RIS324263 Notulen van de raad van 12 november 2025

In een aantal zuidelijke steden hebben ze ervaring opgedaan met de zogenaamde TRILL-methodiek. Dat staat voor Transparante Resultaatgerichte Informatievoorziening Lokaal en Landelijk. We weten dat Rotterdam hier ook naar kijkt. Daarom stellen wij voor om hand in hand met Rotterdam te kijken wat die zuidelijke steden doen aan outcomemeting, en dan meteen ook ervaringen uit te wisselen met Rotterdam. Daarom heb ik de volgende motie van mevrouw Baboeram, mevrouw Verdonk en mijzelf, met de titel 'Outcomegericht sturen in professioneel welzijnswerk'. Deze motie roept ertoe op om samen met de gemeente Rotterdam ervaringen uit te wisselen op het gebied van verantwoording in het professioneel welzijnswerk, ervaringen en lessen vanuit Rotterdam, waar mogelijk en in afstemming met de (professionele) welzijnsorganisaties, mee te nemen in het aanscherpen van het traject 'Betekenisvol meten en verantwoorden', en de raad hierover te informeren in de Voortgangsrapportage professioneel welzijnswerk die in Q1 2026 wordt gedeeld.

48

Ik sluit af met de vrolijkste motie van vandaag, in ieder geval van mijn kant. Het is er eentje die mij zelf na aan het hart ligt. Collega Bos wees me laatst op het eerste WK voor trambestuurders in Wenen, dat werd gewonnen door Oostenrijk. Dat bracht ons tot het lumineuze inzicht om de tramremise die er binnenkort aankomt, officieel te openen met de TINA Tram Games. TINA is de naam van de tram, zeg ik voor de mensen die dat nog niet weten. Er was iemand die het de 'Haagse TINA-dag' wilde noemen, maar dat leek mij verwarrend. Daarom dien ik samen met de dames Bos en Holman en de heer Meinesz - ach, hij is er net niet - een motie in met de naam 'TINA Tram Games'. Het dictum luidt: verzoekt het college in gesprek te gaan met de HTM om te bezien of de opening van de tramremise en de komst van de TINA-trams ingeluid kan worden met de internationale Tram Games of een NK Tramdrivers, en de raad over de uitkomst te informeren in het voortgangsbericht over de bouw van de tramremise. Laat ik eindigen met nog één keer de complimenten te herhalen aan de wethouder Financiën als hoeder van de begroting. Ik herhaal wel één kanttekening, die ik vorige week ook in de commissie heb gemaakt. Volgend jaar zou ik de begroting graag bespreken als we ook de Najaarsnota hebben ontvangen, met daarin de uitputting van de middelen tot nu toe. In onze zoektocht naar middelen misten we die uitputting.

We stemmen vandaag namelijk ook in met de actualisatie van de begroting 2025, maar we hebben eigenlijk alleen nog maar inzicht in de uitputting van de eerste vier maanden van dit jaar. Op naar 2026. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA, de PvdD en DENK, wordt de volgende motie (GL.1) ingediend: Motie GL.1 Haagse Kinderrechtentoets De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ de wethouder Jeugd al in december 2023 heeft toegezegd om de raad in Q1 2024 te informeren over de mogelijke meerwaarde van een generatietoets; ▪ daarna door dezelfde wethouder werd toegezegd dat er in de jaarrapportage Jeugd 2024 zou worden ingegaan op de mogelijkheden voor een generatietoets, maar dit vooralsnog mist in deze rapportage; ▪ de Burgemeester bij de behandeling van de Programmarekening 2024 heeft toegezegd te onderzoeken hoe een kinderrechtentoets onderdeel kan worden van het beleidskompas; ▪ de Haagse Jeugdombudsman al in het jaarverslag van 2023 pleitte voor een kinderrechtentoets voor Haags beleid.

Constaterende, dat: ▪ de landelijke Kinderombudsman op 10 december 2024 een kinderrechtentoets lanceerde, waarmee beleidsmakers in vier stappen het beleid kunnen toetsen op naleving van het Kinderrechtenverdrag. Van oordeel, dat: • kinderrechten een integrale plek verdienen in het Haagse gemeentebeleid, in al haar fases: bij de opstelling, besluitvorming, implementatie én de evaluatie. Verzoekt het college: ▪ een kinderrechtentoets te implementeren die voor alle beleidsterreinen en in alle fases van beleidsvorming en -evaluatie benut kan worden; ▪ hierbij ook inzichtelijk te maken voor de raad hoe de uitkomsten van de kinderrechtentoets zijn betrokken bij een raadsvoorstel, bijvoorbeeld door dit op te nemen in de ‘oplegger’; ▪ vanaf de programmarekening 2025 jaarlijks in de programmarekening te rapporteren over de opbrengsten en uitkomsten van deze Haagse kinderrechtentoets. 49

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA en DENK, wordt de volgende motie (GL.2) ingediend: Motie GL.2 Meer geld voor isolatie in heel Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ isolatie één van de belangrijkste maatregelen is voor een duurzame en eerlijke klimaattransitie; ▪ Den Haag staat voor een rechtvaardige klimaattransitie, waarbij we iedereen financieel in staat is in de transitie mee te komen. Constaterende, dat: ▪ er nu al een ruimhartig stadsbreed én wijkgericht ondersteuningsaanbod voor isolatie bestaat, maar het tempo tegelijkertijd nog verder opgeschroefd moet worden; ▪ de stadsbrede isolatiekorting weliswaar gestapeld kan worden met andere maatregelen, maar nu op zichzelf slechts 570 euro bedraagt en daarmee nog aantrekkelijker gemaakt kan worden; ▪ dit ook het tarief is voor wijken zoals Mariahoeve, Leyenburg, Valkenboskwartier, Loosduinen en Scheveningen, waar veel mensen wonen die isolatie niet makkelijk uit eigen zak kunnen betalen.

Verzoekt het college: ▪ de stadsbrede isolatiekorting aantrekkelijker te maken door hem op te plussen, indien mogelijk tot 1000 euro; ▪ dit zo snel mogelijk door te voeren, zodat woningeigenaren deze winter al met extra steun aan de slag kunnen gaan. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA en Hart voor Den Haag, worden de volgende moties (GL.3 en GL.6) ingediend: Motie GL.3 TINA Tram Games De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ vanaf 2026 de nieuwe TINA trams stapsgewijs in de stad worden uitgerold; ▪ Rotterdam trambestuurders eerder dit jaar deelnamen aan de TRAM World Championship 2025 en Den Haag niet kan achterblijven; Van oordeel, dat: ▪ de opening van de Tramremise en de komst van de nieuwe TINA trams feestelijk ingeluid moet worden;

50

Verzoekt het college: ▪ in gesprek te gaan met de HTM om te bezien of de opening van de Tramremise en de komst van de TINA Trams ingeluid kan worden met de internationale Tram Games of een NK Tramdrivers; ▪ de raad over de uitkomst te informeren in het voortgangsbericht over de bouw van de Tramremise. En gaat over tot de orde van de dag. Motie GL.6 Rouwverlof na vroegverlies in zwangerschap De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Constaterende, dat: ▪ jaarlijks ongeveer 20.000 vrouwen in Nederland een miskraam doormaken, waarvan het merendeel plaatsvindt in het eerste trimester van 12 weken; ▪ er in Nederland momenteel nog geen wettelijk rouwverlof geldt voor een miskraam vóór 24 weken zwangerschap; ▪ het wetvoorstel ‘Wet invoering rouwverlof’ niet rouwverlof na vroeg verlies in de zwangerschap bevat; ▪ de gemeente Amsterdam de eerste gemeente in Nederland is die rouwverlof invoert na een miskraam vóór 24 weken. Deze maatregel geldt sinds dit jaar en zolang de cao dit nog niet regelt.

