RIS324263 Notulen van de raad van 12 november 2025

We moeten eerst de kiezer aan het woord laten en na de verkiezingen dingen met elkaar gaan uitonderhandelen. Ik wil wel stilstaan bij een aantal belangrijke dingen voor dit moment. Om te beginnen is dat wonen, want er moeten meer woningen bij komen in Den Haag. Wij verwelkomen vandaag een nieuwe wethouder, die bouwkampioen was in Utrecht, zo hebben wij vernomen. Als hij nou belooft dat hij Den Haag niet nóg auto-onvriendelijker maakt, wensen wij hem heel veel succes. Wij wensen Den Haag natuurlijk met hem veel nieuwe woningen toe. Wij bouwen als VVD heel graag mee, zo zeg ik ook tegen meneer Assad. Wat we niet willen, is de rekening bij mensen thuis leggen, en zeker niet bij de erfpachters, die geen kant op kunnen. In deze begroting loopt het college daar helaas weer op vooruit. Daarom heb ik daarover een motie, De raad laat zich niet beperken. De motie spreekt uit zich bij het debat over erfpacht niet te zullen laten leiden door het financieel kader uit de begroting, en verzoekt het college zich in het debat over erfpacht niet te beroepen op het financieel kader of de noodzaak van hogere baten in verband met de bekostiging van de apparaatslasten van DSO. Deze motie is medeondertekend door de heer De Ridder en de heer Dubbelaar. Over zaken uit het verleden die nog spelen, gaat ook de motie Amendement Willem Royaardsplein onjuist uitgevoerd.

Deze motie spreekt uit dat het amendement 'Rooilijn kopgebouw tot aan De Bloemendoos minimaal 4,5 meter' onjuist is uitgevoerd waardoor er minder ruimte overblijft tussen de kiosk en het kopgebouw dan de gemeenteraad heeft beoogd, en verzoekt het college het amendement uit te voeren zoals de raad het heeft bedoeld. Deze motie is medeondertekend door de heer De Ridder, mevrouw Arp en de heer Dubbelaar. Wij willen richting die onderhandelingen ook nog graag inzicht hebben in gemeentelijk vastgoed. Onze motie daarover verzoekt het college een inventarisatie te maken van de gemeentelijke 32

vastgoedportefeuille en per object de aspecten zoals hierboven omschreven te beschrijven, en de raad hierover aan het begin van het tweede kwartaal van 2026 te informeren. Deze motie is medeondertekend door de heer De Ridder, de heer Ahraui en de heer Dubbelaar. Ik heb ook nog een amendement. Als je in zo'n mooie stad woont, is het ook de bedoeling dat je daar prettig woont, en dat kan niet zonder een goed onderhouden openbare ruimte. Het dictum luidt: vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 1 mln. structureel aanvullend wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van beheer en onderhoud van de buitenruimte, ten laste van een taakstellende korting op inhuur externen met betrekking tot apparaat. Wij hebben voor deze dekking gekozen omdat de hele raad het erover eens is dat die inhuur moet worden verminderd en dat wij de financiële consequenties daarvan graag willen inboeken en inzetten om de buitenruimte een extra impuls te geven in de komende tijd. Ik hoop dus dat veel collega's dit kunnen steunen. Dan ga ik over naar de veiligheid. Die staat in Den Haag onder druk en daar moeten en kunnen we ook echt wat aan doen.

Het is goed dat er in deze begroting extra geld gaat naar veiligheid - daar ben ik blij om namens de VVD - maar het is nog niet genoeg. We zien dat er nog steeds aflopende middelen zijn. Daarom steunt de VVD een belangrijk amendement van de SP over de veiligheid voor vrouwen. Ook steunen we het amendement van de PvdA. De VVD wil overigens ook de veiligheid voor mannen verbeteren, maar wellicht kan de burgemeester bevestigen dat die twee dingen met deze amendementen hand in hand gaan, dus dat de veiligheid van vrouwen niet per se ten koste gaat van die van mannen. Er moet ook af en toe iemand een lans breken voor de veiligheid van mannen die over straat moeten. Maar hiermee is er nog steeds niet genoeg geld voor veiligheid. Daarvoor zijn dus ook weer coalitieonderhandelingen nodig. Ten behoeve van die onderhandelingen wil ik de burgemeester vragen of hij kan toezeggen dat hij de raad in maart informeert over de benodigde middelen om de aflopende veiligheidsbudgetten aan te vullen en ook de nieuwe uitdagingen aan te gaan die hij de afgelopen tijd in een aantal brieven heeft benoemd. Dit gaat dus puur om het inzicht, zodat we die informatie goed op orde hebben. Ik heb nog een verzoek voor de kortere termijn. In de communicatie van de gemeente lezen we overal dat er minder wapens moeten komen op scholen en op straat.

De Haagse VVD wil niet mínder wapens op scholen en op straat, maar géén wapens op scholen en op straat, behalve die van de politie uiteraard. Gezien de toename van zo'n 40% die daadwerkelijk is gemeten op scholen, willen wij het college het volgende vragen. Deze vraag is zowel aan de wethouder Onderwijs als aan de burgemeester gericht. Kunnen jullie toezeggen dat de gemeentelijke communicatie wordt aangepast zodat we de kraakheldere norm stellen dat geen enkel wapenbezit wordt getolereerd en de norm dus is: geen wapens? Dan ga ik naar de economie van de stad. Het wordt ondernemers niet makkelijk gemaakt; daarover heb ik de heer De Mos wijze woorden horen uitspreken. Ik heb daar in de commissie zelf ook veel over gezegd en dat ga ik hier niet allemaal herhalen, maar de VVD ziet juist hele grote kansen voor de stad voor de komende jaren. Wij willen daarin gaan investeren, in de haven, in Zuidwest, in de internationale zone en in de Binckhorst. Maar vandaag beginnen we met een aantal kleinere punten voor de kortere termijn. Om te beginnen is dat de motie Wie wil er niet met de tram naar Drievliet. Die motie verzoekt het college zich in te spannen om de naam Drievliet te laten terugkeren in de namen van de dichtstbijzijnde haltes, en medewerking te verlenen aan het op vrolijke en passende wijze markeren van de looproutes vanaf de tramhaltes naar Drievliet.

Deze motie is medeondertekend door de heer De Mos. En als we dan toch bezig zijn met het vrolijker en mooier maken van dingen, wil ik nog een amendement indienen over het Scheveningse wapen. Dat amendement heeft het volgende dictum. Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van een sterkere verbeelding van het Schevenings wapen in het straatbeeld op Scheveningen, ten laste van de post onvoorzien. Dit amendement is medeondertekend door de gehele oppositie. Ik wil mijn oppositiegenoten dan ook hartelijk danken voor de samenwerking. Ik denk dat we laten zien dat het

