RIS324263 Notulen van de raad van 12 november 2025

Daarom de volgende motie: verzoekt het college om snel met Billytown in gesprek te gaan over de verschillende toekomstscenario's voor deze broedplaats, met als inzet dat Billytown haar werk in Den Haag kan blijven voortzetten, medewerking te verlenen aan het nader onderzoeken van voorgedragen suggesties van deze broedplaats, bijvoorbeeld ten aanzien van alternatieve locaties voor het geval dat de uitkomst van de tender nadelig voor hen uitpakt, en de raad direct na de uitslag van de tender te informeren over de uitkomsten. Dat was mijn laatste begrotingsbehandeling. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Door de fractie van de SP, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, de ChristenUnie/SGP, Hart voor Den Haag, de HSP, Forum voor Democratie en de PVV, wordt het volgende amendement (SP.A) voorgesteld:

67

Amendement SP.A Geef meldpunt onveilige plekken meer slagkracht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 4 Openbare orde en Veiligheid ten behoeve van het afhandelen van meldingen die binnenkomen op het nog in te richten meldpunt onveilige plekken voor vrouwen, ten laste van de post onvoorzien. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de SP, daartoe gesteund door de fractie van de PvdD, wordt de volgende motie (SP.1) voorgesteld: Motie SP.1 Versterk informatiepositie huurders De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 12 november 2025 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 – 2029.

Constaterende, dat: • verschillende Haagse huurdersgroepen de afgelopen jaren hun beklag hebben gedaan over hun informatiepositie tijdens participatietrajecten met hun woningcorporatie; • de Huurders Organisatie Haag Wonen (HOHW) in een brandbrief aan de raad van 16 september 2025 aangeeft dat Haag Wonen standaard kiest voor het instellen van een klankbordgroep bij renovaties, zelfs als er al een bewonerscommissie in het complex actief is; • in de commissie Ruimte van 29 oktober 2025 door bewoners van de Zeezwaluwstraat aan de bel is getrokken over het handelen van Hof Wonen in het participatietraject over de toekomst van hun woningen; • de HOHW in de eerdergenoemde brief het college bovendien oproept om te zorgen dat er snel een nieuw Sociaal Statuut komt, waarin de positie van huurders wordt versterkt; • het huidige Sociaal Statuut pas in 2027 afloopt; • de wethouder Volkshuisvesting in de commissie Ruimte van 29 oktober 2025 heeft aangegeven in gesprek te zijn met de corporaties en huurdersorganisaties over de wijze waarop corporaties hun huurders betrekken en informeren, en in het voorjaar van 2026 de resultaten van deze gesprekken met de raad te willen delen.

Overwegende, dat: • het vanwege de ongelijke machtspositie van huurders ten opzichte van de corporaties belangrijk is dat zij van meet af aan goed worden geïnformeerd over de inhoud van de zogenaamde Overlegwet (Wet op het overleg huurders verhuurder); • het daarnaast van belang is dat huurdersgroepen op de hoogte zijn van de mogelijkheden om onafhankelijk advies en ondersteuning aan te vragen, bijvoorbeeld wanneer zij behoefte hebben aan advies over hun rechtspositie of de inhoud van bouwtechnische of financiële rapporten over hun wooncomplex.

68

Verzoekt het college: • in de lopende gesprekken met woningcorporaties en huurdersorganisaties te onderzoeken of er een gezamenlijke heldere brochure kan worden ontwikkeld over de Overlegwet, het juridische verschil tussen bewonerscommissies en klankbordgroepen en de mogelijkheid van onafhankelijke ondersteuning en advisering, die verstrekt kan worden aan alle Haagse corporatiehuurders die actief deelnemen aan een participatietraject; • eveneens in de gesprekken te onderzoeken of er eerder een verbeterd Sociaal Statuut in kan gaan dan in 2027, waarmee de zeggenschap en informatiepositie van huurders wordt versterkt; • de resultaten van deze bespreekpunten mee te nemen in de brief die in het voorjaar van 2026 komt. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de SP, daartoe gesteund door de fracties van Hart voor Den Haag en de VVD, wordt de volgende motie (SP.2) voorgesteld: Motie SP.2 Pas op de plaats voor mogelijke sloop Zeezwaluwstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 12 november 2025 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 – 2029.

Constaterende, dat: • in de commissie Ruimte van 29 oktober 2025 door bewoners van de Zeezwaluwstraat aan de bel is getrokken over het handelen van Hof Wonen in het participatietraject over de toekomst van hun woningen, bijvoorbeeld ten aanzien van verzoeken tot geheimhouding richting leden van de voormalige bewonerscommissie/ klankbordgroep; • in een brief aan de commissie is aangegeven dat de klankbordgroep niet beschikt over achterliggende informatie en onderzoeken over de noodzaak van sloop (zowel bouwtechnisch als financieel), maar ook niet over de resultaten van enquêtes over het draagvlak voor sloop die onder meer zijn afgenomen door een extern ingehuurde adviseur; • bewoners hebben aangegeven dat Hof Wonen mogelijk al in de zomer van 2026 over zou willen gaan tot actiegebiedaanwijzing en dit een collegebevoegdheid is; • de Zeezwaluwstraat bovendien op steenworp afstand ligt van een Natura 2000 gebied.

Overwegende, dat: • de mogelijke sloop van een woning een ingrijpend besluit is, zeker in straten als de Zeezwaluwstraat waar veel bewoners zich sterk verbonden voelen met hun buurt; • het daarom belangrijk is dat de noodzaak van sloop goed wordt aangetoond en de participatie zorgvuldig wordt doorlopen; • het bovendien onwenselijk is om bewoners uit te verhuizen als nog niet duidelijk is in hoeverre sloop-nieuwbouw hier verenigbaar is met aangescherpte stikstofregels, waardoor het risico ontstaat dat sociale woningen aan de voorraad worden onttrokken zonder duidelijk perspectief op nieuwbouw. Verzoekt het college: • niet eerder over te gaan tot een actiegebiedaanwijzing voordat Hof Wonen richting raad en college heeft aangetoond dat bewoners uit de Zeezwaluwstraat tijdig en volledig zijn geïnformeerd over bouwtechnische en financiële onderbouwing van de voorgenomen sloop of renovatie, en daadwerkelijk de gelegenheid hebben gehad om hierover te participeren; • niet eerder over te gaan tot een actiegebiedaanwijzing totdat de raad beschikt over een actueel stikstofonderzoek waaruit blijkt dat het verkrijgen van een natuurvergunning voor het sloopnieuwbouwplan van Hof Wonen überhaupt haalbaar is.

69

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de SP, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA en de PVV, wordt de volgende motie (SP.3) voorgesteld: Motie SP.3 Maak kamerverhuur voor bijstandsgerechtigden lonend De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 12 november 2025 ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Constaterende, dat: • Amsterdamse inwoners met een bijstandsuitkering 275 of 475 euro per maand (275 euro wanneer de huurder alleen inwoont, 475 euro wanneer er ook wordt gezorgd voor maaltijden) mogen houden wanneer zij een kamer verhuren zonder dat dit invloed heeft op hun uitkering; • de wethouder Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken in de commissie Samenleving van 6 november 2025 heeft aangegeven dat Den Haag een soortgelijke regeling heeft voor bijstandsgerechtigden waarbij men 60 of 348 euro per maand mag houden zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering. Overwegende, dat: • het bedrag van zestig euro niet in verhouding staat tot de extra kosten die er worden gemaakt voor nutsvoorzieningen wanneer iemand fulltime komt inwonen; • de huidige Haagse regeling niet lonend is voor iemand in de bijstand, terwijl het creëren van extra betaalbare woonplekken in tijden van woningnood en schrijnende dakloosheid juist gestimuleerd zou moeten worden.