Verzoekt het college: ▪ betaald rouwverlof bij zwangerschapsverlies voor beide ouders als prioriteit mee te nemen naar de volgende cao-onderhandelingen tussen de VNG en de vakbonden; ▪ tot rouwverlof in de cao is vastgelegd expliciet te communiceren naar leidinggevenden van de gemeente Den Haag dat medewerkers betaald verlof mogen opnemen na een miskraam of ander vroeg zwangerschapsverlies en dit op te nemen in de handleiding voor leidinggevenden, ‘Hoe om te gaan met een rouwende medewerker’. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van PvdA, DENK en Hart voor Den Haag, wordt de volgende motie (GL.4) ingediend: Motie GL.4 Investeer in schimmelvrij Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ vocht en schimmel in een woning tot serieuze gezondheidsproblemen kan leiden; ▪ het succesvol bestrijden van vocht en schimmel een belangrijke randvoorwaarde is voor fatsoenlijke woonomstandigheden én een goede volksgezondheid met kleinere sociaaleconomische gezondheidsverschillen; ▪ de gemeente, corporaties en de GGD hier samen een belangrijke rol bij spelen.

Constaterende, dat: ▪ er in Den Haag naar schatting zo’n 24.400 sociale huurwoningen met vocht en schimmel zijn; 51

▪ ▪ ▪

huurders afhankelijk zijn van hun verhuurder voor de aanpak hiervan, maar actie in de praktijk (te) vaak uitblijft; de huidige vocht en schimmel aanpak niet in verhouding staat tot de schaal van het probleem, wat zich onder andere uit in de huidige capaciteit van de vocht en schimmelexpert (90 onderzoeken per jaar); er is aangekondigd aanbevelingen op te volgen van de evaluatie van de huidige aanpak, maar het onduidelijk is hoe dit zonder extra budget in de praktijk gebracht kan worden.

Verzoekt het college: ▪ de financiering voor de aanpak vocht en schimmel in 2026 te verdubbelen ten opzichte van 2025; ▪ de financiering hiervoor te vinden binnen het programma 13 (stadsontwikkeling en wonen). En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA, Hart voor Den Haag, de VVD, de ChristenUnie/SGP en DENK, wordt de volgende motie (GL.5) ingediend: Motie GL.5 Haags mbo-traineeship De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ het mbo een essentiële motor is van onze samenleving; ▪ het versterken van de positie van het mbo en mbo’ers wenselijk is; ▪ het wenselijk is om de regionale samenwerking tussen het mbo en de arbeidsmarkt te versterken, daarin mag een van de grootste werkgevers van Den Haag, de gemeente Den Haag, niet ontbreken; ▪ de gemeente Amsterdam, de gemeente Apeldoorn en het Rijk een mbo-traineeship hebben.

Constaterende, dat: ▪ een mbo-traineeship binnen de gemeentelijke organisatie kan bijdragen aan het binden van (toekomstige) medewerkers aan de gemeentelijke organisatie; ▪ een traineeship de regionale samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterkt; ▪ mbo'ers voor het eerst als beleidsmedewerker kunnen werken bij ministeries dankzij het mbotraineeship. Van mening, dat: ▪ betrokkenheid van mbo'ers bij het maken van beleid belangrijk is. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om een mbo-traineeship binnen de gemeentelijke organisatie te realiseren; ▪ daarbij de voorbeelden en ervaringen van het Rijk, de gemeente Amsterdam en de gemeente Apeldoorn met het mbo-traineeship te betrekken; ▪ de resultaten van dit onderzoek uiterlijk in Q2 2026 te delen met de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van GroenLinks, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, wordt de volgende motie (GL.7) ingediend:

52

Motie GL.7 Outcome-gericht sturen in professioneel welzijnswerk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking ‘Voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103)’. Overwegende, dat: ▪ het verbeteren van de verantwoording een expliciet onderdeel is van de ‘Subsidieregeling professioneel welzijnswerk’ en er aan het meetbaar maken van de vastgestelde indicatoren wordt gewerkt binnen het traject ‘Betekenisvol meten en verantwoorden’ (RIS323211); ▪ meerdere gemeenten (zoals Tilburg, Helmond, Maastricht en ’s-Hertogenbosch), succesvol ervaring hebben opgedaan met outcome-sturing via de Transparante Resultaatgerichte Informatievoorziening Lokaal en Landelijk (TRILL)-methode; ▪ de gemeente Rotterdam gaat onderzoeken hoe zij de TRILL-model kunnen toepassen in de praktijk om outcome-gericht te kunnen sturen in het welzijnswerk. Constaterende, dat: ▪ er zowel bij de gemeente Den Haag als bij de gemeente Rotterdam de behoefte bestaat om de verantwoording van het (professioneel) welzijnswerk inzichtelijk te maken op basis van de maatschappelijke effecten (outcome).

Verzoekt het college: ▪ samen met de gemeente Rotterdam ervaringen uit te wisselen op het gebied van verantwoording in het professioneel welzijnswerk; ▪ ervaringen en lessen vanuit Rotterdam, waar mogelijk en in afstemming met de (professionele) welzijnsorganisaties, mee te nemen in het aanscherpen van het traject ‘Betekenisvol meten en verantwoorden’; ▪ de raad hierover te informeren in de Voortgangsrapportage professioneel welzijnswerk die in Q1 2026 wordt gedeeld. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Dit is de laatste programmabegroting. Vaak is dat hét moment voor prachtige vergezichten, voor terugkijken op wat we allemaal wel en niet hebben bereikt en natuurlijk voor idealen, maar helaas merkt u, als u mij goed hoort, dat ik hier als een soort koortsige Eucalypta voor u sta. Ik heb er dus voor gekozen om het vandaag wat korter te houden. Ik heb het ook hartstikke warm. Nou, goed. Ik stel voor dat we gewoon de moties afwerken die we graag willen indienen.

Ik begin met een motie genaamd 'Richt netwerk op voor BIPOC-vrouwen', met als dictum: verzoekt het college in samenwerking met partners in de stad een netwerk voor BIPOC-vrouwen op te zetten, gericht op het vergroten van arbeidsmarktkansen, mentorschap, kennisdeling en beleidsadvies en hiervoor dekking te zoeken in programma 7 (werk en inkomen). Het netwerk voor BIPOC-vrouwen is een mooi begin, maar een netwerk houdt pas echt stand als ook de volgende generatie erbij hoort. Daarom heb ik een tweede motie, genaamd 'Zet in op verbinding'. Het dictum luidt als volgt. Verzoekt het college te onderzoeken hoe de inzet van SUSteams kan worden vervangen of aangevuld met (mobiele) jongerenwerkers die ervaring hebben met jongerenwerk in de openbare ruimte, en de ervaringen en veiligheidsbeleving van jongeren van kleur nadrukkelijk mee te nemen in de evaluatie van het toezicht op Scheveningen. Deze motie is medeondertekend door de heer Mahmood van DENK. We willen een stad waarin jongeren zich veilig voelen, niet gewantrouwd. Dat geldt ook voor de allerkleinsten. Wij willen dat ook zij zonder drempels door de stad kunnen reizen. Dat brengt ons bij de derde motie, genaamd 'OV kids', met als dictum: verzoekt het college Kids voor Niks laagdrempelig en zonder verplichte registratie aan te bieden, de communicatie over Kids voor Niks te 53

