RIS324266 Notulen van de raad van 13 november 2025

het ambtelijk apparaat, voor ons, het college om kritisch te kijken of we alle mogelijkheden in Europa of op andere plekken voldoende hebben aangewend. Zo kunnen we daar op een goede manier met elkaar het gesprek over voeren en wordt hopelijk iedereen automatisch meegenomen in het belang van dit soort aanvragen. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. D66 is een groot voorstander van Europese samenwerking, met name die met de Europese Unie. Wij horen bij Europa en Europa hoort bij ons, bij Den Haag. Ik vertel u, denk ik, helemaal niks nieuws. De tijd dat de stad Den Haag haar belang in Brussel door de lobbyist van Rotterdam liet behartigen, ligt gelukkig ver achter ons. Inmiddels is Den Haag zelfs de enige stad in Nederland met een wethouder Europa en, sinds gisteren, een nieuwe! Ik ga ervan uit, maar dat mag de wethouder straks zelf zeggen, dat hij met dezelfde vurigheid de belangen van Den Haag in Brussel zal bevechten en veiligstellen als zijn voorganger. Tijdens de commissiebehandeling zijn alle vragen en kwesties die ik toen opperde, behandeld door de wethouder. Die vragen hoef ik hier dus niet te herhalen. Wel wil ik een link leggen met stukken die we net hebben gekregen, maar die wel in direct verband staan met de Europastrategie.

Er is kort geleden een aantal interessante stukken verschenen die ik tijdens de procedurevergadering zal opwerpen voor een volwaardig debat in een commissievergadering. Zo is er een brief gestuurd met de Ruimtelijk Programmatische Verkenning Internationale Zone - een mondvol - en dan met name het deelgebied World Forum. En gisteren kwam binnen een nieuw beleidskader internationale zaken Den Haag. Dit gevoegd bij de Europastrategie komen we bij het bijzondere van Den Haag. Dat is dat wij als raad niet alleen te maken hebben met uiteraard de lokale perikelen van de Daal en Bergselaan, waar ik aan importantie niets aan af wil doen, maar ook met hoe Den Haag en daarmee deze raad zich verhoudt tot onze plek in Europa en de rest van de wereld. Europa komt niet alleen in onze stad samen, maar de rest van de wereld ook. Graag hoor ik van de kersverse wethouder hoe hij team Europa en de strategie samenbrengt met internationale zaken, zodat de Europese arm weet wat de buitenarm van Europa moet doen. Het was mijn fractie net als andere fracties opgevallen dat we best wel meer geld uit Europa kunnen claimen als grote stad. Dat is zeker het geval. Met deze bundeling van uitgangspunten moet het toch beter lukken om voor deze Europastrategie en de uitvoeringsagenda die begin volgend jaar komt, meer financiële middelen uit Brussel te krijgen? Ik hoop op een korte reflectie van uw kant.

Ten slotte kan ik de nieuwe wethouder alleen maar heel veel succes wensen met zijn prachtige portefeuille, en veel energie en wijsheid met het manoeuvreren in deze soms ingewikkelde maar altijd constructieve gemeenteraad. Toch? Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Ik zal het kort houden. Het zal ook geen hosannaverhaal worden. De PVV wil niet meer maar minder doen met Europa. Ik citeer uit het voorstel: 'Met vaststelling van de Europastrategie geeft de gemeente richting aan de bestaande en toekomstige inzet van Den Haag in het Europese speelveld.' Wat een grote broek, wat een gewichtigdoenerij. Alsof Den Haag een autonome stadsstaat binnen de EU is. Laat dit soort flauwekul alsjeblieft aan Amsterdam over. Hagenaren en Hagenezen zitten hier totaal niet op te wachten. Er zijn vijf strategische doelen geformuleerd. Het klinkt allemaal heel mooi: Haagse belangen worden op Europees niveau behartigd en Den Haag zet in op kansrijke Europese subsidies en financiering. Het is natuurlijk helemaal prima, uiteraard, als we iets van ons geld terughalen uit Brussel. Maar wat we daarbij wel moeten voorkomen is dat EU-plannen op Haags niveau worden behartigd middels de voorwaarden voor de subsidies en financiering. Dat zien wij niet zitten. Nog een laatste oproep. Ik moet zeggen dat de collega van D66 dat wel keurig deed, die distinctie aanhouden.

Hou eens op met Europa te gebruiken waar feitelijk de Europese Unie wordt bedoeld. Europa is een geografisch gebied. De EU is een supranationale staat daarbinnen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Na heel lang te hebben gewacht op de lobbystrategie - het heeft een hele tijd geduurd - hebben we begin van dit jaar de Europastrategie gekregen. Nou, eindelijk hebben we die dan. Ik had me er ontzettend op verheugd, maar ik ben heel teleurgesteld in wat er nu op papier staat. Sinds gisteren hebben we een nieuwe wethouder. Ik kan het deze wethouder dus niet aanrekenen. Ik stel dus gewoon een paar vriendelijke vragen.

69

Wat vindt de wethouder Europa zelf van wat de afgelopen jaren is bereikt qua Europa? Wat vindt de wethouder zelf van het aantal middelen dat we hebben binnengehaald? Wat vindt de wethouder er zelf van dat niet concreet in het plan staat hoeveel middelen we als ambitie - dus niet een resultaatverplichting, maar een inspanningsverplichting - nog binnen kunnen halen? Zou dat niet helpen om deze strategie concreet te maken? Want als je gaat kijken wat we willen, dan staat er totaal niet in hoe we dat gaan doen, hoe we dat gaan bereiken, hoeveel mensen we daarvoor hebben, hoeveel geld ervoor is vrijgemaakt en wat het mag kosten, zodat we uiteindelijk aan de Haagse belastingbetaler kunnen laten zien wat de meerwaarde is van deze strategie. Om de wethouder daarbij een handje te helpen, heb ik een motie, met als dictum: verzoekt het college om met een concrete strategie - SMART - te komen, waardoor er miljoenen euro's per jaar uit Brussel naar Den Haag worden gestuurd. De voorzitter.

Door de heer Guernaoui wordt de volgende motie (D.1 HvDH) ingediend: Motie D.1 HvDH Meer geld van Brussel naar Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van D: Voorstel van het college inzake Europastrategie Den Haag 2025-2030: Meer doen met Europa (RIS320814 Constaterende dat: • Den Haag sinds 2021 slechts 5,4 miljoen euro aan EU-bijdragen heeft ontvangen; • de Europastrategie niet aangeeft hoe Den Haag meer gelden naar Den Haag gaat halen; • in vele Europese steden borden te zien zijn waarop staat dat de desbetreffende infrastructurele werkzaamheden mede gefinancierd worden door Europese gelden; • Den Haag als enige stad een wethouder Europa kent maar dat niet heeft gezorgd voor substantiële Europese subsidies. Overwegende dat, • Den Haag grote infrastructurele uitdagingen heeft waar veel geld voor nodig is; • Europa divers subsidies kent voor infrastructurele investeringen. Verzoekt het college, • om met een concrete strategie (SMART) te komen waardoor er miljoenen euro’s per jaar uit Brussel naar Den Haag worden gestuurd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Verschuure (D66). Voorzitter. Laat ik beginnen met dat het een grote eer is om hier te mogen staan.

