RIS324263 Notulen van de raad van 12 november 2025

komt dan natuurlijk de wethouder Financiën. Daarna komt wethouder Engberts, ook als vervanger van de heer Van Asten. Daarna komen wethouder Vavier, wethouder Barker, wethouder Bredemeijer, wethouder Icar, wethouder Kapteijns - we hopen dat hij er dan weer is - en ten slotte ikzelf. En helemaal ten slotte komt de voorzitter van het presidium, want dan gaan we weer ruilen. O ja, laten we het volgende ook even zeggen; dat is heel goed. Voor deze begrotingsraad geldt de nieuwe spreektijdenregeling. Dank, want daar had ik om gevraagd. Het is een spreektijd voor een lange raad, maar interrupties kosten spreektijd. Ze zijn niet langer 'gratis'. Wel geldt de gebruikelijke '10 minuten en 30 seconden'-regeling. Ik geef het woord aan Hart voor Den Haag, ik denk aan de heer De Mos, de fractievoorzitter. De beraadslaging wordt geopend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag breng ik namens Hart voor Den Haag vier oproepen aan dit college, die gaan over de kern van wat een stad leefbaar maakt. Ten eerste is dat veiligheid en zorg met menselijkheid, dus dat niemand in Den Haag tussen wal en schip mag vallen wanneer het thuis misgaat. Vervolgens is dat bouwen aan een stad met lef, waarbij we niet blijven hangen in plannen en rapporten, maar daadwerkelijk woningen, voorzieningen en toekomst bouwen, zoals in Moerwijk en aan de Leyweg.

Ten derde is dat bereikbaarheid en leefbaarheid als randvoorwaarde, want een stad die vastloopt in verkeerschaos wordt onleefbaar voor bewoners, ondernemers, bezoekers en hulpdiensten. Ten slotte noem ik uitvoering en efficiëntie, want Den Haag heeft geen tekort aan plannen, maar Den Haag heeft een tekort aan daden. De stad verdient een overheid die levert. Dat is de rode draad voor vandaag: niet praten óver Den Haag, maar werken vóór Den Haag. Ik ga beginnen met het eerste punt, veiligheid en zorg. Een stad is pas echt veilig als mensen zich veilig voelen in hun eigen huis, en dat is in Den Haag helaas niet altijd vanzelfsprekend. Elk jaar melden zich duizenden slachtoffers van huiselijk geweld. Het zijn mensen die letterlijk geen veilig thuis meer hebben en die hun kinderen proberen te beschermen terwijl ze zelf geen kant op kunnen. Wie midden in zo'n nachtmerrie zit, moet niet verdwalen in loketten, formulieren en wachtlijsten, maar dat is wel wat hier te vaak gebeurt. De hulp is versnipperd, de lijnen zijn lang en slachtoffers vallen tussen de wal en het schip. Ik ben zelf in Rotterdam gaan kijken bij centrum Filomena. U hoorde zonet de manager aldaar. Daar zag ik wat samenwerking werkelijk betekent. In dat gebouw, midden in de stad, werken politie, maatschappelijk werk, advocatuur en jeugdzorg letterlijk onder één dak.

Geen kastje-naar-de-muur, geen bureaucratie, maar directe hulp. Het is een plek waar slachtoffers niet opnieuw hoeven uit te leggen wat ze hebben meegemaakt, maar waar hulpverleners meteen handelen. En het werkt. Rotterdam ziet minder herhaald geweld, snellere hulpverlening en meer herstel. Medewerkers vertelden me daar: we redden hier elke week levens. Ook Tanya Hoogwerf, manager bij Filomena, zei onlangs op NPO Radio 1: 'Iedere acht dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord. Het moet een keer klaar zijn.' Volgens het CBS was 9% van de Nederlanders van 16 jaar of ouder in 2024 slachtoffer van huiselijk geweld. Dat zijn bijna 1,3 miljoen mensen. Daarvan werd 3,2% slachtoffer van partnergeweld. Die harde werkelijkheid kreeg voor mij een gezicht toen ik sprak met een Haagse moeder en ervaringsdeskundige, met wie ik samen met TV West een item maakte over haar verhaal, onder de schuilnaam Maria, als slachtoffer van huiselijk geweld. Dertien jaar lang leefde zij onder wat deskundigen 'intieme terreur' noemen: stalking, financiële controle, bedreigingen en valse aangiftes. Ze probeerde hulp te krijgen, maar belandde in een doolhof van instanties. Uiteindelijk meldde ze zich bij Filomena Rotterdam. Maar ook daar konden ze haar niet helpen, omdat ze buiten de regio woonde. Maria zei tegen mij: 'Ik dacht dat ik in een rechtvaardige stad woonde.

