RIS324369 Notulen van de raad van 4 december 2025

We moeten nu durven investeren in passende woningen en sterke zorg dicht bij huis. Senioren moeten kunnen doorstromen naar passende kleinere woningen, waarin zij zelfstandig kunnen wonen met keuzevrijheid en kwaliteit van leven voorop en waarin indien nodig zorg kan worden afgenomen. Hierdoor komen woningen beschikbaar voor andere woningzoekenden. Ik zei het in de commissie al: bij iedere verhuizing van een oudere komt een woning vrij die vaak zorgt voor vier andere verhuisbewegingen, bijvoorbeeld voor mensen zonder huis, jongeren uit de jeugdzorg, starters en jonge gezinnen. Daarnaast is D66 voorstander van interventies die sneller tot extra woonruimte gaan leiden binnen de al bestaande woningvoorraad, zoals de leegstandsaanpak, optoppen, bouwkundig splitsen, hospitaverhuur, friendscontracten et cetera. D66 roept op: maak tempo met samenwerking en lef om te vernieuwen. Deze visie mag geen papieren ambitie zijn, maar een concrete stap naar een inclusieve toekomstbestendige stad. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik moet mij aansluiten bij de Haagse VVD: de Woonzorgvisie is weer eens een document waarvan we er zoveel zien, met goede voornemens die nog niet concreet worden ingevuld en die verwijzen naar actieplannen die in Q1 2026 komen. Wat dat betreft zijn we niet heel erg enthousiast. We lezen over allerlei zorggroepen, zoals statushouders.

Ik zag zelfs studenten benoemd worden als zorggroep; dat verbaasde mij. Maar ik zag bijvoorbeeld geen categorie van kinderen die al tot hun 35ste thuis moeten wonen bij papa en mama; ik wil het maar gezegd hebben. Omwille van de tijd - want we zitten er net zo lekker in - ga ik mij beperken tot de senioren; als woordvoerder van onze ouderenbeweging Hart voor Ouderen kan ik natuurlijk ook niet anders. We bestaan precies iets meer dan een jaar; precies, exact, iets meer dan een jaar. In de commissie heb ik nogmaals het belang van een wethouder Ouderen benoemd. Gelukkig heb ik bijval gekregen van meerdere partijen. Die bijval hoop ik ook te krijgen voor het leuke plannetje dat wij als Hart voor Den Haag hebben. We hebben in deze stad maar eigenlijk in het hele land problemen met ouderenhuisvesting. Daardoor hebben we nauwelijks doorstroming; dat is algemeen bekend. Mensen 35

willen liever niet verhuizen en blijven liever thuis wonen. Hoe krijg je hen nou wél uit hun huis? Wat zou er nou moeten gebeuren om voor een alternatieve woonvorm te kiezen? Ten eerste: betaalbaar. Ten tweede: aantrekkelijk, met gezamenlijke ruimtes en activiteiten. En heel belangrijk: in hun eigen vertrouwde omgeving. Een Scheveninger wil gewoon niet naar Moerwijk-Oost; zo simpel is het. Daarom heeft Hart voor Den Haag een plan. Het is eigenlijk heel simpel: hele seniorencomplexen zijn - het woord zegt het al - complex. Het gaat lang duren en er is op korte termijn geen beschikbare ruimte. Toch hebben we gelezen dat we tot 2040 20.000 seniorenwoningen nodig hebben. Daarom hebben wij een werkbare tussenoplossing. Als een flatgebouw of appartementencomplex moet worden gerenoveerd, creëer dan seniorenwoonlagen tussen de andere woonlagen. Meng dus eigenlijk jong met oud; daar komt het eigenlijk op neer, met een gezamenlijke ruimte in die seniorenwoonlagen maar verder een normale flat met wat aanpassingen, bredere deuren, antislipmatten en dergelijke. Dat is een stuk makkelijker te realiseren in meerdere buurten, waardoor senioren in hun eigen buurt kunnen blijven. Het is ook niet volledig met andere senioren omgeven, want dat vinden mensen soms ook niet fijn.

Daarom een amendement om deze woonvorm toe te voegen aan de Woonzorgvisie: 'Besluit het dictum onder punt II als volgt te amenderen: 2. realiseren van meer collectieve en innovatieve woon(zorg)concepten waarbij onderzocht gaat worden op welke nieuwbouwlocaties in Den Haag moderne seniorenwoonlagen gerealiseerd kunnen worden, gebaseerd op het model van studentenhuisvesting met gedeelde voorzieningen en dit woonconcept op te nemen in de programmering van de Haagse Woonzorgvisie 2040 en in overleg te treden met corporaties en ontwikkelaars.' Janneke Holman (PvdA). De heer Bom maakte eerder een opmerking, die ook een aantal andere keren terugkwam in het debat. Er werd bijvoorbeeld ook door het CDA gezegd dat in deze Woonzorgvisie aandachtsgroepen ontbreken of dat er groepen in staan die minder belangrijk zijn, bijvoorbeeld studenten; 'wat doen die hierin?' Dat komt allemaal voort uit de Wet versterking regie volkshuisvesting. Dat is ook de reden waarom we de Woonzorgvisie moeten opstellen. Er staat dus ook in dat landelijk is bepaald welke groepen wij daarin mee moeten nemen. Dat wil ik even meegeven aan de collega's die hier iets over zeiden. De voorzitter. Dat is niet echt een vraag, maar u kunt er natuurlijk op reageren. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik ben blij dat u de visie en ook de landelijke regelgeving volledig doorgelezen hebt.

Dan sluit ik mij daar onmiddellijk bij aan. Het verbaasde mij gewoon; zo simpel is het. Hinke de Groot (CDA). Is de heer Bom het ermee eens dat we in de uitvoeringsagenda Nota Woningvoorraad als gemeente wél op basis van die wettelijke regelgeving keuzes kunnen maken in waar we de ruimte aan besteden, dus aan studenten of aan specifiekere zorgdoelgroepen? Dit vraag ik ook in reactie op het interruptiedebatje met mevrouw Holman. De voorzitter. Dat is wel een vraag. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dat kan zijn, maar volgens mij is ook de bedoeling van uw motie juist om te zorgen dat we dat een beetje kunnen specificeren, zodat duidelijk is wat we wel gaan realiseren en wat niet. De voorzitter. Door de heer Bom wordt het volgende amendement (N.B HvDH) voorgesteld:

Amendement N.B HvDH Amendement Woonzorgvisie 2040 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van de Woonzorgvisie 2040 ‘Samen zorgen voor een thuis’

36

Besluit het dictum onder punt II als volgt te amenderen: I. in te stemmen met de visie van de Woonzorgvisie 2040: Den Haag wil een stad zijn waar iedereen ertoe doet, een passende, toegankelijke en betaalbare woning heeft en waar zo nodig de juiste zorg en ondersteuning aanwezig is. Wat inwoners zelf kunnen, doen ze zelf: voor zichzelf, maar óók voor elkaar. Met partners in de stad. Samen zorgen voor een thuis; II. in te stemmen met de zes ambities van de Woonzorgvisie 2040: 1. realiseren van meer geschikte woningen in de nieuwbouw en het beter benutten van bestaand vastgoed; 2. realiseren van meer collectieve en innovatieve woon(zorg)concepten waarbij onderzocht gaat worden op welke nieuwbouwlocaties in Den Haag moderne seniorenwoonlagen gerealiseerd kunnen worden, gebaseerd op het model van studentenhuisvesting met gedeelde voorzieningen en dit woonconcept op te nemen in de programmering van de Haagse Woonzorgvisie 2040 en in overleg te treden met corporaties en ontwikkelaars; 3. stimuleren van doorstroming naar een passend (t)huis; 4. inrichten van zorgzame buurten; waar wonen, zorg en welzijn in samenhang zijn georganiseerd; 5. het toekomstbestendig organiseren van zorg en welzijn; 6. bieden van passende woningen voor groepen met een specifieke huisvestingsvraag evenwichtig gespreid in stad en regio III.