Ik weet niet of er zoiets bestaat als maidenspeeches voor wethouders, maar als dat zo is, dan ben ik zeer vereerd dat het dan over Europa mag gaan. Ik heb speciaal voor de gelegenheid mijn manchetknopen in die zin maar even aangepast. Want het is toch een heuglijk feit om het hier over Europa te mogen hebben. Ik ben erg blij dat hier een Europastrategie ligt. Ik ken nog niet alle mores, voorzitter, dus ik zal het doen zoals ik het gewend ben, maar corrigeer mij vooral als ik te langdradig word bijvoorbeeld. Voorzitter. Ik reageer op de vragen in sprekersvolgorde. Mevrouw Van Basten Batenburg van de Haagse VVD heeft voor mij een mooi amendement geschreven. Daarvan kan ik eigenlijk alleen maar zeggen dat ik denk dat alles wat daarin staat heel mooi aansluit bij de strategie. Het is een extra aanvulling die de strategie misschien zelfs nog een heel klein beetje beter maakt. Dus als u mij toe zou staan om hieraan te gaan werken en als ik u mag oproepen om te organiseren dat uw Europese

70

connecties daadwerkelijk zouden willen instemmen om een gesprek met ons aan te gaan, dan zou ik het amendement met een positief advies aan de raad over willen laten. Er wordt gelijk gebeld, zie ik! (Hilariteit) De voorzitter. Stilte graag, het enthousiasme is groot, ik weet het. Wethouder Verschuure (D66). Dan ga ik naar de vraag die de heer Ahraui van de PvdA heeft gesteld of er in de oplegger bij stukken opgenomen kan worden of daar ook naar Europa gekeken kan worden. Eigenlijk vind ik dat een heel mooie oproep. Ik kan alleen de implicaties daarvan nog niet helemaal overzien. Ik kan me ook voorstellen dat het niet voor elke onderwerp direct relevant is. Maar waar Europa relevant is in beleidsvoorstellen, denk ik dat het goed is om daar aandacht aan te besteden. Dus als ik met zo'n positieve beweging ernaar zou mogen gaan kijken, dan kunnen we er vast een vervolg aan geven. Ik kom bij de heer Van Esch van D66. Ik wil hem misschien wel geruststellen dat de directie Europa met de directie Internationaal samen. Die horen bij elkaar en de teams werken dus in die zin ook met elkaar. Daar zit dus geen licht tussen. Wat wel bijzonder is in deze portefeuille, is het volgende. Om Europa een keer extra die boost te geven, is het uitgelicht. Daardoor geef je het extra aandacht.

Laten we hopen dat Europa zo vanzelfsprekend is dat het straks in alles zit en niet meer los hoeft te benoemen. Ik denk dat we daar met positiviteit op verder kunnen bouwen. Het zal de heer Kaptheijns niet verbazen dat we het niet helemaal eens zijn. Dat kondigde hij zelf ook al aan. Maar ik zou hem ook op iets willen wijzen toch. Heel veel beleid in Nederland wordt gedecentraliseerd. Heel veel lokaal beleid wordt steeds belangrijker en groter. Dus ook wat Den Haag doet. Tegelijkertijd zie je dat Europa ook een grotere invloed heeft op allerlei regels. Het is dus belangrijk dat je aandacht hebt voor de connectie tussen de lokale overheden en de Europese overheid om te zien hoe je bepaalde vertalingen van Europa naar lokaal dan wel van lokaal naar Europa doet, en dat je die versterkt. Het is heel belangrijk om je daar juist op te richten. Al zou je het niet eens zijn met Europa, dan is het nog belangrijk om er heel veel aandacht aan te besteden, omdat het nogal veel invloed heeft. Nick Kaptheijns (PVV). Ik maakte deze opmerking vooral ook omdat we waakzaam blijven. De Europese Unie schendt vaak ook het eigen subsidiariteitsbeginsel en trekt steeds meer mandaat naar zich toe. Dat vindt de PVV een zorgwekkende ontwikkeling. Daarom heb ik een aantal kritische noten gekraakt.

Den Haag moet niet alleen gaan lobbyen om aan de richtlijnen die door de EU gesteld worden te kunnen voldoen, zodat we dan geld kunnen binnenhalen. Dat zou ik de verkeerde weg vinden. Wethouder Verschuure (D66). Dat begrijp ik. Ik denk dat het vertrekpunt van de heer Kaptheijns heel anders is dan dat van ons. Desalniettemin is de invloed van Europa op dit moment op het lokale beleid in Den Haag heel groot. Dan kun je maar beter kijken of je het kunt beïnvloeden naar de smaak en de wens die je lokaal hebt. Daar heb je dus ook die Europastrategie voor nodig. Dus ook al ben je het misschien wat minder eens met wat er vanuit Europa komt, kun je beter kijken of je het kunt beïnvloeden dan dat je ervan afkeert. Dat probeer ik aan te geven. Lokaal is belangrijk aan het worden, maar zeker met de invloed van Europa. Dan kom ik bij de heer Guernaoui van Hart voor Den Haag. Jammer dat u teleurgesteld bent, maar fijn dat u mij toch de kans wil geven om erop te reflecteren en u vraagt mij wat ik ervan vind. Dan reageer ik misschien nog een beetje vanuit mijn achtergrond. Ik ben ook wethouder geweest in Utrecht. Utrecht kent al wat langer een Europastrategie, met ook een lobbyist daar. Wat ik uit ervaring kan vertellen, of het nou gaat over de gelden voor Kansen voor West of voor banen die hier in de regio zijn, is dat het iets is waar je in moet investeren en wat een lange adem vraagt.

Hier gaan de lasten voor de baten uit. Dus ik snap dat u kritisch bent en graag SMART-geformuleerde doelen wil hebben. Maar ik zou u willen oproepen om ons de kans te geven om te laten zien hoe dit zich de komende periode ontwikkelt. Er zit volgens mij in de overzichten ook een schemaatje met hoeveel subsidieaanvragen er zijn geweest de afgelopen tijd. Ik heb die cijfers niet direct hier paraat voor mijn neus, maar je ziet dat het een factor drie, vier nu aan het stijgen is. Dus ik vermoed dat we volgend jaar 71

hier met elkaar kunnen zeggen dat de inzet tot misschien wel een verdubbeling heeft geleid, in ieder geval qua het aantal aanvragen. In die zin zou ik u dus eigenlijk ook wel tegemoet willen komen. In de motie die u heeft ingediend, vraagt u om een strategisch doel. Ik zou het als volgt willen formuleren. Vindt u het goed dat wij over een halfjaar bij u terugkomen, zeg maar in Q2 2026, en dan laten zien wat het aantal subsidies is geweest dat is aangevraagd, het aantal dat is verleend daadwerkelijk en dat we dat mooi voor u in een schema zetten? Mijn voorganger Van Asten heeft u eigenlijk al een commissiebrief daarover toegezegd. Ik denk dat we de miljoenen die u hoopt te krijgen en die ik ook hoop te krijgen, daarbij mooi inzichtelijk kunnen maken. Dan hoop ik dat u niet meer teleurgesteld bent, maar dat u dan op dat moment denkt: hé, we hebben die ambitie toch maar mooi concreet gemaakt. Voorzitter. Daarmee heb ik geprobeerd om alle vragen te beantwoorden en appreciaties te geven van moties en amendementen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik zeg toch iets over uw maidenspeech, maar dank voor de beantwoording. We doen dit ook al, denk ik, 30 jaar als Den Haag. Ik begrijp dat we het in Utrecht doen. Nu ben ik blij dat we het voor het eerst hebben opgeschreven. Dat is sowieso de positieve kant.

Dank voor de interpretatie van de motie - dat is ook wat ik wil - en dat u daarop terugkomt in Q2. Maar ik zou dan wel graag een vooruitblik willen. Want dat is gewoon een ambitie. Als je kijkt naar een stad als Den Haag, als je kijkt naar met name de uitdagingen op het gebied van infrastructurele werkzaamheden en de kosten, dan zien wij mogelijkheden om die kant op te gaan. Dan zien we wel of we het halen, maar ik denk dat die ambitie helpt om in Europa het beste te doen voor Den Haag. Wethouder Verschuure (D66). Dat snap ik. Als je vroeger langs een snelweg reed, met name in Spanje of zo, dan zag je mooie borden. Dat is tegenwoordig, heb ik me laten vertellen, eigenlijk al heel lang niet meer het geval. Maar het is wel zo dat er verschillende subsidies verleend worden die mede mogelijk gemaakt worden door cofinanciering. Het lijkt me goed dat in rapportages meegenomen wordt wat dan 'mede mogelijk gemaakt' is. Maar geld is een klein onderdeel daarvan, zeker de subsidies die je krijgt in de fondsen. Een ander deel is kennisdeling. Den Haag mag ook met verschillende projecten meedoen, juist omdat je participeert, omdat je een lobbyist hebt. Dat leidt ook tot best wel veel resultaten. Zoals ik al toezei, als we dat over een halfjaar gaan rapporteren, dan wil ik dat ook graag mooi in kaart brengen. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.