versterken, onder meer in begrijpelijke taal, en in meerdere talen, en via kanalen die laaggeletterden en ouders met beperkte digitale vaardigheden beter bereiken, en de raad over de uitwerking uiterlijk in Q1 2026 te informeren. We zorgen er met OV kids voor dat kinderen gratis met de tram kunnen. Nu nog zorgen dat ze heelhuids bij de halte aankomen. Daarover gaat de vierde motie, genaamd 'Overal 30 km'. Daarin wordt het college verzocht om te onderzoeken op welke aanvullende wegen 30 km/u als maximumsnelheid wel kan worden ingevoerd, het huidige plan van 110 straten uit te breiden naar een bredere gebiedsdekkende aanpak, uiterlijk Q4 2025 een concreet tijdspad op te stellen voor de invoering van 30 km/u als standaard binnen de gehele bebouwde kom met uitzondering van de hoofdwegen. Met overal 30 kilometer per uur zetten we een grote stap richting een veiligere stad voor iedereen, maar soms begint veiligheid juist bij één kruispunt, bij één plek waar het dagelijks misgaat. De motie Waldorpstraat verzoekt het college de voorrangssituatie op het kruispunt aan te passen, zodat fietsers voorrang krijgen op auto's die vanaf de Waldorpstraat komen, deze maatregel op korte termijn te realiseren, vooruitlopend op de toekomstige autoluwe herinrichting, en de raad te informeren over de planning en uitvoering. Na al dat verkeer en gedender is het tijd voor wat anders: stilte.

Onze een na laatste motie, genaamd 'Stilte op het stille strand', verzoekt het college: het 'stille strand' in het onderzoek naar de effecten van permanente bebouwing buiten beschouwing te laten. We beschermen de stilte aan zee, en in die stilte waait ook de wind. Dat brengt ons alweer bij de laatste motie, Onderzoek mogelijkheden windbomen, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe en waar 'wind trees' zouden kunnen bijdragen aan het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie, en de raad hierover te informeren. Voordat ik straks met de wind in de rug weer richting huis ga, wil ik het hebben over iets wat nog minder CO2-uitstoot veroorzaakt, namelijk skaters. Ditmaal heb ik een amendement, genaamd 'Skaten op het Spui'. Het dictum luidt als volgt. Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een Meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van de laatste puntjes op de i met betrekking tot de skateplek op het Spuiplein, ten laste van de post onvoorzien. Dit amendement is medeondertekend door VVD, SP, ChristenUnie/SGP, Hart voor Den Haag, PVV en Forum voor Democratie. Als iemand mij had verteld … De voorzitter.

Voordat u verdergaat, zie ik hierop nog een interruptie van meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zal het kort houden. Dit is een heel sympathiek amendement. Het is in de commissie ook gegaan over de Ary van der Spuyweg, die ook vernieuwd moet worden. Ik vroeg me af dat er misschien ook enigszins bij kan. Ik weet namelijk niet of hier echt nog een ton nodig is, terwijl we daar echt nog wel geld nodig hebben. Fatima Faïd (HSP). Nee, wat mij betreft gaan we eerst die skaters helemaal ter wille zijn. Dat wordt hartstikke mooi; het is een hele mooie plek. Daar kan de stad ook veel aan hebben, want een deel van die skaters doet ook mee aan internationale wedstrijden. Dat kunnen we dus heel mooi gebruiken als promotie. Ik stel dus voor om eerst te kijken naar wat de skaters nodig hebben. Mocht er dan eventueel na de verkiezingen geld over zijn dan kunnen we altijd koffiedrinken, maar dat is dus pas daarna. Als iemand … De voorzitter. Nou, meneer De Vuyst is er nog niet klaar mee. Fatima Faïd (HSP). O, nog steeds niet? De voorzitter. Neenee. Meneer De Vuyst.

54

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Misschien ter verheldering: ik had het bij de Ary van der Spuyweg ook over de skaters, hè. Ik dacht: Spuiplein en Spuyweg; misschien valt er nog iets te doen in het amendement. Maar goed, ik hoor u. Koffie na de verkiezingen. Fatima Faïd (HSP). Oké. Nee, dan hebben we elkaar helemaal goed begrepen. Voorzitter … De voorzitter. Mevrouw Arp heeft ook nog een interruptie. Ja, u maakt de tongen los. Lesley Arp (SP). Het is misschien goed om te vermelden dat er gewoon geld is voor de Ary van der Spuyweg. Ik zal daar straks ook in mijn spreektekst op terugkomen. We kunnen het dus beide steunen. Dat is helemaal mooi voor de skaters! Fatima Faïd (HSP). Nou, wat een feest voor die jongeren. Heerlijk! Het is vandaag een mooie dag. Want, voorzitter, als iemand mij had verteld dat ik ooit een amendement zou ondertekenen met Forum voor Democratie en de PVV, had ik gedacht dat ik in een koortsdroom zat. Soms is de werkelijkheid blijkbaar nog vreemder dan satire. Maar zoals eerder gezegd: alles voor de stad. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Faïd, en ik wens u beterschap, ook namens de collega's hier. Uw tijd loopt nog door, mevrouw Faïd. Ja, we gaan de microfoon uitzetten. Helemaal goed. U werd heel collegiaal geholpen door meneer Smit, die zo meteen namens de Partij voor de Dieren het woord gaat voeren.

Door de fractie van de HSP, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, de ChristenUnie/SGP, de SP, Hart voor Den Haag, de PVV en Forum voor Democratie, wordt het volgende amendement (HSP.A) voorgesteld: Amendement HSP.A Skaten op het Spui De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1),met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van de laatste puntjes op de i met betrekking tot de skateplek op het Spuiplein, ten laste van de post onvoorzien. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de HSP worden de volgende moties (HSP.1, HSP.3, HSP.4, HSP.5, HSP.6 en HSP.7) ingediend: Motie HSP.1 Richt netwerk voor BIPOC-vrouwen op De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Overwegende, dat: ▪ netwerken en mentorschap aantoonbaar bijdragen aan het vergroten van kansen en doorstroom op de arbeidsmarkt;

55

▪ ▪

een netwerk waarin ervaren BIPOC-vrouwen in positie hun kennis en ervaring delen met startende professionals, kan bijdragen aan emancipatie, bewustwording van rechten en wederzijdse ondersteuning; Divers Den Haag, met haar verbindingen in het MKB, hierbij een waardevolle partner kan zijn voor het creëren van nieuwe perspectieven en kansen.

Constaterende, dat: ▪ startende BIPOC-vrouwen (black, indigenous, people of color) structureel worden achtergesteld op de arbeidsmarkt; ▪ zij minder vaak toegang krijgen tot stageplekken, trainerschap en doorgroeimogelijkheden, ook waneer zij beschikken over relevante opleidingen; ▪ hierdoor hun kansen op carièreontwikkeling en duurzame arbeidsdeelname beperkt blijven; ▪ er momenteel geen structureel netwerk of financiering bestaat om deze vrouwen te ondersteunen en te verbinden. Verzoekt het college: ▪ in samenwerking met partners in de stad een netwerk voor BIPOC-vrouwen op te zetten, gericht op het vergroten van arbeidsmarktkansen, mentorschap, kennisdeling en beleidsadvies; ▪ hiervoor dekking te zoeken in Programma 7 (Werk en Inkomen). En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.3 OV kids De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende dat: ▪ het programma Kids voor Niks bedoeld is om kinderen in Den Haag gratis met het OV te laten reizen; ▪ voor deelname momenteel een registratie via een digitaal aanmeldportaal met DigiD vereist is; ▪ deze digitale drempel ouders en verzorgers met beperkte digitale vaardigheden, taalbarrières of laaggeletterdheid belemmert om deel te nemen; ▪ uit de cijfers blijkt dat met name in wijken zoals de Schilderswijk het gebruik sterk achterblijft. Overwegende dat: ▪ het oorspronkelijke doel van Kids voor Niks is om mobiliteit voor kinderen te vergroten en gelijkwaardige toegang tot kansen te bieden; ▪ een aanmeldportaal onnodige administratieve lasten creëert, kostenverhogend werkt en uitsluiting in de hand werkt; ▪ laagdrempelige toegang zonder registratie het bereik aanzienlijk kan vergroten; ▪ betere communicatie in begrijpelijke taal en in meerdere talen nodig is om alle ouders te bereiken.