33

wel degelijk kan, als we maar denken aan de stad en niet aan onze verschillen. Ik hoop dat we dat de komende periode ook wat meer kunnen gaan doen, maar dat zei ik eerder al. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zit even te kijken of ik het juiste amendement voor me heb. Volgens mij niet. Zou u nog één keer willen zeggen wat de dekking van uw amendement is? Lotte van Basten Batenburg (VVD). De dekking is de post onvoorzien. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, daar kan ik me iets bij voorstellen. Heel veel zelfs, zeg ik tegen sommige mensen. Ik vroeg me alleen af of dat dan ook niet in het dictum moet staan, dus dat de post onvoorzien naar € 0,7 mln. gaat in de paragraaf Weerstandsvermogen, 3.4. Lotte van Basten Batenburg (VVD). In het dictum staat dat het ten laste gaat van de post onvoorzien. Als de heer De Vuyst eraan hecht dat ik dat aanpas waardoor de post naar beneden gaat, wordt dat ingewikkeld, denk ik. Er zijn namelijk meerdere amendementen en we kunnen niet allemaal de post onvoorzien verlagen naar € 0,7 mln. ik denk dus dat dat ingewikkeld wordt en dat het op deze manier duidelijker is. Dat zou mijn stelling zijn, maar als de wethouder Financiën daar anders over denkt, kunnen we dat nog technisch aanpassen. De voorzitter. Ik denk dat u uw betoog kunt voortzetten. O, hij wil toch nog. Hij denkt heel lang na; dat mag natuurlijk. Niet té lang. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Ja, het amendement verschijnt even niet op mijn scherm. Ah, nu heb ik het. Ik kwam het 'ten laste van de post onvoorzien' niet tegen bij collega De Mos, maar dat geldt dan volgens mij voor alle amendementen waarvan u de genius bent, toch? Die gaan allemaal ten laste van de post onvoorzien. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Succes kent vele ouders, en ik vind ook dat we dit gezamenlijk gedaan hebben als oppositie. Ik wil daar dus zeker niet de eer van nemen. Ik heb juist ervaren dat iedereen hier erg voor openstond, op een hele prettige manier. Ik ben dus blij dat u mij de kans geeft om nog een keertje te zeggen hoe mooi die samenwerking in de oppositie is in deze periode. Ik ben bij de bereikbaarheid. Hier ben ik een tikje minder positief, omdat het nu niet goed gesteld is met de bereikbaarheid in Den Haag. Ik wil de wethouder ook vragen of het hem is opgevallen dat er een verkeersinfarct gaande is in Den Haag. Er zijn werkzaamheden op verschillende plekken en die lijken te leiden tot enorme opstoppingen. Ik zeg 'lijken', want we weten natuurlijk niet zeker wat de exacte oorzaken zijn. Maar de tijd die het nu kost om van Scheveningen naar het Forepark te komen, is ongeveer gelijk aan de tijd die je nodig hebt om van Rotterdam naar Antwerpen te gaan.

Hoe is dat mogelijk? En is de wethouder bereid om een analyse te laten maken van de problemen en de raad daarover nog deze maand te informeren, met cijfers en met lessen die eruit voortkomen voor de bereikbaarheidsregie, die we al voeren in Den Haag? Aanvullend heeft mijn collega de motie van de heer De Mos medeondertekend. Wij vinden namelijk dat we hier serieus oog voor moeten hebben en we hier werk van moeten maken, voor alle bewoners die vaststaan, en zeker ook voor de ondernemers en voor de aantrekkelijkheid van de stad. Een specifiek gebied dat aandacht nodig heeft, is de Binckhorst. Op de Binckhorst zijn er namelijk niet alleen bereikbaarheidsproblemen, omdat er nog steeds geen goed ov is, maar ook parkeerproblemen. De VVD vindt het niet uit te leggen dat het college de bewoners van de Binckhorst aan hun lot overlaat. Daarom heb ik het amendement Los parkeerproblemen op. Dat amendement heeft als dictum: vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat kapitaallasten van € 0,896 mln. worden toegevoegd aan programma 12 (mobiliteit) ten behoeve van bovengrondse parkeergarages, ten laste van de kapitaallasten voor het ecoduct met aansluiting op de Melis Stokelaan (programma 9).

Deze garages worden wat ons betreft per direct zo snel mogelijk gerealiseerd op de Binckhorst, en wel op de parkeerplaats van de Fokkerterminal, waar een gigantische vlakte ligt. Als je daar een paar verdieping op zet, wat heel snel kan, heb je in no time

34

honderden parkeerplekken, waardoor mensen binnen korte tijd uit de problemen kunnen zijn. Wij zeggen: niet wachten maar doen. Ga ermee van start. Ik blijf nog even bij het parkeren … Nee, toch niet. Robin Smit (PvdD). Ik heb daar nog wel een vraag over. Dat ecoduct is natuurlijk meer dan alleen maar een ecoduct. Het zorgt ook voor een fietsoversteekmogelijkheid over die kruising. Wil de VVD dat dan ook killen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Wat de VVD betreft, en dat kunt u lezen in het verkiezingsprogramma van de VVD, gaan we veel meer investeren in allerlei oplossing voor doorstroming, zowel voor fietsers als voor de auto als voor het ov. Maar wij moeten nu kiezen, en wij zien nu gigantische problemen op de Binckhorst. Wat ons betreft, hebben die zo veel prioriteit dat ze voorgaan op andere zaken. Als de heer Smit dan vraagt of we ook een andere dekking kunnen proberen te vinden, lijkt me dat een goed idee, maar dan moeten hij en ik het wel eens worden. Ik wil namelijk niet loslaten dat we op dit moment iets doen voor die Binckhorst, om de problemen daar op te lossen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Toch even in aanvulling op collega Smit. Bent u niet bang dat daarmee het hele plan voor de Lozerlaan in de vertraging komt? Daar is deze fietsoversteek namelijk voor nodig. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het plan voor de Lozerlaan is veel breder.

We hebben nog geen voorstel gekregen voor deze fietsersoversteek. Ik sta er van harte voor open om te kijken of we er meer geld bij kunnen halen, maar nogmaals, we moeten hier keuzes maken met elkaar. Die keuze maakt de VVD heel duidelijk. We hebben nu dat geld nodig op de Binckhorst. Als meneer De Vuyst wil praten over aanvullende dekking voor bereikbaarheidsproblemen, staat de VVD daar altijd voor open. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nou, altijd, altijd … Maar goed. Het is goed om te horen dat ze er nu in ieder geval voor openstaan. Maar voor de Lozerlaan is er een compleet pakket, waar dat ecoduct met die fietsersovergang bij zit. De ironie hiervan is dat dit ook de doorstroming voor de auto op die plek moet verbeteren. Ik hoorde u zonet warme woorden spreken over uw verkiezingsprogramma, dat wij met veel aandacht zullen lezen, waarin u hierop in zal gaan, maar u vertraagt nu de verbetering van de doorstroming op de Lozerlaan met dit amendement. Daar ben ik toch wel wat verbaasd over. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat lijkt me volstrekt onmogelijk, want we hebben nog niet eens een plan gekregen voor de Lozerlaan waar dit in staat. Dat voorstel moet er nog komen, en ik heb ook de beantwoording van de technische vragen gelezen.

Het ecoduct wordt overigens op geen enkele manier genoemd in de begroting als zijnde een oplossing die de doorstroming voor de auto zal bevorderen. Ik vind het dan ook wel een ernstige fout in de informatievoorziening dat dit niet op een goede manier is opgeschreven. Maar los daarvan staat in de beantwoording van de technische vragen heel duidelijk dat er een voorontwerp moet worden vastgesteld aan het einde van het komende jaar. Tegen die tijd zit er een nieuw college, met wat mij betreft een hele grote zak geld voor bereikbaarheid, en denk ik dat we hier geen enkel probleem hebben. Ik was bij de parkeertarieven. Ik heb de motie Geen automatische indexatie parkeertarieven, die het college verzoekt parkeerheffingen vanaf de begroting 2027-2030 niet meer standaard te indexeren. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Peeck en de heer Meinesz. Dat is natuurlijk omdat er geen enkele reden is om die parkeertarieven maar oneindig door te laten stijgen, behalve geldklopperij. Dan ga ik naar de Prinsessewal, een belangrijk stukje van Den Haag waar op dit moment tot grote zorgen van de bewoners veel parkeerplaatsen zijn weggehaald en waar een ingreep is gedaan. Wij hebben daarover een motie, om te zorgen dat we heel goed gaan kijken naar de effecten daarvan. De motie heet 'Maak concrete en meetbare afspraken Prinsessewal'.

