuren veilig te bespreken en naar kijken of je eruit kan komen en een compromis kan maken, dat besluit doordrukken. Echt doordrukken. Tegen een meerderheid van de raad in, in de procedurevergadering die erover stemden, want zetels en personen waren daar niet helemaal gelijk, omdat D66 extra mensen erbij had getrokken.

U was dit toch aan het saboteren, mijnheer Assad? Youssef Assad (D66). Ik vind het jammer dat het debat deze kant op gaat en dat u ook tot deze conclusie komt. En dat u niet eigenlijk de vraag stelt van, hoe is dat nou werkelijk gegaan en welke overweging heeft u daarin meegenomen. Nee, het eerlijke antwoord is, ik had dat niet willen saboteren. En als mijn fractie had gezegd, wij willen niet samenwerken, hadden we dat gewoon gezegd. Niemand die me tegen houdt, ik ben helemaal nergens bang voor en mijn fractie ook niet. We zijn met acht man sterk, als wij zeggen dat we iets niet willen, dan zeggen we dat, tegen de heer Aboutaleb en tegen deze raad en ook tegen u. Maar we wilden het in het belang van de stad, omdat we het dringend beroep van de heer Aboutaleb serieus namen. Van sabotage is geen sprake. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). En toch valt me dan wel op, voorzitter, dat D66 niet bereid was om dit aan die onderhandelingstafel juist op een goede manier met elkaar uit te spreken. Want daar had je kunnen proberen te ontdekken hoe D66 en Hart voor Den Haag, verschillend als die partijen zijn, complementair aan elkaar kunnen zijn. En als mijnheer Assad die bereidheid nog heeft, ik hoorde volgens mij dat er een verkenningsronde aan zit te komen, zou ik zeggen uit dat dan ook bij die verkenner.

Als de heer Assad en zijn partij bereid zijn om complementair te willen zijn aan Hart voor Den Haag, zoek dat dan met elkaar op. Maar doe het dan ook echt en zorg dan ook dat je de dingen die

88

je samen moet bespreken en samen moet uitonderhandelen, eerst samen achter gesloten deuren bespreekt. Youssef Assad (D66). Mijn fractie was bereid om die gesprekken te voeren en de onderhandelaars stonden ook klaar om dat te gaan doen. De fractie heeft zich ook voorbereid inhoudelijk in die gesprekken. Alles was in de startfase om het echt te doen. We waren geen toneel aan het spelen. Maar we werden geconfronteerd met een harde voorwaarde, waarvoor ik ook alle begrip heb voor Hart voor Den Haag. Maar omdat het na de verkenning kwam, geen onderdeel was van het advies en wij daar voor een voldongen feit kwamen te staan. Aan de zijde van Hart voor Den Haag, snap ik dat het belangrijk is, maar ook aan de zijde van D66. Wij zijn de tweede geworden in de Vogelwijk. Mensen hebben ook op ons gestemd, omdat ze de Sportlaan belangrijk vonden. Dat kan ik ook omkeren. Het is zo groot en controversieel. En nogmaals, het niet willen controversieel verklaren, betekent niet dat je het er niet over kan hebben. Want voor hetzelfde geld had ik ook tegen de heer Aboutaleb kunnen zeggen, ik ga het niet controversieel verklaren, daar ga ik niet in mee, maar we zijn wel bereid om te praten over Sportlaan, om het in ieder geval als onderwerp van gesprek te hebben.

Maar ik ga niet een besluit op de lange baan schuiven met het gevaar dat het uiteindelijk voor 700 mensen helemaal niks wordt, in het geval dat wij er niet uitkwamen. Dat risico vonden wij te groot en niet aannemelijk voor ons om dat te dragen. En ik vind dat ook een grootste coalitiepartij, die het initiatief heeft, daar ook begrip voor mag hebben. De voorzitter. Mijnheer Barker. Robert Barker (Partij voor de Dieren). Voorzitter, ik ben benieuwd hoe het nou werkelijk is gegaan bij het abrupt afbreken, zoals D66 zegt. Wist hij het van tevoren en zei hij, ja prima? Vindt hij het heel erg? Hoe zit dat nou? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Sinds 8 april waren wij natuurlijk met elkaar in gesprek over het onderwerp. Je bent ongeveer een kleine week met elkaar in gesprek over hoe je hieruit komt en uiteindelijk, geloof ik, dinsdag kreeg ik inderdaad een telefoon van, we gaan met die gesprekken niet meer door, want we komen er bij de procedure niet uit, laat staan bij de inhoud. We stoppen ermee, we gaan een persbericht uitzetten en wij willen door met de rechtse variant. Ik heb niet gezegd, ja prima. Die woorden zijn wel gevallen, maar ik heb gezegd dat vinden we ontzettend jammer, dit had niet zo hoeven te gebeuren en nog wat van die woorden. Ik heb gezegd, maar ja, als dit de keuze is die Hart voor Den Haag maakt, ja prima, dan staat je dat vrij om dat te doen.

