RIS324266 Notulen van de raad van 13 november 2025

Mevrouw Holman zegt het eigenlijk zelf al: het is misschien een beetje een papieren oplossing. Zo percipieer ik het in ieder geval wel. Wat gaat dit nou daadwerkelijk oplossen? Moeten we dan niet ook iets minder gaan doen? Anders worden die raadsvoorstellen alleen maar groter, groter en groter en lost het niet veel op. Janneke Holman (PvdA). Zoals ik ook in de commissievergadering zei: we hebben dit bijvoorbeeld ook gedaan - het is een beetje een ongelukkige vergelijking - bij duurzaamheid en als we het hebben over herinrichting van de openbare ruimte en straten. Op een gegeven moment hebben we als raad met elkaar gezegd dat we structureel moeten kijken naar hoe duurzaamheid wordt meegenomen in de 33

plannen. Zo zie ik het ook voor me met het bestrijden en voorkomen van dakloosheid. Het zal per plan heel erg verschillen. Er zijn heel veel plannen. Ik noem bijvoorbeeld de preventieaanpak van het college. Die is prachtig, maar dat gaat niet specifiek over het bestrijden of voorkomen van dakloosheid en dat had er eigenlijk wel in moeten zitten. Dat is er één. Maar het gaat ook om heel veel plannen rond ruimtelijke ordening en woningbouw. Rutger de Ridder (VVD). Dus dan krijgen we een raadsvoorstel over een gebouw. Dan zegt het college: er komen hier 200 woningen. Dat zorgt dat hier 200 mensen kunnen wonen, dus die 200 mensen hoeven dan niet op straat te wonen. Dat is toch een beetje gek? Ik wil het niet heel erg platslaan en niets afdoen aan uw intenties. Alleen zie ik dat het niks extra's oplevert. Janneke Holman (PvdA). Ik denk dat het wel iets gaat opleveren. Ik ben het overigens wel eens met de heer De Ridder dat we nog even echt moeten kijken hoe dit precies vorm kan krijgen. Moet je nou bij elk nieuwbouwproject altijd een soort van obligate paragraaf opnemen waarin dezelfde drie zinnen staan over: hier zitten zoveel sociale woningen? Dat is ook niet de bedoeling. Toch vind ik het echt de moeite waard om goed te kijken hoe we dit op zo'n manier kunnen doen dat het ook echt eraan bijdraagt.

Ik noem heel veel verschillende beleidsterreinen - onderwijs is er ook zo een dat belangrijk is voor het bestrijden en voorkomen van dakloosheid - waar dat nu niet genoeg op het vizier staat van het college om er een plan voor uit te werken: hoe kunnen we dit gaan aanpakken in de verschillende raadsvoorstellen en beleidsnota's? Ik moet nog het dictum voorlezen: roept het college op raadsvoorstellen en nota's op alle relevante beleidsterreinen voortaan te voorzien van een paragraaf met hoe het voorstel bijdraagt aan de bestrijding en het voorkomen van dakloosheid. De motie is mede ingediend namens mevrouw Verduin van D66, mevrouw Butt van GroenLinks en de heer Mahmood van DENK. Rutger de Ridder (VVD). Mevrouw Holman zei net dat het misschien niet een obligate paragraaf moet worden, maar in haar motie zegt ze wel daadwerkelijk: iedere keer een paragraaf toevoegen. Is het dan niet slimmer om aan het college te vragen om bij ieder raadsvoorstel een manier te vinden hoe we voldoende aandacht besteden of iets dergelijks? Want nu wordt het obligaat. Dan krijg ik een raadsvoorstel: 200 sociale huurwoningen bouwen, 200 mensen die niet op straat wonen. Ja, oké. Janneke Holman (PvdA).

Ik ben natuurlijk allereerst benieuwd naar de reactie van het college, want ik kan me voorstellen dat het best ingewikkeld is omdat alle collega's elkaar even moeten aankijken: o jee, wat moeten we allemaal gaan doen? Dus dat allereerst. Ten tweede … Wat was mijn ten tweede? Ik had een heel goed punt. Het was een kort nachtje. Ik vind dus dat we dit in ieder geval in gang moeten zetten en moeten proberen. Ik weet niet of dat tot het einde der tijden moet, tot de dakloosheid is opgelost. Ik vind het in ieder geval de moeite waard om dit een tijd te proberen - laten we zeggen twee jaar - en om dan eens te kijken of het eraan heeft bijgedragen. Want als we het niet doen, dan doen we ook niks en verandert er ook niks in deze raad en in het stadhuis in den brede. De voorzitter.

Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door mevrouw Verduin en mevrouw Butt, wordt de volgende motie (C.5 PvdA) ingediend: Motie C.5 PvdA Doorbraak op dakloosheidsbestrijding De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 13 november 2025, ter bespreking van het afrondend debat over dakloosheid: Constaterende dat: • de uitkomst van de Ethos-telling laat zien dat er een doorbraak nodig is op het bestrijden en voorkomen van dakloosheid in onze stad en we met prioriteit werk te maken van Wonen Eerst; • bijna alle beleidsterreinen direct of indirect onderdeel kunnen zijn van die doorbraak, maar aandacht voor dakloosheid tot nu toe alleen een plek heeft in beleid specifieke beleid rond de Maatschappelijke Opvang en Wmo. 34

Van mening dat: • het belangrijk is dat vanuit ieder beleidsterrein dat aan de bestrijding en het voorkomen van dakloosheid raakt, wordt meegenomen en meegewogen hoe het beleid bijdraagt aan de bestrijding en het voorkomen van dakloosheid en Wonen Eerst, om zo tot een gemeentebrede doorbraak te komen; • het daarom waardevol is om in ieder relevant beleidsstuk (raadsvoorstellen en beleidsnota’s) een paragraaf op te nemen wat de impact is op het bestrijden en voorkomen van dakloosheid. Te denken valt aan beleid en plannen rond stadsontwikkeling en wonen, welzijn, onderwijs, volksgezondheid, armoede, werk, zorg, jeugd, buitenruimte en veiligheid. Roept het college op: • raadsvoorstellen en nota’s op alle relevante beleidsterreinen voortaan te voorzien van een paragraaf met hoe het voorstel bijdraagt aan de bestrijding en het voorkomen van dakloosheid. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De techniek werkt als vanouds. Het is verschrikkelijk dat mensen buiten slapen. De VVD wil dat we echt werk maken van de aanpak van dakloosheid, maar dan niet onder het mom 'zachte heelmeesters, stinkende wonden'. Het idee zou moeten zijn: aanpakken, niet aanmodderen.

Dat betekent vanuit de VVD-optiek dat we mensen perspectief willen bieden, de kansen uit hen halen, ook als het even mis is gegaan in het leven. Dat betekent snelle huisvesting, een kort en hevig programma om problemen te tackelen en echt aan het werk gaan met deze mensen. We hebben daar ook al eerder in een actieplan aandacht voor gevraagd. Als die mensen dan goed zijn aangepakt, als die mensen alles weer helemaal op de rit hebben: terug de maatschappij in, alle kansen pakken en alle talenten uitvoeren die ze hebben. Maar dan moeten we ook met elkaar zeggen dat we in de openbare ruimte handhaven daar waar nodig. Het is namelijk niet uit te leggen aan bijvoorbeeld hondenbezitters, zoals we hebben gehoord in de inspraak, dat er in onze bosjes mensen niet alleen slapen maar ook hun behoefte doen en die honden daar doodziek van worden bijvoorbeeld. Het roept onveiligheid op. Het is onveilig, het is vervelend. Daar moeten we echt wat aan doen. Robin Smit (PvdD). Ik snap het punt dat de heer De Ridder hier inbrengt, dat het voor de hondenbezitters vervelend is dat honden ziek worden van het eten van ontlasting. Maar honden kunnen ook ziek worden van ganzenpoep die ze eten. Ze kunnen ook ziek worden van andere dierlijke ontlasting die overal ligt of andere dingen die mensen rond laten slingeren zoals zwerfvuil. Ik ben benieuwd hoe de VVD dat dan wil aanpakken.