Verzoekt het college: ▪ kids voor Niks laagdrempelig en zonder verplichte registratie aan te bieden; ▪ de communicatie over Kids voor Niks te versterken, onder meer in begrijpelijke taal, en in meerdere talen, en via kanalen die laaggeletterden en ouders met beperkte digitale vaardigheden beter bereiken; ▪ de raad over de uitwerking uiterlijk in Q1 2026 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. 56

Motie HSP.4 Overal 30 km De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende dat: • Den Haag de meeste verkeersongevallen van de G4 heeft; • de verkeersveiligheid voor de meest kwetsbare weggebruikers, zoals voetgangers en fietsers, ernstig tekortschiet; • in de beantwoording van de vragenronden inzake de Programmabegroting 2026-2029 wordt er gesproken over maar 5 straatten die worden opgewaardeerd worden naar 30 km/u. Overwegende dat: • de impact van verkeersongelukken bij 30 km/u significant kleiner is dan bij hogere snelheden, wat ernstige letsels en verkeersdoden voorkomt; • het invoeren 30 km/u op meer straten een positief effect zal hebben op zowel weggebruikers als de leefomgeving van de bewoners van Den Haag; • het huidige plan van 110 straatten naar 30 km/u een stap in de goede richting is, maar dat er nog veel breder moet worden gekeken; • het huidige plan van het college van 110 straatten naar 30 km/u te kort schiet als het gaat om de wijken Zuidwest, Transvaal en de Schilderswijk.

Verzoekt het college: • te onderzoeken op welke aanvullende wegen 30 km/u als maximumsnelheid kan worden ingevoerd; • het huidige plan van 110 straten uit te breiden naar een bredere gebied dekkende aanpak; • uiterlijk Q4 2025 een concreet tijdspad op te stellen voor de invoering van 30 km/u als standaard binnen de gehele bebouwde kom met uitzondering op hoofdwegen. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HSP.5 Waldorpstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende dat: ▪ het kruispunt bij de Waldorpstraat een belangrijk en druk gebruikt oversteekpunt is voor fietsers, waaronder veel studenten; ▪ het kruispunt volgens de huidige plannen in de toekomst autoluw zal worden; ▪ deze herinrichting echter pas op langere termijn wordt verwacht. Overwegende dat: ▪ de huidige verkeerssituatie voor fietsers onveilig en onoverzichtelijk is; ▪ relatief kleine aanpassingen – zoals het wijzigen van de voorrangssituatie ten gunste van fietsers – al op korte termijn de verkeersveiligheid aanzienlijk kunnen verbeteren; ▪ het verbeteren van de oversteek nú bijdraagt aan de gemeentelijke doelen op het gebied van verkeersveiligheid, duurzaamheid en het stimuleren van de fiets als vervoermiddel.

57

Verzoekt het college: ▪ de voorrangssituatie op het kruispunt aan te passen, zodat fietsers voorrang krijgen op auto’s die vanaf de Waldorpstraat komen; ▪ deze maatregel op korte termijn te realiseren, vooruitlopend op de toekomstige autoluwe herinrichting; ▪ de raad te informeren over de planning en uitvoering. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HSP.6 Stilte op het stille strand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025 ter bespreking Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Constaterende, dat: ▪ het ‘stille strand’ onderdeel is van het onderzoek naar de effecten van permanente bebouwing op emissie. Overwegende, dat: ▪ het ongeacht de uitkomsten van het onderzoek onwenselijk is om het ‘stille strand’ mee te nemen in het onderzoek naar permanente bebouwing; ▪ het doel van het ‘stille strand’ niet alleen is om emissie tegen te gaan maar juist rust en ruimte te creëren voor mens, dier en omgeving. Verzoekt het college: ▪ het ‘stille strand’ in het onderzoek naar de effecten van permanente bebouwing buiten beschouwing te laten; ▪ de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HSP.7 Onderzoek mogelijkheden windbomen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2025.

Overwegende, dat: ▪ innovatieve manieren van energie opwekken bijdraagt aan het sneller voltrekken van de energietransitie en de verduurzamingsopgave; ▪ het belangrijk is om de druk op het elektriciteitsnet de aankomende jaren te verlagen o.a. door meer zelfvoorzienend te worden. Constaterende, dat: ▪ ‘’Wind Trees’’ via windturbines en/of zonnepanelen elektriciteit kunnen opwekken zonder daarbij het straatbeeld te verstoren; ▪ het extra verduurzamen van de gemeentelijke organisatie het goede voorbeeld geeft en ook andere organisaties en bedrijven kan stimuleren om zelfvoorzienend te worden in hun elektriciteitsbehoefte. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken hoe en waar ‘’wind trees’’ zouden kunnen bijdragen aan het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie; ▪ de raad hierover te informeren. 58

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de HSP, daartoe gesteund door de fractie van DENK, wordt de volgende motie (HSP.2) ingediend: Motie HSP.2 Zet in op verbinding De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) Constaterende dat: ▪ op 1 mei 2025 ongeregeldheden plaatsvonden op de boulevard van Scheveningen; ▪ de gemeente in reactie hierop overweegt om meer handhavers, politie en zogeheten SUS-teams in te zetten; ▪ SUS-teams particuliere beveiligers zijn die het publiek aanspreken op gedrag in uitgaansgebieden; ▪ uit ervaringen in steden als Delft en Haarlem blijkt dat de inzet van SUS-teams de veiligheidsbeleving soms verhoogt, maar niet aantoonbaar zorgt voor minder incidenten; ▪ jongeren, en vooral jongeren van kleur, in de praktijk vaker gecontroleerd en aangesproken worden – en zich daardoor juist minder welkom voelen in hun eigen stad; ▪ er nauwelijks onderzoek of aandacht is voor hoe jongeren van kleur de aanwezigheid van beveiligers en politie ervaren; ▪ de huidige opzet van SUS-teams vooral inzet op handhaving, terwijl juist de sociale verbinding met jongeren ontbreekt.

Overwegende dat: ▪ jeugdwerkers, in tegenstelling tot beveiligers, gericht zijn op vertrouwen, gesprek en preventie; ▪ investeren in ondersteuning in plaats van bestraffing leidt tot echte veiligheid en een rechtvaardige, inclusieve stad; ▪ de boulevard en het strand publieke ruimte zijn – ook van jongeren van kleur; ▪ de gemeente een voorbeeldfunctie heeft als het gaat om het tegengaan van etnisch profileren en het bevorderen van gelijke behandeling. Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken hoe de inzet van SUS-teams kan worden vervangen of aangevuld met (mobiele) jeugdwerkers die ervaring hebben met jongerenwerk in de openbare ruimte; ▪ de ervaringen en veiligheidsbeleving van jongeren van kleur nadrukkelijk mee te nemen in de evaluatie van het toezicht op Scheveningen; ▪ in gesprek te gaan met jongerenorganisaties, jeugdwerkers en bewonersinitiatieven over hoe we samen kunnen zorgen voor een veilig en ontspannen strand voor iedereen – zonder extra vesten of wantrouwen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Dit is de laatste begroting die ik meemaak als raadslid. Ik ben de politiek ingerold om iets te doen aan het vele dierenleed dat ik tegenkwam bij mijn werk in de dierenbeschermingswereld. Ik ben de politiek ingegaan om een stem te zijn voor de weerlozen.