in te stemmen dat de uitvoering wordt opgepakt met een stadsbreed uitvoeringsplan en gebiedsgerichte uitvoeringsplannen. De raad wordt over de voortgang van de uitvoering geïnformeerd middels een jaarlijkse voortgangsrapportage; IV. de Woonzorgvisie 2040 ‘Samen zorgen voor een thuis’ vast te stellen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. We zijn blij met deze papieren tijger, die hopelijk toekomst zal bieden aan groepen die al veel te lang wachten op perspectief en daadkracht van de gemeente. In de uitvoering van de Woonzorgvisie zien wij echter dat organisaties die het dichtst bij deze groepen staan, slechts een adviserende rol krijgen, terwijl de belangenbehartigers jarenlang de ondersteuning en de vertegenwoordiging van kwetsbare groepen hebben opgepakt daar waar de gemeente tekortschoot. Daarom hebben wij de motie Geef leden adviesgroep grotere rol, met als dictum: verzoekt het college de rol van belangenbehartigingsorganisaties en ervaringsdeskundigen te vergroten bij het uitvoeren van de Woonzorgvisie 2040 en hen bij alle fases te blijven betrekken. De voorzitter. Door mevrouw Faïd wordt de volgende motie (N.5 HSP) ingediend:

Motie N.5 HSP Geef leden adviesgroep grotere rol De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van de WoonZorgvisie 2040 ‘Samen Zorgen Voor een Thuis’. Overwegende, dat: ▪ de participatie van belangenbehartigingsorganisaties zoals stichting Voorall voor mensen met een beperking, de Stedelijke Ouderencommissie (SOC), Kompassie, Straatconsulaat, Jong doet mee/Cliëntenraad Sociaal Domein en een huurdersvereniging, van cruciaal belang zou moeten zijn bij de uitwerking van de Woonzorgvisie; ▪ de kennis betreffende de haalbaarheid, urgentie en realisatie van de Woonzorgvisie 2040 voor een groot deel ligt bij de belangenbehartigingsorganisaties.

37

Constaterende, dat: ▪ de Bestuurlijke tafel Wonen en Zorg volledig bestaat uit bestuurders en directieleden van zorg- en welzijnsorganisaties, corporaties en de gemeente; ▪ het Realisatieoverleg ook slechts bestaat uit directeuren van de gemeente, woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties; ▪ de belangenorganisaties alleen deelnemen aan de Adviesgroep Wonen en Zorg; ▪ de Adviesgroep Wonen en Zorg slechts een adviserende taak heeft bij de bestuurlijke tafel Wonen en Zorg; ▪ de leden van de Adviesgroep Wonen en Zorg samen met ervaringsdeskundigen een belangrijke bijdrage leveren aan het welzijn van ouderen en andere kwetsbare groepen. Verzoekt het college: ▪ de rol van belangenbehartigingsorganisaties en ervaringsdeskundigen te verankeren bij het uitvoeren van de Woonzorgvisie 2040 en hen bij alle fases te blijven betrekken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Het woord zou aan mevrouw Arp zijn, maar zij is niet in de zaal. Dan gaat het over; zo werkt het. We hebben nog wel enig respijt voor de eenpitters. Nee, ze is er niet. Dan gaan we naar de beantwoording door het college. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de leden van de raad voor de gemaakte opmerkingen en voor het debat in de commissie.

Dank ook vanaf deze plek aan alle organisaties en mensen die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze Woonzorgvisie. Het was best wel een langdurig proces waarin we met heel veel participatie tot deze visie zijn gekomen. Ik denk dat we daar met elkaar trots op kunnen zijn. Dat heb ik vandaag ook teruggehoord van uw raad. Dus ook dank voor die erkenning. Ik zal een aantal moties en een amendement appreciëren. Collega Engberts zal de andere moties en het andere amendement appreciëren. Ik begin met motie N.2 van de ChristenUnie/SGP, de motie Zorg tijdig voor voldoende zorglocaties. Het is zeer belangrijk dat we dat oppakken met elkaar. Ik kan deze motie aan de raad laten. Dan amendement N.B HvDH van de heer Bom. Ik was een beetje verbaasd en moest even terugbladeren naar mijn aantekeningen bij de commissievergadering. De heer Bom heeft toen namelijk vrij duidelijk gezegd dat hij blij was met de Woonzorgvisie. Dat rijmde niet zo met zijn kritische opmerkingen van vanavond. Dat vind ik jammer. Het amendement dat de heer Bom heeft ingediend, vraagt om extra tekst toe te voegen aan het raadsbesluit. Die tekst staat in principe ook in de visie, onder ambitie 2. In die zin zou dit amendement dus overbodig zijn of een onderstreping van het beleid dat we voorstaan. Als uw raad dit amendement aanneemt, is dat dus een bevestiging van wat ook in de visie staat.

Dan de laatste motie, motie N.5 van de Haagse Stadspartij, de motie Geef leden van de adviesgroep een grotere rol. Ook die motie kan het college aan de raad laten. Voorzitter: de heer Van Zanen. Wethouder Engberts (PvdA). Voorzitter. Ook van mijn kant een appreciatie van een aantal moties, allereerst de motie van Hart voor Den Haag, de motie Neem senioren ertussen. Die willen we graag aan het oordeel van de raad laten. Het is een mooi initiatief, dat ook aansluit op de ambities van de Woonzorgvisie; de tweede ambitie werd zojuist al genoemd: het realiseren van meer innovatieve en collectieve woonzorgvormen, dus ook met gemeenschappelijke voorzieningen en diversiteit aan woonzorgconcepten. In ambitie 3 geven we ook aan dat we de doorstroming naar een passend thuis stimuleren. We kijken natuurlijk ook naar locaties in de nieuwbouw en kansen. We kunnen dit wat ons betreft opnemen. Dus oordeel raad.

38

Hetzelfde geldt voor de motie van het CDA, de motie Eerlijk en transparant over de uitvoering. Die willen we ook graag aan het oordeel van de raad laten. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dank u wel voor de appreciatie, maar ik ben een beetje verbaasd, want de appreciatie staat een beetje haaks op de appreciatie van wethouder Vavier. Zij zegt immers: het staat er al in en het is allemaal overbodig. U heeft daar een andere mening over; dat geldt ook voor mij. Wethouder Engberts (PvdA). Nee, ik zie daar geen tegenstelling in. Het ene is een amendement en dit is een motie. De motie geeft ons natuurlijk een extra beweging om hier nog meer accent op te leggen. Er zit wat ons betreft geen licht tussen de verschillende appreciaties. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter, een punt van orde. Zojuist, toen ik voorzat, heeft meneer Bom volgens mij geen motie ingediend, alleen een amendement. Ik weet niet of dat klopt of niet. De motie staat ook niet op het RIS. Meneer Engberts apprecieert nu dus een motie die ik niet heb. De voorzitter. Een spookmotie. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Tot mijn schrik moet ik meneer De Ridder daar helemaal gelijk in geven. Ik ben vergeten de motie in te dienen. De voorzitter. Dan doen we het zo: wethouder Engberts zet zijn betoog voort en u krijgt straks een tweede termijn. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ja, dank u. De voorzitter. We gaan gauw door.