Ik bedoel, wat kun je anders nog dan het accepteren van een besluit van een fractie die niet meer verder met je wil? De voorzitter. Mijnheer Barker. Robert Barker (Partij voor de Dieren). Voorzitter, het is ontzettend jammer, prima. Dat klinkt wel anders dan de kop, D66 reageert verbijsterd op het afbreken. Andere woorden, zou ik zeggen. Maar misschien een andere vraag. D66 heeft nu dat persbericht uitgezet en gezegd van, we zijn teleurgesteld en de heer Assad zei net van niet-bereidheid tot een open gesprek, dat soort dingen. Maar wat betekent dat? Is het dan zoals in een relatie van, ik ben niet boos, ik ben teleurgesteld en later ga je weer praten? Of zit nu de deur dicht? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Heel concreet is het zo dat mijn fractie bereid was om het gesprek te voeren en om het inhoudelijk gesprek te gaan starten. En dat is op initiatief van de zijde van Hart voor Den Haag abrupt, om voor hun geldende redenen, niet meer doorgegaan. Terwijl wij over onze schaduw heen zijn gestapt en we moesten er inderdaad over nadenken en we moesten een dringend beroep krijgen van de heer Aboutaleb. En als je dan in principe de deur wordt gewezen en wordt gezegd, we gaan nu over een rechtse variant, dan heeft mijn fractie ook wel zoiets, als dit de behoefte is van de grootste

89

partij, ga het dan alsjeblieft proberen met de andere partijen. Wij zijn nu gewoon niet meer aan zet. Want we waren bereid, we zaten er, we zijn er niet uitgekomen. We zijn ook geen speelbal, ik ga ook niet van links naar rechts. Helaas, zo werkt dat niet. Er is ook een sterke wens uitgesproken van Hart voor Den Haag, ook hier net achter dit gestoelte, om met de rechtse partijen aan de slag te gaan. De voorzitter. Mijnheer Barker, laatste keer. Robert Barker (Partij voor de Dieren). Voorzitter, ik hoor dat D66 zegt dat ik geen speelbal wil zijn. Tegelijkertijd hoor ik D66 vooral verwijzen naar wat Hart voor Den Haag heeft gezegd. Maar als Hart voor Den Haag na die liefdesverklaring van net weer een keer een avance doet en zegt van, kunnen we weer gaan praten, zegt D66 dan weer, ja, we gaan praten? Dat is denk ik wel goed om te weten. Want ik denk dat de andere partijen dat ook graag willen weten, voordat zij aan hun avances beginnen. De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Mijn fractie zal aan de verkenner vertellen, dat de heer De Mol het moet proberen met de rechtse partijen. Eigenlijk het eerste advies dat wij al aan het begin helemaal gaven. Dat is niet gegaan, zoals is gegaan. Wij kwamen in beeld, we zijn met elkaar in gesprek gegaan. Nee, wij zijn nu niet meer aan zet. De voorzitter. Mijnheer Icar. Nur Icar (DENK).