Kijkend naar de begroting draait het bij de Partij voor de Dieren in de kern om de zorg voor leven. Dat is zorg voor ál het leven, ook dat van dieren, die vaak vergeten worden en die veel onnodig lijden. Dat is ook zorg voor het leven van mensen, waarbij je met compassie met elkaar omgaat en elkaars 59

menselijkheid vooropstelt. Zorg voor leven: het klinkt eenvoudig en het is in feite de kern van alles wat politiek zou moeten zijn. Voor de Partij voor de Dieren betekent zorg voor leven: de aarde niet uitputten, maar beschermen. Het betekent: ruimte laten voor dieren en hun zorg gunnen, en ook ruimte laten voor natuur in een steeds groeiende stad. Het betekent ook: keuzes maken die niet alleen vandaag tellen, maar onze stad ook op de lange termijn gezond, welkom, en duurzaam maken. Daarom pleit de Partij voor de Dieren voor een duidelijke koers, voor een Den Haag dat leeft, ademt en bloeit, een stad waar zorg voor leven in alles doorklinkt. Ik begin met zorg voor dieren, zoals u van mij gewend bent. Het is ontzettend waardevol dat we als stad een belangrijke gedragsverandering zien. Waar er in het vroegere beleid alleen geld was voor de opslag van dode dieren - ik herhaal: € 0,13 per dood dier - maken we nu werk van onze algemene zorgplicht. We zorgen voor vervoer en verzorging van gewonde in het wild levende dieren. Want of het nu gaat om een egel met een gebroken poot of een uitgeputte zeevogel, elk dier verdient hulp. En dankzij deze stap kunnen we meer doen voor dieren in nood. Ook dat is beschaving. Zorg voor dieren betekent ook dat we hen beschermen tegen uitbuiting en misdaad.

Misschien weet niet iedereen het, maar ik heb uitgebreid onderzoek gedaan naar de illegale handel in dieren, niet alleen in onze stad maar ook wereldwijd. Het is een lucratieve en wrede vorm van criminaliteit, iets wat helaas nog niet iedereen erkent. Ook in onze stad is sprake van deze ondermijnende activiteiten, waarin enorm veel geld omgaat die die vooral ook gepaard gaat met ontzettend veel dierenleed. Van broodfokpups tot exotische vogels zoals papagaaien, het is meerdere malen in onze stad voorgekomen. Daarom wil de Partij voor de Dieren dat er in onze stad ook meer aandacht komt voor de aanpak van deze ondermijnende activiteiten. Wij dienen daarom samen met de Haagse Stadspartij, Hart voor Den Haag, PVV, PvdA en D66 de motie Lokale aanpak illegale dierenhandel in. Die verzoekt het college om jaarlijks een actieweek met betrekking tot illegale (wilde) dierenhandel op te zetten waarin alle handhavende organisaties en belanghebbende ngo’s bijeenkomen om aandachtspunten, acties en samenwerking met elkaar te bespreken, om aandacht te blijven genereren voor deze ondermijnende criminele activiteiten, en de raad hierover in Q1 2026 te informeren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor een heel mooi voorstel van de Partij voor de Dieren, maar ik ben wel benieuwd of dit extra geld gaat kosten.

En hoe verhoudt dit zich tot de bestaande budgetten voor ondermijning? Robin Smit (PvdD). Nee, ik weet dat een aantal ngo's er welwillend tegenover staan om hieraan bij te dragen. Het zou niet gaan om geld vanuit de gemeente, maar vooral om de welwillendheid en ook echt om die gedragsverandering, die onder andere doorklinkt in alle handhavende organisaties, van landelijk tot Europees. Ze missen gewoon de gedragsverandering die broodnodig is om in ondermijning in de haarvaten tegen te gaan. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dus eigenlijk zegt de heer Smit dat het gaat om tijd en aandacht van de gemeente, maar niet om extra geld. Robin Smit (PvdD). Klopt. Zorg voor dieren is ook voorkomen dat hun leefgebied verdwijnt. De harde realiteit is echter dat het groen in onze stad juist zwaar onder druk staat. We zien het in de cijfers: er is meer geld nodig om de buitenruimte goed te onderhouden, van stoep tot verlichting tot brug tot park tot groen. In een stad die groeit en waar steeds meer droogte of, door extreme, intensieve regenbuien, juist wateroverlast voorkomt, groeit de druk op de buitenruimte. De begroting van de buitenruimte groeit niet structureel mee met deze opgaven. Daarom dien ik samen met collega Gerritsen de motie Groen moet je doen in.

Deze verzoekt het college inzichtelijk te maken welke structurele middelen nodig zijn om de kwaliteit van groen en buitenruimte op peil te houden bij groei van de stad, en de mogelijkheden van het toepassen van areaalsystematiek mee te nemen, hierbij onderscheid te maken tussen het wegwerken van achterstallig onderhoud, het opvangen van areaaleffecten (groei van de stad), en het realiseren van klimaat- en leefbaarheidsdoelen (zoals vergroening en waterberging), en dit uiterlijk in maart 2026 te rapporteren aan de raad, zodat de resultaten meegenomen kunnen worden in de vorming van een nieuwe coalitie. 60

Je moet je natuurlijk ook kunnen verplaatsen. Bij zorg voor een leefbare stad hoort ook zorg voor duurzaam, toegankelijk vervoer. Vervoer met minder klimaatimpact verdient onze volle steun. Juist op plekken waar veel mensen reizen, zoals Hollands Spoor, moeten we duurzaam vervoer makkelijker maken en niet moeilijker. Het is dan ook onbegrijpelijk dat ProRail de roltrappen op dit station wil verwijderen. Het is een slecht idee om van Hollands Spoor een vesting te maken, die niet bereikbaar is. Daarom dien ik samen met collega's Gerritsen, De Vuyst, Mahmood, Arp en Holman de motie Houd station Hollands Spoor toegankelijk in. Deze verzoekt het college in gesprek te gaan met ProRail en de MRDH met het doel de roltrappen niet te laten vervangen en het gesprek te heropenen over de perronopgangen aan de Laakzijde, en geen medewerking meer te verlenen aan plannen van ProRail zolang er niet tegemoet wordt gekomen aan dringende oproepen vanuit de raad en bewoners. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat laatste dictumpunt verbaast mij wat. Zijn de indieners van deze motie zich ervan bewust dat ProRail het spoor voor ons werkbaar houdt? Robin Smit (PvdD).

Ja, daar zijn we ons zeker van bewust, maar wij hebben in deze raad al eerder een discussie gehad over het openhouden van de andere uitgangen van Hollands Spoor, zodat het station nog toegankelijker is, en dat heeft toen ook geen effect gehad. Vandaar dus dat wij dit verzoek hebben opgenomen in deze motie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Maar dan zegt de heer Smit dus eigenlijk … Ik moet het netjes houden, maar hij zegt dan dus eigenlijk: de groeten aan al die werkzaamheden aan het spoor, dat nodig is om Den Haag bereikbaar te houden en om iedere week al die miljoenen treinreizigers in Den Haag te laten komen. Hij zegt dan dus: laat maar zitten; gooi dat geld maar naar Rotterdam, naar Amsterdam en naar Utrecht, want wij zeggen nee tegen ProRail. Robin Smit (PvdD). Ik ben het niet van de VVD gewend, maar dit is niet wat er exact staat. Dit gaat namelijk vooral over de plannen rondom Hollands Spoor. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, voor de derde maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik lees in het derde dictumpunt dat er niet meer wordt meegewerkt aan plannen van ProRail. Plannen van ProRail zijn het onderhoud en het laten functioneren van het spoor in onze stad. Ik hoop toch dat we dat niet gaan doen als Den Haag. Het is een beetje alsof je op de snelweg gaat zitten en hoopt dat je dan je zin krijgt. Robin Smit (PvdD).