Verzoekt het college: • de vrijgelaten bedragen voor Haagse bijstandsgerechtigden die een kamer willen verhuren zo snel mogelijk in lijn te brengen met de Amsterdamse bedragen; • deze aangepaste regeling inclusief voorwaarden te communiceren via de website www.denhaag.nl. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de SP worden de volgende moties (SP.4 en SP.6) voorgesteld: Motie SP.4 Zeggenschap van werknemers bij vervoersplannen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende, dat: • werknemers van HTM een zeer hoge werkdruk ervaren; • het college en de gemeenteraad invloed hebben op de werkdruk van werknemers via het jaarlijks vaststellen van de inhoudelijke kaders voor een nieuwe dienstregeling, de reactie op de concept-vervoersplannen en door in te stemmen met de vervoersplannen in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van de MRDH. Overwegende, dat: • een instemmingsrecht bij de jaarlijkse vervoersplannen voor de ondernemingsraden van HTM en EBS de werkdruk bij vervoerders kan verlagen omdat werknemers niet zonder reden zullen instemmen bij plannen waarbij de werkdruk hoog blijft of verder wordt verhoogt; 70

•

een te hoge werkdruk bij ov-bedrijven kan leiden tot meer rituitvallen en een afgeschaalde dienstverlening, waar reizigers de dupe van zijn.

Verzoekt het college: • jaarlijks ter voorbereiding van de reactie op de conceptvervoerplannen van HTM en EBS in gesprek te gaan met de ondernemingsraden van de vervoersbedrijven over de werkdruk en het effect van de nieuwe vervoersplannen hierop, en deze gesprekken mee te nemen in de concept-reactiebrief; • zich in te zetten om in het Programma van Eisen van de volgende concessies rail Haaglanden, bus Haaglanden-Stad en bus Haaglanden Streek het instemmingsrecht voor ondernemingsraden van ov-bedrijven bij de jaarlijkse vervoersplannen vast te stellen. En gaat over tot de orde van de dag. Motie SP.6 Houvast voor doorgewinterde broedplaats De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Constaterende, dat: • er momenteel een tenderprocedure loopt voor de toekomst van de Helena; • de intentie van het college is om huidige gebruikers onderdeel te kunnen laten maken van het plan; • de wethouder heeft aangegeven in het debat over het broedplaatsenbeleid op 16 oktober 2025 dat het uitgangspunt is de bestaande vierkante meters voor broedplaatsen te behouden.

Overwegende, dat: • het broedplaatsenbeleid de insteek heeft om broedplaatsen meer zekerheid te bieden; • de broedplaats Billytown aangeeft nauwelijks geïnformeerd te worden over politieke en ambtelijke besluitvorming en ontwikkelingen die invloed hebben op hun instelling; • er signalen zijn dat hen mogelijk het hoogste bedrag van het broedplaatsentarief in rekening zal worden gebracht, wat met servicekosten erbij het zou betekenen dat hun huidige huur mogelijk kan gaan verdriedubbelen; • het niet duidelijk is hoe snel na de bekendmaking van de resultaten van de tender de situatie voor Billytown zal veranderen; • ze op dit moment al kampen met onzekerheid door een huurcontract dat van maand tot maand verlengd wordt; • het belangrijk is dat de gemeente zich als een betrouwbare partner opstelt naar de cultuursector, zeker als het gaat om ontwikkelingen waar de gemeente regie over heeft.

Verzoekt het college: • om snel met Billytown in gesprek te gaan over verschillende toekomstscenario’s voor deze broedplaats, met als inzet dat Billytown haar werk in Den Haag kan blijven voortzetten; • medewerking te verlenen aan het nader onderzoeken van voorgedragen suggesties van deze broedplaats, bijvoorbeeld ten aanzien van alternatieve locaties voor het geval dat de uitkomst van de tender nadelig voor hen uitpakt; • de raad direct na de uitslag van de tender te informeren over de uitkomsten. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de SP, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, worden de volgende moties (SP.5 en SP.7) voorgesteld 71

Motie SP.5 In gesprek over Hastus en werkdruk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende, dat: • HTM twee jaar geleden is overgestapt naar Hastus, een nieuwe roostersoftware; • deze software volgens werknemers en vakbonden de werkdruk verhoogt door roosters te kort van tevoren te delen met werknemers, rijdend personeel soms maandenlang willekeurige diensten moeten draaien waardoor ze houvast en zeggenschap over hun werktijden volledig kwijt zijn en verlofdagen dagen van tevoren zonder uitleg worden geweigerd; • vakbonden en werknemers al sinds de invoering van Hastus in gesprek zijn met de HTMdirectie over de software en de werkdruk, maar nog steeds geen oplossingen zijn aangeboden. Overwegende, dat: • sinds de invoering van Hastus het ziekteverzuim bij HTM is verhoogd naar 11%; • een hoog ziekteverzuim voor meer rituitval zorgt en de dienstverlening door de krapte afgeschaald kan worden; • reizigers uiteindelijk de dupe zijn van dit conflict tussen werkgever en werknemers; • ook het NRC recentelijk aandacht heeft besteed aan de ontstane conflicten bij HTM en GVB over Hastus.

Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met vakbonden, ondernemingsraad en directie van HTM over roostersysteem Hastus en de werkdruk om gezamenlijk tot een oplossing te komen en de werkdruk te verlagen. En gaat over tot de orde van de dag. Motie SP.7 Alvast een start voor de Ary De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Constaterende, dat: • het skatepark aan de Ary van der Spuyweg sinds de aanleg in 2003 niet meer is aangepakt; • het college in de commissievergadering van 30 oktober 2025 heeft aangegeven het skatepark te willen toevoegen aan het lijstje van projecten die aangepakt gaan worden binnen de Speelwensennotitie, en hier bestaande budgetten voor zal aanwenden.