De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan later vandaag stemmen over de voorstellen die zijn ingediend en het voorstel zelve. Aan de orde is: E.

Voorstel van het college inzake Publiek Integraal Warmtebedrijf (RIS322480).

De beraadslaging wordt geopend. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Vandaag kunnen we als raad weer een belangrijke stap zetten richting het oprichten van een Haags publiek warmtebedrijf. Dat zou een nieuwe mijlpaal zijn voor een energievoorziening die weer werkt voor onze bewoners, waar niet het maximale rendement voor de aandeelhouders van een bedrijf als Eneco centraal staat, maar juist een betaalbare rekening voor de mensen in Den Haag. En ook een energievoorziening waarmee we als overheid weer grip krijgen op onze eigen warmte, waarmee we kunnen sturen op duurzame lokale bronnen en het publieke belang van onze stad echt weer op één kunnen zetten. In de commissie was GroenLinks al duidelijk. Wij steunen de keuze die het college maakt voor de variant van het lokale bedrijf, in samenwerking met EBN en NetVerder. We vinden het ook 72

logisch, als wij als overheid die regie weer pakken, als wij zeggen dat we er weer een nutsvoorziening van maken, dat wij hier ook een investering in doen. Maar wel ben ik ervan overtuigd dat we dat publieke belang pas echt blijvend kunnen borgen, niet alleen vandaag, maar ook op de lange termijn, als we ons zeggenschap als gemeente steviger verankeren. Dat kan via een prioriteitsaandeel en via het afspreken van unanimiteit op cruciale thema's waarvan wij zeggen als raad: daar willen wij als gemeente op kunnen sturen. Daarmee kunnen we onze zeggenschap in de statuten verstevigen en het kan ook nog eens zonder dat we, bovenop de € 30 mln. die we nu willen reserveren, daar miljoenen extra voor hoeven te vinden. Om deze reden dien ik een amendement in op het voorstel, met de titel Borg zeggenschap gemeente in PIW. Daarin besluiten wij om punt III toe te voegen met als tekst: '1. Voor oprichting en deelname aan PIW is borging van directe zeggenschap op de volgende onderdelen een voorwaarde: bronnenstrategie, investeringsplan, wijzigingen statuten, het businessplan, oprichten nieuwe rechtspersonen, bestuursinstructies en benoemen algemeen directeur en voorzitter raad van commissarissen; 2.

Dit wordt geborgd via prioriteitsaandeel (waaronder bij de bronnenstrategie en investeringsplan) dan wel via versterkte meerderheden vastgelegd in de statuten in de vorm van unanimiteit van aandeelhouders'. Dit amendement is mede ingediend door collega Martini, met wie ik een heel goede samenwerking heb op dit thema, natuurlijk met collega Holman van de PvdA, collega Arp en collega Gerritsen. Wij zullen daarnaast natuurlijk verschillende voorstellen van collega's die nog volgen, mede indienen of steunen. Denk bijvoorbeeld aan een voorstel om een klantadviesraad in een bedrijf op te nemen. Denk aan een motie van de vrienden D66 voor een second opinion op de businesscase richting de volgende fase. Volgens mij kan dit voorstel vandaag echt een mooie, raadsbrede steun krijgen, met veel verschillende voorstellen voor echt wel een nieuwe stap die we in Den Haag willen zetten met onze energievoorziening. Maar aanvullend op dit voorstel van het college zijn er natuurlijk ook in de laatste weken en maanden nieuwe ontwikkelingen geweest. Eneco, u weet wel, dat warmtebedrijf waar wij een paar jaar geleden onze aandelen van verkochten, heeft aangegeven om haar warmtenet in Den Haag in de verkoop te willen zetten voor een publieke partij. De ironie daarbij ontgaat mij niet. We hebben het net verkocht en het staat nu in de verkoop.

Het biedt een kans en wat ons betreft betekent dat wel dat we ook echt moeten gaan kijken hoe we die kans kunnen gaan pakken. Het gaat om 21.000 warmteaansluitingen in onze stad. Het gaat over een kans om bestaande winstgevende netten te kunnen kopen die echt ons bredere bedrijf kunnen versterken. Het gaat over de regierol die we verder kunnen versterken. En het biedt gewoon kansen om in dat bestaande Eneconet via de randen uit te breiden. Daarom willen we ook een onderzoeksmotie daarover indienen, met de titel Verken aankoop Eneconetten, om hier de mogelijkheden voor in beeld te brengen, met ook bijzondere aandacht voor EBN. Dat is onze beoogde partner in het warmtebedrijf. Juist EBN kan landelijke financiering hiervoor ophalen. In de motie verzoeken wij het college onderzoek te doen naar de kosten van en de randvoorwaarden waaronder overname van de Haagse Eneco-stadsverwarmingsnetten mogelijk is en de resultaten daarvan, al dan niet vertrouwelijk, aan de raad voor te leggen, en hierbij de rol van de op te richten PIW te betrekken, met bijzondere aandacht voor de rol die EBN kan spelen bij het ophalen van financiering uit het rijk. Deze motie is mede ingediend door de klassiek-linkse coalitie van Martini, Holman en Arp. Overigens heeft collega Martini hier ook al vragen over gesteld, dus dank ook voor het aanjagen ervan. Noud Dumoulin (VVD).

Geef GroenLinks een opening en ze willen gelijk dat de overheid het overneemt. Zo kennen we GroenLinks. In hun ijver worden ze alleen overtroffen door Hart voor Den Haag, die inderdaad vragen heeft gesteld met de niet subtiele titel 'Den Haag koop stadsverwarmingsnet van Eneco terug!'. Maar mijn vraag is dan: waar moeten ze dat dan van betalen? Want we hebben al een reservering voor € 30 mln. Vincent Thepass (GroenLinks). Dit is allereerst een onderzoeksmotie om de boel in beeld te brengen. We hebben een minister van Klimaat en Groene Groei. Misschien kent u haar wel. Dat is Sophie Hermans. Die heeft juist ook EBN aangewezen als partij die in lokale publieke warmtebedrijven kan participeren, om met rijksgeld lokale netten op te kopen. Dus ik zou bijna willen zeggen - ik krijg het 73

bijna niet uit mijn mond: dank, VVD-minister, om EBN zo te positioneren. Dus we gaan onderzoeken wat er nodig. We gaan kijken wat voor een bedrag daarbij nodig is. Daar kan juist dat staatsbedrijf EBN onder leiding van VVD-minister Hermans een interessante rol in gaan spelen. De voorzitter. We spreken hier via de voorzitter. Noud Dumoulin (VVD). Als ik het goed heb is in de antwoorden op de vragen van de heer Martini aangegeven dat die hele rol van EBN bij het opkopen of niet opkopen van die Eneconetten nog wordt uitgezocht. Dus lopen we hier niet erg op de troepen vooruit en geven we niet een beetje een onderhandelingspositie ten opzichte van Eneco weg als we nu een motie aannemen? Vincent Thepass (GroenLinks). Nee, absoluut niet, want nogmaals, we trekken hier geen conclusies. We zien alleen dat je 21.000 warmteaansluitingen hebt in Den Haag, die het bedrijf dat ze nu heeft, wil verkopen. Als je echt regie wil hebben, dan wil je wel in je warmtestrategie uiteindelijk kijken hoe je op termijn dat inderdaad kan gaan aantrekken. We trekken hier niet per se conclusies openbaar over een prijs of over hoe we dat precies moeten gaan doen, maar we gaan het wel onderzoeken. En ja, EBN, nogmaals, dat is onder minister Hermans. In haar plan is dat die partij uiteindelijk, wat haar betreft, die lokale netten kan opkopen. Dat is een kans die we volgens mij niet moeten mislopen.