Rutger de Ridder (VVD). Wij hebben een plagenaanpak zoals u weet. Mijn collega Evan Clark heeft daar in de commissie Leefomgeving voldoende aandacht aan besteed. De andere collega's doen dat ook. Het zijn de zeven Haagse plagen, waarvan ganzen er ook een zijn. Maar dat is een heel ander onderwerp. We hebben het hier over mensen die niet buiten mogen slapen en die niet buiten hun behoefte moeten doen. Ik vind, en de VVD vindt, dat je moet handhaven, juist vanwege die onveiligheid en juist ook om onze viervoeters - u weet, ik heb er twee - te beschermen. Robin Smit (PvdD). De heer De Ridder begint nu over de aanpak van plagen; het is maar hoe je het wil benoemen. Maar bijvoorbeeld de wilde eend is geen plaagdier, neem ik aan, bij de VVD. De wilde eend kan behoorlijk ziekmakers met zich meenemen voor honden. Ik ben dus benieuwd hoe we die dan in de toekomst aanpakken. Rutger de Ridder (VVD). Ik weet niet waarom meneer Smit hier het debat zou willen verbreden naar de eenden. We hebben de inspreker duidelijk gehoord over wat er in onze Haagse bosjes, in onze parken gebeurt. We weten het, want we zien het allemaal. Er staat daar tentje na tentje na tentje. Dat is 35

verschrikkelijk en dat zijn meneer Smit en ik eens. Alleen kan je dan niet denken: we doen de ogen maar dicht, we handhaven maar niet, we laten het maar gaan. De VVD vindt dat verkeerd. We vinden dat een verkeerd signaal naar de mensen in de stad. We vinden het een verkeerd naar alles en iedereen. Daarom moeten we het daar echt gaan aanpakken en niet laten aanmodderen. De VVD roept op tot aanpakken; dat zei ik al. Daarom dien ik samen met mijn collega Minke Hofstra, normaal gesproken de woordvoerder, en mevrouw Verdonk van Hart voor Den Haag de motie Stop het gedogen van buitenslapen in. Caroline Verduin (D66). Ik snap op zich de vraag van de heer De Ridder wel. Waarom richt u zich hier dan zo specifiek op die dakloze mensen en waarom wilt u die beboeten? Ik vraag me dus heel erg af wat de heer De Ridder verwacht dat dit voorstel om te stoppen met gedoogbeleid concreet gaat opleveren, Rutger de Ridder (VVD). Ik ben blij dat mevrouw Verduin zo eager is. Ik wilde de motie ook nog even voorlezen, maar u heeft al een schot voor de boeg gelost. Het gaat ons om het volgende. Ook al is een situatie nog zo erg, je moet niet het dan maar laten gaan en onze regels maar aan onze laars lappen. Wat dat betreft volgen wij de lijn van de burgemeester: alleen beboeten als het daadwerkelijk om overlast gaat. Maar je moet wel mensen aanspreken en zeggen: dit is niet de bedoeling.

Je moet wel zorgen dat er alternatieven zijn. De VVD heeft plannen ingediend om ook op andere plekken in de stad - in de commissie hebben we daar volgens mij een interessant debat over gevoerd - locaties te gaan organiseren zodat we die mensen snel kunnen oppakken en ze met een kort programma weer op de rit kunnen brengen. Daarom zeg ik 'zachte heelmeesters, stinkende wonden'. Je moet ook hard kunnen ingrijpen. Caroline Verduin (D66). Over de opvang ben ik het helemaal met de heer De Ridder eens. Daar heb ik misschien ook nog wel een vraag over. Maar realiseren de heer De Ridder en de VVD zich wel dat, wanneer u wel besluit om verder te gaan beboeten, de grote problemen nog groter kunnen worden en de schulden zich kunnen opstapelen? Hoe kijkt de VVD daarnaar? Rutger de Ridder (VVD). Daarom is het ook een totaalpakket waarin je daadwerkelijk iets met mensen moet doen. Wij zien eigenlijk alleen maar de gedachte: die mensen zijn zielig. Dat zijn ze in sommige gevallen ook zeker. Maar wij zien een college en ook D66 en andere partijen die zeggen: nou ja, oké, handje vasthouden en we hopen dat het overgaat. Wij zeggen: nee, niet alleen handje vasthouden, maar met die mensen aan de slag. Dat verdienen die mensen. Al deze mensen hebben talenten die ze voor deze stad of ergens anders kunnen inzetten.

Dáár is de VVD voor, maar dat betekent wel dat je een beetje duidelijk en een beetje hard moet zijn. De voorzitter. Mevrouw Verduin, laatste keer. Caroline Verduin (D66). De heer De Ridder ziet ook dat dit college een opvang heeft gerealiseerd dat heel erg lijkt op wat voorgesteld in het actieplan, behalve dat het niet plaatsvindt langs het Prins Clausplein maar in de stad, namelijk Perspektywa. U noemde al het brengen van perspectief. Bent u daar op bezoek geweest? Vindt u ook niet dat dit juist precies datgene is waar u naar op zoek bent: mensen helpen naar een baan, naar een toekomst of anders terug naar het land van herkomst bijvoorbeeld? Rutger de Ridder (VVD). Ik ben op zoek naar een college dat daadwerkelijk niet wegkijkt, niet wegkijkt in onze parken, in onze bossen, in de Scheveningse Bosjes, waar je aan de lopende band tentjes ziet, waar je aan de lopende band verschrikkelijke situaties ziet. Ik zie een college dat, misschien wel vanuit de beste bedoelingen - dat geloof ik best wel - denkt: ach die mensen, ach wat zielig allemaal. En ja, dat is soms het geval, maar je moet ook hard en duidelijk zijn. Je moet met die mensen aan de slag gaan en dan perspectief bieden, maar wel met zowel vriendelijkheid als duidelijkheid.

Ik dien de motie in: van mening dat er maatregelen mogelijk zijn om op een menselijke manier om te gaan met buitenslapers, waaronder die omschreven in het plan niet langer wegkijken bij 36

buitenslapers, verzoekt het college te stoppen met gedogen van het buitenslapen, en daarvoor benodigde maatregelen in het eerste kwartaal van 2026 aan de raad voor te leggen. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door mevrouw Hofstra, wordt de volgende motie (C.11 VVD) ingediend: Motie C.11 VVD Stop het gedogen van buitenslapen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van Voortgangsrapportage Aanpak dakloosheid 2024 beleidskader Den Haag geeft Thuis (RIS322995). Constaterende dat: ● het volgens de Haagse APV niet is toegestaan om in de openbare ruimte buiten te slapen; ● er de afgelopen jaren steeds meer tentjes in groengebieden te vinden zijn, waar mensen zonder onderkomen leven; ● er ook een toename is van buitenslapers in de stad, zowel op straat als in portieken, garages en trappenhuizen; ● het college het buitenslapen actief gedoogt door niet te handhaven, maar het zelfs te laten faciliteren met water, voedsel en het verstrekken van tentjes na de NAVO-top.

Overwegende dat: • het slapen tentjes in groengebieden of in portieken slecht is voor de mensen die buitenslapen, daar het risico’s met zich meebrengt voor hun gezondheid, welzijn en veiligheid en de aansluiting met het normale leven en de kans op werk in de weg staat; • de bewoning van Haagse groengebieden leiden tot ernstige vervuiling van de groengebieden; • de buitenslapers ook de sociale veiligheid bedreigen. Van mening dat: • er maatregelen mogelijk zijn om op een menselijke manier om te gaan met buitenslapers, waaronder die omschreven in het plan “niet langer wegkijken bij buitenslapers” (RIS318469). Verzoekt het college: • te stoppen met gedogen van het buitenslapen; • daarvoor benodigde maatregelen in het eerste kwartaal van 2026 aan de raad voor te leggen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Mijn fractie had afgelopen maandag schriftelijke vragen gesteld over de overlast van daklozen op Scheveningen en in het Zuiderpark. Deze vragen breng ik nu in, zodat er sneller een antwoord komt en sneller een aanpak kan starten. U heeft de inspreker van vandaag gehoord. Dat was geen nieuw signaal. Als raad ontvangen we al jaren signalen over dit soort situaties en er gebeurt niets. Een uitzondering was de NAVO-top. Toen kon er ineens van alles. Ik heb een paar vragen.