Het dictum luidt: verzoekt het college in 2025 met de betrokken bewonersorganisaties in gesprek te gaan om te komen tot concrete en meetbare monitoringscriteria voor de herinrichting van de Prinsessewal, deze criteria te gebruiken als basis voor de evaluatie van de proef en mogelijke terugplaatsing van parkeerplekken, en de raad in 35

het eerste kwartaal van 2026 te informeren over de gemaakte afspraken en de voortgang van de monitoring. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Peeck en de heer Meinesz. Ik heb hierover ook een vraag aan de wethouder. Is hij bereid om in overleg met de bewonersorganisaties afspraken te maken over meetmomenten en piekuren voor de parkeerdrukmeting bij de Prinsessewal in het eerste kwartaal van 2026? Het is namelijk een grote wens van de bewoners dat ze echt samen keuzes kunnen gaan maken over hoe dat gaat gebeuren, en dat ook goed kunnen volgen. Van de Prinsessewal ga ik naar de Eisenhowerlaan, dus van het koningshuis naar een Republikeinse president. De motie heet 'Kijk met een brede scope naar de Eisenhowerlaan', en bevat het verzoek aan het college om de scope van de herinrichting te verbreden zodat ook de optie van eenrichtingsverkeer en andere structurele verbeteringen voor fietsveiligheid worden onderzocht, inclusief een financiële inschatting van de eventuele aanvullende aanpassingen in omliggende straten, de raad voor de zomer te informeren over de resultaten van dit onderzoek en in de tussentijd, in overleg met de buurt, de Fietsersbond en Rover, laagdrempelige maatregelen te nemen om de veiligheid van fietsers al te verbeteren. Ik wil ook nog kort wat vragen over de Daal en Bergselaan. Daarover is veel ingesproken vandaag.

Wij begrijpen de zorgen die mensen hebben, met name die over de onbereikbaarheid in de komende drie maanden. We hoorden verschillende insprekers daarover. Ik wil de wethouder vragen hoe hij gaat zorgen dat de clubs en de maneges, bereikbaar zijn en de buurtbewoners de komende tijd niet nóg een verkeersinfarct voor de deur krijgen. Dan nog een beetje goed nieuws. Wij denken dat we nog wat geld hebben gevonden dat wij niet hebben gebruikt voor een amendement. Er komt namelijk een TT in Den Haag, de Telderstunnel. Die zorgt ervoor dat de eekhoorntjesbrug die de wethouder over dat tracé gepland heeft, niet nodig is. Volgens mij heeft hij dus vrijval in zijn programma. Als dat zo is, zou die kunnen worden besteed aan het Zeeheldenkwartier, want daar zitten nog wat gaten in de weg die echt gedicht moeten worden op korte termijn. Daarop krijg ik heel graag een reactie van de wethouder. Als laatste, nou, eigenlijk als een na laatste, kom ik bij cultuur. We kunnen deze begroting natuurlijk niet afronden zonder Diligentia en PePijn een duidelijk signaal te geven over hoe de raad naar de toekomst kijkt. Daarom heb ik de motie Behoud Diligentia en PePijn.

Deze motie spreekt uit: de subsidie aan Diligentia en PePijn te willen voortzetten in 2027-2028 en de vrijvallende budgetten uit MJB te willen aanwenden als dekking voor de subsidie aan Diligentia en PePijn, en verzoekt het college uiterlijk bij de Voorjaarsnota 2026 een concreet voorstel te doen over het voortzetten van de subsidie aan Diligentia en Pepijn voor 2027-2028. De motie is medeondertekend door Uduba en Bom. Dan heb ik nog één vraag over het project Manuskowski. Wij hebben daarover in juni een motie aangenomen. In de afgelopen dagen hebben wij als raad zorgwekkende signalen ontvangen. Ik wil de wethouder vragen hoe het staat met de gesprekken. En dan ga ik, écht tot slot, proberen om vandaag toch wat financieels te doen bij de begroting. Om te beginnen ligt er een betere begroting dan de afgelopen jaren. In 2022 hebben we als raad, maar uiteindelijk ook als VVD, harde maatregelen genomen, en met resultaat, kan ik wel zeggen. Er is meer beleid structureel gefinancierd en de algemene reserve is op orde. Ik heb daar vorige week in de commissie veel woorden aan geweid. Wat ik hier wil herhalen, zijn de complimenten aan de wethouder Financiën en aan alle mensen achter haar die hard gewerkt hebben om dat voor elkaar te krijgen. Natuurlijk wil ik die complimenten ook verstrekken aan alle collega's in de raad die hieraan hebben helpen trekken.

Vanuit zowel coalitie als oppositie hebben wij, denk ik, op momenten de steun in de rug geprobeerd te geven die hiervoor nodig was. We zijn er natuurlijk nog niet; daar heb ik vorige week ook het een en ander over gezegd. Er zitten grote investeringen aan te komen waarvoor we nog niet direct de dekking hebben klaarliggen, en op de lange termijn hebben we echt investeringscapaciteit nodig, voor de bereikbaarheid, voor de economie en voor de woningmarkt. Als VVD hebben wij veel ideeën over hoe we dat kunnen doen. We kijken daar dus ook optimistisch naar. Mede dankzij de brede heroverwegingen denk ik dat we daarover ook een goed gesprek kunnen gaan voeren na de verkiezingen. Wij hebben zin in deze laatste maanden, maar zeker ook in de komende vier jaar. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik bedacht net dat 'Zin in GroenLinks' ooit een leuke slogan was bij de verkiezingen, maar dat terzijde. Dat denken wij dan weer in de komende maanden. Ik hoor mevrouw Van Basten Batenburg terecht zeggen dat er in 2022 harde maatregelen zijn genomen om de 36

begroting structureel op orde te brengen en dat we daardoor nu kijken naar een gezonde begroting. Tot zover ga ik met haar mee. Maar tegelijkertijd dient ze een amendement in om de parkeerbaten niet te indiceren, en dat was wel een van de onderdelen die heeft gezorgd voor deze sluitende structurele begroting. Daar ziet u nu van af. Misschien moet u toch kiezen. U wilt kiezen voor doorstroming. Dan zult u daar ook geld voor moeten hebben. U wilt kiezen voor een structureel gezonde begroting. Dan zult u daar ook voor moeten kiezen. Dan vind ik het eigenlijk een onbegrijpelijke keuze om het indiceren nu los te laten. Ik ben benieuwd hoe de VVD daarover denkt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik snap die vraag vanuit GroenLinks, en de VVD maakt daar inderdaad een andere keuze in. Dat is de keuze om die verhoging van de tarieven niet automatisch te doen. Dat wil niet zeggen dat de VVD hier staat te verkopen dat er nooit meer een verhoging van parkeertarieven kan komen. Wij vinden dat dat een politieke keuze moet zijn, die actief plaatsvindt en niet weggemoffeld achter een indicering. Er staan namelijk geen kosten tegenover, in tegenstelling tot bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, waar echte kosten, met kostenstijgingen, tegenover staan. Bij parkeren is dit totaal uit het lood geslagen en wij willen daar een einde aan maken. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Het klopt; het zijn kostendekkende heffingen die u daar noemt. Maar tegelijkertijd weten we dat de lasten van de begroting automatisch stijgen met de prijzen en de salarissen, die ook stijgen. Daarmee stijgen ook onze inkomsten, die door het Rijk geïndiceerd worden. U wilt dat nu op één onderdeel niet meer doen. Daarmee creëer je dus structureel een tekort, dat iedere keer opnieuw bijgepast moet worden. Ik vind dat dus toch afdoen aan de complimenten die u aan een aantal mensen, onder wie uzelf, heeft uitgedeeld over 2022, over het structureel op orde maken van de begroting. U haalt daar meteen al een blokje uit, als uit een soort Jengatoren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat was natuurlijk een andere tijd en een andere keuze. De VVD maakt een hele duidelijke andere keuze. Dat kunt u inderdaad teruglezen in ons verkiezingsprogramma, dat bij ons al is vastgesteld en waarin ook duidelijk staat dat wij de keuze maken om op plekken te bezuinigen. Wij vinden dat we voor bezuinigingen moeten kijken naar de gemeente en voor investeringen naar de stad. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Stilte graag. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Maar dan had u nu ook moeten zeggen: oké, we indiceren dat niet en dat gaan we híéruit dekken. Want u verwijst nu naar uw verkiezingsprogramma, terwijl u aan het begin van uw betoog zei dat het verkiezingsprogramma voor de volgende periode is.