Juist ook voor de businesscase van zo'n warmtebedrijf is het heel interessant om te kijken of je die bestaande netten kan aantrekken. Daarom is het heel logisch om dit onderzoek nu al te doen, zodat we op een later moment niet achter de feiten aanlopen. Leonie Gerritsen (PvdD). Is het niet een beetje voorbarig om dit al te onderzoeken voordat we als raad hebben vastgesteld wat de doelen nou eigenlijk zijn van zo'n publiek warmtebedrijf, hoe dat eruit moet dan gaan, wat de risico's zijn? Is het niet een beetje snel en veel om meteen ook dit er alweer bij te gaan onderzoeken? Vincent Thepass (GroenLinks). Nee, wat mij betreft niet, om twee redenen. Een. We hebben nu dat nieuws van Eneco dat zij willen werken aan het verkopen van die netten. Er is één publieke partij die het kan kopen, dus we zijn goed gepositioneerd. Maar je wil wel alvast kijken wat de mogelijkheden zijn en wat er nodig zou zijn. Voor een deel gaan we dat niet in beeld kunnen brengen, maar voor een deel wel. Volgens mij hebben we met eerdere moties als raad en ook met het voorliggende raadsvoorstel als volgende stap, best duidelijk aangegeven wat de doelen zijn van het bedrijf. We willen duurzame lokale bronnen, we willen zorgen dat we vanuit het lokale publieke belang namens onze bewoners daar als gemeente goed op kunnen sturen en we willen de betaalbaarheid borgen.

Vanuit die uitgangspunten kunnen we natuurlijk met het raadsvoorstel vandaag een volgende stap richting die uitwerking zetten. De voorzitter. Door de heer Thepass, daartoe gesteund door de heer Martini, mevrouw Holman, mevrouw Arp en mevrouw Gerritsen, wordt het volgende amendement (E.A GL) voorgesteld: Amendement E.A GL Borg zeggenschap gemeente in PIW De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van Publiek Integraal Warmtebedrijf. Besluit om het volgende punt aan het besluit toe te voegen: III 1. Voor oprichting en deelname aan PIW is borging van directe zeggenschap op de volgende onderdelen een voorwaarde: bronnenstrategie, investeringsplan, wijzigingen statuten, het businessplan, oprichten nieuwe rechtspersonen, bestuursinstructies en benoemen algemeen directeur en voorzitter raad van commissarissen; 74

2. Dit wordt geborgd via prioriteitsaandeel (waaronder bij de bronnenstrategie en investeringsplan) dan wel via versterkte meerderheden vastgelegd in de statuten in de vorm van unanimiteit van aandeelhouders; Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Thepass, daartoe gesteund door de heer Martini en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (E.1 GL) ingediend: Motie E.1 GL Verken aankoop Eneconetten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van publiek integraal warmtebedrijf Overwegende, dat: ▪ Den Haag de regie wil pakken voor duurzame en betaalbare collectieve warmte door er weer een publieke nutsvoorziening van te maken; ▪ die regie nog effectiever te voeren is is als de gemeente en het PIW op termijn de grootschalige collectieve netten in de stad in handen krijgt (naast kleinschalige netten in handen van bewoners).

Constaterende, dat: ▪ Eneco heeft aangekondigd de netten te willen verkopen aan een publieke partij; ▪ EBN (potentiële deelnemer van het publieke warmtebedrijf) goed gepositioneerd is voor het ophalen van rijksfinanciering voor het overnemen van bestaande netten; ▪ de minister van klimaat en groene groei bovendien heeft aangegeven het als (een deel van de) rol van EBN te zien om bestaande netten die nu nog in private handen zijn, op termijn over te nemen en in publieke handen te brengen. Verzoekt het college: ▪ onderzoek te doen naar de kosten van en de randvoorwaarden waaronder overname van de Haagse Eneco-stadsverwarmingsnetten mogelijk is en de resultaten daarvan, al dan niet vertrouwelijk, aan de raad voor te leggen; ▪ hierbij de rol van de op te richten PIW te betrekken, met bijzondere aandacht voor de rol die EBN kan spelen bij het ophalen van financiering uit het rijk. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Ik geef nu het woord aan een lid van de meest linkse coalitie ever, hoorde ik net, de heer Martini. Constant Martini (Hart voor Den Haag). De vraag is natuurlijk: wat is links en wat is economisch verstandig? Maar dat zijn twee andere zaken. Voorzitter.

125 jaar geleden - ter geruststelling van mijn fractie: ik was er toen nog niet - was de gemeenteraad een stel ondernemende stadsbestuurders die de problemen in de stad te lijf gingen. Het elektriciteitsbedrijf, het GEB, werd opgericht door de raad. Later volgde nog de gemeentelijke waterleiding, het gemeentelijk gasbedrijf, een gemeentelijke giro en de HTM. Dat was pas een ondernemende raad die voor de bedrijven en voor de bewoners nutsvoorzieningen realiseerde waar de bevolking wat aan had. 110 jaar leverde het GEB stroom en het leverde gedurende al die jaren ook winst op voor de gemeente Den Haag. Ik verwijs hier kortheidshalve even naar het boek Het licht zal nooit uitgaan van Kanneworff en Postma. 75

Vandaag staat de raad weer voor zo'n keuze. Gaan we onze bedrijven, onze ondernemingen in de stad en de bevolking een betaalbare nutsvoorziening geven? Als het aan Hart voor Den Haag ligt wel. Hoe? Nou, niet via het voorstel zoals het nu voorligt vanuit het college, want dat zien we meer als een vluchtscenario uit de verantwoordelijkheid, met als mogelijk effect - en dat is natuurlijk veel belangrijker - dat straks onze bevolking tientallen of honderden procenten meer gaat betalen voor haar warmte-energie. Dat kan natuurlijk niet. Er moet bij wet een publiek bedrijf komen. Ik moet daarvan zeggen dat ik tot voor kort eigenlijk dacht dat we met een publiek bedrijf in Den Haag bedoelden - dat las ik ook in Binnenlands Bestuur - een gemeentelijk bedrijf. Maar dat vond het college toch niet. Het moest een publiek bedrijf zijn. Het wil geen gemeentelijk bedrijf. Ze willen wel een energietransitie, maar geen instrument hebben. Ze willen wel betaalbare tarieven, maar geen instrument daarvoor. Ze willen wel van het gas, maar geen instrument daarvoor. Wel duurzame bronnen, maar geen instrument daarvoor. Nee, nee, nee, niks doen, we willen wel praten, maar uitvoeren, daar nemen wij geen verantwoordelijkheid voor. Ik vind dat zelf persoonlijk duikgedrag. Ik vind dat je krachtig voor je bevolking moet zorgen dat je de doelstellingen die in het collegevoorstel staan, moet willen waarmaken.

De minimale zeggenschap waar het college nu voor gaat is eigenlijk gewoon € 30 mln. weggeven aan een belegger. Het is gewoon een investering, speculeren in een bedrijf van bijleg. Daar zit niemand op te wachten. Hart voor Den Haag wil een honderd procent gemeentelijk nutsbedrijf. Helaas blijkt daar geen meerderheid voor te zijn. Dus we moeten kijken hoe we daar verandering in kunnen brengen. Het is inderdaad - ik dank collega Thepass en de andere fracties - zo dat er een aantal wijzigingen moesten komen, die, als ze aangenomen worden, tot gevolg hebben dat zeggenschap in belangrijke mate weer terugkomt bij de gemeente. Daarmee biedt dat ons ook een mogelijkheid om ons te behoeden voor onbetaalbare energierekeningen. Ik zal niet ingaan - de heer Thepass heeft het op een uitstekende manier verwoord - op wat alle voordelen zijn van het verbeteren van de structuur van het Publiek Integraal Warmtebedrijf. Zijn en ons amendement, daar waar de prioriteitsaandelen het beslissende element in zijn en ons echt zeggenschap geven, is natuurlijk second best, maar zoveel beter dan het collegevoorstel. Zelf wil ik een amendement indienen over de klantenraad. Dat luidt: in de statuten van het PIW wordt opgenomen dat er een klantenadviesraad komt die gevraagd en ongevraagd advies kan uitoefenen. Dit is mede ingediend door de heer Thepass. Ik heb een viertal moties.