Maar op de momenten dat ik hulp nodig had, was er niemand die mij kon helpen.' Dat mag in onze stad toch niet gebeuren? Daarom wil Hart voor Den Haag dat er ook in Den Haag een centrum Filomena komt, dus een veilige plek waar slachtoffers direct geholpen worden, waar instanties samenwerken in plaats van langs elkaar heen te werken en waar kennis gedeeld wordt over huiselijk geweld, intieme terreur en kindermishandeling. Want dit gaat niet over links of rechts. Dit gaat over beschaving, over menselijkheid en over de vraag wat voor stad wij willen zijn. Daarom dien ik namens Hart voor Den Haag de volgende motie in. Het dictum luidt: verzoekt het college in samenwerking met Veilig Thuis Haaglanden, de politie, Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden, jeugdzorg, de rechtbank, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties en andere relevante partners een plan van aanpak 17

voor een centrum Filomena Den Haag uit te werken, hierbij te onderzoeken welke locatie, samenwerkingsvorm en juridische/financiële structuur het meest geschikt is, hierbij te onderzoeken of een voorbereidingskrediet kan worden opgenomen voor de opstartfase, analoog aan het voorbeeld van Tilburg, en jaarlijks te rapporteren aan de gemeenteraad over het aantal meldingen, doorlooptijden, ketenpartners en resultaten. Deze motie is medeondertekend door Kaptheijns van de PVV, Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP, Arp van de SP, Etalle van Forum voor Democratie, Holman van de Partij van de Arbeid, Mostert van D66, Van Basten Batenburg van de VVD, Smit van de Partij voor de Dieren en Baboeram van GroenLinks. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dit is een heel sympathieke motie; collega Baboeram staat er niet voor niets onder. Maar ik heb nog wel één vraag, want u noemt heel specifiek Filomena. Ongeveer een jaar geleden hebben mevrouw Holman en mevrouw Baboeram ook een motie ingediend, om te kijken naar het Amsterdamse voorbeeld van het Centrum Seksueel Geweld. Ik zie daar overlap tussen. Die moties liggen in elkaars lijn. Daarom vroeg ik me even af of het van de heer De Mos echt een Filomena moet zijn. Of moet het geïnspireerd zijn op Filomena en willen wij uiteindelijk precies hetzelfde? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou, het lijkt mij raadzaam om er een Filomenagroep van te maken.

Toevallig is de voorzitter van het centrum waar u het over heeft, de Blijf Groep Oranje Huis, in Amsterdam juist een aanjager van de komst van een Filomena daar. Het zijn ook wel twee echt verschillende dingen, hè. Het Oranje Huis is een opvangplek, en in ons geval gaat het om een plek voor directe hulp waar mensen niet per se direct opgevangen hoeven te worden. Er zit dus echt wel een groot verschil tussen. En ook steden zoals Dordrecht, Tilburg en Breda willen allemaal een Filomenahuis. Laten we dat hier in Den Haag ook gaan doen. Er is goed nieuws, want Hart voor Den Haag heeft een beetje rondgebeld en is heeft in ieder geval een vastgoedpartij bereid gevonden om mee te participeren in de huisvesting. Ook over de kosten wordt dus meegedacht; de contactpersoon is bij mij op te halen. Dan nog een vraag aan de wethouder over een verontrustend bericht, namelijk 'Oudere krijgt vaker klappen'. Het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, LNVT, en deskundigen in het veld luiden de noodklok over ouderenmishandeling in Nederland. Vraag aan de wethouder: hoe zit dat in Den Haag? Dan een ander punt op het onderwerp veiligheid, namelijk explosies. We hebben het hier over een stad die 150 keer is opgeschrikt door explosies.