Ik ben dus toch benieuwd hoe u dit structurele gat dat u laat ontstaan en waar u eigenlijk deze wethouder Financiën en de volgende wethouder Financiën mee opscheept, gaat opvangen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Hier speelt de heer De Vuyst toch een vreemd spelletje, want het is natuurlijk helemaal niet waar dat een toekomstige indexatie al is doorgevoerd in de begroting. Dat zou ook heel gek zijn, hè, want we weten nog helemaal niet hoe hoog de inflatie gaat zijn. We weten dus ook niet voor hoeveel die zou moeten worden doorgerekend. Dat kan dus niet kloppen. Daar zijn de heer De Vuyst en de VVD het dan niet over eens. Wij willen echt kijken naar structurele keuzes om dingen mínder te gaan doen en om te gaan snijden in de uitgaven van de gemeente in plaats van het op te blijven halen bij de mensen. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fracties van de ChristenUnie/SGP, de SP, de HSP en de PVV, wordt het volgende amendement (VVD.A) voorgesteld: Amendement VVD.A Onderhoud ons groen, onze straten en ons strand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). 37

Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 1.000.000 (structureel) aanvullend wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van beheer en onderhoud van de buitenruimte, ten laste van een taakstellende korting op inhuur externen mbt apparaat. De voorzitter. Door de fractie van de VVD wordt het volgende amendement (VVD.B) voorgesteld: Amendement VVD.B los parkeerproblemen op De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat kapitaallasten van € 0,896 mln. worden toegevoegd aan programma 12 (mobiliteit) ten behoeve van bovengrondse parkeergarages, ten laste van de kapitaallasten voor het ecoduct met aansluiting op de Melis Stokelaan (programma 9). De voorzitter.

Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fracties van de ChristenUnie/SGP, de SP, Hart voor Den Haag, de HSP, de PVV en Forum voor Democratie, wordt het volgende amendement (VVD.C) voorgesteld: Amendement VVD.C Schevenings wapen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1),met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 9 (buitenruimte) ten behoeve van een sterkere verbeelding van het Schevenings wapen in het straatbeeld op Scheveningen, ten laste van de post onvoorzien. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van Hart voor Den Haag, worden de volgende moties (VVD.1 en VVD.7) ingediend: Motie VVD.1 behoud Diligentia en Pepijn De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103).

38

Constaterende dat: • Theaters Diligentia & Pepijn afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidie voor hun continuïteit na 2026; • in de voortgangsbrief MJB/TJB (RIS323612) staat dat verlenging van de subsidie voor 2027-8 een mogelijke richting is, maar dat hierover nog geen duidelijkheid bestaat; • eerdere besluitvorming extra voorwaarden heeft verbonden aan de subsidieverlening. Overwegende dat: • Diligentia & Pepijn voor hun programmering, personeelsplanning en contractuele verplichtingen ruim vóór 2027 financiële zekerheid moeten hebben; • de raad bij de Voorjaarsnota richtinggevende keuzes maakt en daarom tijdig inzicht nodig heeft in de financiële en inhoudelijke positie van Diligentia & Pepijn. Spreekt uit: • de subsidie aan Diligentia & Pepijn te willen voortzetten in 2027-8; • vrijvallende budgetten uit MJB te willen aanwenden als dekking voor de subsidie aan Diligentia en Pepijn. Verzoekt het college: • uiterlijk bij de voorjaarsnota 2026 een concreet voorstel te doen over het voortzetten van de subsidie aan Diligentia en Pepijn voor 2027-8. En gaat over tot de orde van de dag. Motie VVD.7 Maak concrete en meetbare afspraken Prinsessewal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college Programmabegroting 2026 – 2029 (RIS323103).

Constaterende dat: • het college in brief RIS319156 aangaf dat op de Prinsessewal “eenvoudige maatregelen worden genomen die goed meetbaar zijn” en dat zelfs “herstel van de oude situatie mogelijk is, omdat de banden blijven liggen”; • in de praktijk sprake is van een volledige herinrichting van de Prinsessewal, waarbij ook de trottoirbanden zijn verwijderd; • het college in de commissie Leegomgeving heeft aangegeven dat de situatie wordt gemonitord en maatregelen worden teruggedraaid als dat nodig blijkt; • uit beantwoording schriftelijke vragen (RIS323300) blijkt dat nog geen meetbare en concrete criteria zijn vastgelegd op basis waarvan de uitkomsten van monitoring kunnen leiden tot aanpassing of herstel van de oude situatie; • bewoners van het Zeeheldenkwartier, Hofkwartier en de Toussaintkade grote zorgen hebben over parkeerdruk, veiligheid van de fietsers en verkeersoverlast in de omliggende straten. Van mening dat: • bewoners recht hebben op duidelijke en transparante communicatie van de gemeente; • het belangrijk is dat vooraf meetbare en concrete criteria worden afgesproken, zodat bewoners weten wanneer het college bereid is maatregelen te herzien en terug te draaien.

Verzoekt het college: • in 2025 met de betrokken bewonersorganisaties in gesprek te gaan om te komen tot concrete en meetbare monitoringscriteria voor de herinrichting van de Prinsessewal; • deze criteria te gebruiken als basis voor de evaluatie van de proef en mogelijke terugplaatsing van parkeerplekken; 39

•

de raad in het eerste kwartaal van 2026 te informeren over de gemaakte afspraken en de voortgang van de monitoring.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de VVD worden de volgende moties (VVD.2, VVD.4, VVD.6 en VVD.8) ingediend: Motie VVD.2 de raad laat zich niet beperken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103). Constaterende dat: • het college in de begroting een stijging van de erfpacht baten heeft opgenomen; • de erpachtbaten in de ontwerp-begroting oplopen van € 21,65 mln. In 2025 (realisatie) tot € 28,822 mln. in 2029; • het college een de begroting expliciet stelt dat het met de extra erfpachtbaten de oplopende apparaatslasten van DSO zal bekostigen.

Overwegende dat: • er sinds 2023 een debat over erfpacht loopt in de Haagse raad en fundamentele keuzes van het toekomstige systeem nog moeten worden gemaakt; • de aanname van stijgende inkomsten gebaseerd is op de grondwaarderingssystematiek geraamd op de gemiddelde grondprijs uit het Rebelrapport 2024 en de middelingspercentages, terwijl de raad zich hier zeer kritisch over heeft uitgelaten en een andere grondslag nog wordt onderzocht; • het college in de beantwoording van de technische vragen en in commissiebehandeling van de begroting heeft erkend dat besluitvorming over de taxatiesystematiek kunnen leiden tot aanpassing in de begroting; • er vanuit de begrotingsregels of anderszins geen enkele verplichting is om erfpachtbaten te laten stijgen. Van mening dat: • het opnemen van stijgende inkomsten een onwenselijke en onnodige politieke keuze is, die in potentie beperkend is voor het politieke debat over erfpacht. Spreekt uit: • zich bij het debat over erfpacht niet te zullen laten leiden door het financieel kader uit de begroting. Verzoekt het college: • zich in het debat over erfpacht niet te beroepen op het financieel kader of de noodzaak van hogere baten in verband met de bekostiging van de apparaatslasten van DSO.