De eerste motie is ook gezamenlijk met GroenLinks. Die heet Geld is kostbaar en verzoekt het college advies in te winnen bij de BNG voordat het overgaat tot definitieve financiering van het PIW. De tweede motie gaat over kaveluitgifte. Noud Dumoulin (VVD). Begrijp ik de heer Martini goed dat hij met heel veel woorden zegt dat hij wil kijken of we geld kunnen lenen voor die € 30 mln. inleg? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Er zijn veel mogelijkheden om investeringen te financieren. Je kunt dat door leningen doen. Je kunt dat door allerlei vormen van uitgiftes doen. Er zijn heel veel varianten voor om dat te doen. Het is niet zo eenvoudig als: we halen € 30 mln. uit onze kas en stoppen dat in het aandelenkapitaal. Dat is ook financieren, maar zo hoeft het niet. Het gaat er dus om dat de BNG, die zich ook bezighoudt verder in dit land met hoe ze dit soort bedrijven moet financieren, ons maar moet adviseren over welke mogelijkheden er zijn. Want het is in mijn ogen te makkelijk om maar gewoon die € 30 mln. uit het Enecofonds te halen. Die gelden kunnen namelijk heel goed gebruikt worden op een andere manier. Als we het via een leningsconstructie doen of in combinatie daarmee, dan is dat veel voordeliger voor onze stad. Noud Dumoulin (VVD). De heer Martini en ik zijn het met elkaar eens dat we met die € 30 mln. heel veel andere nuttige dingen kunnen doen.

Maar ik vind het moeilijk om te overzien wat een andere constructie gaat doen in het grote geheel van een begroting of de financiën van de gemeente. Ik zou wel de wethouder van Financiën willen vragen om haar appreciatie van deze motie dan. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik ben ook benieuwd naar wat de wethouder Financiën vindt, maar daar ga ik niet over. 76

Ik ga gewoon verder met de motie Kaveluitgifte. Die verzoekt het college zo veel mogelijk eigen gemeentelijke criteria te gebruiken bij het uitgeven van warmtekavels. In de derde motie, Geen belangenverstrengeling bij nutsbedrijf PIW, verzoek ik het college bij de verdere inrichting van het PIW alleen met partners te werken die geen belanghebbende in de uitvoering zijn en zeggenschap hebben in het warmtebedrijf. Dat licht ik toe. NetVerder is een commerciële partij. Het is weliswaar een dochter van Stedin, maar dat doet er niet toe. Dan moet Stedin er zelf maar in gaan zitten als publiek bedrijf. Het kan niet zo zijn dat een marktpartij een bijzondere bevoordeling krijgt bij het aanbesteden van netten. De laatste motie is In, aan en voor Den Haag. Die verzoekt het college ervoor zorg te dragen dat het hoofdkantoor van het nieuwe PIW ook inderdaad in Den Haag gevestigd wordt. Tot slot. De heer Thepass maakte een opmerking over de aankoop van de Eneconetten. Kijk, het is in de markt. En je zult het niet geloven, maar dan moet je af en toe iets doen, als je denkt dat het je belang is, zou ik tegen de heer Dumoulin willen zeggen. Dan moet je van de gelegenheid gebruik maken. Dan kan je 21.000 aansluitingen kopen. Het is een rendabel bedrijf. Ook een PIW is op zich een rendabel bedrijf. Vincent Thepass (GroenLinks). Dank voor de bijdrage van collega Martini.

Op heel veel punten werken we samen, maar, zoals de heer Martini weet, niet als het gaat over die motie over NetVerder. Wat GroenLinks betreft is het gewoon, als dochter van Stedin, publiek. Dat is wat ons betreft geen discussie. Maar in het dictum geeft de heer Martini aan dat je niet een partner mag zijn als je geen belang hebt bij de uitvoering van het bedrijf. Het lijkt me toch dat elke partner, zeker de gemeente zelf, dat toch heeft? Hoe duidt collega Martini dat? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Iedereen heeft natuurlijk een belang. Het zit eigenlijk op de definitie van een publieke onderneming, een publiek bedrijf in dit geval. Stedin vind ik wel, de provincie zou het ook zijn, Gasunie ook, maar niet een dochter die gewoon in de markt opereert en die in mijn ogen dan een voorsprong heeft op de andere marktpartijen, waardoor geen eerlijke aanbesteding of offerteproces kan plaatsvinden. Vincent Thepass (GroenLinks). Dat standpunt ken ik en dat is gewoon een verschil van inzicht. Maar als ik nu naar de tekst van de motie kijk, dan lees ik het alsof geen partner belang mag hebben bij de uitvoering. Daar lees ik dan ook de gemeente in. Los van dat wij denken dat NetVerder wel degelijk publiek is, vind ik dat wel verwarrend in het dictum. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Een commercieel bedrijf heeft een winstoogmerk.

De andere partijen hebben dat in principe niet. Omdat het een monopolie betreft, vind ik ook dat er geen commerciële partij in betrokken moet zijn. Noud Dumoulin (VVD). Eigenlijk roept de heer Martini toch op om niet met NetVerder verder te gaan? Wat blijft dan over van het voorstel van het college? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Het voorstel van het college is, zeker als onze amendementen en moties aangenomen worden, een voertuig om een goed Publiek Integraal Warmtebedrijf te maken. Maar het is nog beter als op een gegeven ogenblik daar geen commerciële partners in zitten en dat daar, gedurende het proces dat toch nog niet is afgerond, een andere publieke partner wordt gevonden, zoals de provincie of TenneT of Gasunie en verzint u maar, allemaal overheidsbedrijven. Noud Dumoulin (VVD). Ik zou zeggen, stem dit dan gewoon weg in plaats van nu er mogelijk mee in te stemmen en dan erop te vertrouwen dat we nog wel even kunnen bijsturen met een motie. Stem dan gewoon tegen. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ja, dat had ook gekund. Maar ja, wij zijn constructief, wij bouwen graag mee aan de toekomst van de stad Den Haag, in dit geval met een publiek bedrijf wat de

77

belangen van de bevolking het beste kan behartigen. Ik geef alleen maar iets in overweging: gooi een commerciële partij eruit en neem een andere publieke partij. De voorzitter. Laatste keer, meneer Dumoulin. Noud Dumoulin (VVD). Dat kan je constructief noemen. Je kan ook zeggen: op goed geluk en we zien het later wel. Zo ken ik Hart voor Den Haag eerlijk gezegd niet. Hinke de Groot (CDA). Ik heb nog een vraag over de motie Kaveluitgifte. Die verzoekt ook om geen onomkeerbare stappen te nemen en criteria te stellen voor het aanwijzen van warmtekavels. Ik vraag me een beetje af wat die motie toevoegt. In juni 2024 hebben we al de motie aangenomen Gedragen besluit voor aanwijzing warmtekavels. In de afdoening heeft het college al toegezegd dat er een raadsvoorstel komt en er dus geen onomkeerbare stappen worden genomen. Dus wat voegt deze motie toe? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik wilde eigenlijk garanderen dat behalve de, ik geloof, vijf voorwaarden die het Rijk stelt aan de uitgifte van een warmtekavel, ook de gemeente de ruimte heeft om er nog twee te ontwikkelen. Dat heb ik hier bij elkaar gebracht om dat even te accentueren. Met name de discussie over de warmtebronnen is hier natuurlijk van belang geweest. Hinke de Groot (CDA). Als ik de heer Martini goed begrijp, wil hij extra criteria stellen.