Ik wil duidelijk maken dat DENK een winnaar is van deze verkiezingen en niet geclassificeerd wenst te worden als rechtse partij. We zijn geen rechtse partij. Probeer maar een classificatie te bedenken die wel bij ons past. Dat is één. Volgens mij was dat een punt van orde. Nu de interruptie. Er zijn twee weken voorbij gegaan. Wij, naïeve inwoners van deze mooie stad, dachten dat Hart voor Den Haag en D66 al begonnen waren met onderhandelen. Er was radiostilte en we hadden geen flauw idee wat er gaande was. Kunt u ons misschien kort meenemen in wat er nu achter de schermen aan gesprekken waren? Wat voor soort gesprekken vonden plaats? Mijnheer Aboutaleb gaf aan, ik was geen onderdeel van die gesprekken, dat betekent dat het tussen jullie was. Kunt u ons daar transparant in meenemen? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Sinds onze verklaring, of de dag daarna, zijn we in contact getreden met elkaar, Hart voor Den Haag en D66. En toen zijn de verschillen van inzichten, als het gaat om Sportlaan en het toevoegen van een tweede informateur onderwerp van gesprek geweest. Er zijn eigenlijk meningsverschillen over ontstaan, waardoor we nog niet tot de stap konden komen om met de heer Aboutaleb te zitten en te beginnen aan de inhoudelijke gesprekken. En dat heeft ongeveer 5, 6 dagen geduurd. De voorzitter.

Mijnheer Icar, laatste keer geloof ik? Nee, de tweede keer? Nur Icar (DENK). Dank u wel, eet smakelijk. Op een gegeven moment was Sportlaan geen discussiepunt meer, want er waren partijen die dat op de een of andere manier hebben opgeschoven. Was dat een moment voor u, waarvan u dacht, misschien zouden we nu als fractie wel die gesprekken kunnen gaan voeren? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Nee, want toen we het mailtje kregen dat een meerderheid bereikt was, hadden wij het telefoontje al gekregen dat de gesprekken niet meer doorgingen. Dan ga je niet daarna denken, het is toch gelukt, ik bel Richard weer op, of de heer De Mos, jongens we moeten weer om tafel gaan. Zo werkt dat natuurlijk niet.

90

De voorzitter. Laatste keer mijnheer Icar. Nur Icar (DENK). U gaf aan het begin van uw betoog aan dat Hart voor Den Haag de deur heeft dichtgegooid. Daarna gaf u aan dat u de deur bent gewezen. Wat doet D66? Want wat ik van de heer De Mos een beetje meekreeg, die stond daar best wel comfortabel en die liet de deur toch wel een stiekem een beetje op een kier, dat was mijn gevoel daarbij. Maar kan D66 misschien in klip en klare taal gewoon heel duidelijk zijn in waar we nu staan? Want ik merk dat we nu een beetje met de hele raad een dansje aan het doen zijn. En de heer Barker had wel een punt, voordat anderen een avance gaan doen, willen ze wel weten waar ze staan. En als er een beetje liefde is, dan is het niet heel aantrekkelijk voor iedereen om een nieuwe liefde op te starten. Kunt u ons misschien helpen en duidelijk zijn in uw taal? Waar staan we nou als stad? En waar staat D66? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Mijn fractie vindt dat de grootste partij Hart voor Den Haag een optie met de overige partijen, drie partijen die eerder in beeld kwamen, waar DENK een onderdeel van is, moet gaan verkennen. En ik schat in, als ik kijk naar de verkiezingsprogramma’s van de partijen en ook het stemgedrag van de afgelopen jaren, dat ze op veel onderwerpen overeenkomen en D66 wil eerst zien hoe deze variant gaat uitkomen. Van verkenning naar inhoudelijke gesprekken.

Wij zijn nu gewoon echt niet aan zet, eigenlijk wat ik net tegen de heer Barker zei. De voorzitter. Mijnheer Partiman heeft iets heel nieuws? Mijnheer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Ja, heel nieuw in de zin van, ik ga verder op wat de heer Icar heeft gezegd en niet mijn vorig punt. Want voorzitter, er wordt hier door de heer Assad het een en ander gezegd dat totaal niet anders is als wat hij direct na de verkiezingen aan de verkenner heeft gezegd. We zijn nu niet aan zet. Laat Hart voor Den Haag eerst gaan kijken of ze het kunnen doen met VVD, DENK, CDA. En dan zijn we wellicht aan zet. En toen kwam dat breakpunt van Sportlaan, waarbij de heer Assad zegt, daar waren we toen niet bereid. Nu is er een nieuwe realiteit, er is een meerderheid bereikt daarvoor en het ding is van de agenda. We gaan weer terug naar die verkenner. De heer Assad gaat weer hetzelfde zeggen tegen de verkenner. En als er weer een beroep op de heer Assad wordt gedaan, een klemmend beroep, als tweede partij van deze stad denk ik toch dat je dat moet gaan doen, dan zijn we eigenlijk als ik dat patroon volg, weer precies op het punt waar we een maand geleden waren. Of zie ik dat anders? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66). Ik denk dat de heer Partiman het anders ziet, omdat er nu ook andere omstandigheden zijn, namelijk dat wij een poging hebben gedaan om met elkaar in gesprek te gaan.