Is het waar dat er nog steeds een gedoogbeleid wordt gevoerd door de boswachters en boa's? Is er al eens gehandhaafd en op welke gronden, behalve dan bij de NAVO-top? Hoeveel processenverbaal zijn er gemaakt? In de commissievergadering vond de wethouder het zielig voor de honden dat ze ziek werden van menselijke ontlasting. Ik vraag me af of het hele college daar op zo'n manier naar kijkt. Het is tijd voor een integraal plan om de verloedering door tentbewoning tegen te gaan. Daarom heb ik de volgende motie.

37

De voorzitter. Een interruptie van de heer Smit. Robin Smit (PvdD). Eigenlijk meer een punt van orde. Ik zat even te zoeken naar de vergaderafspraken, maar ik krijg ze niet zo snel naar boven. Het is toch zo dat als je schriftelijke vragen stelt, je niet vervolgens een ander raadsinstrument inzet? De voorzitter. Ze zijn nog niet ingediend. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ze zijn nog niet formeel ingediend. Daarom hebben we gekozen voor deze snelle manier, zodat er een snelle aanpak kan volgen. Sorry als ik mij wat ongelukkig uitdrukte. Dan de motie. Het college wordt verzocht een integraal plan van aanpak op te stellen voor zowel Scheveningen als het Zuiderpark, gericht op gerichte inzet van handhaving en politie, het beëindigen van structurele overnachtingen in parken, snelle opvolging van meldingen en duidelijke communicatie naar de buurt en een combinatie van hulpverlening én stevig optreden bij herhaaldelijke overlast, en binnen twee maanden de raad te informeren over de directe maatregelen die op korte termijn effect zullen sorteren. Deze motie is medeondertekend door de heer De Ridder van de VVD en de heer Kaptheijns van de PVV. Tot slot. Nu er hoogstwaarschijnlijk extra geld komt voor de aanpak van dakloosheid, wil mijn fractie zeker weten dat er prioriteiten worden gesteld, prioriteiten voor doelgroepen die écht een huis nodig hebben.

Zoals slachtoffers van huiselijk geweld; mevrouw Faïd had het daar ook al over. Werkende mensen; de heer Kaptheijns had het daar al over. En burgers van Den Haag, en vooral níét aan mensen die zonder enige verblijfstitel hier in het land en in Den Haag zijn. Besturen is ook keuzes durven maken. Graag een reflectie van de wethouder. De voorzitter. Door mevrouw Verdonk, daartoe gesteund door de heer Kaptheijns en de heer De Ridder, wordt de volgende motie (C.12 HvDH) ingediend: Motie C.12 HvDH Aanpak daklozenoverlast, o.a. op Scheveningen en het Zuiderpark De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van de Commissiebrief inzake Voortgangsrapportage Aanpak dakloosheid 2024 beleidskader Den Haag geeft Thuis (RIS322995). Overwegende dat: • Bewoners van Scheveningen al lange tijd ernstige overlast ervaren door daklozen in de Scheveningse Bosjes, met tentjes, vervuiling en intimiderend gedrag. • Het Zuiderpark inmiddels met vergelijkbare overlast kampt. • Het huidige gedoogbeleid niet werkt en bewoners zich onvoldoende gehoord voelen. • Onze parken veilig, schoon en toegankelijk moeten zijn voor bewoners, recreanten en gezinnen. Verzoekt het college: 1.

Één integraal plan van aanpak op te stellen voor zowel Scheveningen als het Zuiderpark, gericht op: o gerichte inzet van handhaving en politie; o het beëindigen van structurele overnachtingen in parken; o snelle opvolging van meldingen en duidelijke communicatie naar de buurt o een combinatie van hulpverlening én stevig optreden bij herhaaldelijke overlast.

38

2. Binnen twee maanden de raad te informeren over de directe maatregelen die op korte termijn effect sorteren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Er zijn meer dan 7.000 dakloze mensen geteld in de regio Den Haag, waaronder meer dan 1.000 kinderen. Deze cijfers zijn deze raad ongetwijfeld bekend. Meer dan 5.000 mensen vallen volledig buiten het bereik van de aanpak tegen dakloosheid en 3.000 dakloze mensen zijn zelfs jonger dan 27 jaar. De resultaten van de ETHOS-telling, de nieuwste telling van dakloze mensen, hebben ons allemaal opnieuw met de neus op de feiten gedrukt. Alles wat het realiseren van sociale en betaalbare huizen tegenhoudt, draagt bij aan deze crisis. Wat mijn fractie betreft moeten we alle middelen aangrijpen en mogelijkheden verkennen die ervoor kunnen zorgen dat mensen een dak boven hun hoofd krijgen. Dat betekent ook lef tonen en wegen verkennen die misschien onbewandeld zijn, maar wel nodig zijn om echt te gaan verkennen. Als we het hebben over een crisis, moeten we het ook hebben over nieuwe maatregelen die recht doen aan de crisis.

Daarom dien ik mede namens mijn fractiegenoot Vincent Thepass en Janneke Holman van de Partij een motie over leegstaande panden in, met de volgende verzoeken: een maximumtijd te introduceren voor leegstaande kantoren of bedrijfspanden van uiterlijk twee jaar voor het herontwikkelen van de panden (met de mogelijkheid van differentiatie tussen types panden), uiterlijk bij het verstrijken van deze termijn deze panden te herbestemmen naar een functie wonen of maatschappelijk indien mogelijk en met uitzondering van winkelplinten, en instrumenten ter stimulans van het tijdig transformeren van bedrijfspanden tot woningen en tegen het speculeren op leegstaande bedrijfsruimte uit te werken. Rutger de Ridder (VVD). 'Een maximumtijd te introduceren'. Dat is toch wel heel heftig. We zijn in afwachting van een leegstandsverordening en allerlei dingen die nog komen. Waarom wacht u daar niet even op? Hera Butt (GroenLinks). Wat mijn fractie ook heel heftig vindt, is de dakloosheid en de mensen die op straat slapen. Wat mijn fractie betreft, moet dit echt zo snel mogelijk gebeuren en had het allang in gang gezet moeten worden. We gaan het zeker ook meenemen bij de leegstandsverordening, maar dit is ook echt wel het moment om hier aandacht voor te vragen. Rutger de Ridder (VVD).

Maar dan is het toch gewoon een lege huls? Want dan gaat het college dit toch al uitvoeren? Mevrouw Butt zit nota bene zelf met haar partij in dit college, straks met drie man sterk in die gecombineerde club. Dan gaat dat toch gebeuren, als dit zo'n idee is? Hera Butt (GroenLinks). Ik hoop het. Mijn fractie hoopt natuurlijk dat dat gaat gebeuren, maar op dit moment is dat niet zo. Dit zijn duidelijke verzoeken richting het college om dat te doen, maar op dit moment is dat niet zo. Ik ben blij dat de VVD de verwachting heeft en ik hoop echt dat ze uitkomt. De voorzitter. Meneer De Ridder, laatste keer. Rutger de Ridder (VVD). Dan het tweede verzoek: uiterlijk bij het verstrijken van deze termijn de panden te herbestemmen. Dan gaan we in sneltreinvaart hier allerlei herbestemmingen doen. Heeft mevrouw Butt enig idee hoelang dat gemiddeld genomen ongeveer duurt? Gaan wij dan zelf ontwikkelen of gaan we dan onteigenen? Want dan zijn we nog een jaar of vijf, zes verder. Wat is nou de effectiviteit van deze maatregel volgens mevrouw Butt? Hoeveel tijd gaat dit schelen? Hera Butt (GroenLinks). Natuurlijk, dit kost tijd, maar dit is wel een maatregel die we nu moeten oppakken.