Overwegende, dat: • de Ary een geliefd skatepark is met een iconisch ‘pool’-gedeelte waar ook skaters van buiten de stad naartoe komen; • het ‘street’-gedeelte al vanaf het begin ondermaats is, waardoor beginnende skaters niet optimaal kunnen sporten; • de Ary door de jaren heen niet altijd goed onderhouden is, waardoor er veel slijtage is; • lokale skaters al sinds 2021 in gesprek zijn met de gemeente en een professioneel ontwerp voor een verbouwing aan de gemeente hebben gepresenteerd; • helaas vaak skateparken worden aangepakt zonder expertise vanuit de skatesport, en hier bijvoorbeeld speeltuinbouwers voor worden ingezet. 72

Verzoekt het college: • zo snel mogelijk stappen te zetten voor de verbouwing en bijbehorend onderhoud van het skatepark aan de Ary van der Spuyweg; • de lokale skaters nauw te betrekken bij het ontwerp en de uitvoering; • in de aanbesteding rekening te houden met de specifieke expertise van de bouwer, zodat deze ervaring en kennis heeft over de skatesport; • de raad te rapporteren over de voortgang. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. 120 jaar geleden werd de eerste sociaaldemocraat in deze raad gekozen: Kornelis ter Laan. Zijn inzet toen: goed onderwijs, armenzorg en fatsoenlijke woonomstandigheden voor arbeiders. Maar er waren ook nieuwigheden waar deze raad zich over moest buigen: de opkomst van rijwielen en de automobiel. Ter Laan diende zelfs een amendement in om voertuigen in de stad niet harder te laten rijden dan een matige draf van een paard, zo'n 10 kilometer per uur. De grote gedeelde ergernis van die tijd was namelijk die verdomde 'woest rijdende slagersjongens' in onze stad, oftewel de fatbikes van 1906. Overigens stond Ter Laan zelf bekend als iemand die altijd te laat kwam, omdat hij zijn werk in de raad combineerde met de Tweede Kamer.

Hij zou ooit drie toespraken in één uur hebben gehouden, maar dankzij zijn fiets wist hij tussen het stadhuis aan de Groenmarkt en de Kamer heen en weer te scheuren om op tijd te zijn. Hoewel: op tijd te zijn? Hij kwam vaak te laat. Als ik dan in deze raadzaal denk aan een raadslid dat ook een hart heeft voor verkeersveiligheid maar ook vaak te laat komt, aan wie moet ik dan denken? Natuurlijk aan de heer De Vuyst van GroenLinks. En zo is de cirkel mooi rond. Dit is de laatste begroting waarin de PvdA-fractie afzonderlijk het woord voert, maar de ideeën, idealen en waarden blijven natuurlijk. Straks samen met onze kameraden van GroenLinks, in één beweging voor een eerlijker en socialer Den Haag. Dat brengt mij bij de gezonde en solide begroting die vandaag voorligt, waar we als PvdA tevreden over zijn en waarin de knelpunten uit de voorjaarsnota worden opgelost: niet altijd sexy, wel belangrijk. Ik noem maar even het baggeren van onze binnenwateren en het beheren van het archief, maar dat niet alleen. We investeren met deze begroting als stad in het bestrijden van leegstand, een extra locatie voor de dagopvang van dakloze mensen, en we zorgen ervoor dat jongeren de hulp krijgen die ze nodig hebben, ook als het Rijk nog steeds niet volledig over de brug komt. Dat is precies die eerlijke en sociale stad waar wij voor staan, en daar zijn we trots op.

In de commissievergaderingen hebben we uitgebreid stilgestaan bij de verschillende programma's. Daar zal ik straks ook in een aantal moties op terugkomen. Wat nieuw is, is de situatie van de Haagse Hopjes in Transvaal. Al 30 jaar zorgen zij ervoor dat kinderen buiten kunnen spelen met speelgoed, fietsen en activiteiten op pleintjes. Maar nu raken ze hun pakhuis kwijt en hebben ze na december geen stalling meer voor de Hopmobiel waarmee ze de pleintjes afgaan. Kan het college meedenken met de Haagse Hopjes over een nieuwe stalling in de stad? Want hun werk is onmisbaar voor kinderen in de wijk. Dan kom ik bij onze moties. Door de wooncrisis zijn huurders extra kwetsbaar. Daarom hebben we de huurbalie, waar huurders van particuliere woningen terechtkunnen voor vragen en advies. We weten allemaal dat huurders van corporatiewoningen ook steun kunnen gebruiken op dit vlak. Daarom heb ik de motie met de titel Verbreed de huurbalie, met het dictum: verzoekt het college te zorgen dat huurders van woningcorporaties die structureel geen gehoor vinden bij hun corporatie terug kunnen bij de huurbalie voor onafhankelijke informatie, advies en doorverwijzing, hiervoor werkafspraken te maken met de Haagse woningcorporaties zodat de taken elkaar aanvullen in plaats van overlappen, en de raad in Q1 2026 te informeren over de uitvoering en de resultaten van deze uitbreiding.

De motie wordt mede ingediend namens de leden Ahraui, Thepass en Mahmood. Onze bibliotheken zijn goud waard. Hoe mooi zou het zijn als meer mensen er gebruik van maken? Daarom deden we eerder al de oproep: maak de bieb gratis. In Rotterdam is dit al een groot 73

succes. Wij zien graag verschillende opties hiervoor uitgewerkt in de brief die onze kant op komt als raad. Daarom heb ik een motie met de titel Breng mogelijkheden gratis lidmaatschap bibliotheek in kaart, met als dictum: verzoekt het college in kaart te brengen hoeveel de volgende opties voor een gratis lidmaatschap van de bibliotheek zouden kosten, en of en hoeveel aanvullende middelen er nodig zijn: variant Rotterdam: gratis basisabonnement voor iedereen, inclusief het gratis lenen van een beperkt aantal materialen per jaar (in Rotterdam zes stuks) en de variant uitbreiding Jeugdpas: de gratis jeugdpas in Den Haag uitbreiden naar jongeren tot en met 26 jaar. De motie wordt mede ingediend namens de leden De Vuyst, Arp en Mahmood. In Utrecht werken ze sinds kort met een kortere aanvraagprocedure voor de bijstand, en dat werkt. De tevredenheid stijgt enorm, de gemiddelde aanvraagtijd daalt met weken en uit eerste onderzoeken blijkt dat mensen na een kortere aanvraagprocedure ook korter in de bijstand blijven. Daarom de motie Bijstand begint al bij één gesprek, met als dictum: verzoekt het college te beginnen met het uitrollen van een eenvoudige aanvraagprocedure voor de bijstand, waarbij één gesprek met een ambtenaar leidt tot een snelle beslissing over bijstand en hierbij een brede intake gedaan wordt voor overige hulpvragen.

De motie wordt mede ingediend namens de leden Baboeram, Arp, Van Esch, Mahmood en Smit. Dan heb ik nog een motie over de bijstand. De stap van bijstand naar werk kan financieel kwetsbaar zijn. Tussen je laatste bijstandsuitkering en je eerste salaris kan namelijk een gat in tijd en geld zitten. Met de Participatiewet in balans krijgen gemeentes de mogelijkheid om dit gat te dichten met een bufferbudget. Laten we daar ook in Den Haag mee aan de slag gaan. Daarom heb ik de motie Met een bufferbudget makkelijker aan het werk, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken wat er nodig is om op 1 januari 2027 het bufferbudget als overbrugging tussen bijstand en werk in te voeren, en de raad hierover uiterlijk aan het einde van Q1 2026 te informeren. De motie wordt mede ingediend namens de leden Baboeram, Arp, Van Esch, Smit en Mahmood. Dan kom ik bij taal. In onze stad zijn namelijk grote verschillen in taalvaardigheid van kinderen tussen wijken en scholen. Binnen het Actieplan Taal zijn nog middelen beschikbaar die kunnen worden ingezet voor versterking van de initiatieven die er nu zijn.