Ik moet eerlijk zeggen dat mevrouw Van Basten Batenburg mij wel een beetje uitdaagt om die snelweg een keer te betreden. Wie weet ga ik daar na maart 2026 wel zitten, maar dat moeten we toch even in het midden laten. Daar gaat het nu niet over. De voorzitter. Niet in het midden, niet links en niet rechts, gewoon: niet! Meneer Smit, gaat u verder. Robin Smit (PvdD). Ik zou bijna willen zeggen 'recht door zee', om mevrouw Verdonk ook tevreden te stellen. Toch? Maar ik ga weer terug naar mijn inbreng, voorzitter. Fietsen mogen natuurlijk niet achterblijven. Ook de aantrekkelijkheid van de fiets staat onder druk. Wie bijvoorbeeld dagelijks door het centrum fietst, ziet bergen fietsen omvergewaaid op de Turfmarkt, schots en scheef geparkeerde fietsen rond het Spui, en omgevallen fietsen op blindengeleidelijnen of smalle stoepen. Met meer goede stallingsmogelijkheden en betere handhaving zorgen we ervoor dat fietsen niet langer rondvliegen, maar juist een mooie plek krijgen in ons stadsbeeld. Daarom dien ik samen met collega Gerritsen de motie Halvering van de fietsstapel in. Deze verzoekt het college 100 extra fietsbeugels (fietsnietjes) te plaatsen bij plekken waar nu vaak fietsen omwaaien zoals de Turfmarkt/Kalvermarkt, Spui, Zwarteweg, en de huidige handhaving op fietsparkeren in dit gebied uit te breiden met handhaven op langparkeerders op straat.

We kunnen niet langer doen alsof bouwen en natuur los van elkaar bestaan. Voor allebei goed zorgen, betekent dat je er in samenhang naar kijkt. Daarom vragen wij het college om bij bouwprojecten in de buurt van Natura 2000-gebieden niet langer te wachten tot de laatste vergunning, 61

maar al vroeg te toetsen op haalbaarheid, zodat we niet meer bouwen op lucht, maar op een eerlijk verhaal. Daarom dien ik samen met collega Van den Bos de motie Stikstof in zicht in. Deze motie verzoekt het college in de prioritering van woningbouwprojecten expliciet mee te wegen hoe dicht projecten bij Natura 2000-gebieden liggen, projecten waarbij de stikstofoplossing onzeker is niet aan de raad voor te leggen, en bij bouwplannen binnen 1 kilometer van Natura 2000-gebieden al in de fase van PUK, NvU of bindend advies zo goed als mogelijk te zorgen dat de stikstofhaalbaarheid getoetst is, en de raad hierover te informeren. De Partij voor de Dieren staat voor een Den Haag waarin leven kan bloeien, in de volle betekenis van het woord, waar vogels broeden, egels overleven, kinderen spelen, mensen gezonde lucht inademen en bomen niet gekapt worden maar mogen blijven groeien. Tot slot een boodschap vanuit het hart. Nu het ene ecosysteem na het andere vernietigd wordt, klimaatverandering verergert en de biodiversiteit verder afneemt, moeten we alles doen wat in ons vermogen ligt om de wereld beter te maken voor de toekomst. De buitenruimte is geen luxe. De buitenruimte is geen decorstuk. De buitenruimte is essentieel voor het ecosysteem en essentieel voor dieren en planten, die hun bestaansrecht erdoor behouden.

De Partij voor de Dieren kiest voor alles wat leeft en zal daar goed zorg voor dragen. Hopelijk doet u dat ook, na maart 2026. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD worden de volgende moties (PvdD.1, PvdD.2 en PvdD.5) ingediend: Motie PvdD.1 Groen moet je doen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026-2029. Constaterende, dat: ▪ de gemeente Den Haag een tekort van ruim 4 miljoen aan middelen heeft voor groenonderhoud; ▪ de schaarse middelen voor Buitenruimte ook niet voldoende zijn voor het voortvarend aanpakken van zaken als stoeptegels en onveilige gebieden; ▪ de vroegere areaalsystematiek, die groei van de stad koppelde aan noodzakelijke extra middelen voor onderhoud, vanaf 2019 gefaseerd en uiteindelijk volledig is vervallen voor het programma Buitenruimte; ▪ dit ertoe leidt dat de begroting niet meer automatisch meegroeit met de omvang en intensiteit van het gebruik van de stad; ▪ er achterstallig onderhoud is aan het groen in de stad.

Overwegende, dat: ▪ de kosten voor beheer en onderhoud van de buitenruimte onvermijdelijk toenemen bij een groeiende en verdichtende stad; ▪ het huidige tekort niet alleen gevolgen heeft voor het groenonderhoud, maar ook voor de kwaliteit, veiligheid en leefbaarheid van de openbare ruimte in bredere zin, zoals bestrating, riolering en klimaatadaptieve voorzieningen; ▪ het duurzaam instandhouden van de buitenruimte en het stedelijk groen een structurele en voorspelbare financieringsbasis vereist; ▪ naast het oplossen van achterstallig groenonderhoud een deel van eventuele aanvullende middelen gebruikt kan worden voor het oplossen van onveilige situaties in de buitenruimte, zoals losliggende stoeptegels. Spreekt uit, dat: ▪ er een structurele oplossing gevonden moet worden voor het toenemende tekort voor onderhoud van groen en van de buitenruimte.

62

Verzoekt het college: ▪ inzichtelijk te maken welke structurele middelen nodig zijn om de kwaliteit van groen en buitenruimte op peil te houden bij groei van de stad, en de mogelijkheden van het toepassen van areaalsystematiek mee te nemen; ▪ hierbij onderscheid te maken tussen het wegwerken van achterstallig onderhoud, het opvangen van areaaleffecten (groei van de stad), en het realiseren van klimaat- en leefbaarheidsdoelen (zoals vergroening en waterberging); ▪ dit uiterlijk in maart 2026 te rapporteren aan de raad, zodat de resultaten meegenomen kunnen worden in de vorming van een nieuwe coalitie. En gaat over tot de orde van de dag. Motie PvdD.2 Halvering van de fiets-stapel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029 Constaterende, dat: ▪ het gebruik van de fiets gestimuleerd moet worden; ▪ fietsers in de gelegenheid moeten worden gesteld om hun fiets op een goede en veilige manier te kunnen stallen. Overwegende, dat: ▪ veel fietsen vaak omvallen door de wind; ▪ er op plekken in het centrum waar dit veel gebeurt geen fietsbeugels staan; ▪ hierdoor veel fietsen makkelijk omvallen en kapot kunnen gaan; ▪ fietskluwen in de openbare ruimte er ook veel rommeliger uitzien dan geparkeerde fietsen.

Verzoekt het college: ▪ 100 extra fietsbeugels (fietsnietjes) te plaatsen bij plekken waar nu vaak fietsen omwaaien zoals de Turfmarkt/Kalvermarkt, Spui, Zwarteweg; ▪ de huidige handhaving op fietsparkeren in dit gebied uit te breiden met handhaven op langparkeerders op straat. En gaat over tot de orde van de dag. Motie PvdD.5 Stikstof in zicht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029. Constaterende, dat: ▪ er vele duizenden woningen door de raad goedgekeurd zijn, welke nog niet in aanbouw zijn; ▪ de Raad van State in december 2024 de stikstofjurisprudentie verder heeft aangescherpt, waardoor de ruimte voor stikstofuitstoot bij veel bouwprojecten kleiner is geworden; ▪ ook andere uitspraken bij rechtszaken onderstrepen dat het nuttig is dat de overheid vroegtijdig inzicht heeft in de stikstofeffecten van plannen; ▪ Natura 2000-gebieden in en rond Den Haag al zwaar overbelast zijn; ▪ stikstof vaak pas wordt getoetst lang nadat een Nota van Uitgangspunten (NvU) of PlanUitwerkingskader (PUK) is vastgesteld, of nadat een Bindend Advies is afgegeven, waardoor projecten onnodig tijd en geld hebben gekost als ze later alsnog stranden.