Wethouder Engberts (PvdA). Ik was ervan overtuigd dat u de motie had ingediend, maar dat komt dan nog. Gelukkig had ik de motie al. Motie N.3 van de PvdA, Van groot naar beter, laten we ook graag aan de raad. Ook de motie Actualiseer Koepelconvenant van de ChristenUnie/SGP is aan het oordeel van de raad. Over amendement N.A van de ChristenUnie/SGP over meer plek voor mensen met een ernstige meervoudige beperking wil ik iets meer zeggen. We hebben ook de inspreker gehoord. Daarvoor waren we ook al in contact met de inspreker en de initiatiefnemers. Wij omarmen het initiatief. Wij vinden het belangrijk dat er ook voor deze kinderen en deze mensen een plek is. We hebben ook al een paar keer gesprekken gevoerd. We hebben hen ook uitgenodigd om met een voorstel te komen naar het HIT. We willen er dus van alles aan doen. We vinden dat dit moet gebeuren, maar in alle eerlijkheid zit ik wel met de vorm van een amendement, omdat we uiteindelijk altijd dingen afwegen tegenover elkaar. We hebben een ongelofelijke hoeveelheid kwetsbare doelgroepen te huisvesten. Als er dan eentje uit wordt gelicht en als de Woonzorgvisie zo wordt geamendeerd dat die doelgroep per se gehuisvest moet worden en dat dat ook absoluut niet anders kan, kunnen wij ook niet meer afwegen.

Als we dat met alle groepen doen en amendementen indienen voor elke specifieke kwetsbare groep, hebben we zó'n lijst en kunnen we niet meer afwegen, terwijl we in de praktijk toch zullen moeten afwegen. Als het een motie was geweest, zou ik die aan het oordeel van de raad hebben gelaten, omdat ik me volledig kan vinden in het belang van deze groep en van het initiatief; vanaf deze plek wil ik daar ook nog een paar dikke strepen onder zetten. We gaan ons daar ook volledig voor inzetten, maar de gekozen vorm van een amendement betekent dat het college dit ontraadt. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik vind dit sowieso een bijzondere appreciatie in vergelijking met de appreciatie die net van het amendement over de seniorenwoonlagen is gegeven, want dat is ook een specifieke doelgroep. Dat amendement kon aan de raad gelaten worden. Hier wordt ook een bijzondere doelgroep genoemd. Ik vind het dus bijzonder dat dat ineens niet mag van deze wethouder. Maar het is toch ook zo dat wij als raad kunnen zeggen dat deze doelgroep nu niet 39

wordt bediend, dat wij het belangrijk vinden dat die wél wordt bediend en dat wij daar een streep onder zetten door het zo op te schrijven? Wethouder Engberts (PvdA). Dit amendement zegt dat in 2026 een locatie gezocht moet worden voor een kleinschalige woonvorm voor mensen met een ernstige meervoudige beperking in Den Haag en dat we ook nog een tweede locatie moeten opnemen. In 2026 een locatie voor deze specifieke groep, wetende welk initiatief er ligt, betekent dat we nu hoe dan ook al kiezen voor het initiatief dat überhaupt nog moet worden ingediend door deze initiatiefnemers. Ik vind dat we als stad de ruimte moeten hebben om het een ten opzichte van het ander af te wegen. Daarmee zeg ik dus niet dat we dit een onbelangrijke groep vinden. Integendeel, we zetten ons er heel hard voor in, maar op deze manier er één heel specifiek initiatief uitlichten en dat in een amendement zetten … Het is een totaal ander instrument dan een motie; het heeft een ander effect en een andere betekenis. Ik denk dat het gewoon niet verstandig is om op deze manier een visie te amenderen. Marije Mostert (D66). Ik wil me toch aansluiten bij wat collega Klokkenburg heeft benoemd. Dit is een groep, ernstig meervoudig gehandicapte mensen, waar nu nog geen plek voor is in dit voorstel. Het zou Den Haag sieren als we dat wél doen. Er wordt gevraagd om te zoeken. Het is een inspanningsverplichting.

Er wordt niet gezegd dat het coûte que coûte geregeld moet worden. Ik denk dat de wethouder moet zeggen: wij gaan dit amendement gewoon omarmen en we gaan hier onze uiterste best voor doen, juist met de mensen die zich hiervoor hebben opgeworpen, de ouders van deze kinderen. Wethouder Engberts (PvdA). Ik denk dat dat precies is wat ik bedoel. Voor het zoeken daarnaar is een motie typisch het instrument. Dit instrument is een amendement. Vanuit het college kijkend denk ik dat je daar zuiver in moet blijven. Dit is typisch een geval voor een motie. Even terug naar de inhoud: zolang ik op deze plek wethouder ben, zal ik me ervoor inspannen om ervoor te zorgen dat we een plek krijgen voor deze groep; daar kunt u ook van op aan. Marije Mostert (D66). Het is heel goed om dat te horen, maar moeten we als mens, ouder, raadslid of wethouder met hart voor deze mensen heel erg op de procedures gaan zitten? Of moet er gezegd worden: dit is zo belangrijk dat we, ongeacht de vorm, hier gewoon aan gaan werken en dat het amendement gewoon door het college wordt omarmd? Even los van procedures. Wethouder Engberts (PvdA). Nu zit ik natuurlijk in een lastige redenering, want ik wil natuurlijk vanuit mijn hart redeneren. Vanuit mijn hart redenerend … Ik heb niet voor niks, zodra ik wist dat dit initiatief er was, de initiatiefnemers gevraagd om langs te komen en het hierover te hebben.

En niet voor niks heb ik toen, ook met de betrokken ambtenaren, gezegd: jongens, we gaan hier keihard voor; we gaan er wel voor zorgen dat dit voor elkaar komt. Dus vanuit mijn hart redenerend: ja, natuurlijk. Tegelijkertijd heb ik ook een formelere kant van mezelf, waardoor ik dit gewoon als instrument niet juist vind. Als ik vanuit mijn hart zeg 'wat kan ons het schelen; doet u maar een amendement', terwijl ik eigenlijk vind dat dat niet het juiste instrument is en dat we dat niet op die manier moeten doen, kan ik dat argument ook op geen enkel ander moment meer inzetten, omdat je dan altijd vanuit je hart moet redeneren. Ik vind echt dat een amendement een ander raadsinstrument is dan een motie. Hier past naar het oordeel van het college het instrument amendement niet. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Mostert. Marije Mostert (D66). Wat onze fractie betreft is het amendement misschien juist een heel goed instrument om hiervoor ingezet te worden, aangezien deze groep nog helemaal niet genoemd wordt in dit opzicht. Wij zijn dus echt voorstander van dit amendement. Dat wil ik hier gemarkeerd hebben. Wethouder Engberts (PvdA). Dit misverstand wil ik wel even uit de weg halen. In de Woonzorgvisie is deze groep een integraal onderdeel van het hele verhaal. Het is niet zo dat we deze groep geen aandacht willen geven.

Het is niet zo dat ik uit de goedheid van mijn hart denk 'o, wat ben ik bewogen ten aanzien van deze groep en ik denk dat ik hier iets voor moet doen'. Het is óók iets wat een plek 40

heeft gekregen in de Woonzorgvisie. Het staat er gewoon echt in. Ik hoor dat we hierover van mening verschillen, maar nogmaals, ik denk dat je dit met een motie moet doen. De voorzitter. Ik weet zeker dat er behoefte is aan een tweede termijn. We gaan een historisch moment beleven: de motie is al geapprecieerd. Dat heb je toch maar weer mooi binnen, meneer Bom: je hoeft de motie niet eens in te dienen en je krijgt al antwoord. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Dit voelt inderdaad als de langverwachte surpriseparty, maar inderdaad, hier komt de motie alsnog. Ik moet daar even bij zeggen dat ik de motie ook had bedoeld voor de tweede termijn. (Hilariteit) Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik had dat helemaal uitgedacht en er zit een masterplan achter; dat weten jullie allemaal niet. Het was wel de bedoeling, hoor! Maar goed, excuus. Alsnog de motie, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken op welke nieuwbouwlocaties in Den Haag moderne seniorenwoonlagen gerealiseerd kunnen worden, gebaseerd op het model van studentenhuisvesting met gedeelde voorzieningen, dit woonconcept op te nemen in de programmering van de Haagse Woonzorgvisie 2040 en in overleg te treden met corporaties en ontwikkelaars en de raad te informeren over de mogelijkheden, potentiële locaties en randvoorwaarden. De voorzitter.