Daarom de motie Versterk het tegengaan van taalachterstanden, met als dictum: verzoekt het college binnen het Actieplan Taal te verkennen hoe bestaande initiatieven (met name de VoorleesExpress, DoorleesExpress, Spel aan Huis en de Bibliotheek op School) kunnen worden versterkt door de inzet van de nog beschikbare middelen en samenwerking met studenten als taalbuddy's, en de raad hierover te informeren bij de eerstvolgende voortgangsrapportage van het Actieplan Taal. De motie wordt mede ingediend namens de leden Ahraui en Butt. Dan kom ik bij sport. Samen sporten maakt het leven leuker. Het is trouwens echt bizar dat ik dit heb opgeschreven, maar goed, het schijnt voor heel veel mensen te gelden. Sportverenigingen hebben hier een onmisbare rol in. Nieuwkomers en statushouders hebben vaak moeite met de weg vinden naar ons Haagse sportaanbod. Daarom de motie Sportmaatje voor nieuwkomers, met als dictum: verzoekt het college een pilot Sportmaatje voor nieuwkomers te starten in samenwerking met sportverenigingen, welzijnsorganisaties en VluchtelingenWerk, hierbij nieuwkomers te koppelen aan Haagse sporters of sportclubs om samen te trainen of deel te nemen aan activiteiten, en de raad in 2026 te informeren over de resultaten en de mogelijkheden voor structurele voortzetting. De motie wordt mede ingediend namens de leden Ahraui, Butt en Mahmood. Tot slot, voorzitter.

Vrouwen voelen zich te vaak onveilig in onze stad en mijden daardoor bepaalde steegjes, tunnels, fietspaden of andere plekken in de buitenruimte. Dat is natuurlijk onacceptabel. Gelukkig is er een brede wens in de raad om die onveilige plekken zo snel mogelijk veiliger te maken. Collega Arp heeft daar een amendement voor ingediend, dat wij steunen. Aanvullend heb ik ook een voorstel om hier extra geld voor vrij te maken. Daarom heb ik het amendement Vaart achter veiligheid voor vrouwen op straat: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat een onttrekking van € 0,1 mln. ten laste van het raadsinitiatievenfonds plaatsvindt ten behoeve van de versterking van de Veilig Over Straat-aanpak voor een veilige openbare ruimte voor vrouwen'. Het amendement is medeondertekend door gelukkig heel veel collega's - daar ben ik blij mee; dank daarvoor - namelijk de collega's Bos, Mahmood, Mostert, Faïd, Van Basten Batenburg, Arp, Klokkenburg en de heer De Mos. 74

Dat was 'm, voorzitter. De voorzitter. Door de fractie van de PvdA, daartoe gesteund door de fracties van GroenLinks, het CDA, DENK, D66, de HSP, de VVD, de SP, de ChristenUnie/SGP en Hart voor Den Haag, wordt het volgende amendement (PvdA.A) voorgesteld: Amendement PvdA.A Vaart achter veiligheid voor vrouwen op straat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat een onttrekking van € 0,10 mln ten laste van het Raadsinitiatievenfonds plaatsvindt ten behoeve van de versterking van de Veilig Over Straat-aanpak voor een veilige openbare ruimte voor vrouwen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de PvdA, daartoe gesteund door de fractie van GroenLinks, worden de volgende moties (PvdA.1, PvdA.7, PvdA.8 en PvdA.9) ingediend: Motie PvdA.1 Bijstand begint al bij één gesprek De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029.

Constaterende, dat: • de gemiddelde aanvraagperiode voor een bijstandsuitkering in Den Haag kan oplopen tot wel 8 weken; • de termijn in Utrecht verkort is van 49 dagen naar 10 dagen gemiddeld, en hier dus ook voor Den Haag veel winst te halen is; • onderzoek uitwijst dat bij een langere aanvraagprocedure mensen langer afhankelijk blijven van bijstand; • de gemeente Utrecht door het hervormen van de aanvraagprocedures grote verbetering heeft gezien in de tevredenheid van aanvragers. Overwegende, dat: • bijstand een recht is en ingewikkelde en lange aanvraagprocedures niet mogen ontmoedigen om een aanvraag te doen; • verkorting van de aanvraagprocedures in Utrecht kostenneutraal is, mogelijk zelfs besparingen oplevert en dus voor zowel aanvrager als gemeente prettiger is. Verzoekt het college: • te beginnen met het uitrollen van een eenvoudige aanvraagprocedure voor de bijstand, waarbij één gesprek met een ambtenaar tot een snelle beslissing over bijstand leidt en hierbij een brede intake gedaan wordt voor overige hulpvragen. En gaat over tot de orde van de dag.

75

Motie PvdA.7 Met een bufferbudget makkelijker aan het werk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029. Constaterende, dat: • de nieuwe Participatiewet in Balans mogelijkheden biedt voor het invoeren van nieuwe instrumenten zoals het bufferbudget, waarmee de gemeente maximaal € 1000 kan toekennen aan uitkeringsgerechtigden ter overbrugging van uitkering naar (deeltijd)werk; • het bufferbudget ervoor zorgt dat de stap van een uitkering naar werk kleiner wordt, omdat het drempelverlagend werkt en zorgt voor een stabiel en voldoende inkomen zodat het de uitkeringsgerechtigde helpt om aan het werk te (durven) gaan. Overwegende, dat: • de gemeente actief inzet op zoveel mogelijk uitstroom uit de bijstand en het bufferbudget hier een grote barrière voor kandidaten kan wegnemen; • met de Participatiewet in Balans gemeentes vanaf 1 januari 2027 de ruimte hebben om met een bufferbudget aan de slag te gaan. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken wat er nodig is om op 1 januari 2027 het bufferbudget als overbrugging tussen bijstand en werk in te voeren. ▪ de raad hierover uiterlijk aan het eind van Q1 2026 over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdA.8 Versterk het tegengaan van taalachterstanden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029. Constaterende, dat: • Den Haag grote verschillen kent in taalvaardigheid tussen wijken en scholen; • het Actieplan Taal veel bereikt via initiatieven als de VoorleesExpress, DoorleesExpress, Spel aan Huis en Bibliotheek op School, maar deze projecten meer vraag kennen dan nu kan worden ingevuld; • er binnen het lopende Actieplan Taal nog middelen beschikbaar zijn die kunnen worden ingezet voor versterking van deze initiatieven. Overwegende, dat: • een taalbuddy niet alleen taalvaardigheid verbetert, maar ook zelfvertrouwen en toekomstkansen van kinderen vergroot; • samenwerking tussen onderwijsinstellingen en scholen waardevolle praktijkervaring biedt voor studenten; • samenwerking met Haagse mbo- en hbo-studenten als taalbuddy’s bestaande taalinitiatieven kan versterken en meer kinderen bereikt zonder nieuwe structuren op te tuigen. Verzoekt het college: • binnen het Actieplan Taal te verkennen hoe bestaande initiatieven (met name de VoorleesExpress, DoorleesExpress, Spel aan Huis en de Bibliotheek op School) kunnen

76

•

worden versterkt door inzet van de nog beschikbare middelen en samenwerking met studenten als taalbuddy’s; de raad hierover te informeren bij de eerstvolgende voortgangsrapportage van het Actieplan Taal.