63

Overwegende, dat: ▪ het verstandig is om beschikbare capaciteit te richten op plannen die juridisch en ecologisch haalbaar zijn; ▪ woningbouw waar wel een planproduct voor is opgesteld of welke gedeeltelijk vergund wordt, maar toch niet uitvoerbaar blijkt, vaak een verspilling is van tijd, geld en ambtelijke inzet. Verzoekt het college: ▪ in de prioritering van woningbouwprojecten expliciet mee te wegen hoe dicht projecten bij Natura 2000-gebieden liggen; ▪ projecten waarbij de stikstofoplossing onzeker is niet aan de raad voor te leggen; ▪ bij bouwplannen binnen 1 km van Natura 2000-gebieden al in de fase van PUK, NvU of Bindend Advies zo goed als mogelijk te zorgen dat de stikstofhaalbaarheid getoetst is, en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fracties van GroenLinks, DENK, de SP en de PvdA, wordt de volgende motie (PvdD.3) ingediend: Motie PvdD.3 Houd station HS toegankelijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029. Constaterende, dat: ▪ ProRail heeft aangekondigd om de roltrappen naar spoor 5 en 6 van Station HS te willen vervangen voor een vaste trap; ▪ bewoners die slecht ter been zijn of reizen met veel bagage daarmee totaal afhankelijk zouden worden van de kleine, trage lift.

Overwegende, dat: ▪ een meerderheid van de raad en veel bewoners zich hebben uitgesproken tegen het sluiten van de trappen aan de zijde van de fietstunnel (Laak en Haagse Hogeschool); ▪ ProRail destijds beweerde dat deze ingreep geen effect zou hebben op de doorstroming en er geen knelpunten werden verwacht; ▪ nu duidelijk wel knelpunten worden ervaren. Van mening, dat: ▪ knelpunten die zijn veroorzaakt door het sluiten van de helft van de ingangen niet opgelost mogen worden met een maatregel die de toegankelijkheid van het station sterk zal beperken. Verzoekt het college: ▪ in gesprek te gaan met ProRail en de MRDH met het doel de roltrappen niet te laten vervangen en het gesprek te heropenen over de perronopgangen aan de Laakzijde; ▪ geen medewerking meer te verlenen aan plannen van ProRail zo lang er niet tegemoet wordt gekomen aan dringende oproepen vanuit de raad en bewoners. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fracties van de HSP, Hart voor Den Haag, de PVV, de PvdA en D66, wordt de volgende motie (PvdD.4) ingediend:

64

Motie PvdD.4 Lokale aanpak illegale dierenhandel De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026-2029. Constaterende, dat: ▪ in het coalitieakkoord ‘Haags akkoord’ aandacht is opgenomen voor de aanpak illegale dierenhandel in de ondermijningsaanpak; ▪ het college de intentie heeft om als stad criminele activiteiten te willen verstoren en barrières wil opwerpen tegen criminele verdienmodellen bij bijvoorbeeld illegale dierenhandel; ▪ in Den Haag de laatste vijf jaar al meerdere gevallen bekend zijn van illegale handel in (wilde) dieren zoals de verkoop van broodfokpups en diverse vogelsoorten; ▪ 30 procent van de illegale handel in wilde dieren binnen Europa, via Nederland gaat.

Overwegende, dat: ▪ Den Haag als G4 stad en havenstad een rol kan spelen in het opsporen van ondermijnende en criminele activiteiten in de illegale (wilde) dierenhandel; ▪ digitale diensten het makkelijker maken voor criminelen die zich schuldig maken aan illegale (wilde) dierenhandel; ▪ vanuit de Europese aanpak tegen illegale wilde dierenhandel in 2022 een landelijke handhavingsactie is opgezet; ▪ de vernieuwde Europese aanpak oproept om nauwere samenwerking te zoeken tussen allerlei lagen aan handhavers, overheden en NGO’s; ▪ Den Haag huist diverse NGO’s en internationale instellingen, die zich bezighouden met illegale (wilde) dierenhandel. Verzoekt het college: ▪ om jaarlijks een actieweek met betrekking tot illegale (wilde) dierenhandel op te zetten waarin alle handhavende organisaties en belanghebbende NGO’s bijeenkomen om aandachtspunten, acties en samenwerking met elkaar te bespreken, om aandacht te blijven genereren voor deze ondermijnende criminele activiteiten; ▪ de raad hierover in Q1 2026 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Van Zanen. Lesley Arp (SP). Voorzitter. De SP staat voor zeggenschap over wat van ons allemaal is. Denk aan zeggenschap over de toekomst van je woning of ons ov, dat niet vanzelf rijdt maar bestuurd wordt door mensen met hart voor de publieke zaak.

Zeggenschap over een buitenruimte waar iedereen zich veilig kan voelen en voor een stem voor initiatieven en gemeenschappen die onze stad broodnodige levendigheid geven zonder dat winstbejag daarbij het doel is. Laat ik beginnen met een thema dat mij sterk aan het hart gaat: de zeggenschap van huurders. De afgelopen maanden heb ik kennis mogen maken met verschillende huurders uit de Zeezwaluwstraat in Duindorp, die gebukt gaan onder mogelijke sloopplannen. Ik heb zowel gesproken met bewoners die niet meer aan tafel zitten als met bewoners die wel aan tafel zitten in de participatie. Ik wil wel wat aanhalingstekens bij de participatie plaatsen. Zij willen een eerlijke kans om mee te praten over de toekomst van hun woning, maar zijn door de woningcorporatie geconfronteerd met verzoeken tot geheimhouding en missen nog altijd cruciale informatie over verschillende scenario's. In relatie tot de brief van de huurdersraad die wij gisteren als raad ontvingen: ik vind het echt absurd dat de raad dat advies eerder heeft kunnen inzien dan de klankbordgroep en dat er ook geen hoor en wederhoor heeft plaatsgevonden met de bewoners. 65

Ik hoop dat mijn collega's de moeite nemen om ook de mail van de bewoners die vandaag naar de fracties is gestuurd tot zich te nemen en ook bijvoorbeeld de resultaten van hun peiling. Wethouder Engberts zei in de commissie dat het college geen rol heeft in deze kwestie, maar actiegebiedaanwijzing is wel degelijk een collegeaangelegenheid. Daarom vraag ik aan mijn collega's in de raad: geef deze huurders een kans om echt zorgvuldig mee te praten. Daarom dien ik met de heer De Mos van Hart voor Den Haag en de heer De Ridder van de VVD de volgende motie in: verzoekt het college niet eerder over te gaan tot een actiegebiedaanwijzing voordat Hof Wonen richting raad en college heeft aangetoond dat de bewoners uit de Zeezwaluwstraat tijdig en volledig zijn geïnformeerd over de bouwtechnische en financiële onderbouwing van de voorgenomen sloop of renovatie en daadwerkelijk de gelegenheid hebben gehad om hierover te participeren, en niet eerder over te gaan tot een actiegebiedaanwijzing totdat de raad beschikt over een actueel stikstofonderzoek waaruit ook blijkt dat het verkrijgen van een natuurvergunning voor het sloop-nieuwbouwplan van Hof Wonen überhaupt haalbaar is. Deze locatie zit immers op drie keer struikelen afstand van een Natura 2000gebied. Daarnaast wil de SP dat de rechtspositie en informatiepositie van huurders in het algemeen wordt verbeterd.