Dat is niet gelukt, nog geen inhoudelijk gesprek. En ik zat na te denken, toen u uw interruptie deed, nadat ik de heer Icar ook beantwoorde, hoe kan ik het nog duidelijker zeggen? Wij gaan in ieder geval niet meer in gesprek voordat de variant met de overige drie partijen echt is verkend, zowel in de voorfase als op de inhoud. Dat zal ook mijn boodschap zijn aan de heer Aboutaleb. Dat gaan we gewoon niet meer doen. Ik zal dat duidelijk maken aan tafel, want ik wil niet vooruitlopen op die gesprekken, dat vind ik ook niet netjes, tegen de heer Aboutaleb. Maar goed, het wordt mij nu wel gevraagd. Maar ik zal zodanig beantwoorden dat het niet aannemelijk is dat de verkenner een dringend beroep doet op mijn fractie. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter, in mijn jaren in deze raad heb ik altijd geleerd om niet op alsdannetjes in te gaan. Maar ik wil hem toch poneren hier, want er wordt hier gezegd, ik wil eerst, dat er met die vier partijen wordt gesproken, alvorens wij er überhaupt weer over gaan nadenken. Dus u bent wel bereid om erover na te denken. Waarom niet nu dan? De voorzitter. Mijnheer Assad.

91

Youssef Assad (D66). Ik merk dat we in herhaling vallen. Het begon er natuurlijk bij dat ons eerste gesprek bij de heer Aboutaleb was, dat kunt u ook lezen in de gespreksverslagen, dat Hart voor Den Haag het met de drie partijen moet gaan proberen. Dat is niet gebeurd. Een dringend beroep is er bij ons uitgekomen, wij zijn over onze schaduw heen gestapt. Maar dat gaan we niet opnieuw doen. Mijn fractie vindt het ontzettend belangrijk dat Hart voor Den Haag het serieus gaat proberen met de drie partijen, niet bij één gesprek, meerdere gesprekken. Als het niet lukt om tot inhoudelijke gesprekken te komen, willen we ook weten waarom niet. Dan komt er opnieuw een debat. Komen ze wel tot inhoudelijke gesprekken, komen ze er dan niet uit, wil ik ook weten waarom niet. Dan wil ik weer een debat. Want zo gaat dat, dan kom je in duidingsdebatten terecht. En dan komen we in een scenario terecht waar ik denk, dan moeten we gaan nadenken. Maar voordat dat gebeurt, gaat D66 onder geen enkel beding opnieuw gesprekken voeren. Kavish Partiman (CDA). Ingaand op dat laatste stukje, we moeten dan gaan nadenken. Is het nadenken dan ...Ik heb het allemaal zien gebeuren en we weten nu waar die verschillen liggen, het is ook mislukt tussen jullie. Dan ga ik nu met Hart voor Den Haag zitten en dan vormen wij het stadsbestuur. Is dat het nadenken? De voorzitter. Mijnheer Assad. Youssef Assad (D66).