En gaat over tot de orde van de dag. Motie PvdA.9 Verbreed de huurbalie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029. Constaterende, dat: • de Haagse Huurbalie huurders ondersteunt met informatie en advies over huur, onderhoud en woonrechten, • huurders in de sociale huursector nu vooral zijn aangewezen op hun woningcorporatie bij klachten of onderhoudsproblemen, • sommige huurders structureel geen gehoor vinden bij hun woningcorporatie en daardoor geen oplossing krijgen voor onveilige of ongezonde woonsituaties. Overwegende, dat: • huurders, ongeacht bij wie ze huren, recht hebben op een fatsoenlijke en veilige woning, • het wenselijk is dat de gemeente een vangnet biedt voor huurders die tussen wal en schip vallen, • de Huurbalie een laagdrempelige voorziening is die die rol zou kunnen vervullen. Verzoekt het college: • te zorgen dat huurders van woningcorporaties die structureel geen gehoor vinden bij hun corporatie terecht kunnen bij de Huurbalie voor onafhankelijke informatie, advies en doorverwijzing; • hiervoor werkafspraken te maken met de Haagse woningcorporaties zodat de taken elkaar aanvullen in plaats van overlappen; • de raad in Q1 2026 te informeren over de uitvoering en resultaten van deze uitbreiding. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de fractie van de PvdA worden de volgende moties (PvdA.2 en PvdA.6) ingediend: Motie PvdA.2 Breng mogelijkheden gratis lidmaatschap bibliotheek in kaart De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029. Constaterende, dat: • een basislidmaatschap van de bibliotheek nu € 39 per jaar kost (€ 27 voor 65-plussers en gratis voor jongeren tot 18 jaar en Ooievaarspashouders); • steeds meer gemeenten kiezen voor een gratis basislidmaatschap voor alle inwoners of voor een grotere groep inwoners zoals jongeren, maar hier veel verschillende varianten van bestaan (in leeftijdsgroepen, het aantal gratis te lenen materialen etc.).

77

Overwegende, dat • uit de antwoorden op schriftelijke vragen en uit het Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Den Haag blijkt dat er nieuwe lidmaatschapsvormen worden geïntroduceerd waarover de raad begin 2026 wordt geïnformeerd, maar het onduidelijk is welke varianten van een gratis lidmaatschap hierin worden meegenomen; • het bruikbaar is om als gemeenteraad inzicht te hebben in verschillende opties voor gratis lidmaatschappen en bijbehorende kosten, of deze kosten binnen of buiten de begroting passen en hoeveel aanvullende middelen dan nodig zouden zijn. Verzoekt het college: • in kaart te brengen hoeveel de volgende opties voor een gratis lidmaatschap voor de bibliotheek zouden kosten, en of en hoeveel aanvullende middelen nodig zijn: o variant Rotterdam: Gratis basisabonnement voor iedereen, inclusief het gratis lenen van een beperkt aantal materialen per jaar (in Rotterdam 6 stuks); o variant uitbreiding Jeugdpas: de gratis jeugdpas in Den Haag uitbreiden naar jongeren t/m 26 jaar. En gaat over tot de orde van de dag. Motie PvdA.6 Sportmaatje voor nieuwkomers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029.

Constaterende, dat: • sportverenigingen in Den Haag een belangrijke rol spelen in ontmoeting, gezondheid en integratie; • nieuwkomers en statushouders vaak moeite hebben de weg te vinden naar het Haagse sportaanbod; • in andere steden, zoals Rotterdam en Arnhem, succesvolle sportmaatjesprogramma’s draaien waarin inwoners gekoppeld worden aan nieuwkomers om samen te sporten. Overwegende, dat: • sport een laagdrempelige en effectieve manier is om mensen sneller te laten meedoen in de samenleving; • Haagse sportverenigingen en bewoners graag willen bijdragen aan integratie, maar daar nu weinig ondersteuning voor krijgen. Verzoekt het college: • een pilot “Sportmaatje voor nieuwkomers” te starten in samenwerking met sportverenigingen, welzijnsorganisaties en VluchtelingenWerk; • hierbij nieuwkomers te koppelen aan Haagse sporters of sportclubs om samen te trainen of deel te nemen aan activiteiten; • de raad in 2026 te informeren over de resultaten en de mogelijkheden voor structurele voortzetting. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Den Haag staat aan de vooravond van de nieuwe begroting, waarmee het college voorstelt om fors te blijven investeren maar ook om de rekening wederom bij bedrijven en burgers neer te leggen. De PVV stelt dan ook ondubbelzinnig dat niet de Hagenaars maar 78

het gemeentebestuur de broekriem moet aanhalen. Het kan niet zo zijn dat onze inwoners en ondernemers steeds opnieuw de dupe zijn van de Haagse ambities en plannen. Wij wijzen categorisch iedere verhoging van de onroerendezaakbelasting af, net als alle andere tariefsverhogingen, van afvalstoffenheffing tot parkeerbelastingen, van leges tot rioolheffing. De woonlasten zijn al hoog en voor heel veel mensen bijna ondraaglijk. Juist nu hebben mensen recht op wat noodzakelijke financiële lucht. De PVV wil gemeentelijk beleid terugbrengen tot kerntaken: een veilig, schoon en leefbaar Den Haag. Wij kiezen voor meer handhavers. Vandaar de motie met het dictum: verzoekt het college de raad elk halfjaar te rapporteren over de wervingsresultaten voor Handhaving. En de motie met het dictum: verzoekt het college eventuele meevallers waar mogelijk in te zetten voor capaciteitsuitbreiding van Handhaving. Wat betreft de begrotingsdiscipline: stop met het opstapelen van schulden of het aanleggen van reserves via extra lasten voor de burger. De tering moet naar de nering worden gezet. Dat betekent zaken prioriteren, niet uitstellen van tekorten via lastenverzwaringen. Samengevat: de PVV zegt nee tegen ozb-verhogingen en bredere lokale lastenverzwaringen.

Er zijn genoeg manieren en mogelijkheden om efficiënter te werken, gemeentelijke uitgaven kritisch te bezien en te schrappen in externen en ideologische of utopische projecten. Laat Den Haag een stad zijn waar de lasten eerlijk zijn verdeeld en niet eindeloos worden verhoogd. De stad is compleet in de ban geraakt van zogenaamde demonstraties van beroepsactivisten die het leven van onze inwoners en ondernemers compleet frustreren en hen nodeloos op kosten jagen. Er kan nu wel tot vervelens toe herhaald worden dat het vreedzame acties zijn, maar het bezetten van een snelweg is niet alleen buitengewoon gevaarlijk maar ook strafbaar. We hebben inmiddels meer dan 45 van dit soort ontwrichtende demonstraties gehad en het mag onderhand weleens afgelopen zijn met deze waanzin. Het afgelopen jaar hebben we kunnen zien hoe activistisch dit college eigenlijk is. Toen het erop begon te lijken dat de Spreidingswet weleens van tafel zou kunnen gaan, werd er direct gezegd dat dit college gewoon door zal blijven gaan met het opvangen van asielzoekers. Locaties ontbreken, wijken raken overbelast en de woningnood is een heuse realiteit. Onze stad is vol. Het is zo belachelijk druk in de stad, maar ook het onderwijs, de zorg en de veiligheid van onze burgers staan steeds verder onder druk. De prioriteit hoort te liggen bij de Hagenaars en niet bij het importeren van meer problemen.