Wat mijn fractie betreft is het niet uit te leggen dat er mensen op straat slapen, dat vrouwen in een gewelddadige situatie blijven hangen omdat ze bang zijn voor bijvoorbeeld dakloosheid met eventuele kinderen, omdat er in onze stad nog steeds bedrijfspanden jaren leegstaan, soms tien jaar, 39

soms twee jaar. In mijn ervaring hebben we het hier al drie en een half jaar over dakloosheid terwijl al die panden nog steeds leegstaan. Mijn fractie kan dat niet verkopen, niet uitleggen aan dakloze mensen of mensen in gevaarlijke situaties. Ja, dit is misschien een extreem ding om te doen omdat we dit nooit eerder hebben gedaan, maar het is wel nodig. We hebben nu echt een crisis bereikt met meer dan 7.000 dakloze mensen. Mijn fractie neemt dat serieus. Dit kan heftig zijn. We hebben het niet over onteigening; we hebben het over herbestemmen. Als vervolgens een eigenaar besluit om door te verkopen, is dat natuurlijk een vrije keuze. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Klopt het dat er nog een motie Bedrijfspanden in leegstandsverordening van GroenLinks, ondertekend door een aantal andere partijen, openstaat? Hera Butt (GroenLinks). Ja, dat klopt. Die is van mijn collega en die staat nog open. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Is het dan niet handig om eerst de afdoening daarvan af te wachten? Hera Butt (GroenLinks). Die motie gaat niet over hetzelfde als die ik nu heb ingediend. Die gaat echt over iets anders. Dit is heel duidelijk een oproep richting het college om hier zo snel mogelijk werk van te maken. Fatima Faïd (HSP). Ik had nog even een vraagje. Als we moeten onteigenen, is GroenLinks daar dan voor? Hera Butt (GroenLinks).

Dat ligt nu niet op tafel wat GroenLinks betreft. Maar mijn fractie vindt het volgende wel wenselijk. Op het moment dat het bijvoorbeeld nodig is om als gemeente als eerste een bepaald pand op te kopen, willen we het college daar wel toe stimuleren. Maar onteigenen ligt nu niet op tafel wat GroenLinks betreft. Fatima Faïd (HSP). Bedankt voor de beantwoording. Nee, dat snap ik, maar dat was de vraag niet. De vraag is: als we moeten onteigenen omdat dat wel nodig is en dan op tafel ligt, is GroenLinks dan voor? Stel dat we een motie indienen om te gaan onteigenen, stemt u dan voor? Hera Butt (GroenLinks). Dat moeten we dan op dat moment bekijken. Maar als ik de vraag nu moet beantwoorden, dan is het antwoord nee. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Nog even over die andere motie. Die is van maart en spreekt uit dat de raad uiterlijk in Q2 geïnformeerd wordt over de leegstand en over maatregelen om bedrijfspanden te benutten voor andere doelen in plaats van voor leegstand. Maar die motie is nog steeds afgedaan. Wat vindt u dan van de actieve houding van dit college? Hera Butt (GroenLinks). Dat is natuurlijk niet oké. Ook mijn fractie vindt het niet oké dat die nog steeds niet is afgedaan. Zeker het feit dat volgens mij de hele raad ziet dat we nu echt met een crisis te maken hebben, allang met een oplopende crisis te maken hebben, is natuurlijk kwalijk.

Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Als je als coalitiepartij al een tweede motie moet indienen om de afdoening van een eerste motie voor elkaar te krijgen, waar zijn we dan mee bezig met dit college? Hera Butt (GroenLinks). Ik begrijp de positie van Hart voor Den Haag. Ik ben ook blij dat Hart voor Den Haag dit vraagstuk zo urgent vindt en ook ervaart. Voor mijn fractie is het echt een tweede motie. Ze liggen wel in het verlengde van elkaar, maar wat mijn fractie betreft gaat dit nog echt een stuk verder en zouden we dit zo snel mogelijk, hopelijk met een raadsmeerderheid, opgepakt willen zien door dit college, met spoed. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Verdonk.

40

Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). De motie is van maart. In juli is het tussenbericht geweest. Het is nu november. Wanneer denkt u dat deze motie, die u nu gaat indienen, afgedaan gaat worden? Hera Butt (GroenLinks). Ik hoor allemaal antwoorden op me heen. Wat mijn fractie betreft had dit allang al moeten gebeuren. Dat wij een motie hierover moeten indienen, is natuurlijk heel jammer. Wij vinden dat we deze richting op moeten; vandaar ook deze motie voor, zou je kunnen zeggen, tot op zekere hoogte bijsturing. Wat mijn fractie betreft zou dit gewoon morgen in gang gezet moeten worden. Ik hoop dus echt dat het zo snel mogelijk gebeurt. Wat mijn fractie betreft zou het morgen ook eigenlijk te laat zijn, als we kijken naar de mensen die buiten slapen. Rutger de Ridder (VVD). Ik ga even door waar mevrouw Faïd is gebleven. De motie zorgt dat er iets herbestemd is, dus het wordt dan wonen. De leegstand blijft dan hetzelfde. Mevrouw Butt gaat dan niet onteigenen, dus verandert er niks. Dat klopt toch? Hera Butt (GroenLinks). Dat is een voorspelling van de VVD en die houd ik graag bij de VVD. De VVD denkt dat vastgoedeigenaren die nu met een bedrijfspand zitten straks bij een bestemming wonen helemaal niks daarmee kunnen of willen doen.

Dat zou kunnen, maar mijn fractie verwacht dat vastgoedeigenaren dan misschien denken: oké, het is een bestemming wonen en daar heb ik een ontwikkelaar voor of andere interessante partijen, corporaties en noem maar op, met wie ik misschien aan de slag kan. Rutger de Ridder (VVD). Een pandeigenaar heeft een pand dat hij leeg laat staan, want het is een bedrijfspand. Dan zegt mevrouw Butt: nu is het wonen. En dan zegt die eigenaar: jeetje, daar had ik zelf niet aan gedacht, wat een goed idee; ik ga ineens wat doen. Is dat hoe het in het hoofd van mevrouw Butt werkt? Hera Butt (GroenLinks). Volgens mij hoeven we de VVD niet meteen uit te leggen hoe marktwerking werkt. Op het moment dat bedrijfspanden een andere bestemming krijgen, zijn er ook altijd bijvoorbeeld ontwikkelaars die interesse krijgen in een bepaald pand. Dan ontstaan er wel degelijk gesprekken. Ik kom zelf ook uit het bedrijfsleven, al jaren. Marktwerking: op het moment dat dingen een andere bestemming krijgen, kunnen ook andere interesses ontstaan en andere gesprekken. De voorzitter. Meneer De Ridder, laatste keer. Rutger de Ridder (VVD). De laatste keer. Ik denk dat als er een pand leegstaat en een ontwikkelaar een leeg pand ziet staan, hij denkt: goh, ik ga eens kijken of de gemeente misschien die bestemming zou willen veranderen.

Denkt mevrouw Butt niet ook dat het meer zo gaat in de vastgoedwereld? Hera Butt (GroenLinks). Ja, het gaat ook zo. Soms lukt het vastgoedontwikkelaars en soms ook niet. Ik heb zelf ook een achtergrond in bijvoorbeeld werken voor dat soort ontwikkelaars. Soms lukt het niet om met het college, met de gemeente voor elkaar te krijgen dat de bestemming aangepast wordt. Dat kan allerlei redenen hebben. In die zin zou dit zelfs sommige ontwikkelaars blij maken. De voorzitter. Mevrouw Faïd is helemaal terug in beeld. Fatima Faïd (HSP). Deze discussie prikkelt mij natuurlijk heel erg. De voorzitter. Dat meent u niet. Fatima Faïd (HSP). Ja, ik denk echt: wat hoor ik nou GroenLinks hier allemaal zeggen? Er staan nu allemaal bedrijfspanden leeg, sommige zelfs tientallen jaren zoals u zelf ook zei. Niemand is op het idee gekomen: weet je wat, laten we dit een andere bestemming geven, want ik ben eigenaar. Niemand is daarmee gekomen. Maar u denkt dat we ineens toch in een soort lalaland gaan leven, dat we niet gaan onteigenen en daar ook niet mee gaan dreigen, en dat vervolgens die eigenaren ineens bedenken:

41

weet je wat, we gaan toch maar wonen doen. Kunt u me toch nog een beetje meenemen in deze vorm van denken van GroenLinks? Hera Butt (GroenLinks). Ik zal het nog een keer uitleggen. Op het moment dat bedrijfspanden al heel lang leegstaan en wij in een wooncrisis zitten met dakloze mensen die op straat slapen, denkt mijn fractie dat we leegstaande panden niet aan kunnen zien. Dat vindt mijn fractie ook. Als we die panden waar nu geen bestemming wonen mogelijk is omvormen naar wonen of maatschappelijk, denkt mijn fractie wel dat er meer mogelijkheden zijn voor de stad. Mogelijk ziet de eigenaar daar zelf ook kansen in of andere geïnteresseerden. Maar we denken wel degelijk dat er daardoor gesprekken gaan ontstaan en hopelijk ook woningen. Fatima Faïd (HSP). Bedankt voor de beantwoording. Kan ik dan concluderen dat u denkt dat als wij hier iets bureaucratisch veranderen, dan ineens allerlei vastgoedmensen in de stad en de hele marktwerking allemaal heel anders gaan werken - we gaan niet onteigenen, want daar bent u helemaal geen voorstander van, begreep ik nu ineens - en dat we dan ineens allemaal huizen hebben voor daklozen? Want niemand is op het idee gekomen vanuit intrinsieke motivatie om dat zelf te doen. Klopt het dan wat ik nu bedenk? Hera Butt (GroenLinks). Niet helemaal. Ten eerste heb ik aangegeven dat onteigening nu niet op tafel ligt wat GroenLinks betreft.