Door de heer Bom, daartoe gesteund door de heer De Mos, wordt de volgende motie (N.4 HvDH) ingediend: Motie N.4 HvDH Senioren woonlagen ‘Neem senioren er tussen’ De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 december 2025, ter bespreking van agendapunt N. Woonzorgvisie 2040 'Samen zorgen voor een thuis' Constaterende dat: • Den Haag een grote en groeiende groep ouderen heeft die vaak in te grote, niet-passende of slecht onderhouden woningen woont; • ouderen bovengemiddeld te maken hebben met eenzaamheid en beperkte mogelijkheden voor passende doorstroming; • ouderen aangeven dat verhuizen alleen een optie is als zij in de eigen omgeving kunnen blijven wonen. Overwegende dat: • moderne woonconcepten met een aantal senioren-woonlagen met gedeelde voorzieningen, tussen woonlagen met ‘reguliere’ bewoners, door senioren als aantrekkelijk kunnen worden ervaren; • dit soort woonconcepten zorgt voor meer sociale interactie, minder eenzaamheid en een veiligere woonomgeving voor ouderen; • combinatie van compacte appartementen en gedeelde voorzieningen leidt tot betaalbare seniorenhuisvesting; • Den Haag de komende jaren veel binnenstedelijke bouwlocaties ontwikkelt waar dit type woonvorm goed kan worden toegepast; • dergelijke woonvormen bijdragen aan doorstroming op de Haagse woningmarkt doordat eengezinswoningen vrijkomen voor gezinnen.

Verzoekt het college: • te onderzoeken op welke nieuwbouwlocaties in Den Haag moderne seniorenwoonlagen gerealiseerd kunnen worden, gebaseerd op het model van studentenhuisvesting met gedeelde voorzieningen; 41

• •

dit woonconcept op te nemen in de programmering van de Haagse Woonzorgvisie 2040 en in overleg te treden met corporaties en ontwikkelaars; de raad te informeren over de mogelijkheden, potentiële locaties en randvoorwaarden.

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Er is verder geen behoefte aan een tweede termijn. Wethouder Engberts had de motie al gewaardeerd. Wethouder Engberts (PvdA). Ik wil het best nog een keer doen, hoor. De voorzitter. Nee, ik stel voor om dat niet te doen. Zelfs ik had het begrepen; zo vaak heb ik het gehoord. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: O. Voorstel van het college inzake Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 (RIS323667). De beraadslaging wordt geopend. Minke Hofstra (VVD). Voorzitter. We bespreken vandaag het voorstel van het college inzake Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028. Natuurlijk vindt ook de VVD een goede gezondheid belangrijk en willen we het liefst zo gezond mogelijk oud worden. We waren in het commissiedebat wel kritisch op dit voorstel. We zagen namelijk veel overlap met de doelen van de Haagse Preventieaanpak, en het leek wel alsof het programma was geschreven omdat de wet dit nu eenmaal voorschrijft, een zogenaamd 'moetje'. Verder misten we een financiële onderbouwing van de acties. Wij kunnen als raadslid onze controlerende taak niet goed uitvoeren als we geen zicht hebben op de uitgaven. Dit kostenoverzicht is op ons verzoek alsnog gestuurd. Dat bereikte ons afgelopen dinsdag, maar dit ontvangen we voortaan liever gelijk bij een voorstel. Het overzicht roept wat vragen op. Er is geen dekking voor de acties voor de jaren '27 en '28 terwijl het actieplan daar wel over gaat. Bovendien is een deel van de financiering vanaf '27 onzeker, omdat dit afhankelijk is van de zogenaamde AZWA-middelen. We zijn benieuwd naar de reactie van het college op onze punten. Zonder een goede financiële onderbouwing kunnen we dit voorstel namelijk niet steunen.

Lenne Baboeram (GroenLinks). Voorzitter. Het is jullie denk ik niet ontgaan, maar gisteren bleek opnieuw uit het nieuws dat maar liefst 80% van de jongeren financiële zorgen heeft en dat een groeiende groep daadwerkelijk in de problemen komt door hoge lasten en verleidelijke kredietvormen. In zo'n kwetsbare positie is de stap naar onlinegokken extra riskant en kan de schade snel oplopen. Met het volgende amendement willen we daarom de inzet op preventie en vroegsignalering versterken. Het is daarom van belang dat de preventie en aanpak van gokschade expliciet wordt meegenomen in ons actieprogramma, in navolging van de gemeente Amsterdam. 'Gokschade' is een bredere term dan 'gokverslaving' die meer recht doet aan de preventieve opgave. Daarom dien ik het amendement Preventie en aanpak van gokschade in, samen met Kavish Partiman van het CDA, Demi van Wijk van D66 en Adeel Mahmood van DENK: ' Besluit om: - op pagina 4, 6, 9, 21, 22, 38, 48, 49 en 50 de term 'genotmiddelengebruik' te vervangen door 'middelengebruik'; - op pagina 46 de titel aan te passen van 'Genotmiddelengebruik en gezondheid' naar 'Middelengebruik en gokken'; 42

- op pagina 48 bij de opsomming van 'Wat gaan we doen?' aan te vullen met het volgende punt: Preventie en aanpak van gokschade; - op pagina 50 de volgende paragraaf toe te voegen: Preventie en aanpak van gokschade. Gokschade komt onder allerlei groepen in de samenleving voor, maar vooral jongeren zijn er extra gevoelig voor. Dit heeft niet alleen grote gevolgen voor de mentale gezondheid, maar ook voor de sociale en financiële situatie van inwoners. In navolging van het onderzoek van Indigo Preventie Haaglanden en GGD Haaglanden over het online gokgedrag, gaan we de interventies herijken om de weerbaarheid te vergroten, vroegsignalering te realiseren en toegankelijke hulp te ontsluiten in samenwerking met partners uit het veld.' De voorzitter. Door mevrouw Baboeram, daartoe gesteund door de heer Partiman, mevrouw Van Wijk en de heer Mahmood, wordt het volgende amendement (O.A GL) voorgesteld:

Amendement O.A GL Preventie en aanpak van gokschade De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het ‘Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028’ (RIS323667) . Besluit om: ▪ Op pagina 4, 6, 9, 21, 22, 38, 48, 49 en 50 de term “genotmiddelengebruik” te vervangen met “middelengebruik”. ▪ Op pagina 46 de titel aan te passen van “Genotmiddelengebruik en gezondheid”, naar, “Middelengebruik en gokken”. ▪ Op 48 bij de opsomming van “Wat gaan we doen?” aan te vullen met het volgende punt: o Preventie en aanpak van gokschade ▪ Op pagina 50 de volgende paragraaf toe te voegen: o Preventie en aanpak van gokschade ▪ Gokschade komt onder allerlei groepen in de samenleving voor, maar vooral jongeren zijn er extra gevoelig voor. Dit heeft niet alleen grote gevolgen voor de mentale gezondheid, maar ook voor de sociale en financiële situatie van inwoners. In navolging van het onderzoek van Indigo Preventie Haaglanden en GGD Haaglanden over het online gokgedrag, gaan we de interventies herijken om de weerbaarheid te vergroten, vroegsignalering te realiseren en toegankelijke hulp te ontsluiten in samenwerking met partners uit het veld. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Dit debat gaat over publieke gezondheid.