Ik ga afronden. De PVV wil dat de mensen in de stad meer gaan bewegen, want een gezond lichaam en een goede conditie is goed voor ons allemaal. Vandaar dit amendement: 'Besluit om dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 10 (sport) ten behoeve van één of meer fitnessparken in de buitenlucht, ten laste van de post onvoorzien'. De voorzitter. Door de fractie van de PVV wordt het volgende amendement (PVV.A) voorgesteld: Amendement PVV.A Fitnessparken in de buitenlucht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Besluit om: Dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, waarbij • € 0.1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 10 (sport) ten behoeve van één of meer fitnessparken in de buitenlucht: • Een gelijk bedrag wordt onttrokken aan de post onvoorzien. 79

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de PVV worden de volgende moties (PVV.1 en PVV.2) ingediend: Motie PVV.1 Eventuele meevallers waar mogelijk inzetten voor capaciteitsuitbreiding Handhaving De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Constaterende, dat: ▪ het college in de Programmabegroting laat optekenen dat de handhavingscapaciteit een uitdaging blijft. Overwegende, dat: ▪ handhaving een onmisbare bijdrage levert aan het behouden van de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente Den Haag en het daarom van het grootste belang is dat de handhavingscapaciteit op orde blijft. Verzoekt het college: ▪ eventuele meevallers waar mogelijk in te zetten voor capaciteitsuitbreiding van Handhaving. En gaat over tot de orde van de dag. Motie PVV.2 Halfjaarlijks rapporteren wervingsresultaten Handhaving De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Constaterende, dat: ▪ het college in de Programmabegroting laat optekenen dat de handhavingscapaciteit een uitdaging blijft en dat zij flink inzetten op het werven van handhavers.

Overwegende, dat: ▪ handhaving een onmisbare bijdrage levert aan het behouden van de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente Den Haag en het daarom van het grootste belang is dat de handhavingscapaciteit op orde blijft. Verzoekt het college: ▪ de raad elk halfjaar te rapporteren over de wervingsresultaten voor Handhaving. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. De begroting is niet alleen een financieel document, maar ook een toets van karakter. Ze laat zien welke keuzes we maken, wat we belangrijk vinden en waar we bewust een pas op de plaats houden. Deze programmabegroting is sluitend en houdt de stad bestuurbaar. Dat is prijzenswaardig in een tijd waarin kosten stijgen, rijksbijdragen onder druk staan en de uitdagingen toenemen. Tegelijkertijd is dit de laatste begroting van deze coalitieperiode. We hebben nog vier maanden te gaan met belangrijke onderwerpen die zorgvuldige behandeling vragen. Deze begroting vormt het slotstuk van de financiële koers van deze periode en legt een stabiele basis voor wat daarna komt. Het CDA spreekt zijn waardering uit voor het college. Ondanks beperkte middelen en grote opgaven ligt er opnieuw een sluitende en evenwichtige begroting; een begroting die 80

rust en continuïteit biedt in deze resterende maanden. Hierna is het uiteraard aan de kiezer om te oordelen of ze met het beleid akkoord zijn geweest. In de behandeling van deze begroting laat het CDA leiden door rust, realisme en verantwoordelijkheid. Vanuit die houding kijken wij ook naar de voorstellen die vandaag in de raad worden ingediend. Daarbij valt op dat de oppositie onderling goed heeft samengewerkt en met zorgvuldig voorbereide voorstellen is gekomen die op een meerderheid kunnen rekenen. Dat verdient erkenning. Tegelijkertijd zien we ook voorstellen die minder bijdragen aan de inhoud, maar vooral bedoeld lijken voor de foto op sociale media in plaats van de toekomst van de stad. Juist daarom hebben wij als CDA bewust geen eigen moties ingediend, want de grote thema's zoals bijvoorbeeld het parkeerbeleid, de erfpacht, het woningvoorraadbeleid en de energietransitie komen in de komende maanden nog uitgebreid aan bod. Dit zijn onderwerpen die zorgvuldige besluitvorming verdienen, met cijfers op tafel en ruimte voor debat, niet symboliek in de marge van een begrotingsbehandeling. Wij kiezen ervoor om beleid te beoordelen op het juiste moment. Het CDA kiest niet voor de luidste toon, maar voor een heldere koers. Den Haag heeft tenslotte meer aan degelijk bestuur dan aan dagelijks theater. En ja, dat noemen wij rust, reinheid en regelmaat.

Politiek is immers geen showbusiness. Tot slot, voorzitter. Deze begroting houdt Den Haag op koers. De komende vier maanden blijven we scherp, nuchter en inhoudelijk aan het werk. Daarna is het aan de kiezer om het beleid te beoordelen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het is vandaag al meerdere malen gezegd: het is de laatste begroting in deze raadsperiode. Naarmate die periode is gevorderd, lijkt er steeds meer verbinding te komen en vaker te worden samengewerkt. De oppositie heeft in ieder geval vandaag het goede voorbeeld laten zien dat het kan. Laat dat ook een opdracht zijn aan de coalitie. Het is wel mooi dat we in verbinding eindigen, want naar de mening van de ChristenUnie/SGP zijn we geroepen om in verbondenheid te leven met elkaar. Daarvoor moeten we elkaar ontmoeten, aandacht hebben voor de relatie, de ik-jijrelatie in de woorden van de Joodse denker Martin Büber. Daar begint politiek die verschil maakt, echte aandacht voor elkaar. Dat is niet alleen belangrijk in een stad, maar ook hier in de raad. We dragen met elkaar een grote verantwoordelijkheid voor de stad die we dienen. Hoe we daarmee omgaan, komt vandaag tot uiting in de verdeling van de financiële middelen in deze laatste begroting. De ChristenUnie/SGP kiest daarin voor een daadkrachtige aanpak van dakloosheid, een vuist tegen onrecht, een groot hart voor onze jeugd en onze vrijheid.

Allereerst de aanpak van dakloosheid. Er zijn vele plannen en ambities, maar de ETHOS-telling laat ons zien dat het college feitelijk aan het managen is in plaats van voorkomen en oplossen. Morgen gaan we daarover in debat met elkaar. Maar als het gaat om de daad bij het woord voegen, dan moeten we ook in de begroting het geld durven te regelen om de ambitie, een einde aan dakloosheid in 2030, waar te maken. Daarom dien ik samen met collega Arp van de SP een amendement in, waarvan het dictum luidt: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1) met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat de helft van de jaarlijkse vrijval reservering areaalgroei tot en met 2030 wordt herbestemd in programma 8 ten behoeve van de uitvoering van het beleidskader Den Haag geeft Thuis, om werk te maken van de ambitie 'een einde aan dakloosheid in 2030', en hiertoe de spelregels voor de voeding van het cofinancieringsfonds te wijzigen'. De ChristenUnie/SGP gelooft dat de stad van vrede en recht ook een veilige stad moet zijn voor iedereen. Dan is het enorm pijnlijk om ook deze week weer te lezen dat arbeidsuitbuiting in onze stad nog steeds aan de orde van de dag is.