Dat heeft GroenLinks net aangegeven. Ten tweede: op het moment dat het aanbod verandert en bepaalde panden ineens een bestemming wonen krijgen, dan is het logisch dat de interesse van mogelijke ontwikkelaars ook verandert omdat er meer mogelijkheden zijn om ergens woningen te bouwen. Dat is wel hoe het werkt volgens mijn fractie. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Faïd, over de werkelijkheid van de wereld. Fatima Faïd (HSP). Bedankt. Nou raak ik natuurlijk weer een beetje van mijn à propos. Wat was de vraag ook alweer? Sorry, dit is nou weer niet handig, burgemeester. Nou ben ik een beetje van mijn à propos. O ja. Ehm. Nou, laat maar. Ik weet het niet meer. De voorzitter. U bedenkt het vast nog wel. Het komt goed. Dan krijgt u nog een extra beurt ook. Dan mag u nog even twee keer. Mevrouw Butt, u bent aan het einde van uw betoog? Weet u het inmiddels weer, mevrouw Faïd? Kan iemand mevrouw Faïd helpen, in de zin van: wat zou je gevraagd kunnen hebben? We gaan gauw door. O, nu weet ze het. Zo gaat het soms bij associatie. Fatima Faïd (HSP). Excuses, ik ben toch nog een beetje koortsig, merk ik nu. U staat hier eigenlijk heel lang te pleiten: we zitten in een hele grote crisis, heel veel mensen leven op straat en heel veel kinderen leven ook op straat. Dat ben ik helemaal met u eens. U staat te pleiten: het is eigenlijk onacceptabel.

Maar u wilt niet op dit moment panden onteigenen om te zorgen dat er wel huizen komen. Klopt dat? Hera Butt (GroenLinks). Als de Haagse Stadspartij vraagt of GroenLinks op dit moment wil onteigenen: nu niet. Het is niet zo dat we dat in de toekomst absoluut uitsluiten, maar op dit moment zijn we daar niet mee bezig. Dat klopt. De voorzitter. Door mevrouw Butt, daartoe gesteund door de heer Thepass en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (C.10 GL) ingediend: Motie C.10 GL Leegstand is stilstand: transformeer tegen dakloosheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van ‘Commissiebrief inzake Voortgangsrapportage Aanpak dakloosheid 2024 beleidskader Den Haag geeft Thuis (RIS322995)’. 42

Overwegende, dat: ▪ leegstand in tijden van woningnood en grootschalige dakloosheid niet uit te leggen is; ▪ het in tijden van woningnood onverantwoord is om pandeigenaren onbeperkt de tijd te geven om hun pand (al dan niet) te herontwikkelen; ▪ het maatschappelijke belang van wonen in tijden van woningnood nog zwaarder weegt dan anders. Constaterende, dat: ▪ in Den Haag nog steeds tientallen kantoren en bedrijfspanden langdurig leegstaan, soms langer dan 10 jaar; ▪ het nu gemeentelijk beleid is om dergelijke leegstand (als die al aangepakt wordt) in te zetten voor bedrijfseconomische invulling, terwijl de wooncrisis onverminderd groot is; ▪ de recente uitkomst van de Ethos-light telling opnieuw onderstreept hoe grootschalig dak- en thuisloosheid in onze stad en regio is; ▪ veel van de panden die het Straatconsulaat in de afgelopen jaren nomineerde voor de leegstandsawards, een bedrijfskundige bestemming hebben, en daarom vanuit huidig beleid niet kunnen bijdragen aan de aanpak van dakloosheid. Van mening, dat: • de wooncrisis ook om crisismaatregelen vraagt.

Verzoekt het college: ▪ een maximumtijd te introduceren voor leegstaande kantoren of bedrijfspanden van uiterlijk twee jaar voor het herontwikkelen van de panden (met de mogelijkheid van differentiatie tussen types panden); ▪ uiterlijk bij het verstrijken van deze termijn deze panden te herbestemmen naar een functie wonen of maatschappelijk indien mogelijk en met uitzondering van winkelplinten; ▪ instrumenten ter stimulans van het tijdig transformeren van bedrijfspanden tot woningen en tegen het speculeren op leegstaande bedrijfsruimte uit te werken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. De ETHOS-telling laat zien dat de dak- en thuisloosheid in Den Haag een groot, urgent en complex probleem is. We willen natuurlijk allemaal dat iedereen een veilige plek in onze stad heeft en dat we ons ontfermen over mensen die tussen wal en schip vallen. Mede door hulp van maatschappelijke organisaties hebben we bij de ETHOS-telling nu nog beter zicht op mensen die dakloos zijn, maar niet terugkwamen in de cijfers. Deze maatschappelijke organisaties en vrijwilligers zijn de oren en ogen in de samenleving. Daarom vinden we het ook belangrijk dat deze samenwerking met maatschappelijke organisaties wordt doorgezet.

We hebben daarbij nog wel de vraag aan de wethouder hoe deze samenwerking concreet vorm krijgt en hoe die wordt voortgezet door de gemeente. Graag een reactie. Het CDA krijgt veel signalen dat een toenemend aantal mensen, met name jongeren, gezinnen en vrouwen, dakloos raken. Het systeem, dat hen moet juist helpen, loopt echter vast. In de commissie hebben we daarom extra aandacht voor de problemen in het systeem, als mensen zich melden bij het daklozenloket voor ondersteuning. We zijn blij met de toezegging van de wethouder om te kijken hoe het beter kan in de zogenaamde klantreis om goed te volgen hoe iemand wordt geholpen en waar het beter moet in het systeem, zodat mensen daadwerkelijk de hulp krijgen die zij nodig hebben. Het is gemakkelijk om oplossingen te beloven of pleisters te plakken, maar het eerlijke verhaal is ook dat er helaas geen snelle of permanente oplossing is en dat we dak- en thuislozen geen huis kunnen beloven. Uiteindelijk is de oplossing dat we voor alle doelgroepen alles op alles moeten zetten in de huidige woningnood. We moeten zorgen voor doorstroming op de woningmarkt, dat er meer sociale huurwoningen beschikbaar komen, woningen bijbouwen, leegstaande panden benutten - het 43

werd al genoemd zojuist - maar ook regionaal met andere gemeenten samenwerken voor de huisvesting van dak- en thuislozen, zodat er ook echt een oplossing voor de lange termijn komt. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Om te beginnen dank aan collega Verduin voor het delen van haar ervaringen en gesprekken op dit onderwerp. Ik wens haar een fijne toekomst toe en uiteraard succes de komende periode. De ETHOS-telling laat ons weer zien hoe hardnekkig dit probleem is. Dat we met de aanpak grotere stappen moeten zetten, is een understatement. Los van het lezen van cijfers, rapporten en verhalen is het voornemen van mijn fractie om de komende periode vaker werkbezoeken af te leggen op het thema van dakloosheid, ook geïnspireerd door de verhalen van collega Verduin, om ook directe verhalen te horen en te laten bezinken op een menswaardige manier. Als je door de stad loopt, zie je het: mensen die hun nacht doorbrengen op een bankje, in een tentje of gewoon op straat. Achter elk verhaal van dakloosheid zit pijn: iemand die zijn baan kwijt is, een jongere zonder vangnet, een gezin dat tussen wal en schip valt en iemand die geen woning kan vinden. Ja, er wordt gewerkt aan oplossingen, maar zolang mensen nog buiten slapen of met kinderen in een hotel moeten wonen, doen we nog niet genoeg.