Mijn private gezondheid gaat langzaam een beetje achteruit tijdens deze raadsvergadering, dus sorry als ik steeds slechter begin te klinken. De cijfers over gezondheidsverschillen in onze stad zijn confronterend. In een wandeling van nog geen tien minuten door Den Haag verandert het aantal jaar dat mensen in goede gezondheid van hun leven kunnen genieten dertien jaar en overlijden mensen zes jaar eerder. In een welvarend land als Nederland en een mooie stad als Den Haag is deze keiharde ongelijkheid onacceptabel. Het is heel goed dat hier op het stadhuis maar ook in de stad aandacht voor is. Onlangs organiseerde het buurtbestuur Laak hier een symposium over, waar meen ik ook meerdere collega's uit de raad aanwezig waren, net als onze fractievertegenwoordiger Ab Waasdorp. In dit Actieprogramma Publieke Gezondheid van het college zijn er veel maatregelen gericht op mensen met een slechte gezondheid, van een socialeminimaverzekering tot de meeste bewustwordings- en preventiemaatregelen. Maar het ontbreekt aan concrete doelstellingen om gezondheidsverschillen te verkleinen, terwijl we juist die stip op de horizon zien met ongelijk investeren voor gelijke kansen en de problemen aanpakken waar ze het meest schrijnend zijn. Daarom heb ik het amendement Verklein gezondheidsverschillen, waarmee we twee ambities toevoegen: 'Besluit om toe te voegen onder I: 43

d. het verhogen van het aantal jaren gezonde levensverwachting, in het bijzonder in wijken met substantiële achterstanden; e. het verbeteren van de ervaren gezondheid, in het bijzonder in wijken met substantiële achterstanden'. Het amendement is mede ingediend namens mevrouw Baboeram van GroenLinks, de heer Mahmood van DENK, mevrouw Arp van de SP, de heer Smit van de Partij voor de Dieren en mevrouw Van Wijk van D66. De voorzitter. Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door mevrouw Baboeram, de heer Mahmood en mevrouw Arp, wordt het volgende amendement (O.B PvdA) voorgesteld:

Amendement O.B PvdA Verklein gezondheidsverschillen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028. Besluit om toe te voegen onder I: I.

in te stemmen met de drie vijf ambities om gezondheidsverschillen te verkleinen: a. gezond gewicht in een gezonde omgeving, om het overgewicht bij kinderen in aandachtswijken terug te dringen; b. mentale veerkracht en psychisch gezond, om psychische klachten bij inwoners te verkleinen; c. gezonde leefomgeving, door te investeren in schaduw groen, veilige speelplekken, gezonde voedselomgevingen en klimaatbestendige wijken; d. het verhogen van het aantal jaren gezonde levensverwachting, in het bijzonder in wijken met substantiële achterstanden; e. het verbeteren van de ervaren gezondheid, in het bijzonder in wijken met substantiële achterstanden; II. het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 vast te stellen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Dan geef ik gelegenheid voor een maidenspeech aan mevrouw Van Wijk namens D66. Zet 'm op. Demi van Wijk (D66). Voorzitter. Vier jaar geleden stak ik mijn hand op voor D66 Den Haag. Dat deed ik omdat ik me net als veel vrouwen niet altijd veilig voelde in onze stad. Dit was voor mij hét moment om me in te gaan zetten voor een rechtvaardig, gelijkwaardig en veilig Den Haag. Voor mij begint dat allemaal bij hoe we met elkaar omgaan. Laat me dat illustreren met een voorbeeld. Hiermee wijs ik op een ontmoeting met een jongen die ik een paar weken geleden zag op de Haagse Jongerentop.

Ik sprak hem, en hij woont in Duindorp. Zijn moeder wordt regelmatig lastiggevallen en uitgescholden. Hij vertelde dat hij uit een stad in Israël komt, waar hij samenwoont met Palestijnen. 'Bij ons zijn er geen problemen, want wij kennen elkaar.' Zijn oplossing hier? 'Met jongeren muziek maken, zodat Duindorpers elkaar echt beter leren kennen.' Precies dat raakt voor mij de kern. Laten we zoeken naar wat ons bindt in plaats van wat ons verdeelt. Laten we vooral luisteren naar mensen die niet op ons lijken. Juist daar valt het meest van te leren. Want als we elkaar kennen, dan kunnen we samen bouwen aan ons mooie Den Haag. Drie jaar en acht maanden verder werd hier om de hoek mijn dochter geboren. Haar eerste blik was richting de Lange Voorhout. En toen ze zich omdraaide, zag zij het ADO-stadion. Jullie kunnen begrijpen dat dit natuurlijk hele grote afbeeldingen waren. Voor wie haar net heeft ontmoet: zij is geboren met een hele dikke vette Haagse mat. Het kan niet anders dat er Den Haag in haar paspoort staat. Haar geboorte benadrukte voor mij nog sterker waarom ons werk hier zo ontzettend belangrijk is, niet alleen voor het heden, maar juist voor de toekomst.

Want ik wil dat haar generatie opgroeit met schone lucht, goed onderwijs krijgt met voldoende leraren, in de eigen wijk naar de huisarts kan, want dat kan nu niet, een woning kan vinden wanneer ze uit huis willen - dat is uiteraard ook in mijn eigen 44

belang - zich veilig voelt als ze naar huis fietst en een zorgeloze studententijd kan hebben. En ik hoop dat zij als zij straks 18 is en met haar vrienden een drankje drinkt op het Plein, zegt: mijn moeder heeft Den Haag een stukje mooier gemaakt. Laat dat nu heel mooi aansluiten op wat wij vandaag bespreken met elkaar. D66 vindt het belangrijk dat onze preventie effectief is. Dat vraagt beleid dat in de belevingswereld van onze jongeren stapt. Hierover hebben wij twee moties. De eerste motie, met de titel Naar een Haags Alcoholconvenant voor Studenten, verzoekt het college zich in te spannen voor de totstandkoming van een Haags Alcoholconvenant gericht op verantwoord alcoholgebruik onder studenten, hierbij relevante partners actief te betrekken, waaronder studentenverenigingen, onderwijsinstellingen, GGD Haaglanden en organisaties op het gebied van preventie, en de raad voor de zomer van 2026 te informeren over de voortgang.

De tweede motie, met de titel Preventiecampagnes middelengebruik afstemmen op verschillende doelgroepen jongeren, verzoekt het college de bestaande campagnes na afloop te evalueren op effectiviteit, bereik, bekendheid met de preventiezorginstelling Indigo en aansluiting bij de belevingswereld van de verschillende doelgroepen jongeren, bij deze evaluaties ook het onderzoek Onder Invloed nadrukkelijk te betrekken, toekomstige preventiecampagnes rondom alcohol, drugs en middelengebruik door jongeren meer expliciet aan te laten sluiten bij de leefwereld, cultuur en sociale realiteit van de verschillende doelgroepen jongeren, en de raad in Q1 2026 te informeren over de evaluatie, op welke wijze jongeren worden betrokken bij de opzet van vervolgcampagnes en de opzet van het vervolgonderzoek. Ik rond af. Ik ben hier misschien maar kort, maar jullie zijn voorlopig nog niet van mij af. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Gefeliciteerd met uw maidenspeech. Door mevrouw Van Wijk, daartoe gesteund door mevrouw Baboeram, wordt de volgende motie (O.1 D66) ingediend:

Motie O.1 D66 Naar een Haags Alcoholconvenant voor Studenten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 (RIS 323667). Constaterende dat: • uit het onderzoek Onder Invloed blijkt dat het alcoholgebruik onder studenten toeneemt, met aanzienlijke risico’s voor zowel gezondheid als veiligheid; • ditzelfde onderzoek laat zien dat veel studenten sociale druk ervaren om alcohol te drinken, wat kan bijdragen aan risicovol en overmatig gebruik; • in Delft een succesvol Alcoholconvenant is afgesloten tussen gemeente, onderwijsinstellingen, studentenverenigingen, GGD, het Rode Kruis en andere partners, gericht op verantwoord alcoholgebruik; • dit convenant leidt tot gezamenlijke afspraken, betere afstemming en effectievere preventie. Overwegende dat: • Den Haag een grote en groeiende studentenpopulatie kent; • samenwerking tussen gemeente, studentenverenigingen, onderwijsinstellingen en gezondheidsorganisaties essentieel is om verantwoord alcoholgebruik te bevorderen; • een vergelijkbaar convenant in Den Haag kan bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van Haagse studenten. Verzoekt het college: • zich in te spannen voor de totstandkoming van een Haags Alcoholconvenant gericht op verantwoord alcoholgebruik onder studenten;