Ik zie die alleen niet terug in het dictum, in ieder geval niet in het dictum dat ik voor me heb van het RIS. Constant Martini (Hart voor Den Haag). De bedoeling is dat alle criteria die toegepast kunnen worden op een warmte-uitgiftekavel, gebundeld bij elkaar komen, zodat wij kunnen zien welke criteria het college wel en niet gehanteerd heeft bij het uitgeven van de warmtekavel. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw De Groot. Hinke de Groot (CDA). Vindt de heer Martini nog wel dat wij eerst als raad moeten beslissen over de criteria? Of vindt de heer Martini dat het college dat moet doen? Want dan snap ik de motie beter. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Wat ik wil is dat wanneer het college een uitgifte gaat doen van een warmtekavel, alle criteria die toegepast kunnen worden er staan, evenals waarom het college van bepaalde criteria wel of niet afwijkt. De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door de heer Thepass, wordt het volgende amendement (E.B HvDH) voorgesteld: Amendement E.B HvDH Publiek Integraal Warmtebedrijf (PIW). De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van Publiek Integraal Warmtebedrijf (PIW). Besluit om: Toevoegen van een nieuw 4e punt, ▪ IV In de statuten wordt opgenomen dat er een klantenadviesraad komt die gevraagd en ongevraagd advies kan uitoefenen.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Martini worden de volgende moties (E.2 HvDH en E.5 HvDH) ingediend: 78

Motie E.2 HvDH Geen belangenverstrengeling bij nutsbedrijf PIW De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van voorstel Publiek Integraal Warmtebedrijf. Overwegende, dat: • de wet zal voorschrijven dat er publieke integrale warmtebedrijven gevormd moeten worden met daarin tenminste 51 procent van de zeggenschap bij publieke organisaties c.q. bedrijven moet zijn; • het voorstel van het college 2 andere partners uit te nodigen, te weten EBN een rijks bedrijf en NetVerder B.V. een commerciële werkmaatschappij van Stedin; • het college wil dat elke partij 1/3 e van de aandelen, dus zeggenschap, krijgt; Het een vreemde mix is van een commerciële participatie in een publiek warmte bedrijf • het geen 100% publiek bedrijf zal zijn; • er voldoende kennis en capaciteit is om uit de markt andere bedrijven offerte te doen en NetVerder geen voorrangspositie te geven.

Constaterende dat: • NetVerder met 33,3 % van de aandelen een belangrijke bepalende stem kan krijgen in de nieuwe vennootschap; • de beoogde commerciële partner een direct commerciële belangen heeft bij het aanleggen van en het verstrekken van consultancy; • de kans op belangenverstrengeling groot is en in ieder geval niet uit te sluiten; Verzoekt het college; • bij de verdere inrichting van het PIW alleen met partners te werken die geen belang hebben bij de uitvoering van de werkzaamheden van het warmtebedrijf, En gaat over tot de orde van de dag. Motie E.5 HvDH Kaveluitgifte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van voorstel Publiek Integraal Warmtebedrijf. Overwegende, dat: ▪ de gemeente in het kader van de Warmtewet warmtekavels kan aanwijzen en uitgeven; ▪ de Wcw (Wet collectieve Warmte) stelt eisen m.b.t. duurzaamheid, leveringszekerheid en betaalbaarheid aan publieke warmtebedrijven waaraan kavels worden toegewezen door de gemeente; ▪ het PIW dat in Den Haag actief wordt, te maken krijgt kaveluitgifte. Constaterende, dat: ▪ nog geen zicht is welke voorwaarden en eisen de gemeente zal stellen aan de uitgifte van warmtekavels.

Verzoekt het college: ▪ de raad te betrekken bij het vormen van een richtinggevend kader voor het vaststellen van de warmtekavels en voorafgaand daaraan neemt het college geen onomkeerbare stappen in het vaststellen van criteria voor warmtekavels.

79

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door de heer Thepass, worden de volgende moties (E.3 HvDH en E.4 HvDH) ingediend: Motie E.3 HvDH Geld is kostbaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van voorstel Publiek Integraal Warmtebedrijf. Overwegende, dat: ▪ het college voornemens is om 30 miljoen euro uit de Enecoreserves te halen, ten einde dat te storten in het aandelenkapitaal van de op te richten PIW; ▪ deelname in het aandelenkapitaal van een bedrijf verschillende financieringsmogelijkheden kent; ▪ in het raadsvoorstel geen volledige overzichten noch adviezen zijn verstrekt over welke financieringsmodellen toepasbaar kunnen zijn. Constaterende, dat: ▪ onze eigen BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) actief is op het terrein van financieringen van en advies over o.a. warmtebedrijven en gemeentelijke deelname. Verzoekt het college: ▪ voordat het een besluit neemt over de definitieve besteding van middelen voor een deelname in een PIW, advies bij de Bank Nederlandse Gemeenten in te winnen over de diverse mogelijkheden van financiering van het aandelenkapitaal en dit met de raad te bespreken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie E.4 HvDH In, aan en voor Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van voorstel Publiek Integraal Warmtebedrijf. Overwegende, dat: ▪ het PIW een Haags nutsbedrijf is, dat in de gemeente Den Haag in eerste instantie alleen en later wellicht gedeeltelijk in de regio, zijn hoofdactiviteit zal hebben. Constaterende, dat: ▪ het bedrijf een economische toevoeging aan de structuur van de stad is en direct werkgelegenheid genereert op het gebied van netwerkdesign, aanleg en onderhoud van netten. Verzoekt het college: ▪ ervoor zorg te dragen dat de vestigingsplaats de gemeente Den Haag is en dat de uitvoerende werkzaamheden ten goede komen van de Haagse werknemers en Haags bedrijfsleven. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Noud Dumoulin (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD wil vooruit met een toekomstbestendige warmtevoorziening in Den Haag. Vooruit naar warmte die duurzaam is, die bijdraagt aan comfortabele Haagse huizen en die goed is voor de Haagse portemonnees. Mijn fractie is daarom blij dat de raad nu 80

kan debatteren over de PIW. Dat geeft gelegenheid om samen te zoeken naar oplossingen die bijdragen aan een gedegen voorstel en een breed draagvlak voor een ingrijpende beslissing. Het grote aantal moties en amendementen getuigen van die zoektocht. Of dat draagvlak er ook is, moet nog blijken. Want in de commissie waren er nog legio vragen. En terecht, dit voorstel stelt namelijk voor € 30 mln. te reserveren voor de uitwerking van één scenario op een heel dunne basis. Of € 30 mln. überhaupt voldoende is, blijft afhankelijk van externe factoren en er is geen plan b. Daarnaast noemt het voorstel nog meer risico's, waaronder imagoschade voor de gemeente, onvoldoende capaciteit en kennis en afhankelijkheid van rijksregelingen. Dit alles baart ons zorgen. Wat dreigt is een complexe kluwen die moet worden ontward. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college om in de verdere uitwerking van de businesscase van het PIW alle financieringsbronnen, risico’s en mitigerende maatregelen in kaart te brengen en uit te werken in een integrale financiële onderbouwing en een uitgewerkt risicodossier. De motie wordt mede ingediend door mevrouw De Groot van het CDA. Nogmaals, we willen vooruit, maar het moge duidelijk zijn dat we nog te weinig informatie hebben om te bepalen of het voorkeursscenario van het college ook echt het beste is voor de Hagenaar.