Daarom steunen wij voorstellen die gericht zijn op structurele huisvesting, preventie en menswaardige opvang. Tot slot. Ik vond het een interessante discussie over de motie van collega Butt over leegstand. Ik moet toch ook even collega De Ridder gelijk even over neveneffecten als deze motie op deze manier wordt aangenomen. Er zijn genoeg vastgoedontwikkelaars die daar misschien een woning van willen maken en twee jaar gaan wachten, maar ik kan me ook voorstellen dat heel veel maatschappelijke organisaties op zoek zijn naar een plek. Ik ben er uiteindelijk wel voorstander van dat een pand wordt herbestemd, maar ik denk ook dat het ingewikkeld wordt als de motie op deze manier wordt aangenomen. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. We zien het in onze straten en parken: dakloze mensen die veroordeeld zijn tot het leven op straat. De laatste ETHOS-telling liet zien hoe wreed deze mensonterende problematiek is. Zelfs kinderen worden hierin niet onderscheiden. In mijn inbreng focus ik me op een punt, en dat is het beboeten van dakloze mensen. Dak- en thuisloze mensen krijgen boetes opgelegd voor zaken die direct te relateren zijn aan hun dakloosheid. Het beboeten van mensen die geen ander alternatief hebben dan op straat te moeten slapen en geen middelen hebben om die boetes te betalen, brengt mensen verder in de problemen en verder in uitzichtloze situaties.

Het criminaliseren van deze mensen vanwege dakloosheid is in strijd met fundamentele mensenrechten. Het beboeten van deze mensen helpt niemand. Sterker nog, het heeft juist vele nadelen. Het kost veel geld met schaarse handhavingscapaciteit, het draagt niet bij om het vertrouwen van zorgmijders in het zorgsysteem te herwinnen en het zet onnodig druk op het rechtssysteem omdat vele boetes succesvol worden aangevochten door diverse advocaten. Dus kortom, stop ermee. Ook heeft de VN via twee speciale rapporteurs uitgesproken over het beboeten van dakloze mensen voor lifesustaining activities dat het niet alleen contraproductief werkt; het werkt stigmatiserend en schendt een grote hoeveelheid aan rechten. Laat ik duidelijk zijn dat onze fractie niet blij is als we stoppen met het beboeten, want deze mensen zijn nog steeds veroordeeld tot de straat. Maar het steekt in ieder geval een helpende hand uit naar deze mensen, die net zo zijn als jij en ik en hulp nodig hebben. Rutger de Ridder (VVD). De lijn van de burgemeester is altijd heel helder geweest: beboeten alleen bij overlast. Waarom kan de Partij voor de Dieren daar niet mee leven? Robin Smit (PvdD). Omdat de praktijk anders blijkt. Rutger de Ridder (VVD). Dan ben ik heel benieuwd wat de burgemeester zo meteen daarop gaat zeggen. Dat wachten we dan af. Ik denk dat het niet zo is.

44

Robin Smit (PvdD). Ik kan een voorbeeld geven van twee dagen geleden hierachter op de Grote Marktstraat. Een dakloze man zit daar gewoon rustig op het bankje en er staan ineens vier handhavers omheen. Die man moet zich legitimeren omdat die beste man daar gewoon zit. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Die man zat dan gewoon, maar er zijn genoeg mannen die niet zomaar zitten, die vrouwen bespugen en lastigvallen, zich aftrekken, weet ik veel wat voor toestanden allemaal. Moet er dan niet gehandhaafd worden? Robin Smit (PvdD). Dat is echt een hele andere tak van sport, want dat gaat niet over zaken gerelateerd aan dakloosheid. Dat zijn dingen die iemand überhaupt kan doen. Je hoeft niet dakloos te zijn om dat gedrag te vertonen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Even voor de duidelijkheid: deze mensen zijn wel dakloos. Die brengen de hele nacht door op een bankje in een park. Dat doen ze niet als ze niet dakloos zijn, dus het gaat wel degelijk om daklozen. Moet er dan niet gehandhaafd worden, vraag ik aan de heer Smit. Robin Smit (PvdD). Dit is heel ander gedrag wat iemand vertoont in de buitenruimte. Daar kan je zeker op handhaven. Dit is niet gerelateerd aan dakloosheid. Maar ik wil er wel afstand van nemen dat alle dak- en thuisloze mensen dit gedrag zouden vertonen. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag).

Ik vind het jammer en ik ben dat ook niet gewend van de heer Smit, maar dit is echt mensen wegzetten,' alle daklozen'. U hoort mij dat helemaal niet zeggen. Ik geef u een voorbeeld van dit soort schrijnende situaties. U bent ook altijd voorstander van het handhaven van vrouwenrechten. Nou, maak een keuze. Wat gaan we dan doen? Robin Smit (PvdD). Daar gaat mevrouw Verdonk toch echt door de rechter korte bocht, want het is niet of-of; het kan en-en zijn. Zoals ik net zei, gaat het niet om activiteiten die gerelateerd zijn aan dakloosheid waar je dan in deze casus op zou kunnen handhaven. Wat de Partij voor de Dieren betreft gaat het erom dat je niet moet beboeten om activiteiten die gerelateerd zijn aan dakloosheid: dat ze buiten slapen, maar bijvoorbeeld ook buiten hun behoefte doen. Stel dat je hier vanuit je fatsoensnormen je behoefte wil doen bij een toilet in de bibliotheek. Dat is een openbare ruimte waar je gewoon naar binnen kan. Als je daar je behoefte ook niet mag doen, waar moet je het dan doen als dakloze man of vrouw? Daar ben ik wel benieuwd naar. Rutger de Ridder (VVD). Is het niet in sommige gevallen voor dossiervorming nodig om te beboeten om uiteindelijk mensen naar zorg te kunnen dwingen? Robin Smit (PvdD). Ik snap heel goed wat de heer De Ridder hier zegt.

Maar zoals ik ook in mijn inbreng heb gezegd, zorgt het voor de lange termijn er niet voor dat deze mensen het vertrouwen terugkrijgen om uiteindelijk wel die zorg te accepteren. Je wil uiteindelijk die duurzame uitstroom en hulpverlening hebben. Rutger de Ridder (VVD). De heer Smit onderkent dus wel dat dit een manier is om dossiervorming te kunnen opbouwen en mensen uiteindelijk naar zorg te kunnen duwen als dat nodig is. Niet in alle gevallen maar als dat nodig is, de lijn van de burgemeester. Robin Smit (PvdD). Eigenlijk niet. De Partij voor de Dieren en de VVD staan wat dat betreft echt lijnrecht tegenover elkaar. De Partij voor de Dieren kiest meer voor preventief werken en de VVD voor repressief. Maar er zijn heel veel straatteams, er zijn heel veel mensen van Straat Consulaat maar ook van Barka die op de straat staan en die ook die mensen echt willen helpen naar zorg. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder.

45

Rutger de Ridder (VVD). Het gaat natuurlijk niet om de mensen die die zorg willen hebben. Daar komt het vaak wel goed mee. Daar moeten we natuurlijk van alles mee doen. Maar er zijn ook mensen die overlast veroorzaken, die geen zorg accepteren en die je toch op de een of andere manier richting die zorg moet kunnen duwen. Daar heb je dossiervorming voor nodig. Dat bent u toch met me eens? Robin Smit (PvdD). De VVD zegt hier eigenlijk dat je een boete nodig hebt voor dossiervorming, maar dat heb je natuurlijk helemaal niet nodig. Juist de mensen die op de straat staan vanuit de belangenbehartiging en de hulpverlening kennen die mensen door en door. Die weten ook exact welke mensen zorg mijden. Ze weten exact welke mensen je op wat voor manier benadert. Ze weten exact waar ze wel en niet slapen. Er zit zoveel kennis in deze stad. We moeten eens af van het wegzetten van deze mensen en zorgen dat we die mensen echt helpen. De voorzitter. Meneer Smit, was u aan het einde van uw betoog? Robin Smit (PvdD). Ik heb de motie nog niet ingediend. De voorzitter. Zo is het. U gaat ons nu niet langer in spanning houden. Robin Smit (PvdD). Ik had natuurlijk wel een hele mooie bijdrage, maar ik heb de motie nog niet ingediend.