Motie VVD.4 geen automatische indexatie parkeertarieven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103). Constaterende dat: • parkeerheffingen de laatste jaren standaard worden geïndexeerd; 40

•

parkeerheffingen geen kostendekkende heffingen zijn, waar rechtstreeks verbonden kosten tegenover staan, in tegenstelling tot bijvoorbeeld afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Overwegende dat: • het indexeren van kostendekkende heffingen een logica kent, aangezien anders de kostendekkendheid van deze heffingen afneemt en er algemene middelen nodig zijn om de rechtstreekse kosten te dekken, wat niet strookt met het principe dat de gebruiker betaalt; • heffingen die (veel) meer dan kostendekkend zijn, zoals heffingen voor straatparkeren en bewonersvergunningen, oneindig kunnen door stijgen met jaarlijkse indexatie. Van mening dat: • aanpassing van parkeertarieven een expliciete politieke afweging over wenselijke tarieven dient te zijn, in plaats van een automatisme. Verzoekt het college: • parkeerheffingen vanaf de begroting 2027-2030 niet meer standaard te indexeren. Motie VVD.6 Kijk met een brede scope naar de Eisenhowerlaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS323102). Constaterende dat: • het college voornemens is de Eisenhowerlaan te herinrichten en daarvoor een plan heeft neergelegd bij belanghebbenden; • hierover al langere tijd gesprekken plaatsvinden met de buurten, de Fietsersbond en ROVER; • voor alle partijen de veiligheid van fietsers de grootste zorg is; • het huidige ontwerp volgens al deze partijen onvoldoende bijdraagt aan de verkeersveiligheid van met name fietsers.

Overwegende dat: • er nog geen budget voor de herinrichting is gereserveerd en er dus geen tijdsdruk is om nu te besluiten; • het college in de beantwoording op schriftelijke vragen (RIS321348) zelf aangeeft dat éénrichtingsverkeer in de toekomst mogelijk kan worden onderzocht bij verdere gebiedsontwikkeling in de Internationale Zone. Verzoekt het college: • de scope van de herinrichting te verbreden zodat ook de optie van éénrichtingsverkeer en andere structurele verbeteringen voor fietsveiligheid worden onderzocht, inclusief een financiële inschatting van de eventuele aanvullende aanpassingen in omliggende straten; • de raad voor de zomer te informeren over de resultaten van dit onderzoek; • in de tussentijd, in overleg met de buurt, de Fietsersbond en ROVER, laagdrempelige maatregelen te nemen om de veiligheid van fietsers al te verbeteren. En gaat over tot de orde van de dag. Motie VVD.8 wie wil er niet met de tram naar Drievliet De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103). 41

Constaterende dat: • Den Haag veel potentie heeft om te groeien in gezinstoerisme, met het strand van Kijkduin en Scheveningen, de historische binnenstad, het Museon en attracties als Madurodam, Drievliet, Legoland en Sealife; • het college een gezinspropositie heeft laten maken door The Hague & Partners en Partners in Toerisme, om het toeristisch gezinsaanbod in Den Haag gezamenlijk te promoten; • Drievliet in dit segment een belangrijke toeristische trekpleister is voor Den Haag en er niet veel andere Nederlandse steden zijn met een familiepretpark binnen de gemeentegrenzen. Overwegende dat: • veel van de bezoekers van Drievliet kiezen voor de auto en er bij het ophalen regelmatig opstoppingen en soms ook overlast in de omgeving ontstaat; • Drievliet heel goed bereikbaar is met het OV, op maar 8 minuten lopen van de halte Laan van ’s Gravenmade stopt tram 15 en vanaf halte Broekpolder ook met tram 1; • de naamgeving van de haltes kan helpen om het OV naar Drievliet aan te prijzen en beter vindbaar te maken; • het op vrolijke en passende wijze markeren van de looproutes vanaf deze tramhaltes naar het pretpark kan bijdragen om meer mensen te laten kiezen voor het OV.

Verzoekt het college: • zich in te spannen om de naam Drievliet te laten terugkeren in de namen van de dichtstbijzijnde haltes; • medewerking te verlenen aan het op vrolijke en passende wijze markeren van de looproutes vanaf de tramhaltes naar Drievliet. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van de PvdA, wordt de volgende motie (VVD.5) ingediend: Motie VVD.5 Inzicht in gemeentelijk vastgoed De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103). Constaterende dat: • de vastgoedportefeuille van de gemeente Den Haag bestaat uit 787 panden en 489 gronden; • de portefeuille in 2025 met vijftien objecten is toegenomen.

Overwegende dat: • gemeentelijk vastgoed een maatschappelijke meerwaarde kan hebben voor Den Haag als het bezit of gebruik van een pand of grond noodzakelijk is om een maatschappelijk doel te verwezenlijken, het zogenoemd publiek belang; • het op dit moment niet inzichtelijk is wat er met de 1276 objecten wordt beoogd, wordt bereikt en of het in bezit houden ervan nodig is om het beoogd maatschappelijk doel te verwezenlijken; • de opbrengsten van de verkoop van vastgoed dat niet meer nodig is om maatschappelijke doelen te realiseren eventueel ingezet kunnen worden om ander vastgoed aan te kopen of andere gemeentelijke doelen te realiseren; • bij de onderhandelingen voor een nieuwe coalitie in het voorjaar van 2026 inzicht in de vastgoedportefeuille van belang is voor besluitvorming over deze objecten nodig is in ten minste de volgende aspecten: o locatie specificaties inclusief adres en omvang, o eigendomssituatie inclusief het moment van verkrijgen van het object, o leegstand, gebruik van het object, 42

o o o

jaarlijkse kosten, beoogd maatschappelijk doel, noodzaak om in bezit te houden om aan dat maatschappelijk doel bij te dragen.

Verzoekt het college: • een inventarisatie te maken van de gemeentelijke vastgoedportefeuille en per object de aspecten zoals hierboven omschreven te beschrijven; • de raad hierover aan het begin van het tweede kwartaal van 2026 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de VVD, daartoe gesteund door de fractie van de SP, wordt de volgende motie (VVD.9) ingediend: Motie VVD.9 Amendement Willem Royaardsplein onjuist uitgevoerd De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026 - 2029 (RIS 323103). Constaterende dat: • de gemeenteraad op 12 juni 2025 het bestemmingsplan Willem Royaardsplein geamendeerd heeft vastgesteld; • door het aangenomen amendement ‘Rooilijn kopgebouw tot aan De Bloemendoos minimaal 4,5 meter’ de gemeenteraad heeft besloten om de bestaande ruimte tussen de kiosk en het nieuwe kopgebouw te handhaven op 4,5 meter.