Bovendien is de timing niet opportuun met de verkiezingen in maart. Het college zou nu niet een koers moeten uitzetten, maar ruimte en informatie moeten geven voor op de onderhandelingstafel. Dat betekent een uitgewerkte businesscase van meerdere scenario's, zodat er ook wat te kiezen blijft. Daarom het volgende amendement: 'Besluit om dictum I als volgt te wijzigen: I. in te stemmen met nadere uitwerking van een lokaal Haags Publiek Integraal Warmtebedrijf, waarbij zowel de uitwerking samen met de potentiële partners NetVerder en EBN als de uitwerking samen met HVC worden uitgevoerd'. De voorzitter. Door de heer Dumoulin wordt het volgende amendement (E.C VVD) voorgesteld: Amendement E.C VVD Spreid je kansen, ook met warmte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Publiek integraal Warmtebedrijf (RIS322480) Besluit om dictum 1 als volgt te wijzigen: •

I. in te stemmen met nadere uitwerking van een lokaal Haags publiek integraal warmtebedrijf, waarbij zowel de uitwerking samen met de potentiële partners Netverder en EBN als de uitwerking samen met HVC wordten uitgevoerd;

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Dumoulin wordt de volgende motie (E.6 VVD) ingediend: Motie E.6 VVD Werk risico’s uit voor een warmtebedrijf De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Publiek integraal Warmtebedrijf (RIS322480), Constaterende dat: • het college voornemens is dertig miljoen te reserveren voor een publiek integraal warmtebedrijf (PIW); • er verschillende risico’s zijn verbonden aan het voorstel, waaronder het aantal aansluitingen per jaar, de afhankelijkheid van landelijke regelingen en mogelijke imagoschade bij het stoppen van het project.

81

Overwegende dat: • het PIW een langjarig, complex project is; • in het voorstel geen mitigerende maatregelen voor de geschetste risico’s zijn uitgewerkt en geen exitstrategie is opgenomen; • de PIW een complexe financiële structuur zal hebben, bestaande uit een combinatie van gemeentelijke financiering, bijdragen van partners, subsidies, leningen en inkomsten uit warmtelevering. Verzoekt het college om: • in de verdere uitwerking van de businesscase van het PIW alle financieringsbronnen, risico’s en mitigerende maatregelen in kaart te brengen en uit te werken in een integrale financiële onderbouwing en een uitgewerkt risicodossier. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Het CDA is voorstander van het overstappen naar nieuwe vormen van warmte en energie om van het gas af te gaan, maar het moet wel realistisch en doordacht zijn. De financiële risico's van het oprichten van een Publiek Integraal Warmtebedrijf zijn enorm voor de gemeente. Dat hebben we vaker gezien bij majeure projecten met veel gemeenschapsgeld. Want weet u nog in 2017? We gingen een overkluizing realiseren over de Utrechtsebaan, met een heel mooi groen park, wat een kleine € 5 mln. zou gaan kosten. Helaas, dat bleek later toch iets tegen te vallen. De teller tikte door naar € 38 mln.

en het blijkt nog steeds een buikpijndossier. Ik noemde het al in de commissie. In 2014 waren er plannen voor een prachtig Onderwijs en Cultuur Complex, hier een stukje verderop van het stadhuis. Kosten in 2014 waren geraamd op € 177 mln. Helaas, ook dat bleek later tegen te vallen. De teller tikt nog steeds door en we hadden een raadsenquête over Amare. Nu zijn we in 2025. We willen een Publiek Integraal Warmtebedrijf realiseren. Kosten: € 30 mln. van de Enecomiddelen. Wat gaat de teller zijn na 2030? Dat vraagt het CDA zich nog steeds af. Want het lijkt onschuldig: € 30 mln. reserveren en nog niet definitief uitgeven. Tegelijkertijd hebben we ook als gemeente de juiste verwachtingen te scheppen bij partijen zoals NetVerder en EBN. De Enecomiddelen zijn ook niet oneindig. € 30 mln. reserveren voor een Publiek Integraal Warmtebedrijf betekent dat je het niet kunt besteden aan het isoleren van woningen of renteloze leningen bijvoorbeeld. Laat dan nou een van de weinige maatregelen zijn in de duurzaamheidstransitie waar iedereen in de stad en deze raad het over eens is dat het een goed idee is, maar waar we de ambities jaar op jaar niet halen, terwijl het juist wel heel goed voor klimaat en portemonnee is.

We zullen de voorstellen steunen van collega's die het proces zorgvuldiger kunnen maken, maar uiteindelijk zien we liever eerst een degelijke risicoanalyse met beheersmaatregelen, voordat we akkoord gaan met het reserveren van € 30 mln. en 'we zien nog wel even hoe we omgaan met de financiële risico's'. Het moet uiteindelijk wel realistisch en doordacht zijn, want het gaat om gemeenschapsgeld van ons allemaal. Yousef Assad (D66). Voorzitter. De energietransitie is in volle gang en Den Haag moet daarin voortvarend blijven handelen. Niet alleen om onze stad schoner en toekomstbestendiger te maken, maar vooral ook om ervoor te zorgen dat de Hagenaren van morgen kunnen leven, wonen en werken in een gezonde en duurzame omgeving. De mogelijke investering in een publiek warmtebedrijf is daarbij een belangrijke stap. De afgelopen periode zijn verschillende scenario's onderzocht en zorgvuldig met elkaar vergeleken. Nu ligt er een voorkeursoptie van het college: het oprichten van een nieuw warmtebedrijf in samenwerking met EBN en NetVerder. Deze keuze biedt duidelijk kansen. Ze geeft ons meer sturingsmogelijkheden, invloed op risicofactoren en een betrokken echt Haags bedrijf dat zich wil verbinden aan een lange termijn. Tegelijkertijd zien wij ook de financiële risico's die met deze optie gepaard gaan.

Juist omdat het succes van dit project belangrijk is voor de energietransitie en voor het vertrouwen van onze inwoners, moeten we deze stap zorgvuldig zetten. Het uiteindelijke investeringsbesluit komt later naar de raad. Op dat moment moet de volgende raad de risico's volledig transparant en onderbouwd kunnen 82

afwegen. Voor D66 is het daarom noodzakelijk dat er voordat een investeringsbesluit aan de raad wordt voorgelegd, een second opinion op de businesscase wordt uitgevoerd door een externe, onafhankelijke deskundige. Mijn fractie dient daarom de volgende motie in: verzoekt het college ervoor te zorgen dat, voordat het definitieve investeringsbesluit tot oprichting of deelname van de gemeente Den Haag in het PIW aan de raad wordt voorgelegd, een second opinion op de businesscase wordt uitgevoerd door een externe, onafhankelijke deskundige, en deze second opinion integraal aan het raadsvoorstel toe te voegen. Noud Dumoulin (VVD). Vertrouwen is goed, controle is beter. Dus voor mij is een second opinion een mooi voorstel. Maar wat nou als die specialist zegt: niet doen, wat hier ligt is gewoon niet goed doordacht of niet voldoende? Yousef Assad (D66). Dat zijn wat-alsvragen en daar waag ik me niet aan op dit moment. We moeten dit stap voor stap doen. Er ligt nu een raadsvoorstel. Laten we het afwachten. Het is niet zwart-wit, wat als. Laten we deze stap bij het behandelen van het raadsvoorstel nemen en die vraag dan ook beantwoorden. Noud Dumoulin (VVD). Het is natuurlijk wel een heel relevante wat-alsvraag. Want wat als dat zo blijkt en we moeten weer helemaal terug naar start? Dan moeten we andere opties gaan uitwerken.