Voorzitter, ik vind dat we dan heel ver vooruitlopen op zaken die nog niet plaatsvinden. Dat is ook weer zo’n wat-als-vraag. Ik heb uw wat-als-vraag net beantwoord. Ik vind deze heel ver gaan. Ik wil eerst zien hoe die gesprekken gaan lopen met de drie partijen en waar ze op doorgaan of niet doorgaan. Ik vermoed zo dat het gaat lukken, als je kijkt naar de inhoud. Volgens mij moet je ook naar de inhoud kijken. Ik vind het ook helemaal niet aannemelijk dat we in dat scenario terecht gaan komen uiteindelijk. De voorzitter. Mijnheer Assad, rondt u af? Youssef Assad (D66). Voorzitter, ik was gebleven bij, maar helaas zover is het niet gekomen, om door aan tafel te zitten, verantwoordelijkheid te nemen. Daarin zeg ik dan, los van de inhoudelijke bezwaren die mijn fractie had bij het controversieel verklaren van de Sportlaan was de manier waarop dit aan voren werd gebracht voor ons niet fijn. Nadat de verkenning was afgerond en nog voordat er inhoudelijke gesprekken hadden plaatsgevonden, werd een harde voorwaarde op tafel gelegd. Daarmee begin je niet aan een constructieve samenwerking. Dan, voorzitter, wil ik ingaan ook op het gegeven dat de gesprekken inderdaad in goede harmonie, in goede sfeer, met respect hebben plaatsgevonden. Dat kan ik bevestigen.

Er waren prettige gesprekken, ook in het belang van de stad, ook om de verhoudingen, als je kijkt naar het verleden, te herstellen. En ook gewoon op een verantwoordelijke manier in de komende jaren samen te werken, of het nou in de oppositie of in de coalitie is, dat is allemaal onze verantwoordelijkheid. Ook om misschien de nieuwe raad daarin mee te krijgen en ook misschien het goede voorbeeld te laten zien, dat het ook anders kan dan wat ze in de media hebben gelezen de afgelopen jaren. Dat trekken wij ons aan en dat vinden wij ook belangrijk. Maar voorzitter, het is ook nu tijd dat we vooruitkijken en ervoor zorgen dat Den Haag snel een stabiel en een betrouwbaar bestuur krijgt. Een bestuur dat bezig is met oplossingen voor problemen van mensen in de stad, als het gaat om de woningnood, de veiligheid op straat en goed onderwijs. En daarom is het van belang dat er nu zo snel mogelijk wel inhoudelijke gesprekken tussen partijen gaan plaatsvinden. En laat ik positief eindigen, voorzitter, uit de gesprekverslagen van de verkenner zien we gelukkig ook een aantal overeenkomsten, zoals participatie en het betrekken van de stad. We zien draagvlak onder verschillende partijen voor raadsakkoorden op specifieke thema's. We maken ons allemaal zorgen over de lage opkomst en willen dat het vertrouwen in de politiek in onze stad weer groeit.

Laten we daarom samen de schouderen eronder zetten in of buiten de coalitie. Daar kan de raad en de stad rekenen op een constructieve houding van mijn fractie. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Assad, namens D66. Dan kijk ik naar PRO Den Haag, mevrouw Vavier.

92

Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, dank. Dank ook aan de heer Aboutaleb voor zijn werk als verkenner in de afgelopen weken en ook dank aan de VVD voor het verzoek tot openbaarmaking van de verslagen. Echt heel goed dat de VVD dat heeft gedaan. Dat lokt meteen een interruptie uit. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik wilde enthousiast gebruik maken van dit moment. Viel het mevrouw Vavier ook op dat er zojuist gesproken is over een aantal gesprekken, waarvan volgens mij minimaal twee bij de verkenner tussen twee partijen, waar wij geen verslag van hebben gehad? De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Ja, voorzitter, dat is inderdaad opgevallen. Het is jammer dat we dat nu pas weten, of dat we dat nu pas opmerken, waarbij we eigenlijk ook niet weten of de verkenner bij die gesprekken is aanwezig geweest. Dat is ook nog interessant. Misschien dat de heer Aboutaleb zo dadelijk in een tweede termijn daar ook nog antwoord op zou kunnen geven op die vraag. Want voorzitter, de verkiezingen zijn inmiddels nu ruim een maand geleden. Nu pas voeren we hier in de openbaarheid een debat daarover.