45

• •

hierbij relevante partners actief te betrekken, waaronder studentenverenigingen, onderwijsinstellingen, GGD Haaglanden en organisaties op het gebied van preventie; de raad voor de zomer van 2026 te informeren over de voortgang.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Wijk, daartoe gesteund door de heer Mahmood en mevrouw Baboeram, wordt de volgende motie (O.2 D66) ingediend:

Motie O.2 D66 Preventiecampagnes middelengebruik afstemmen op verschillende doelgroepen jongeren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 (RIS 323667). Constaterende dat: • de bestaande campagne Af en toe zich vooral richt op criminaliteit en drugshandel in plaats van op gezondheid of de dagelijkse realiteit van jongeren, en daarmee weinig aansluit bij de leefwereld van jongeren; • volgens het Trimbos-instituut afschrikwekkende of ‘criminaliteitsgerichte’ voorlichtingscampagnes averechts kunnen werken en zelfs leiden tot méér interesse in drugs, in plaats van tot gedragsverandering; • de bestaande campagne Af en toe zich richt op jongvolwassenen tussen 18 en 40 jaar oud, een zeer brede doelgroep met totaal verschillende belevingswerelden; • uit het onderzoek Onder Invloed blijkt dat middelengebruik sterk samenhangt met sociale omgeving, groepsdruk, normen binnen studentenhuizen/verenigingen en de cultuur van het studentenleven; • jongeren aangeven dat gezondheid voor hen de belangrijkste motivatie is om middelengebruik te verminderen of te vermijden.

Overwegende dat: • een veiligheid- en criminaliteitsgerichte boodschap onvoldoende effect heeft op jongeren; • het onderzoek Onder Invloed bovendien aantoont dat verdere verdieping in de belevingswereld van jongeren nodig is om interventies en preventieboodschappen beter te laten aansluiten bij de verschillende doelgroepen; • effectieve preventie vraagt om een benadering die inspeelt op gezondheid, sociale druk, jongerenervaringen en peer-influence. Verzoekt het college: • de bestaande campagnes na afloop te evalueren op effectiviteit, bereik, bekendheid met de preventiezorg-instelling Indigo en aansluiting bij de belevingswereld van de verschillende doelgroepen jongeren; • bij deze evaluaties ook het onderzoek Onder Invloed nadrukkelijk te betrekken; • toekomstige preventie-campagnes rondom alcohol, drugs en middelengebruik door jongeren meer expliciet aan te laten sluiten bij de leefwereld, cultuur en sociale realiteit van de verschillende doelgroepen jongeren; • de raad in Q1 2026 te informeren over de evaluatie, op welke wijze jongeren worden betrokken bij de opzet van vervolgcampagnes en de opzet van het vervolgonderzoek. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

46

Coen Bom (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik houd er niet van om commissies over te doen, maar in dit geval kreeg ik nogal wat reacties op mijn verhaal over overgewicht en de mogelijke gevolgen voor kinderen in de psychische sfeer. Ik zie in de ambities staan: van 19% naar 9%. Het zou fantastisch zijn als we dat voor elkaar krijgen. Ik heb een beetje verteld dat we als kinderen geleerd krijgen: hé, je moet wel je bordje leegeten en je mag geen eten weggooien. Dat is natuurlijk ook zo. Alleen is het voor sommige kinderen misschien helemaal niet verstandig om het bordje leeg te eten. Dat is voor de een anders dan voor de ander. Natuurlijk ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de ouders. Een kind dat om vier uur nog een Magnum mag eten, heeft natuurlijk om zes uur geen trek in spruitjes of ander gezond voedsel. Dat is natuurlijk logisch. Maar toch, al doe je alles goed als ouders - dat geef ik mee aan mevrouw Van Wijk; gefeliciteerd trouwens met uw maidenspeech - het kan zo zijn dat ondanks al die inspanningen sommige kinderen toch dik worden. Als dat eenmaal zo is, dan moet je daarmee omgaan als kind en natuurlijk ook als ouders, maar voornamelijk als kind. Ik ben vrijwel mijn hele leven te zwaar geweest en ik ken alle verwensingen en opmerkingen wel. 'Als je er problemen mee hebt, dan moet je er wat aan doen.

Het is heel simpel: gewoon minder eten.' Gisteren nog zag ik Johan Derksen op SBS. Al die mensen proppen zich elke avond vol, hebben geen enkele zelfdiscipline en dat kost miljoenen aan zorg, was zijn pleidooi. Er zitten hier mensen - er zijn een hele hoop mensen bij gekomen; welkom trouwens - die dit nu zien en denken: 'Ja, maar dat is toch ook zo? Het is heel simpel hoor. Als je minder eet, dan val je vanzelf af. Het is heel duidelijk. Hij heeft gewoon gelijk.' Nou, zo simpel is het dus niet, niet voor iedereen. Mij interesseert het niet wat mensen zeggen. Ik ben weerbaar genoeg, heb ik altijd gezegd. Ik heb er ook nooit echt last van gehad. Maar er zijn kinderen en volwassenen die daar wel onder gebukt gaan, die psychische klachten hebben. Dan lees je dat depressie nu in de top 5 staat van de ziektelast. Daar schrik je van; dat is nogal wat. Daarom ben ik erg blij met de aanpak Sumona, suïcidepreventie, monitoring en nazorg. Want ondanks het ontbreken van actuele cijfers uit 2024 - ik weet niet of die er inmiddels wel zijn - hebben we het in deze stad over tientallen zelfmoorden en heel veel situaties waarin dat net niet gelukt is of niet zover komt - laten we daar blij mee zijn - maar wel bijna. Ik heb niet eens een motie. Ik hoop dat de aanpak tegen overgewicht met het streven om te halveren zoals in het actieprogramma staat, goed uitpakt. Een ander soort afvalaanpak.

De voorzitter. Welkom, medewerkers die vandaag op safari zijn, begrijp ik. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Allereerst wil ik meneer Bom complimenteren met zijn verhaal. Ook ik was zo'n kind dat te zwaar was en daar een beetje onder heeft geleden. Ik herken het. Obesitas is natuurlijk gewoon een ziekte. Het is niet van: je propt jezelf vol en dan komt het wel voor. Respect dat u het zo fraai gezegd heeft. Gezondheidsachterstanden tegengaan is natuurlijk super ingewikkeld, want het heeft natuurlijk ook met allerlei andere velden te maken. In de stad zijn we echt al jaren bezig met allerlei projecten om te proberen de gezondheidsachterstanden zo klein mogelijk te maken. Wij zullen voorstemmen, maar we hebben wel een aantal amendementen en ook moties. We weten dat het heel belangrijk is dat we een goede eerstelijnshulpverlening hebben. Als dat op orde is en als die mensen weten wat ze moeten doen, dan bereiken we heel veel groepen die we nu moeilijker bereiken. Ik denk dat het heel belangrijk is dat we ons realiseren - de wethouder heeft dat ook in de commissie gezegd - dat het een langdurig jaarlijks terugkerend iets is. Preventie klinkt natuurlijk altijd heel leuk en ik zei het al eerder: wensdenken, dat moeten we wel blijven doen. Maar ik denk wel dat het belangrijk is dat we ook goed monitoren, want we gooien er natuurlijk geld tegenaan.

Dan is het wel fijn als wat we doen uiteindelijk ook werkt. Ik ga even een paar moties voorlezen. De motie Jaarlijkse monitoring en inzicht in monitoringsinstrumenten Actieprogramma Publieke Gezondheid verzoekt het college de gemeenteraad jaarlijks te informeren over de voortgang van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028, inclusief resultaten en ontwikkelingen in gezondheidsverschillen op wijkniveau, daarbij tevens een overzicht te verstrekken van alle gebruikte monitoringsinstrumenten (zoals de HPA), inclusief welke indicatoren en interventies zij meten, de frequentie van rapportage en onderlinge overlap of verschillen.