Is het niet verstandig om dan een alternatief klaar te hebben, bijvoorbeeld iets met de HVC-optie? Wat vindt de heer Assad daarvan? Yousef Assad (D66). Het is natuurlijk gek als je nu een voorkeur hebt voor EBN en NetVerder en tegen hen zegt dat je mogelijk met ze wil samenwerken, en dan tegelijk ook HVC gaat onderzoeken. Dat gaat natuurlijk niet. Honderd procent zekerheid ga je niet hebben, al helemaal niet in de politiek en vooral niet met dit soort grote projecten. Je kan er wel alles aan doen om ervoor te zorgen dat je tot een goed besluit komt. Dat is, denk ik, wat we doen, ook met een second opinion. We moeten durven keuzes te maken. Dit is er zo een. Ik merk bij de VVD nog wat terughoudendheid. Als we echt willen dat onze bewoners betaalbare en betrouwbare warmte krijgen, neem dan deze stap en stem voor dit raadvoorstel. De voorzitter. Meneer Dumoulin, laatste keer. Noud Dumoulin (VVD). Hartstikke mooi dat D66 zo vooruit wil, maar toch ook een beetje op de rem. Want zo lees ik de motie toch wel. Een second opinion is een extra stap die naar mijn weten niet staat beschreven in het Beleidskader verbonden partijen. Dus ik proef wel een beetje bij D66 twijfel of dit de juiste keuze is. We kunnen het hebben over risico's nemen, maar je kan risico's natuurlijk ook mitigeren. Daar is voor mij een alternatieve keuze een hartstikke mooie oplossing voor.

Laten we niet te moeilijk doen. Den Haag is gewoon een grote stad met veel huishoudens die allemaal warmte moeten hebben. Het is dus echt niet zo dat ze gaan zeggen: laat maar zitten. We hebben een hartstikke mooi aanbod. Dat mogen we ook wel uitstralen in de onderhandelingen. Yousef Assad (D66). Een rem is als partijen vandaag tegen dit raadsvoorstel stemmen. Dat is een keiharde rem. Dat is gewoon: ik heb geen boodschap aan waar we naartoe willen met deze energietransitie. Wij gaan vandaag voor dit voorstel stemmen, omdat we durven deze keuze te maken. Die is moeilijk, maar we durven het wel. Met een motie, met een second opinion, samen met de collega's. Maar wat de VVD doet, is keihard aan de handrem trekken, want ze stemmen tegen. En wat is het alternatief? Helemaal niets. Wat heeft de stad daaraan? Helemaal niets. Maar we stemmen gewoon tegen. Zeg dat dan gewoon. Dat is een handrem. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Om collega Assad te helpen: we hebben natuurlijk de motie Geld is kostbaar. Dus die als-danvraag kan rustig opgelost worden, want dan vragen we aan de BNG een hele lijst met adviezen hoe de financiering kan plaatsvinden. Daarmee is de angst van de heer Dumoulin in ene keer van de tafel. Het ziet er heel goed uit als ook de VVD voor die motie zou stemmen. Maar misschien denkt u daar anders over, meneer Assad. 83

Yousef Assad (D66). Ik vind collega Martini vandaag bijzonder goed presteren. Dank voor deze aanvulling! De voorzitter. Dat hoort hij ongetwijfeld graag. Hinke de Groot (CDA). Ik ken de heer Assad en de D66. We werken vaak samen op het gebied van energietransitie, maar ook financiën. Het moet goed in elkaar zitten en we moeten risico's zo veel mogelijk mitigeren. Het CDA vindt echt dat we stappen moeten nemen in de warmtetransitie, maar we hebben ook eerder gezegd: werk niet op één spoor. Er zijn meerdere opties mogelijk. We kiezen nu al voor een optie, terwijl de risico's heel groot zijn. Hoe kijkt D66 daarnaar? Yousef Assad (D66). Het is niet zo dat deze raad over een nacht ijs is gegaan. We hebben hiervoor een onderzoeksfase gehad. Ik kan me nog herinneren dat we vorig jaar daar heel veel over hebben gesproken in de commissie. We hadden allerlei varianten. We hebben daar indicatoren op gehad. We hebben extern onderzoek gehad. We hebben erover gesproken. Het is op een gegeven moment klaar. Op een gegeven moment is het doorpakken, zeggen: jongens, het kan wel. Dat is de insteek, met positivisme, optimisme. Dat doen we wel. Daarom dienen we ook een motie in voor een second opinion. Dus we blijven nog steeds goed kijken.

Maar jongens, laten we een beetje durf en ambitie tonen in plaats van alleen maar terughoudend en bang te zijn en zeggen: we moeten dit onderzoeken en dat onderzoeken. Laten we een keer keuzes maken met zijn allen. Hinke de Groot (CDA). Interessant dat de heer Assad keuzes noemt. Want we hebben debatten gehad over een aantal andere punten, waar er juist geen keuzes waren en geen inhoudelijke uitwerking. Neem bijvoorbeeld de juridische en technische uitgangspunten voor de warmtenetten. Die weten we nog niet. Hoe gaan we de lokale bronnen ondersteunen? Dat weten we nog niet. Hoe gaan we om met koudere temperatuurbronnen? Allemaal inhoudelijke dingen die we niet weten, maar we gaan wel vast kiezen voor de vorm van een Publiek Integraal Warmtebedrijf. Is dat niet de verkeerde volgorde? Moet je niet eerst weten wat je inhoudelijk wil regelen en vervolgens kijken welke vorm erbij past? Yousef Assad (D66). Dat is het tragische: je kunt nooit alles weten. Want als dat kon, konden we altijd heel goede beslissingen nemen die nooit een negatief gevolg zouden hebben, waarvan we achteraf denken: oei, dit hadden we anders moeten doen. Ik vind en mijn fractie vindt dat we op dit moment genoeg weten. Er ligt een basis. Ik ga geen vraag terug stellen, want ik weet dat dat niet de bedoeling, maar ik leg 'm wel hier neer.

Wat is het alternatief van de partijen die vandaag tegenstemmen dan? Wat is het verhaal naar de stad? 'Ja, meneer en mevrouw, wacht u even op uw betaalbare warmte, we moeten eerst gaan onderzoeken.' Dat verhaal kan ik niet verkopen aan de stad. Kom op! Laten we een keer beetje doorpakken. Hinke de Groot (CDA). Laten we inderdaad vooral doorpakken op de inhoud. We weten niet alles. Maar we hebben het gezien bij dossiers als Amare. Dat liep in de honderden miljoenen. We hebben het gezien bij de overkluizing. De heer Assad doet alsof we nu een garantie geven op betaalbare warmte, terwijl we weten dat we minstens het dubbele al nodig hebben uit eigen vermogen. Geen idee waar dat vandaan moet komen. Dus welke verwachtingen creëren we naar de stad? Hoe gaan we de € 57 mln. realiseren? Ik ben heel benieuwd hoe D66 daarnaar kijkt, want ik zie er totaal geen onderbouwing van. Dan gaan bij mij alle alarmbellen van Amare af. Yousef Assad (D66). We komen er niet uit. Natuurlijk zullen er vraagtekens blijven. Dat zal altijd zo zijn. Maar we weten op dit moment genoeg. We hebben hier heel vaak over gesproken. Er zijn verschillende onderzoeken geweest. We hebben een duidelijk raadsvoorstel. Er komt nog een terugkoppeling. Er komt een investeringsbesluit. Dan kunnen we het er nog eens over hebben. Wij dienen vandaag een motie in voor een second opinion. Maar neem die stappen één voor één.

Doe dat gewoon. Maar wat ik vandaag hoor, is alleen maar vertraging. We durven niet, we hebben heel veel onzekerheden, we kunnen niet en het zal weer uitlopen op Amare. Als we iedere keer dat gaan horen,

84

dan komen we geen stap verder. Daar geloof ik echt niet in. Sorry, maar mijn fractie gelooft daar niet in. De voorzitter. U was aan het eind van uw betoog gekomen? Yousef Assad (D66). Nee. De voorzitter. O, gaat u rustig door. U heeft alle tijd. Yousef Assad (D66). De woordvoerders weten het. U ziet de energie en de inhoud. Dit is zeer goed voorbereid door mijn collega, fractievertegenwoordiger Marco Swan, die daar zit. Hij is de woordvoerder Duurzaamheid in de commissie. Ik wil vanaf deze plek mijn waardering en dank uitspreken voor deze voorbereiding. Dank je wel, Marco. De voorzitter. Door de heer Assad wordt de volgende motie (E.7 D66) ingediend: Motie E.7 D66 Externe toetsing business case PIW De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Publiek integraal Warmtebedrijf (RIS322480).