Vandaar dat ik de motie met de titel Stop beboeten dakloze mensen indien, met als dictum: verzoekt het college dak- en thuisloze mensen niet langer te beboeten voor zaken die direct gerelateerd zijn aan hun dakloosheid, hierover de politie en gemeentelijke boa's te informeren en als gevolg hiervan alle werkinstructies die er zijn voor politie en gemeentelijke boa's hierop aan te passen. Deze motie dien ik mede in namens mevrouw Klokkenburg, de heer Mahmood, mevrouw Holman, mevrouw Arp, mevrouw Butt, mevrouw Faïd en mevrouw Verduin. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, de heer Mahmood, mevrouw Holman, mevrouw Arp, mevrouw Butt, mevrouw Faïd en mevrouw Verduin, wordt de volgende motie (C.13 PvdD) ingediend: Motie C.13 PvdD Stop beboeten dakloze mensen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 november 2025, ter bespreking van de voortgangsrapportage Aanpak dakloosheid (RIS322995).

Constaterende, dat: ▪ door een gebrek aan opvangplekken diverse dak- en thuisloze mensen veroordeeld zijn tot het buiten slapen; ▪ dak- en of thuisloze mensen boetes opgelegd krijgen voor zaken die direct te relateren zijn aan hun dakloosheid; ▪ deze boetes in het CJIB-systeem terechtkomen en bij niet-betalen worden verhoogd; ▪ de personen, voor wie het zorgaanbod niet passend is en in het verleden niet passend was waardoor zij weinig tot geen vertrouwen hebben in het zorgsysteem, niet geholpen worden met boetes en het herstel van vertrouwen in de weg staat; ▪ voor dak- en of thuisloze mensen de diverse (soms opgestapelde) boetes een weg naar herstel in de weg staat. Overwegende, dat: ▪ de gemeente Amsterdam dak- en thuisloze mensen niet langer meer beboet omdat de maatregel niet helpt en dakloze mensen juist verder in de problemen kan brengen; ▪ de gemeente Leiden dit jaar dak- en thuisloze mensen ook niet langer beboet en de aanpak gaat evalueren;

46

▪ ▪ ▪

zodra een dak- of thuisloze persoon, een huis vindt en zich inschrijft, het inningssysteem activeert en de deurwaarder voor de deur staat om de schuldenberg door opgestapelde boetes te innen; het huidige boetebeleid veel geld kost, door de gevolgen in onder andere de rechtspraak en (schuld)hulpverlening; het rechtssysteem door deze boetes extra belast, aangezien veel boetes aan dak- en thuisloze mensen succesvol zijn aangevochten door advocaten.

Verzoekt het college: ▪ dak- en thuisloze mensen niet langer te beboeten voor zaken die direct gerelateerd zijn aan hun dakloosheid, hierover de politie en gemeentelijke BOA’s te informeren en als gevolg hiervan alle werkinstructies die er zijn voor politie en gemeentelijke BOA’s hierop aan te passen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank ook aan de leden van de raad voor de gestelde vragen en de ingediende moties. Er zijn flink wat vragen gesteld en een aantal moties ingediend. Er zijn er ook een aantal voor collega Engberts en voor collega Barker, voor de burgemeester en voor collega Bruines. We staan hier dus nog wel even. Allereerst zou ik toch de woorden willen herhalen waarmee we in de commissie Samenleving elkaar in de ogen hebben aangekeken: wat een enorme urgentie blijkt uit de uitslagen van de ETHOStelling. Het is door velen van u ook al eerder aangegeven: het was geen verrassing, maar wel een schok om zwart op wit dat grote aantal te lezen, en met name het grote aantal dak- en thuisloze jongeren, dak- en thuisloze kinderen en dak- en thuisloze zwangere vrouwen.

We hebben in de commissie besproken - dat hebben wij als college ook aangegeven in de brief waarmee we de rapportage over de ETHOS-telling aan uw raad hebben aangeboden - dat dit ook echt aanleiding geeft om met grote urgentie goed naar het beleidskader Den Haag geeft thuis te kijken waar we kunnen versnellen en waar we nog doorbraken kunnen realiseren. Ook heeft uw commissie in de commissievergadering een aantal weken geleden een aantal ideeën aan de hand gedaan waarvan we hebben toegezegd er verder mee te gaan. Dan gaat het bijvoorbeeld over de uitbreiding en de verbetering van de dienstverlening. Er is een commissiebrief toegezegd voor 5 december. De communicatie naar de cliënten verduidelijken, onder andere bij advies en beschikking, omdat de Wmo ook echt een vrij duidelijk onderscheid maakt tussen een advies en een beschikking. Ik heb ook toegezegd om meteen de volgende dag ervoor te zorgen dat we de afgifte briefadres, met name in gevallen van spoed, zo snel mogelijk oppakken en dat we ook zouden tegengaan dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd. Ik heb in de commissie ook aangegeven dat er binnenkort een regionale woonzorgvisie komt en dat onze eigen woonzorgvisie ook er binnenkort aankomt. We zijn bezig met het uitvoeringsplan Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.

Ik heb in de commissie aangegeven dat ik ook gesprekken voer met de collega's van de randgemeenten over wat zij kunnen doen om dakloze mensen die in Den Haag in de maatschappelijke opvang zitten, een woning te bieden. We zijn bezig met tijdelijke huisvesting, zoals aan de Sportlaan en in SoZa. Volgende week opent er een locatie in Mariahoeve voor dak- en thuisloze jongeren. We zijn met name voor jongeren ook druk bezig. Collega Engberts zal zo meer vertellen over dat actieplan huisvesting jongeren. We zullen Kamers met Aandacht uitbreiden, het tijdelijke wonen en hospitaverhuur. Ook voor vrouwen, gezinnen en economisch dakloze gezinnen zetten wij vol in op de realisatie van meer locaties die kind- en gezinsvriendelijk zijn. We zijn nu ook een opvang aan het voorbereiden voor dakloze zwangere vrouwen. Voor de economisch dakloze mensen zijn we bezig met scenario's om de kostendelersnorm op te schorten, ook bij dreigende dak- of thuisloosheid. We hebben het in de commissie ook gehad over dat bredere loket waar mensen met allerlei vragen over wonen terecht kunnen. Moet het daklozenloket 47

nou eigenlijk niet veel bredere dienstverlening bieden? D66 heeft daar een motie over ingediend. Ik begin even, met uw goedvinden, daarmee. Dat is motie C.4, Daklozenloket wordt uitgebreid naar Wonen Eerst. Ik zou allereerst van mijn kant graag mevrouw Verduin willen danken voor alle inzet die zij heeft gepleegd in de afgelopen jaren voor dak- en thuisloze mensen, en in het bijzonder natuurlijk dak- en thuisloze EU-arbeidsmigranten. Heel veel dank daarvoor. Het is al eerder gezegd: de stad gaat u missen. Ik denk niet dat de stad op zichzelf u hoeft te missen; u blijft gelukkig onder ons. Maar de raad zal u zeker missen, en het college ook, in ieder geval ik zeker. Dus heel veel dank voor al uw inzet. Dan ga ik over naar de appreciatie van de motie. Het college onderschrijft het uitgangspunt van deze motie. Ik kan die dan ook zeker aan het oordeel van de raad laten. Ik denk dat de moties van mevrouw Klokkenburg, C.2 en C.3, daar ook een belangrijke bijdrage aan zullen leveren. Motie C.3 gaat over zelfredzaamheid van dakloze mensen. Het was een interessant interruptiedebatje tussen de heer De Ridder en mevrouw Klokkenburg over zelfredzaamheid en of we mensen aan het handje meenemen. Dat is zeker niet de bedoeling. Dat is ook niet de bedoeling van mevrouw Klokkenburg en zeker niet van het college.