47

De motie Toegankelijke geestelijke gezondheidszorg in de wijk luidt: overwegende dat de wachtlijsten heel lang zijn binnen de ggz, de mentale gezondheid een kernonderdeel is van dit actieprogramma, verzoekt het college te onderzoeken hoe laagdrempelige psychologische ondersteuning (zoals bijvoorbeeld wijkpsychologen) kan worden uitgebreid in wijken met hoge ggzproblematiek, en de raad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2026 te informeren. De motie Inclusieve en representatieve bewonersparticipatie verzoekt het college een participatiekader te ontwikkelen dat actieve en representatieve betrokkenheid borgt, waarbij nadrukkelijk verschillende leeftijds-, gender-, inkomens- en etnische groepen worden bereikt, en hierin op te nemen dat ook onafhankelijke bewoners en niet-georganiseerde initiatieven actief worden ondersteund en uitgenodigd.

Dan heb ik het amendement Prioriteit voor wijken met structurele gezondheidsachterstanden: 'Besluit het voorstel als volgt te wijzigen: in de prioriteitenlijst van het programma op te nemen: Wijken met structurele gezondheidsachterstanden (zoals delen van Escamp, Laak en Centrum) krijgen expliciet voorrang in inzet en middelen, tenzij het college gemotiveerd afwijkt.' Ten slotte dien ik het amendement Versterken koppeling Gezondheid & Wonen in om in de uitvoeringsparagraaf 'Determinanten van gezondheid' toe te voegen: 'De gemeente neemt in de uitvoering expliciet de samenhang tussen gezondheid en huisvesting mee. Beleid op leefomgeving, woningkwaliteit, woningnood en dakloosheid wordt structureel verbonden aan het Actieprogramma Publieke Gezondheid.' De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende amendementen (O.D HSP en O.E HSP) voorgesteld:

Amendement O.D HSP Prioriteit voor wijken met structurele gezondheidsachterstanden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het ‘Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028’ (RIS323667) . Besluit het voorstel als volgt te wijzigen: In de prioriteitenlijst van het programma op te nemen: “Wijken met structurele gezondheidsachterstanden (zoals delen van Escamp, Laak en Centrum) krijgen expliciet voorrang in inzet en middelen, tenzij het college gemotiveerd afwijkt.”

Amendement O.E HSP Versterken koppeling Gezondheid & Wonen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het ‘Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028’ (RIS323667) . In de uitvoeringsparagraaf “Determinanten van gezondheid” toe te voegen: “De gemeente neemt in de uitvoering expliciet de samenhang tussen gezondheid en huisvesting mee. Beleid op leefomgeving, woningkwaliteit, woningnood en dakloosheid wordt structureel verbonden aan het Actieprogramma Publieke Gezondheid.” De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (O.4 HSP, O.5 HSP en O.6 HSP) ingediend:

48

Motie O.4 HSP Inclusieve en representatieve bewonersparticipatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 (RIS 323667). Constaterende dat: • het Actieprogramma inzet op een “community-up”-aanpak; • participatie regelmatig niet representatief is, waardoor groepen naar leeftijd, gender, inkomen en etnische/migratieachtergrond ondervertegenwoordigd blijven. Overwegende dat: • beleid alleen werkt als álle groepen in de wijk worden bereikt, inclusief onafhankelijke en niet-georganiseerde bewoners. Verzoekt het college: • een participatiekader te ontwikkelen dat actieve en representatieve betrokkenheid borgt, waarbij nadrukkelijk verschillende leeftijds-, gender-, inkomens- en etnische groepen worden bereikt; • hierin op te nemen dat ook onafhankelijke bewoners en niet-georganiseerde initiatieven actief worden ondersteund en uitgenodigd. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie O.5 HSP Toegankelijke geestelijke gezondheidszorg in de wijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025-2028 (RIS 323667). Constaterende dat: • de wachttijden in de GGZ fors oplopen; • laagdrempelige ondersteuning in de wijk vaak ontbreekt. Overwegende dat: • mentale gezondheid een kernonderdeel vormt van het Actieprogramma. Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe laagdrempelige psychologische ondersteuning (zoals wijkpsychologen) kan worden uitgebreid in wijken met hoge GGZ-problematiek; • de raad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2026 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie O.6 HSP Jaarlijkse monitoring en inzicht in monitoringsinstrumenten Actieprogramma Publieke Gezondheid. De gemeenteraad van Den Haag, in vergadering bijeen op 4 december 2025, ter bespreking van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025–2028 (RIS323667),

49

Constaterende dat: • het huidige voorstel uitgaat van tweejaarlijkse monitoring en rapportage van het Actieprogramma Publieke Gezondheid; • er al bestaande monitoringsinstrumenten zijn, zoals de Haagse Preventie-aanpak (HPA), die jaarlijks meten en rapporteren over interventies; • meerdere instrumenten deels dezelfde interventies en indicatoren volgen. Overwegende dat: • jaarlijkse rapportages de raad beter in staat stellen tijdig bij te sturen; • inzicht in welke monitoringsinstrumenten worden gebruikt, wat zij meten en hoe zij zich tot elkaar verhouden, nodig is om overlap te voorkomen en de kwaliteit van de sturingsinformatie te vergroten. Verzoekt het college: • de gemeenteraad jaarlijks te informeren over de voortgang van het Actieprogramma Publieke Gezondheid 2025–2028, inclusief resultaten en ontwikkelingen in gezondheidsverschillen op wijkniveau; • daarbij tevens een overzicht te verstrekken van alle gebruikte monitoringsinstrumenten (zoals de HPA), inclusief: welke indicatoren en interventies zij meten; de frequentie van rapportage; onderlinge overlap of verschillen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. In de commissie heeft collega Ghay uitgebreid gesproken over het actieprogramma en ook aangegeven dat we hierachter kunnen staan.

Dat wordt vandaag met verschillende moties en amendementen die wij steunen iets aangescherpt, waaronder de uitbreiding van de ambities met het amendement van de PvdA. Het actieprogramma laat zien hoe urgent de situatie in onze stad is en de gezondheidsverschillen zijn ook immens groot. Met name in sommige wijken leven mensen gemiddeld jaren korter en in minder goede gezondheid. Vooral mensen met een lager inkomens- of opleidingsniveau hebben hier meer onder te lijden. We zijn blij dat we daar verandering in willen gaan brengen. Dat vraagt niet om kleine stapjes, maar om gerichte en daadkrachtige acties. We zijn blij dat we met dit actieprogramma dit in betere banen kunnen leiden. De ambities zijn er, nu de acties. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Eigenlijk had ik mijn inbreng in een interruptiedebatje kunnen doen. Maar omdat de collega een maidenspeech hield, doe ik het van hieruit. Allereerst felicitaties aan mevrouw Van Wijk voor haar toetreden tot deze raad. Ik luisterde naar uw maidenspeech en het klonk me heel erg bekend: een verhaal voor voorzieningen, een verhaal voor een fijne stad. Dat is een verhaal dat heel erg goed aansluit bij wat mijn collega De Groot hier regelmatig vertelt. Maar wat mij vooral heel erg positief stemde, waren de moties die u vandaag indiende.