Onder het vorige actieprogramma mensenhandel werd er in de week tegen mensenhandel daarom aandacht geschonken aan bewustwording, juist ook onder burgers van onze stad. Inmiddels is die week alleen nog in regionaal verband voor professionals. Ook belangrijk, maar wat de ChristenUnie/SGP betreft is deze week juist een moment voor ook bewustwording onder inwoners, zodat men ook signalen kan herkennen. Daarom dien ik een motie in samen met collega Verdonk van Hart voor Den Haag: verzoekt het college komend jaar rondom de Europese Dag tegen Mensenhandel weer een Haagse Week tegen Mensenhandel te organiseren, met activiteiten gericht op aandacht en bewustwording onder Haagse inwoners, hiervoor de middelen die

81

beschikbaar zijn binnen het actieprogramma mensenhandel 2025-2028 aan te wenden en de raad voor de zomer 2026 te informeren over de uitvoering. In juli 2024 ging het verbod op tabaksverkoop in supermarkten in. We zagen een toename aan tabaksspeciaalzaken en winkels die snel verbouwd werden, zodat er alsnog tabak verkocht kon worden. De ChristenUnie/SGP heeft toen gevraagd om te onderzoeken hoe we dat konden tegenhouden, maar de wettelijke gronden ontbraken en het kwaad was geschied. Over een paar jaar wordt de tabaksverkoop ook bij de benzinepomp verboden. Om opnieuw een golf van tabaksspeciaalzaken te voorkomen, moeten we er op tijd bij zijn. Daarom dien ik een motie in samen met collega Smit van de Partij voor de Dieren: verzoekt het college de mogelijkheden te onderzoeken om te voorkomen dan wel te beperken dat nieuwe tabaksspeciaalzaken zich vestigen als gevolg van het verbod op tabaksverkoop bij tankstations, hierbij in ieder geval de mogelijkheid te onderzoeken om geen tabaksspeciaalzaken buiten de hoofdwinkelstructuur toe te staan en de raad hierover uiterlijk in het tweede kwartaal 2026 te informeren. Leren zwemmen is in Nederland een belangrijk aspect van mee kunnen doen in de samenleving. In een land vol water en in een stad aan zee is het belangrijk dat je kan zwemmen. De wachttijden voor de gemeentelijke zwemlessen zijn helaas nog steeds erg lang.

Circa 1.800 kinderen wachten in Den Haag op zwemles. Tegelijkertijd zijn er zwemscholen en -verenigingen waar nog wel plek is. Daarom een motie met collega Bom: verzoekt het college te onderzoeken welke verenigingen en zwembaden in Den Haag en omliggende gemeenten per direct plek hebben voor nieuwe leerlingen en te kijken hoe kinderen van de gemeentelijke wachtlijst hier geplaatst zouden kunnen worden al dan niet tegen gereduceerd tarief, en de raad hierover in het eerste kwartaal van 2026 te informeren. De jeugd heeft de toekomst, maar de jeugd is er niet alleen voor de toekomst; ze is er ook nu. Er zijn prachtige initiatieven in onze stad die jongeren met elkaar verbinden en waarin jongeren zich belangeloos inzetten voor Hagenaars en Hagenezen die een beetje hulp kunnen gebruiken, bijvoorbeeld via de Haagse Helpers. De ChristenUnie/SGP ziet daarin echt de kracht van de samenleving, en die dienen we als overheid te ondersteunen. In Leidschenveen-Ypenburg bestaat ook de wens en de behoefte voor een dergelijk jongerenvrijwilligersnetwerk. Om dat op te zetten, maakt de ChristenUnie/SGP graag een startbudget vrij met een amendement, ondertekend door de gehele oppositie, waarvan het dictum luidt: 'Besluit dictumpunt I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln.

na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 14 (activiteit leefbaarheid en bewonersparticipatie), ten behoeve van het opzetten van een jongerenvrijwilligersnetwerk in Leidschenveen-Ypenburg vanaf 2026, en hierbij relevante partners zoals Haagse Helpers, Maatschappelijke Diensttijd, stichting RECHT, fondsen en jongerenwerkers te betrekken. Dit komt ten laste van de post onvoorzien'. De overheid is er voor haar burgers en niet andersom. Helaas lijkt het soms wel andersom te zijn, bijvoorbeeld als het systeem je onterecht een rekening voorschotelt. In de commissie Bestuur heeft collega Hofland hier het een en ander over gezegd. Gelukkig kun je dan wel bezwaar maken, maar we dienen die onterechte aanslagen te voorkomen. Er zijn vele redenen om bezwaar te maken. Als ChristenUnie/SGP zouden we graag meer inzicht daarin willen krijgen. Daarom een motie: verzoekt het college bij de programmarekening 2025 inzichtelijk te maken wat de meest voorkomende redenen van bezwaar tegen gemeentelijke heffingen zijn. In december hopen we als raad over de nieuwe planproducten onder de Omgevingswet te spreken. Maar niet alleen de producten veranderen, ook de bevoegdheden zijn met de nieuwe producten anders dan de werkafspraken die we nu hier hanteren.

Waar we nu als raad eerst instemmen met planuitwerkingskaders, nota's van uitgangspunten of gebiedsprogramma's voordat het college die vaststelt, is dat straks niet meer het geval met de nieuwe producten. De ChristenUnie/SGP vindt het niet onlogisch om met de nieuwe producten opnieuw te praten over de werkafspraken, maar dat doen we pas in december terwijl er nu al nieuwe producten gemaakt en vastgesteld worden en de raad die dan niet meer te zien krijgt. Dat vindt mijn fractie onwenselijk. Daarom dien ik een motie in samen met de collega's Arp van de SP, Van den Bos van de Partij voor de Dieren, De Ridder van de Haagse VVD en Kaptheijns van de PVV: verzoekt het college totdat de raad een besluit heeft genomen over de werkwijze rondom de nieuwe planproducten, de werkwijze te blijven hanteren zoals die nu geldt, namelijk dat de raad eerst instemt voordat het college een planproduct zoals een bouwenvelop of een buitenruimteplan definitief vaststelt. 82

Tot slot een amendement om meer aandacht te besteden aan de bevrijding van onze stad. Onze stad werd in 1945 niet op 5 mei, maar op 8 mei bevrijd door de Prinses Irenebrigade. Die Haagse bevrijdingsdag wordt jaarlijks slechts bescheiden herdacht bij de Grote Kerk. In de commissievergadering heeft de burgemeester al aangegeven de route van de Prinses Irenebrigade middels onderborden beter aan te geven, maar met wat budget kan er ook aandacht daarvoor komen. Daarom dien ik een amendement in samen met de collega's Van Basten Batenburg van de VVD, Assad van D66 en De Mos van Hart voor Den Haag: 'Besluit dictumpunt I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat een onttrekking van € 0,05 mln. ten laste van het raadsinitiatievenfonds plaatsvindt ten behoeve van het organiseren van activiteit(en) op de Haagse Bevrijdingsdag, met specifiek aandacht voor de route van de Prinses Irenebrigade'. Want de waarde van vrijheid mogen we niet vergeten, ook niet in Den Haag. Het is die vrijheid waardoor we in verbondenheid kunnen samenleven en waarvan we iedere dag kunnen genieten. Laten we die vrijheid, hoe groot de verschillen ook soms kunnen zijn, met z'n allen blijven vieren en beschermen. De voorzitter.