Overwegende dat: • bij de uitvoering van het amendement voorbij is gegaan aan de toelichting van het amendement, waarin duidelijk is opgenomen dat de ruimte tussen de kiosk en het kopgebouw niet achteruit mag gaan; • bij de uitvoering van het amendement niet is gekeken naar de feitelijke situatie waarbij de kiosk een uitstalling heeft van 80 centimenter, die onderdeel had moeten zijn van de grens van de kiosk, daar het amendement refereerde aan de bestaande situatie. Spreekt uit dat: • het amendement ‘Rooilijn kopgebouw tot aan De Bloemendoos minimaal 4,5 meter’ onjuist is uitgevoerd waardoor er minder ruimte overblijft tussen de kiosk en het kopgebouw dan de gemeenteraad heeft beoogd. Verzoekt het college: • het amendement uit te voeren zoals de raad het heeft bedoeld. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Sluijs. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik knipper met mijn ogen en er zit een andere voorzitter. Voorzitter. Het is vandaag al eens gezegd, geloof ik, maar dit is de laatste begroting van deze raadsperiode. Ik kan wel zeggen: what a ride. In de afgelopen drieënhalf jaar gingen beleid maken en raadslid zijn niet altijd zonder slag of stoot. Om maar een voorbeeld te noemen: we hebben in deze periode evenveel wethouders vervangen als ADO van trainer gewisseld is. Op dat punt zeg ik: 43

welkom, meneer Verschuure, in ons midden. Laat ik meteen een eerste vraag aan hem stellen. Is hij fan van Twente, is hij fan van Utrecht of is er ruimte om een ADO-fan van hem te maken? Ik kijk uit naar het antwoord. Hij houdt niet van voetbal, wordt hier gezegd. Oei. Net als bij ADO is er in deze raadsperiode toch ook echt een stevige opwaartse lijn te ontwaren. Ik wil daarbij, over ADO gesproken, nog wel één keer het volgende moratorium uitspreken, voor wie het mevrouw Butt, een vurig ADO-fan, niet heeft horen zeggen in de commissie Samenleving. We hebben het hier in de raad niet over eventuele promotie, kampioenschap, play-offs et cetera. Dat hebben we het vorige seizoen wel gedaan en daarmee kunnen we het alleen maar jinxen, zo zegt mijn bijgelovige sportieve inborst. Wie dus volgend jaar eredivisievoetbal wil zien, ook bij de mannen, houdt nu even zijn kiezen op elkaar. Sta mij dan nog één sportmetafoor toe, voorzitter, die wel degelijk gaat over de begroting. Dat wij hier in Den Haag ondanks stevige financiële tegenwind van het Rijk de begroting sluitend hebben gekregen, daar zal men tot aan de GelreDome met ontzag naar kijken. Er zit misschien nog een carrièrestap in voor mevrouw Bruines. We hebben een sluitende begroting, ondanks fors afbraakbeleid van het Rijk.

Dus dat we investeren in deze stad, in jeugdzorg, in gezinsopvang - de heer De Mos zei daar ook al warme woorden over, namelijk dat we naast mensen moeten gaan staan - en in de bestrijding van dakloosheid, en wijken vergroenen, is iets waar we trots op mogen zijn als stad. Complimenten daarvoor aan de wethouder Financiën, het college en de ambtenaren, die er ook hard aan gewerkt hebben. Als GroenLinks zien we, en ook dat is inmiddels traditie, echter nog wel zaken waaraan het komende jaar nog extra aandacht besteed kan worden. Een week geleden presenteerden wij, samen met onze goede vrienden van de PvdA, ons eerste gezamenlijke verkiezingsprogramma. In dat programma zetten wij drie offensieven uiteen waarmee we als stad keihard aan de slag moeten. Zo willen we dat Den Haag de veiligste stad wordt voor meisjes en vrouwen, met een stevige aanpak van straatintimidatie, femicide en huiselijk geweld en een vrouwvriendelijke stadsinrichting. Ons tweede offensief gaat over gelijke kansen voor alle Haagse kinderen, met gratis ov tot 16 jaar, een lerarenbeurs voor scholen met tekorten en concrete investeringen in sport, cultuur en jeugdzorg, juist in de meest kwetsbare wijken. Wij zien groene en rustige speelstraten en veilige pleinen voor ons … Zal ik even stoppen, voorzitter? De voorzitter. Ja, helemaal goed. Ik zie inderdaad een interruptie van de heer Etalle. Massimo Etalle (FVD).

De heer De Vuyst zegt dat hij wil dat Den Haag de veiligste stad van Nederland wordt voor vrouwen en meisjes. Dit is natuurlijk een symptoom, en er is ook een oorzaak voor dit probleem. Die oorzaken zijn verschillend, maar een belangrijke oorzaak hiervan zijn de asielzoekerscentra. Is GroenLinks dan ook tegen de opening van nieuwe asielzoekerscentra en voor het sluiten van de centra die we op dit moment hebben? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Forum probeert hier met een grote stap te doen alsof alle problemen die er zijn met onveiligheid van meisjes en vrouwen, te maken hebben met asielzoekers. Dat is echt ridicuul. Het heeft te maken met een cultuur waarin het patriarchaat centraal staat, en dat is niet voorbehouden aan één groep, of aan een groep nieuwkomers. Dat zit overal in. Als u zich daarin zou verdiepen, zou u daar ook op uitkomen. Massimo Etalle (FVD). Ik zei in mijn interruptie expliciet dat ik niet alles op één hoop gooi, maar dat we wel de verschillende oorzaken moeten bekijken van die enorme hoop. De heer De Vuyst heeft het over een cultuur waarin het patriarchaat centraal staat. In Nederland is dat allang niet meer zo; dat zie je als je naar het Jeugdjournaal kijkt. Maar er komen heel veel mensen naar Nederland toe vanuit landen waar ze geen Jeugdjournaal hebben, en het is niet alsof zij hun ideeën aan de grens achtergelaten hebben.

Erkent de heer De Vuyst dat het beter is om mensen die dat soort ideeën geïnternaliseerd hebben, aan de grens te weigeren? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het is goed om te horen dat de heer Etalle een trouw volger is van het Jeugdjournaal. Dat strekt hem tot eer. Maar nee, je kunt niet zeggen dat het patriarchaat in Nederland helemaal is afgeschaft. Als u het over de oorzaak wilt hebben, stapt u hiermee wel over een oorzaak heen. Dat is nog niet het geval, en dat blijkt onder andere uit de veiligheid op straat. Daar 44

zullen we aan alle kanten aan moeten werken. Ik vind het echt afdoen aan de problematiek om hierbij meteen het hondenfluitje van 'de asielzoekers' te gebruiken. De voorzitter. De heer Etalle, voor de derde maal. Massimo Etalle (FVD). Ik spreek hier niet tot honden, maar ik spreek hier tot u en tot bezorgde burgers. Ik gebruik hier ook geen hondenfluitje, maar de oorzaak is wel heel duidelijk. Er is duidelijk een grote component van asielzoekers die er een heel ander man-vrouwbeeld op nahouden. GroenLinks zegt dat we de cultuur moeten aanpakken, maar dat is dweilen met de kraan open. We kunnen hier cursussen uitdelen tot we een ons wegen, maar als er elk jaar 100.000 mensen binnenkomen die er heel andere ideeën op nahouden, ga je het daar nog heel druk mee krijgen. En dan blijkt dat GroenLinks totaal niet is geïnteresseerd in het werkelijk oplossen van dit probleem. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als ik de logica van de heer Etalle zou volgen, zit het probleem met vrouwenhaat vooral bij mannen en moeten we dus alle mannen uit de stad halen, en is het probleem met vrouwenhaat dan ook weg. Dit is niet de manier om dit te doen. Feit is dat het op dit moment voor vrouwen niet overal veilig is. Dan hebben we het bijvoorbeeld over een vrouwvriendelijke inrichting van de straat. Dat zijn manieren om dit op te lossen, en er is daarbij wel degelijk ook een rol voor mannen.