Ik wil die heel graag ondersteunen, want ik ben blij dat D66 zich eindelijk samen met het CDA wil inzetten tegen het gebruik van drugs en de normalisering daarvan in deze stad. Alle steun daarvoor. De voorzitter. Mevrouw Arp ziet af van het woord. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de leden van de raad, ook voor het debat eerder in de commissie hierover. Er ligt een flinke stapel moties en amendementen. Ik begin met de vraag van de VVD. Mevrouw Hofstra maakt zich zorgen om de dekking na 2027. Dat kan ik me heel goed voorstellen. Maar het is niet zo dat er geen dekking is na 2027; we hebben alleen nog geen begroting opgesteld voor vanaf '27. Er zijn structurele middelen beschikbaar en die zijn ook in onze 50

meerjarenbegroting opgenomen. Maar we stellen de begroting voor vanaf '27 nog niet op, omdat we nog geen goed zicht hebben op welke AZWA-middelen we krijgen. We weten dat er voor '25 en '26 middelen beschikbaar zijn voor AZWA. Voor vanaf '27 verwachten we eigenlijk een oplopende reeks, dus dat we meer middelen zullen gaan ontvangen. Maar we vonden het niet verstandig om nu al een begroting op te stellen, omdat we nog niet precies weten welke middelen er binnenkomen. Dus dat er geen begroting is voor '27 wil nog niet zeggen dat er geen middelen zijn voor '27. Dan ga ik op volgorde van indiening de amendementen en moties af. Ik begin met amendement O.A van GroenLinks, Preventie en aanpak van gokschade. Het college acht dat een goede verduidelijking, dus we kunnen dit aan de raad laten. Amendement O.B van de Partij van de Arbeid, Verklein gezondheidsverschillen, voegt een aantal ambities toe om de gezondheidsverschillen tegen te gaan. Ook dit kan het college aan de raad laten. Het is een goede toevoeging. Dan motie O.1 van D66, Naar een Haags Alcoholconvenant voor Studenten. Mevrouw Van Wijk, gefeliciteerd met uw maidenspeech en uw installatie in de raad vandaag. Het is een heel goed idee om te onderzoeken hoe we dat in Den Haag ook kunnen doen in navolging van Delft. Het college kan deze motie aan de raad laten.

Dan motie O.2, Preventiecampagnes middelengebruik afstemmen op verschillende doelgroepen jongeren. Alles wat u verzoekt in deze motie gebeurt al, dus ze is overbodig. Demi van Wijk (D66). Ik had al een vermoeden dat de wethouder met deze reactie zou komen. Dank hiervoor. Wat ik mij afvraag, om in sinterklaastermen te blijven, wat ik niet kan rijmen, is dat de huidige campagne zich volledig richt op drugscriminaliteit, terwijl onderzoeken aangeven dat wanneer campagnes zich richten op gezondheid, ze veel effectiever zijn. Daarnaast staat er dat deze campagne zich richt op jongvolwassenen, tussen de 18 en 40. Dat is niet heel specifiek. Mijn motie vraagt om een specifiek gerichte campagne op verschillende doelgroepen. Kan de wethouder daarop reageren? Wethouder Vavier (GroenLinks). Het effect van campagnes is natuurlijk het grootst als je niet een heleboel verschillende campagnes tegelijk laat lopen. Op basis van evaluaties - daar vraagt deze motie ook om - passen we voor de volgende keer ook weer onze campagnes aan. We kunnen een heel eind meegaan in wat D66 hier aangeeft, namelijk dat je eigenlijk meerdere onderwerpen moet aanpakken met zo'n preventiecampagne. Maar de campagne die nu loopt, gaat specifiek over drugscriminaliteit: weet dat als je een lijntje snuift dat regelrecht ook ondermijning en criminaliteit bevordert.

Een volgende campagne kan dan weer gaan over de gezondheidsschade van middelengebruik. Wat deze motie vraagt, is eigenlijk overbodig; dat doen we al. Op basis van evaluaties kijken we naar wat de noodzaak is voor volgende campagnes. Motie O.6 van de Haagse Stadspartij, Jaarlijkse monitoring en inzicht in monitoringsinstrumenten actieprogramma publieke gezondheid, kunnen we aan de raad laten. We kunnen dit meenemen in de monitoring die we ook voor de Haagse Preventieaanpak hebben ingeregeld. We zullen dan ook expliciet de voortgang van dit actieprogramma meenemen. Bij motie O.5, Toegang geestelijke gezondheidszorg in de wijk, wil ik wat uitgebreider stilstaan. Voor een deel gebeurt het al. Er zijn dit jaar drie inlooppunten in de wijk gemaakt door Kompassie. Daar verzorgen zij gesprekken en hebben ze ook verschillende preventieve programma's op het gebied van mentale gezondheid. Ze zijn in Moerwijk, op de Fruitweg en op Scheveningen, en we hebben er natuurlijk al eentje in het centrum. In 2026 worden er nog twee locaties geopend: een in Loosduinen en van een weten we nog niet precies waar ze die gaan openen. Daarnaast gaat Parnassia in het kader van IZA en AZWA ook laagdrempelige punten openen in de vorm van de zogenaamde 'verbinders'.

Ik realiseerde me bij het lezen van deze motie dat het echt goed is dat wij uw raad nog eens even informeren over de voortgang rondom IZA en AZWA. Daarbij kunnen we u informeren over hoe het in zijn totaliteit gaat met die laagdrempelige inloopsteunpunten. Fatima Faïd (HSP). Bedankt aan de wethouder voor de beantwoording. Ik kan wel ver met haar meegaan, maar ik vroeg me het volgende af. Hebben we het dan over psychologen of hebben we het eigenlijk alleen maar over mensen die een beetje voorlichting - ik zeg het nu even heel badinerend geven over wat een depressie is? Dat zijn natuurlijk twee verschillende dingen. Deze motie gaat echt over behandeling. 51

Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat begrijp ik heel goed. Dat is toch een verschil tussen Kompassie, die vooral werken met vrijwilligers, en Parnassia, die de professionals inzetten. In het kader van IZA en AZWA is Parnassia bezig met dit soort laagdrempelige wijksteunpunten. Met alle plezier zal ik de raad daarover informeren. Fatima Faïd (HSP). Dan wil ik de motie aanhouden. Dan wacht ik gewoon even af wat er uit dat rapportje gaat komen. De voorzitter. Aangezien motie O.5 HSP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Vavier (GroenLinks). Heel fijn, dank hiervoor aan mevrouw Faïd. Dan motie O.4, Inclusieve en representatieve bewonersparticipatie. De Haagse Stadspartij vraagt een participatiekader te ontwikkelen. Ik zie ook echt wel dat er vaak nog te weinig representatie van de verschillende groepen is. Ik zal zeker actief gaan nadenken over hoe we dat bij de uitvoering van dit actieprogramma goed of in ieder geval beter kunnen borgen dan nu het geval is. Maar ik denk dat de ontwikkeling van een heel nieuw participatiekader misschien wel erg bureaucratisch is, of met een kanon op een mug schieten. Ik weet ook niet of dat precies het goede middel is, maar ik kan wel toezeggen dat we dit gaan verbeteren en dat we in een volgende voortgangsrapportage hierover kunnen rapporteren aan uw raad. Fatima Faïd (HSP).

Het gaat mij er inderdaad expliciet om dat heel veel groepen niet aan tafel zitten bij dit soort dingen en dat we heel vaak dezelfde mensen zien; het maakt niet uit vanuit welke gemeenschap. Dat willen we een beetje doorbreken. Ik wil deze motie ook aanhouden en wachten hoe we het gaan uitwerken. Misschien is een heel participatietraject ook een beetje te veel van het goede. Ik houd 'm aan. De voorzitter. Aangezien motie O.4 HSP is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dank aan mevrouw Faïd voor deze coulance. Wij willen hetzelfde; we hebben hetzelfde doel. Amendement O.E, Versterken koppeling Gezondheid & Wonen, acht het college een goede toevoeging. Het kan aan de raad gelaten worden. Ten slotte amendement O.D, Prioriteit voor wijken met structurele gezondheidsachterstanden. Daar heeft het college wat meer moeite mee. Die moeite zit met name in het structureel definitief regelen. Zowel de Haagse Preventieaanpak als dit actieprogramma investeren extra in ongelijke kansen. Het is dus al een belangrijk doel. Zeker ook als het amendement van de PvdA wordt aangenomen, wordt dat nog eens extra bevestigd. Het is een belangrijk doel om extra te investeren in de wijken waar de gezondheidsverschillen het allergrootst zijn.