Door de fractie van de ChristenUnie/SGP, daartoe gesteund door de fracties van de SP en de HSP, wordt het volgende amendement (CU/SGP. A) voorgesteld: Amendement CU/SGP.A geef thuis De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Besluit dictum I als volgt te wijzigen: ▪ Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1) met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat de helft van de jaarlijkse vrijval reservering areaalgroei tot en met 2030 wordt herbestemd in programma 8 ten behoeve van de uitvoering van het beleidskader Den Haag geeft Thuis, om werk te maken van de ambitie ‘een einde aan dakloosheid in 2030’, en hiertoe de spelregels voor de voeding van het cofinancieringsfonds te wijzigen; De voorzitter. Door de fractie van de ChristenUnie/SGP, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, D66 en Hart voor Den Haag, wordt het volgende amendement (CU/SGP.B) voorgesteld: Amendement CU/SGP.B Haagse Bevrijdingsdag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Besluit dictumpunt I als volgt te wijzigen: ▪

Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves; met dien verstande dat een onttrekking van € 0,05 mln. ten laste van het raadsinitiatievenfonds plaatsvindt ten behoeve van het organiseren van activiteit(en) op de Haagse Bevrijdingsdag, met specifiek aandacht voor de route van de Prinses Irenebrigade;

De voorzitter. Door de fractie van de ChristenUnie/SGP, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, de SP, Hart voor Den Haag, de HSP, de PVV en Forum voor Democratie, wordt het volgende amendement (CU/SGP.C) voorgesteld:

83

Amendement CU/SGP.C een jongerenvrijwilligersnetwerk in Leidschenveen-Ypenburg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), Besluit dictumpunt I als volgt te wijzigen: ▪ I. Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 14 (acitiviteit leefbaarheid en bewonersparticipatie), ten behoeve van het opzetten van een jongerenvrijwilligersnetwerk in Leidschenveen-Ypenburg vanaf 2026, en hierbij relevante partners zoals Haagse Helpers, Maatschappelijke Diensttijd, stichting RECHT, fondsen en jongerenwerkers te betrekken. Dit komt ten laste van de post onvoorzien. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter.

Door de fractie van de ChristenUnie/SGP, daartoe gesteund door de fracties van de SP, de PvdD, de VVD en de PVV, wordt de volgende motie (CU/SGP.1) ingediend: Motie CU/SGP.1 houd de bouwenvelop nog maar even in de envelop De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), constaterende, dat: ▪ door de invoering van de Omgevingswet er nieuwe planproducten komen; overwegende, dat: ▪ de werkafspraak met PlanUitwerkingsKaders, Nota's van Uitgangspunten en andere documenten zoals buitenruimteplannen is dat de raad eerst instemt voordat het college betreffend document definitief vaststelt; ▪ onder de Omgevingswet veel planproducten in principe alleen door het college worden vastgesteld en niet meer langs de raad komen, tenzij de raad daar nieuwe werkafspraken over maakt; ▪ de raad pas in december een werkbespreking over de planproducten onder de Omgevingswet heeft, en daarna een debat; verzoekt het college: ▪ totdat de raad een besluit heeft genomen over de werkwijze rondom de nieuwe planproducten, de werkwijze te blijven hanteren zoals die nu geldt, namelijk dat de raad eerst instemt voordat het college een planproduct zoals een bouwenvelop of een buitenruimteplan definitief vaststelt, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de fractie van de ChristenUnie/SGP worden de volgende moties (CU/SGP.2 en CU/SGP.3) ingediend:

84

Motie CU/SGP.2 Gebruik al het zwemwater De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), constaterende, dat: ▪ er in Den Haag zo’n 1800 kinderen op de wachtlijst staan voor zwemles in gemeentelijke zwembaden; ▪ deze wachttijden kunnen oplopen tot wel 22 maanden in bijvoorbeeld de Houtzagerij; overwegende, dat: ▪ ieder kind in onze stad aan zee moet kunnen zwemmen; ▪ zwemles via de gemeente over het algemeen goedkoper is dan bij een zwemschool of vereniging; ▪ het nu voorkomt dat de zwemlessen bij duurdere aanbieders niet volledig benut worden, en zij per direct plek hebben om kinderen te plaatsen; verzoekt het college: ▪ te onderzoeken welke verenigingen en zwembaden in Den Haag en omliggende gemeenten per direct plek hebben voor nieuwe leerlingen en te kijken hoe kinderen van de gemeentelijke wachtlijst hier geplaatst zouden kunnen worden al dan niet tegen gereduceerd tarief; ▪ de raad hierover in het eerste kwartaal van 2026 te informeren, en gaat over tot de orde van de dag.

Motie CU/SGP.3 Bezwaar tegen Haagse heffingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), constaterende, dat: ▪ de gemeente in gevallen rekeningen voor bijvoorbeeld afvalstoffenheffing naar adressen buiten de stad stuurt, naar bewoners die inmiddels verhuisd zijn; ▪ burgers bezwaar kunnen maken tegen (onterechte) heffingen; overwegende, dat: ▪ burgers die verhuisd zijn naar een adres buiten Den Haag vanzelfsprekend geen rekeningen dienen te krijgen voor Haagse belastingen of kosten verbonden aan een Haags adres; ▪ er ook andere redenen zijn om bezwaar te maken tegen gemeentelijke heffingen, maar niet inzichtelijk is wat de (meest voorkomende) redenen van bezwaar zijn; ▪ het wenselijk is om inzicht te hebben in de meest voorkomende redenen van bezwaar tegen gemeentelijke heffingen; verzoekt het college: ▪ bij de programmarekening 2025 inzichtelijk te maken wat de meest voorkomende redenen van bezwaar tegen gemeentelijke heffingen zijn, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de ChristenUnie/SGP, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, wordt de volgende motie (CU/SGP.4) ingediend: 85

Motie CU/SGP.4 Haagse Week tegen Mensenhandel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103), constaterende, dat: ▪ tijdens de looptijd van het actieprogramma Mensenhandel 2020-2023 een Haagse Week tegen Mensenhandel werd georganiseerd, met activiteiten gericht op aandacht en bewustwording onder Haagse inwoners; ▪ dit de afgelopen twee jaar vervangen is door een Regionale Week tegen Mensenhandel, gericht op professioneel betrokkenen in de regio; overwegende, dat: ▪ mensenhandel nog steeds aan de orde van de dag is in onze stad, zo bleek ook afgelopen week weer (https://www.denhaagcentraal.net/nieuws/uitbuiting-van-aziatische-migranten-in-denhaag-diplomatieke-privileges-zijn-dekmantel-voor-moderne-slavernij/); ▪ aandacht en bewustwording van groot belang zijn voor het herkennen van misstanden en signalen van mensenhandel, juist ook bij burgers; verzoekt het college: ▪ komend jaar rondom de Europese Dag tegen Mensenhandel weer een Haagse Week tegen Mensenhandel te organiseren, met activiteiten gericht op aandacht en bewustwording onder Haagse inwoners; ▪ hiervoor de middelen die beschikbaar zijn binnen het actieprogramma mensenhandel 20252028 aan te wenden en de raad voor de zomer 2026 te informeren over de uitvoering, en gaat over tot de orde van de dag.