Ondernemers die niets verkeerd hebben gedaan worden dubbel getroffen, namelijk eerst door de aanslag en daarna door sluiting op last van de burgemeester, terwijl de daders vrij rondlopen. Dat is het omdraaien van rechtvaardigheid. Aan de burgemeester heb ik daarom de volgende vraag. Is de burgemeester bereid om met onmiddellijke ingang te stoppen met het automatisch sluiten van zaken die slachtoffer zijn van explosiegeweld, en ervoor te zorgen dat ondernemers die te goeder trouw zijn juist actief worden beschermd, ondersteund en, waar nodig, gecompenseerd? En welke extra capaciteit en middelen stelt de burgemeester de komende maanden beschikbaar om de uitvoerders en opdrachtgevers van deze aanslagen daadwerkelijk op te pakken? Ik ga naar het tweede punt van mijn betoog, namelijk wonen en stadsontwikkeling. Ik begin met het stationsgebied van Moerwijk. Van veiligheid gaan we dus naar bouwen, naar Den Haag Zuidwest, waar het gebied rond station Moerwijk al jaren wacht op een echte opknapbeurt. Er zijn rapporten en beloftes genoeg, maar de schop gaat maar niet de grond in. Hart voor Den Haag zegt: tijd voor daden. Wij willen van Moerwijk een veilige, groene en levendige stadsentree maken, met betaalbare woningen, werk, voorzieningen, water en groen, een plek waar bewoners zich weer thuis voelen. De zogeheten NOVEX-status geeft Den Haag de kans om rijkssteun te gebruiken.

Gebruik die kans. Laat corporaties en marktpartijen doen waar ze goed in zijn en laat de gemeente regie voeren en niet vertragen. Daarom dien ik namens Hart voor Den Haag de volgende motie in. Het dictum luidt: verzoekt het college om uiterlijk in 2026 een scope- en ambitiebepaling stationskwartier Moerwijk op te stellen met in ieder geval aandacht voor veiligheid, woningbouw, groen, voorzieningen en werkgelegenheid, binnen deze ambities prioriteit te geven aan veiligheid, openbare ruimte en betaalbare woningbouw, actief gebruik te maken van de NOVEX-positie om rijksgelden en cofinanciering te verkrijgen, bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties structureel te betrekken en de raad vóór de zomer van 2026 te informeren over de voortgang, en roept op om, gezien 18

de woningurgentie, te onderzoeken of, door parallel plannen en het aanbesteden van meer taken aan corporaties en marktpartijen (waarbij de gemeente kaderstellend en toetsend blijft), de gebiedsontwikkeling kan worden versneld. Deze motie is medeondertekend door de heer Kaptheijns van de PVV, meneer Etalle van Forum voor Democratie, meneer Uduba van de Haagse VVD, mevrouw Bos van GroenLinks en de heer Ahraui van de Partij van de Arbeid. Goed, dan gaan we naar de Leyweg. U merkte het bij mij al een aantal weken geleden: de Leyweg is voor mij geen abstract dossier. Het is een plek waar ik in grote delen van mijn jeugd ben opgegroeid. Het was een straat vol warmte, ontmoeting en trots. Dat gevoel is er nu helaas niet meer. Dat raakt mij. Maar veel erger natuurlijk: het raakt bewoners en ondernemers. In ons vorige debat was er steun van de wethouder voor mijn plannen - een echte Rotterdamse doener heb ik hem toen genoemd - maar als raad stonden we helaas tegenover elkaar. Maar de Leyweg heeft geen botsing nodig. Die heeft verbinding nodig. Daarom stel ik voor: we gaan het gewoon lekker samen doen, met ondernemers, bewoners, vastgoedeigenaren en andere partners, zoals de culturele instelling Theater Dakota, en ook met deze raad. Ik heb daar alvast zin in, kan ik u verklappen. We gaan dingen niet van bovenaf bepalen, maar samen een toekomstbeeld maken waar de wijk zich in herkent.

En ondertussen pakken we een paar zichtbare verbeteringen op, zodat mensen meteen voelen: er gebeurt iets, het gaat vooruit! De Leyweg komt terug als we die samen terugbrengen. Om het hart van Zuidwest weer te laten kloppen, heb ik een motie, met als dictum: verzoekt het college een breed participatietraject te starten om samen met ondernemers, bewoners, vastgoedeigenaren, andere (culturele) partners en de gemeenteraad te komen tot een gezamenlijk toekomstbeeld voor de Leyweg, in dit traject actief ruimte te bieden voor creatieve en vernieuwende ideeën van onderop, het participatietraject te laten uitmonden in een concreet toekomstbeeld en uitvoeringsagenda, uiterlijk voor 1 juli 2026 aan de raad aan te bieden, en de raad tussentijds te informeren over de voortgang, waaronder een paar zichtbare verbeteringen, zodat mensen meteen voelen: er gebeurt iets, het gaat vooruit. Deze motie is medeondertekend door de heer Ahraui, die ik ook even wil complimenteren voor de hele fijne en constructieve samenwerking en het meedenken. Hulde daarvoor; dat smaakt naar meer. Maar de motie is, voordat ik ze vergeet, ook medeondertekend door Klokkenburg van ChristenUnie/SGP, Arp van de SP, Uduba van de VVD, Bos van GroenLinks, Kaptheijns van de PVV, Etalle van Forum voor Democratie, Van Esch van D66 en Mahmood van DENK.