Bij overlegtrajecten tussen woningcorporaties en huurders valt het de SP op dat het verschil tussen een klankbordgroep en een bewonerscommissie niet altijd duidelijk en objectief wordt uitgelegd en dat daarnaast onduidelijk is waar en hoe huurders onafhankelijke expertise kunnen inwinnen. Daarom de motie Versterk informatiepositie huurders, met het volgende dictum: verzoekt het college in de lopende gesprekken met woningcorporaties en huurdersorganisaties te onderzoeken of er een gezamenlijke heldere brochure kan worden ontwikkeld over de Overlegwet, het juridische verschil tussen bewonerscommissies en klankbordgroepen en de mogelijkheid van onafhankelijke ondersteuning en advisering, die verstrekt kan worden aan alle Haagse corporatiehuurders die actief deelnemen aan een participatietraject, eveneens in de gesprekken te onderzoeken of er eerder een verbeterd Sociaal Statuut in kan gaan dan in 2027, waarmee de zeggenschap en informatiepositie van huurders wordt versterkt, en de resultaten van deze bespreekpunten mee te nemen in de brief die in het voorjaar van 2026 komt. De motie wordt mede ingediend door de heer Van den Bos van de Partij voor de Dieren. Naar aanleiding van de recente ETHOS-telling is er de laatste tijd veel gesproken over de nijpende situatie van dak- en thuisloze mensen.

Morgen praten we hier uitgebreider over, maar deze wooncrisis vraagt ook om onconventionele oplossingen. Collega Ramesar vroeg aandacht voor het beleid dat het aantrekkelijker maakt voor Haagse bijstandsgerechtigden om een kamer te verhuren. In de commissie bleek dat Amsterdam hier gunstigere voorwaarden voor hanteert dan Den Haag. Daarom de volgende motie: verzoekt het college de vrijgelaten bedragen voor de Haagse bijstandsgerechtigden die een kamer willen verhuren zo snel mogelijk in lijn te brengen met de Amsterdamse bedragen, en deze aangepaste regeling inclusief voorwaarden te communiceren via de website www.denhaag.nl. De motie wordt mede ingediend door collega Holman van de Partij van de Arbeid en de heer Kaptheijns van de PVV. Ook heeft de SP aan het college gevraagd wat de gevolgen zijn van hogere leges voor omgevingsvergunningen voor betaalbare woningbouw. Een regeling waarbij sociale woningbouwprojecten een legeskorting krijgen, is in het verleden afgeschaft. Het college broedt op een nieuwe, meer effectieve regeling. Nu de Eneco-middelen langzaam maar zeker opraken, is het belangrijk om te zoeken naar nieuwe manieren om betaalbare bouw aan te jagen. Vanaf dit jaar krijgt de gemeente van het Rijk een realisatiestimulans per gerealiseerde betaalbare woning.

Daarom de volgende vraag aan het college: kan het met een plan komen om de realisatiestimulans als voeding te gebruiken voor een fonds voor nieuwe betaalbare woningbouw, en zo ja, wanneer kunnen wij dit plan dan verwachten? De SP staat ook voor zeggenschap van onze onmisbare werkers in de publieke sector. Collega Van Wijngaarden benoemde in een commissie al dat medewerkers van de HTM door een nieuw AIroosterprogramma kampen met erg onvoorspelbare werktijden en stress. Hij heeft hier uitvoerig met de bonden over gesproken en ook de NRC besteedde aandacht aan de problematiek. Het HTMpersoneel zou wat de SP betreft mee moeten kunnen praten over vervoersplannen. Vlak na de coronaperiode hebben wij als stad ervaren dat hoog ziekteverzuim bij de HTM kan leiden tot rituitval. Zeggenschap voor het personeel is dus uiteindelijk ook goed voor de reiziger. Daarom de volgende moties. Allereerst de motie Zeggenschap van werknemers bij vervoersplannen: verzoekt het college 66

jaarlijks ter voorbereiding van de reactie op de conceptvervoerplannen van HTM en EBS in gesprek te gaan met de ondernemingsraden van de vervoersbedrijven over de werkdruk en het effect van de nieuwe vervoersplannen hierop en deze gesprekken mee te nemen in een conceptreactiebrief, en zich in te zetten om in het programma van eisen van de volgende concessies rail Haaglanden, bus Haaglanden-Stad en bus Haaglanden Streek het instemmingsrecht voor ondernemingsraden van ovbedrijven bij de jaarlijkse vervoersplannen vast te stellen. Dan de motie In gesprek over Hastus en werkdruk: verzoekt het college in gesprek te gaan met vakbonden, ondernemingsraad en directie van HTM over roostersysteem Hastus en de werkdruk om gezamenlijk tot een oplossing te komen en de werkdruk te verlagen. De motie wordt mede ingediend door de heer Guernaoui van Hart voor Den Haag. Dan wil ik het graag hebben over veiligheid. Op verzoek van Hart voor Den Haag gaat het college aan de slag met een meldpunt voor plekken in de buitenruimte die vrouwen als onveilig ervaren. Het is een goed initiatief dat volgens mij op raadsbrede steun kan rekenen. In de commissie heb ik echter mijn grote zorgen geuit over het karige bedrag van € 40.000 dat nu gereserveerd is voor het afhandelen van meldingen.

Wij moeten echt voorkomen dat meldingen blijven liggen vanwege geldgebrek en dat het nog te openen meldpunt daardoor mogelijk juist gaat bijdragen aan minder in plaats van meer vertrouwen in de mate waarin de gemeente de veiligheid van vrouwen serieus neemt. Daarom het volgende amendement, mede ingediend door alle oppositiewoordvoerders en natuurlijk met een eervolle vermelding van de architect van de packagedeal, mevrouw Van Basten Batenburg - ik kan toch een keer positief zijn over een VVD-packagedeal hier in de gemeenteraad: 'Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 4 Openbare orde en Veiligheid ten behoeve van het afhandelen van meldingen die binnenkomen op het nog in te richten meldpunt onveilige plekken voor vrouwen, ten laste van de post onvoorzien'. Mijn fractie zal ook van harte het amendement van de Partij van de Arbeid steunen dat hetzelfde doel beoogt. Afsluitend wil ik nog aandacht geven aan initiatieven en plekken die de stad leuker en levendiger maken. Denk aan de skatevoorziening zoals aan de Ary van der Spuyweg.

De SP was verheugd om van wethouder Bredemeijer te horen dat er wel degelijk geld op de plank ligt om deze voorziening aan te pakken, want daar vragen de skaters al een hele tijd om. Nu is het zaak dat hun expertise ook daadwerkelijk wordt gebruikt bij de aanpak. Want skateparken die niet aansluiten bij de behoeften van skaters zijn in feite weggegooid gemeenschapsgeld. Daarom de motie Alvast een start voor de Ary, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college zo snel mogelijk stappen te zetten voor de verbouwing en bijbehorend onderhoud van het skatepark aan de Ary van der Spuyweg, de lokale skaters nauw te betrekken bij het ontwerp en de uitvoering, in de aanbesteding rekening te houden met de specifieke expertise van de bouwer, zodat deze ervaring en kennis heeft over de skatesport, en de raad te rapporteren over de voortgang. De motie wordt mede ingediend door de heer Bom van Hart voor Den Haag. Ten slotte broedplaats Billytown; er is ook over ingesproken. Het feit dat de gemeente een tender is gestart voor een nieuwe invulling van hun uitvalsbasis aan het Helena van Doeverenplantsoen maakt de toekomst van dit kunstenaarscollectief onzeker. Meedenken over de toekomst is het minste wat het college zou kunnen doen.