Dat we daar in Den Haag eigenlijk helemaal geen proces voor hebben afgesproken, betekent ook dat het helemaal niet duidelijk is, of transparant, welke stappen we hier in deze Haagse gemeenteraad zetten na een verkiezingsdag en wat de stad ook van ons kan verwachten. Er is wel van alles gebeurd in de afgelopen weken, waarvan we verslagen hebben gekregen, waarvan we dingen hebben gehoord in de media, waarvan we dingen zojuist ook in, in ieder geval, de inbreng van de heer De Mos en de heer Assad hebben gehoord. Maar er heeft zich ook van alles grotendeels buiten het zicht van de raad en van de stad afgespeeld. Goed dat we hier vandaag over spreken. Goed ook dat de heer De Mos dit debat heeft aangevraagd voor vandaag. PRO zal ook eventuele moties die straks worden ingediend, bijvoorbeeld om het presidium te vragen om hier nu een proces voor in te richten, steunen. Voorzitter, we hebben een vrij zakelijk en feitelijk advies van de verkenner liggen dat Hart voor Den Haag en D66 samen een meerderheid vormen, want 16 plus 8 is 24. En een dringende oproep aan D66 om mee te gaan met dat advies. D66 accepteerde dat met ook een duidelijke boodschap en ook een aantal hele duidelijke uitgangspunten. Naast dat er een simpele 16 plus 8kwestie was, waren er ook een aantal hele duidelijke inhoudelijke uitgangspunten.

Maar, dat hebben we ook zojuist in dit debat al vrij uitgebreid besproken, de stekker is er eigenlijk uitgetrokken voordat überhaupt de formatie goed en wel begonnen was. In mijn interruptiedebatje met de heer De Mos gaf ik ook wel aan dat PRO ook echt behoorlijk verbaasd was over die redenen. En dan met name die reden dat Hart voor Den Haag het D66 eigenlijk niet gunde om daar nog iemand anders naast te zetten. Voorzitter, 16 zetels is een heel erg knap resultaat, met ook de hartelijke felicitaties van PRO in de richting van Hart voor Den Haag, nogmaals. Natuurlijk ben je dan trots op je positie en ook terecht. Het is heel knap gedaan, maar het brengt ook wel echt een hele grote verantwoordelijkheid met zich mee, voorzitter, om de grootse partij te zijn. Democratie is namelijk niet hetzelfde als de grootste bepaalt, maar juist oog hebben voor de belangen van anderen, van iedereen, juist ook voor de kleinere stemmen en voor andermans belangen. Juist die ook meewegen in alles wat je doet, dat de leider van de grootse partij zich zo opstelt in de richting van een mogelijke coalitiepartner, vond mijn fractie echt zorgelijk. Het moet mijn weg of je bent weg, zo kwam het over. En als dit een voorbode is voor de samenwerking in de komende periode, hou ik toch echt mijn hart vast, voorzitter. Richard de Mos (Hart voor Den Haag).

Voorzitter, dan toch maar een klein citaatje, ik denk dat het een mooi moment is daarvoor. U verwijt hier de pot de ketel. U heeft zelf niet eens willen praten. U heeft het over samen zijn, u sluit gewoon 65.000 mensen bij voorbaat uit, 45.000 voorkeurstemmen doen er niet toe. Het is een oud-wethouder van de Partij van de Arbeid, die vond dat nogal, ik citeer: “een dom standpunt”. Een lange traditie van een afspiegelingscollege, daar wilde u niet aan. En het is een middelvinger naar Hart voor Den Haag-kiezers. Uit uw eigen PvdA, samengegaan met PRO, middelste komt dat vandaan. Ik zou eerst uzelf reinigen, voordat u ook maar met een vinger naar Hart voor Den Haag wijst.

93

De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, het is echt nooit een geheim geweest dat de standpunten van Hart voor de Haag en PRO mijlenver uit elkaar liggen. Dat hebben we ook aangegeven bij de verkenner. Dat hebben we ook in een verklaring weergegeven. PRO staat voor betaalbare woningen, voor het keihard aanpakken van huisjesmelkerij, voor de bescherming van huurders, voor een betaalbare energietransitie voor iedereen, schone lucht, een stad waarin iedereen meedoet en ook menswaardige asielopvang. Dat zijn standpunten waar Hart voor Den Haag in de afgelopen jaren echt met een gestrekt been tegenin is gegaan, voorzitter. Dat waren voor ons belangrijke overwegingen, naast dat de verkiezingsuitslag zo uitpakte dat Hart voor Den Haag met zijn 16 zetels ook al een meerderheid met andere partijen zou kunnen vormen, was dat voor PRO echt een overweging om te zeggen, dan doen wij nu een stap opzij doen. Maar dat wil niet zeggen dat het niet volledig terecht is dat Hart voor Den Haag hier het initiatief pakt om een coalitie proberen te vormen. De voorzitter. Interruptie van de heer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, het is natuurlijk nogal raar om te zeggen, samen sterk en sociaal en samen, als je gewoon niet eens met de overwinnaar van de verkiezingen wil praten. Dat is heel raar.