Ik vind dus niet dat alle mannen de stad uit moeten; laat ik daar dan ook duidelijk in zijn. Ik vind dat mannen elkaar moeten durven aanspreken op het moment dat er vrouwonvriendelijk gedrag wordt vertoond. Volgens mij ga ik door. De voorzitter. Ja, u mag verder met uw betoog, en ik wil graag wat meer stilte in de zaal. Het is een beetje rumoerig. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja. We zien groene, rustige speelstraten en veilige pleinen voor ons, en kansen voor ieder kind, die bepaald worden door hun potentie in plaats van hun postcode. En dan last, maar absoluut not least: wij gaan volgend jaar als grootste partij van de stad de grootste investeringen doen om de wooncrisis te boven te komen, met het keihard aanpakken van langdurige leegstand, het investeren van € 150 mln. in woningen, waarvan minstens de helft sociaal, en daarbovenop veel ruimte voor middenhuur. Kortom, radicaal kiezen voor betaalbaar wonen. We weten dat we dat niet allemaal in één keer gerealiseerd krijgen, maar we zien deze begroting weer wat stappen zetten. Zoals aangekondigd heeft GroenLinks een aantal moties ter aanmoediging. Ik had het zonet over de wooncrisis. Daarbij denken we natuurlijk allemaal aan het gebrek aan woningen, maar de woningen die we nu al hebben, moeten natuurlijk ook voldoen aan basale leefbaarheidseisen.

Daarom dien ik met collega's Thepass, Holman en Mahmood twee moties in om te zorgen dat bestaande huizen warm en schimmelvrij worden. De eerste heet 'Meer geld voor isolatie in heel Den Haag'. Daarvan luidt het dictum: verzoekt het college om de stadsbrede isolatiekorting aantrekkelijker te maken door hem op te plussen, indien mogelijk tot € 1.000, en dit zo snel mogelijk door te voeren, zodat woningeigenaren deze winter al met extra steun aan de slag kunnen gaan. De tweede motie heet … Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik hoor meneer De Vuyst zeggen dat er meer geïsoleerd kan worden, maar worden er als het bedrag per persoon omhooggaat niet juist minder woningen geïsoleerd? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als het hele budget uitgeput zou zijn, zou dat zo zijn, ja. Maar we hebben daar ambtelijke bijstand bij gezocht en dat blijkt op dit moment verre van het geval. Het kan dus binnen het budget. We willen het aantrekkelijker maken en de drempel wegnemen. De huidige € 575 was blijkbaar niet aantrekkelijk genoeg en dan is het ook zonde om dat niet te benutten. Daar vraagt deze motie dus om. Mijn tweede motie is Investeer in een schimmelvrij Den Haag. Het dictum luidt op dit moment: verzoekt het college de financiering voor de aanpak vocht en schimmel in 2026 te

45

verdubbelen ten opzichte van 2025 en de financiering hiervoor te vinden binnen het programma 13 (stadsontwikkeling en wonen). Over investeren gesproken. Misschien is de beste investering die we kunnen doen … De voorzitter. Hier is toch weer een interruptie op, van mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ja, ik moet natuurlijk wel vragen: wát dan binnen dat programma? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, ik zal eens even ontboezemen wat er op de achtergrond allemaal gebeurd is binnen GroenLinks. Die € 0,8 mln. onvoorzien had ik ook gezien, ja, maar daar kon ik niet aan komen, zo werd mij duidelijk gemaakt. Je kunt soms beter in de oppositie zakendoen dan in de coalitie. Dat is zoals het is. Daarna hebben we gekeken in de reserves die er zijn. Ik moet de heer Thepass complimenteren, want normaal doe ik al het financiële werk en nu is hij er echt diep in gegaan met ambtenaren et cetera. We kwam op het punt dat we al in de activiteitenbegroting zaten en daaronder gingen uitpluizen wat er allemaal zat. Toen zijn we ook gestopt en hebben we gedacht: hier begint het mandaat van het college en stopt het voor ons; we gaan het budgetrecht niet zo ver uitvoeren dat we binnen de activiteitenbegroting gaan mandateren. Wij doen met deze motie de oproep om binnen het mandaat dat het college heeft, de ruimte te vinden om dat budget te verdubbelen.

We weten dat er nu 90 woningen per jaar geholpen kunnen worden en dat we 24.000 woningen met schimmelproblematiek hebben. Dat is niet dweilen met de kraan open; dat is helemaal niks. Vandaar deze oproep. Ik denk dat we bij de afdoening van de motie zullen zien waar het college die ruimte ziet, maar we zijn onze speurtocht daar gestaakt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Wij delen die zorgen over die schimmelwoningen en wij vinden ook dat daar veel meer tegen gedaan moet worden. Tegelijkertijd is dit natuurlijk wel een motie waarin de dekking, laten we zeggen, wat abstract is opgenomen. Dan denk ik: het zou mooi zijn om toch een budget aan te wijzen. Staat meneer De Vuyst daar nog voor open? Maarten De Vuyst (GroenLinks). U bedoelt dat erin zou staan: € 3 mln. voor vocht en schimmel? We kwamen er in die zoektocht niet helemaal uit. Het werd ons niet helemaal diets, althans niet op tijd, hoe het er nu voorstaat en hoeveel er is. Wat we wél zien, is het aantal huizen dat geholpen wordt. Dat zijn er 90, vandaar dat wij ertoe hebben opgeroepen om die inzet te verdubbelen. Maar bij de afdoening van de motie zal dit gewoon duidelijker moeten zijn. We hebben gehoord dat het ongeveer € 250.000 is, maar dat dit ook nog verspreid kan zijn over verschillende activiteiten. Nou ja, ik heb het toen - daar zal ik gewoon eerlijk in zijn - gewoon opgegeven en gezegd: nu wordt het tijd.

Ooit heeft een bestuursadviseur tegen mij gezegd: je moet niet de problemen oplossen, maar opdrachten geven. Dit is de opdracht. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, voor de derde maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vrees dat dit wel het moment is waarop mijn financiële deugdelijkheid tegen gaat werken, in die zin dat ik niet kan meegaan met een motie die uiteindelijk gewoon zegt: verdubbel de financiering maar; we weten niet precies hoeveel het is en we kijken bij de afdoening wel wat het college daarop zegt. Ik hoop eigenlijk dat de wethouder Financiën daar toch ook wel streng op is, want ik vermoed zomaar dat ik op een aantal amendementen hier en daar best een tikkie streng toegesproken ga worden en ik zou het wel fair vinden als dan zou gelden: gelijke monniken, gelijke kappen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee, dat snap ik, hè. De amendementen van de oppositie die ik heb zien langskomen, verschuiven ook heel duidelijk iets vanuit een reserve naar een programma of van het ene programma naar het andere programma. Dat geldt hiervoor niet. Dit gebeurt binnen het programma, dus we geven een opdracht mee bij de programmasturing die we verwachten van de wethouders. De opdracht die we daarbij meegeven, is: je hebt … Sorry, ik heb even de activiteitenbegroting niet voor me, maar daarin staan een aantal dingen waar grote bedragen bij staan. 46

Daarbinnen zal het dus gaan om herschikken - dat klopt - maar wij zouden daarbij te veel op de stoel van het college gaan zitten. Vandaar dat dit een opdracht is. Ik hoop eigenlijk toch op uw steun, want ik denk dat u dit ook een groot probleem vindt. Volgende week hebben we het ook verder over de schimmelaanpak en dan zal de heer Thepass met verdere voorstellen komen, maar daar zullen uiteindelijk meer financiën bij moeten komen. Kavish Partiman (CDA). Los van het financiële deel, dat terecht door de collega van de VVD is aangekaart, schrik ik ook van het aantal van 24.400 sociale huurwoningen die een schimmelprobleem zouden hebben. Dat betekent dat er een paar verhuurders zijn, in dit geval corporaties, die gewoon onfatsoenlijk aan het verhuren zijn. En dan moeten wij dat als overheid maar bij gaan lappen. Dat is toch geen correcte gang van zaken? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik geloof niet dat 'bijlappen' het woord is dat ik hier zou gebruiken, maar het is fijn om te horen dat u er ook van bent geschrokken. Ik kan me voorstellen dat ook het CDA het belangrijk vindt dat mensen een comfortabele woning hebben om in te wonen. Ik denk dat de grootste opdracht daarin inderdaad nog steeds ligt bij de eigenaren van die panden, maar dat we de huurders niet in de kou mogen laten staan. Ik denk dat we daar als raad rustig naast kunnen staan, en dat is wat we hier willen doen.