Onze bedoeling is om alle dak- en thuisloze mensen, of ze nu al dak- of thuisloos zijn of het dreigen te worden, op weg te helpen naar herstel. We willen er vooral voor zorgen dat mensen weer hun eigen leven kunnen vormgeven onder een veilig dak, met een toekomst én een toereikend inkomen, want ook dat is heel erg belangrijk. Want die economisch dakloze mensen van de heer Kaptheijns zijn vaak wel degelijk werkende mensen, maar het zijn vaak dagloners. Die hebben dus helemaal geen zeker inkomen. Het zijn ook vaak mensen - dat zei meneer Kaptheijns zelf ook - voor wie het inkomen ontoereikend is om de huur te betalen. Dat is ook precies de reden waarom dit college steeds benadrukt dat het ook heel erg belangrijk is om het bestaansminimum te verhogen en ervoor te zorgen dat mensen aan het einde van de maand nog steeds de eindjes aan elkaar kunnen knopen en de huur kunnen betalen. Nick Kaptheijns (PVV). Om op die laatste zin van de wethouder terug te komen: het grote probleem is natuurlijk dat we amper beschikbare huurwoningen hebben in de stad. Dat is een heel groot probleem. Kijk alleen maar op willekeurige sites. Dan betaal je zo twee- tot tweeënhalf duizend alleen aan huur om überhaupt een woning te vinden.

Ik hoorde net de wethouder ook zeggen dat het vooral om dagloners gaat, maar we hebben ook signalen ontvangen dat het ook om tientallen mensen gaat met gewoon een vast contract zelfs en die dus echt wel een stip aan de horizon zouden moeten hebben in hun leven en die dus niet hebben. Ik zou dus wel graag gewoon willen zien dat we heel goed in kaart gaan brengen om hoeveel mensen het nou daadwerkelijk gaat. En zeker die groep, want die groep zouden we eigenlijk gewoon moeiteloos moeten kunnen helpen. Wethouder Vavier (GroenLinks). Het is zeker waar wat de heer Kaptheijns zegt. De groep dak- en thuisloze werkende mensen is een heel diverse groep. Dat zijn dagloners. Het zijn ook mensen met een vast contract. Het zijn ook mensen met een veel te laag inkomen. Ik ben heel erg blij om te horen dat de PVV hier warm lijkt te pleiten voor meer betaalbare huurwoningen of meer sociale huurwoningen. Ik denk dat dit ook weer een opsteker is voor de plannen van het college als het gaat om het realiseren van meer betaalbare huurwoningen. Want de heer Kaptheijns heeft helemaal gelijk dat op dit moment het aanbod vaak veel te hoge huren betreft, zeker. Nick Kaptheijns (PVV). Dat komt natuurlijk ook door die vreselijke wet die is aangenomen door de Tweede en de Eerste Kamer. Maar wat ik me ook een beetje afvroeg, is het volgende.

De wethouder had het net over die hele groep, maar die groep is natuurlijk ook compleet zelfredzaam. Zeker die groep die gewoon een voltijds aanstelling heeft en die vaak ook nog eens of net beneden modaal maar soms zelfs ook boven modaal verdient. Maar zelfs als je nu boven modaal verdient, kun je geen huurwoning vinden in de stad. Dat komt ook omdat je dan eigenlijk te veel verdient voor sommige woningen. Daar komen ze dan niet voor in aanmerking. Vooral die groep zit echt tussen wal en schip. Ik zou toch wel heel graag van de wethouder willen horen wat het college gaat doen om die groep tegemoet te komen. Wethouder Vavier (GroenLinks). De heer Kaptheijns stelt terecht dat de wooncrisis zeer hardnekkig en heel diep is. Dat is voor een heel erg belangrijk deel de oorzaak van zo veel dakloze mensen die wel degelijk ook een baan en een inkomen hebben. De heer Kaptheijns stelt ook terecht dat het voor een 48

heel groot deel gaat om zelfredzame mensen. Dat is precies de crux. Die zelfredzaamheid - daar is het ook in het debat vaak over gegaan - is een belangrijk onderdeel van de Wmo-toets. Als mensen zelfredzaam zijn, dan worden ze niet geregistreerd. Het is dus voor de gemeente ook heel erg lastig om goed zicht te krijgen op deze groep. Mensen registeren zich ook op allerlei plekken als woningzoekende, bij de sociale verhuurders in de regio, maar ook bij particuliere verhuurders. Het is dus heel lastig om zicht te krijgen op deze groep. De voorzitter. Voor de laatste keer, meneer Kaptheijns. Nick Kaptheijns (PVV). Maar zou er voor deze groep dan toch een soort urgentieverklaring kunnen komen? Het gaat vaak niet om een heel grote groep. Zelfs als er geen woningen beschikbaar zijn, dan kunnen we toch gaan kijken naar flexwoningen of naar iets anders. Want wanneer deze mensen permanent een dak boven hun hoofd hebben, kunnen ze vaak ook sparen en veel makkelijker uit een bepaalde penibele situatie komen. Dat is natuurlijk win-win. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat is natuurlijk de motie die de PVV zojuist heeft ingediend, maar die zal collega Engberts zo dadelijk appreciëren, want die gaat vooral over de huisvestingsverordening en al dan niet urgentie. Dus daar komt collega Engberts zo dadelijk op terug. Ik was bij de moties C.2 en C.3 van mevrouw Klokkenburg.

Deze beide moties kan het college aan de raad laten. Hiermee zullen we ook verder vormgeven aan dat bredere daklozenloket. Dan als het gaat om de maatschappelijke opvang zelf of de huisvesting van bepaalde doelgroepen zelf: mevrouw Verdonk heeft gevraagd om een reflectie op welke prioriteiten er gesteld moeten worden. Zij noemde onder anderen dak- en thuisloze vrouwen die vluchten voor huiselijk geweld, gezinnen en dak- en thuisloze werkende mensen. Voor opvang moet je Wmo-gerechtigd zijn; dat is ook een steeds terugkerend gesprek hier. Uit het debatje dat mevrouw Verdonk zojuist voerde met mevrouw Klokkenburg bleek ook dat mensen die geen verblijfsstatus hebben, niet Wmogerechtigd zijn. Maar ook in het commissiedebat heb ik aangegeven dat geen mens illegaal is. Ook zonder geldige verblijfstitel kunnen mensen wel degelijk in aanmerking komen voor noodopvang als er zwaarwegende - dat zijn vaak medische - gronden voor zijn. Dat zijn mensen die heel erg ziek zijn en die dan in het kader van de medemenselijkheid opvang krijgen. Dat is niet opvang die de gemeente organiseert. Die wordt georganiseerd door andere organisaties, zoals het Wereldhuis of STEK. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Deze wethouder is altijd voor het uitvoeren van wetten.

Alleen als het gaat om illegale mensen, dan gaat de wethouder zelf bepalen dat mensen toch een verblijfstitel hebben of hulp krijgen op basis van welke regeling dan ook. Wethouder Vavier (GroenLinks). Nee, dat is onjuist en mevrouw Verdonk legt mij ook woorden in de mond die ik niet heb gebruikt. Ik heb aangegeven dat in schrijnende gevallen deze mensen wel degelijk worden geholpen, bijvoorbeeld als mensen ziek zijn of als er andere vormen van crises aan de hand zijn, en dat deze opvang vooral wordt georganiseerd door organisaties zoals het Wereldhuis of STEK. Ze komen dus niet in de maatschappelijke opvang terecht. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). De wethouder zei net zelf: niemand is illegaal. Volgens mij is iemand zonder een verblijfstitel illegaal. Is de wethouder het daarmee eens? Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat is natuurlijk een semantisch debat. Het gaat erom dat mensen niet illegaal zijn op zichzelf. Mensen hebben geen legale verblijfstitel of legale papieren. Dat is heel wat anders. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). In de volksmond ben je dan illegaal. Dus ik vraag nogmaals aan de wethouder of zij zich gewoon aan de wet kan houden, en mensen die geen geldige verblijfstitel hebben, hebben ook geen recht op hulp, wat voor hulp dan ook.