Wat ook raar is, is dat mevrouw Vavier in de verkiezingsstrijd, ik kan me nog het omroep West-debat herinneren, de zaterdag ervoor, 18 maart, dat er helemaal geen sprake was van uitsluiting, dat er gewoon een open vizier was om te gaan onderhandelen. Wat is er in die tijd gebeurd? Is het angst, is het teleurstelling over het zetelaantal dat is behaald? Of is het toch een spelletje willen spelen? Want ik zie hier niet iemand die bruggen wil bouwen, die wil laten zien aan de kiezers van Hart voor Den Haag, wij kunnen het samen doen in deze stad. Dat zie ik totaal niet en er is een wijziging van mevrouw Vavier voor 18 maart en mevrouw Vavier na 18 maart. De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, dat klopt. Dat is een hele goede constatering van de heer De Mos. Voor de verkiezingen lagen ook de kaarten wat anders. Er lag een peiling bijvoorbeeld, waarin in ieder geval het zetelaantal anders zou zijn. Voor ons was het toen niet meer dan logisch dat je dan zou zeggen, laten we met elkaar kijken op welke manier we die bruggen ook kunnen bouwen. Maar na de verkiezingsuitslag is die 16 zetels gewoon gigantisch. Als je dan kijkt naar op welke andere manieren je dan de meerderheid zou kunnen vormen, , is het wat ons betreft een combinatie van zowel de uitslag van de verkiezingen, als de inhoudelijke punten waarop we mijlenver van elkaar liggen.

Dan is het voor ons heel erg ingewikkeld om inderdaad ook die bruggen te bouwen. De voorzitter. Mijnheer De Mos, laatste keer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, het is toch wel zorgwekkend dat de partijleider van de derde partij van deze stad haar samenwerking laat afhangen van een peiling. Tot zover Vavier. De voorzitter. Wilt u reageren? Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, dank. Ik heb hier geen vraag gehoord. De voorzitter. Dan geef ik nu gelegenheid aan mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor toch wel een paar opmerkelijke dingen. Dat las ik ook al een beetje in het verslag van PRO. Daar las ik, logisch dat hij het initiatief neemt om een nieuwe coalitie en college te vormen. Maar vindt PRO dan ook dat met deze verkiezingsuitslag dat college ook moet worden gevormd door Hart voor Den Haag? Of is het alleen het initiatief waar het PRO om gaat? De voorzitter. Mevrouw Vavier.

94

Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, het is logisch dat Hart voor Den Haag het initiatief neemt als grootse partij. Het is ook logisch dat Hart voor Den Haag voldoende pogingen gaat doen om ook inderdaad een coalitie te vormen waar ze onderdeel van uitmaken, dat lijkt mij ook inderdaad recht doen aan de verkiezingsuitslag, zeker. Maar als het niet lukt, dan hebben we een andere situatie. Maar ik denk dat we dan weer met elkaar hier het gesprek gaan voeren. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). De kans dat het niet lukt is wel verdraaid veel toegenomen, omdat PRO zegt, maar wij doen niet mee, wij zijn de derde partij van deze stad. De partij die nummer 2 staat heeft slechts een zeteltje meer, die balans is niet zo heel verschillend met die 16 zetels van Hart voor Den Haag. Maar PRO zegt alvast, wij laten het zitten. En op inhoud is er niets veranderd. De hele opsomming die mevrouw Vavier net maakte, die was voor de verkiezingen exact hetzelfde als daarna. Het enige verschil is die omvang. Dan zegt de derde partij, die partij met een zetel meer moet het maar opknappen of anders de splinterpartijtjes, die volgen vanaf de VVD? De voorzitter. Mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (PRO Den Haag). Voorzitter, ik denk dat iedere partij even waardevol is in deze raad, ik zou nooit het woord splinterpartij in de mond nemen.