Kavish Partiman (CDA). De heer De Vuyst wil het woord 'bijlappen' niet gebruiken, maar dat is wel degelijk wat er hier wordt gezegd. Er wordt gevraagd om geld te gaan investeren in private eigendom van anderen vanwege een kwaliteitsprobleem in woningen. Ik vind dit nogal wat, want zo gaan we ook niet om met andere woningen in deze stad. Er zijn genoeg andere woningen die ook een schimmelprobleem hebben en die bijvoorbeeld het eigendom zijn van de persoon die erin woont. Die mensen kunnen hierop geen aanspraak maken, zelfs niet als ze zelf financieel niet in staat zijn om het aan te pakken. Ik vind het dus toch wel een rare figuur om dit op deze manier vorm te geven. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vind hier niet het wiel uit, hè. Ik probeer het wiel te verstevigen. We hebben al een aanpak vocht en schimmel. Dat vindt u dan blijkbaar ook 'bijlappen', en dat lijkt mij niet terecht. We hebben vandaag ook mensen horen inspreken, en we zien vaak genoeg dat huurders best even hulp kunnen gebruiken om hun schimmel- en vochtproblematiek aan te pakken. Dat is wat wij hier willen doen. De voorzitter. De heer Partiman, voor de derde maal. Kavish Partiman (CDA). Die huurders hebben die steun zeker nodig, en ze hebben ook recht op een fatsoenlijke woning.

Daar ben ik het helemaal mee eens en daarom zouden we de corporaties eens een keertje aan de prestatieafspraken moeten gaan houden, zodat ze wél investeren in de kwaliteit van hun woningen en huurders daadwerkelijk een fatsoenlijke woning hebben. Dat geldt niet alleen voor particulieren of voor woningeigenaren; dat geldt ook voor de corporaties. En als er in deze stad 24.000 sociale huurwoningen zijn met een probleem, dan hebben we een gigantisch probleem en dat kan je niet oplossen door cadeautjes uit te delen. Dat is echt een verschil van inzicht tussen het CDA en GroenLinks in dezen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoor nu 'cadeautjes' en 'bijlappen' en dat gaat wel een beetje te ver. Mensen hebben problemen die op hun gezondheid slaan; dat weet u ook. Zij kunnen geholpen worden, net zoals je een Huurdersbalie, een Huurcommissie et cetera hebt. Die zijn specifiek hierop gericht. Dat is wat wij willen doen. Ik heb zonet al iemand buiten de microfoon voor Sinterklaas uitgemaakt, maar ik zie dit niet als een cadeautje. Ik zie dit als het bijstaan van mensen die last krijgen van hun longen en hun gezondheid, om te zorgen dat hun recht wordt gedaan. Ik ben daarbij wel vergeten te vertellen dat deze motie mede ingediend wordt door de heer Dubbelaar. Ik had hem nog niet genoemd. Bij dezen. Over investeren gesproken: sommigen noemen het cadeautjes, maar ik noem het investeren.

De beste investering die we kunnen doen, is misschien wel een investering in de toekomst van onze kinderen. Daarover dien ik namens collega Bos de volgende motie in, ook samen met mevrouw 47

Holman van de PvdA, de heer Smit van de Partij voor de Dieren en de heer Mahmood van DENK. De motie gaat over een Haagse kinderrechtentoets. Het dictum luidt: verzoekt het college een kinderrechtentoets te implementeren die voor alle beleidsterreinen en in alle fases van beleidsvorming en -evaluatie benut kan worden, hierbij ook inzichtelijk te maken voor de raad hoe de uitkomsten van de kinderrechtentoets zijn betrokken bij een raadsvoorstel, bijvoorbeeld door dit op te nemen in de 'oplegger', en vanaf de Programmarekening 2025 jaarlijks in de Programmarekening te rapporteren over de opbrengsten en uitkomsten van deze Haagse kinderrechtentoets. De inspiratie hiervoor kwam van de landelijke Kinderombudsman, die zo'n kinderrechtentoets heeft ontwikkeld. Dan wilde ik het graag met u hebben over een Haags mbo-traineeship. Als het over de ontwikkeling van onze jonge Haagse talenten gaat, moeten we ook de wat oudere kinderen niet vergeten. Gelukkig hebben we onze eigen Hera Butt, die zich hardmaakt voor ons onderwijs en in het bijzonder voor het middelbaar beroepsonderwijs. Als er iets belangrijk is in het beroepsonderwijs, is het wel dat er voldoende stageplekken zijn en dat we afgestudeerde mensen vervolgens ook kunnen binden aan onze stad.

Hoe mooi en wenselijk zou het zijn als wij mbo-studenten ook de kans zouden bieden om als trainee bij onze gemeente aan de slag te gaan? Bij de rijksoverheid kunnen mbo'ers nu voor het eerst als beleidsmedewerkers werken, dankzij het rijks-mbo-traineeship. Wij willen een Haags mbo-traineeship. We hebben dat idee eerder geopperd, een paar jaar geleden, maar ik denk dat we er vandaag aan toe zijn om dat weer te doen. Daarom hebben wij de motie Haags mbo-traineeship, waarin wij het college verzoeken om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om een mbotraineeship binnen de gemeentelijke organisatie te realiseren, daarbij de voorbeelden en ervaringen van het Rijk, de gemeente Amsterdam en de gemeente Apeldoorn met het mbo-traineeship te betrekken, en de resultaten van dit onderzoek uiterlijk in Q2 2026 te delen met de raad. Ik dien deze motie in samen met collega's Butt van GroenLinks, Holman van de PvdA, Guernaoui van Hart voor Den Haag, Mahmood van DENK, Klokkenburg-Reedeker van de ChristenUnie/SGP en Peeck van de VVD. Dan een laatste motie van collega Butt, over een zwaarder onderwerp, iets wat je niemand gunt maar waarmee wij als gemeente en daardoor werkgever helaas wel te maken hebben. Jaarlijks krijgen ongeveer 20.000 vrouwen in Nederland een miskraam. Het merendeel daarvan vindt plaats in het eerste trimester.

Over het algemeen is hiervoor geen rouwverlof geregeld, ook niet voor ambtenaren van de gemeente Den Haag. Mijn fractie stelt voor om ernaartoe te werken om deze mogelijkheid wel te bieden. Daarom heb ik de motie Rouwverlof na vroegverlies in zwangerschap. Deze motie dien ik in mede namens mijn fractiegenoot Hera Butt, mijn toekomstige fractiegenoot Janneke Holman van de PvdA en Rita Verdonk van Hart voor Den Haag. Het dictum luidt als volgt. Verzoekt het college betaald rouwverlof bij zwangerschapsverlies voor beide ouders als prioriteit mee te nemen naar de volgende cao-onderhandelingen tussen de VNG en de vakbonden, en tot rouwverlof in de cao is vastgelegd expliciet te communiceren naar leidinggevenden van de gemeente Den Haag dat medewerkers betaald verlof mogen opnemen na een miskraam of ander vroeg zwangerschapsverlies en dit op te nemen in de handleiding voor leidinggevenden, 'Hoe om te gaan met een rouwende medewerker'. Ik ben bijna bij het einde. Dat moet ook wel, zie ik aan mijn spreektijd. Namens collega Baboeram heb ik nog een motie over het welzijnswerk. We hebben recent een rapport van de Rekenkamer gekregen, en er bleef nog een punt over, dat aangepakt gaat worden met het traject Betekenisvol meten en verantwoorden, namelijk het meetbaar maken van het goede werk op welzijn. Nu is het soms beter om goed te lenen dan slecht zelf te verzinnen.