Voor de positieve Leyweg-vibe heb ik ook nog het amendement Versterken Leyweg door publieksevenement. Stop de tijd. Daarin wordt besloten om dictum I als volgt te wijzigen. Vast te stellen de Programmabegroting 2026-2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan programma 11 (economie) ten behoeve van de organisatie van een publieksevenement op en rondom de Leyweg, in samenwerking met Stichting BIZ Leyweg Den Haag, lokale ondernemers en culturele instellingen in Escamp (waaronder Theater Dakota), gericht op het vergroten van de aantrekkelijkheid en vitaliteit van de winkelstraat en het versterken van de sociale samenhang in de wijk, ten laste van de post onvoorzien. De toelichting luidt als volgt. De Leyweg is het economische en sociale hart van Escamp, maar staat onder druk door leegstand en dalende bezoekersaantallen. In 2019 vond met de Escamp-editie van Parkpop Next Door een succesvol publieksevenement plaats dat duizenden bezoekers trok en een aantoonbare impuls gaf aan de lokale middenstand en het buurtgevoel. Nou, alle reden dus om dat te gaan doen. En we gaan het doen, want de hele oppositie staat eronder en die heeft lekker een meerderheid. Helemaal super.

En nu ik toch bezig ben met complimentjes, geef ik ook een heel groot compliment aan mevrouw Van Basten Batenburg, want die is me een partijtje creatief geweest met geld. Er komen straks nog andere leuke amendementen … Ja, er wordt altijd over mij gezegd dat ik creatief ben met geld, maar nou was het mevrouw Van Basten Batenburg een keer! Oké, we gaan gauw door. We blijven nog even in de omgeving van de Leyweg met een vraag aan de wethouder. Hoe zit het nou met de biljarters van het Haagse Samonda, die bang zijn dat ze hun keu aan de wilgen moeten hangen nu er parkeerplekken bij hun geliefde zalencentrum in het gebouw Keu's Genoeg - dat komt van 'keu' - dreigen te verdwijnen? Graag een reactie daarop, want ze willen graag blijven; u heeft de inspreker zonet gehoord. Dan gaan we naar het derde punt van mijn betoog, bereikbaarheid en leefbaarheid. Dat is minder leuk, want de stad zit op slot, en niet een beetje maar echt muur- en muurvast. We zien het opnieuw bij de afsluiting van de Neherkade … Waar is de wethouder Verkeer eigenlijk? O, sorry, 19

sorry. Excuus. De Neherkade is een hoofdader in de stad en die is dicht, tegelijk met de Hubertustunnel, de Oudemansstraat, delen van het Rijswijkseplein, delen van de Waldorpstraat en routes richting de Vaillantlaan. Van Alkemadelaan: afgesloten. Maanweg: afgesloten. Sluiproutes Linnaeusstraat en Pasteurstraat: afgesloten. De resultaten liegen er niet om. Bewoners komen hun wijk niet in of uit, wegen zoals de Neherkade, de Goeverneurlaan en de Vaillantlaan staan muurvast, automobilisten rijden wanhopig door woonstraten, ondernemers zijn nauwelijks bereikbaar en zien hun omzet kelderen, en ov en hulpdiensten lopen tegen hinder aan. En dan de communicatie. Bewoners zeggen: we hoorden het pas toen we al vaststonden. Ondernemers zeggen: We zijn gewoon niet bereikbaar. Op social media zien we honderden en honderden reacties: alles ligt tegelijk open; hoe kan dit überhaupt zo worden gepland? Dit is helaas geen incident. Dit is een gebrek aan regie. Hart voor Den Haag zegt dat grote afsluitingen nooit meer mogen plaatsvinden zonder: één, doorberekende alternatieve routes, twee, minimaal vier weken communicatie vooraf, drie, fasering die voorkomt dat meerdere hoofdaders tegelijk dichtgaan en vier, realtime monitoring en directe bijsturing. Daarom dienen wij vandaag een motie in om Den Haag in de toekomst beter bereikbaar te houden.

De motie heeft de titel 'Bereikbaarheid met regie en doorstroomgarantie'. Het dictum luidt als volgt. Verzoekt het college binnen drie maanden een bereikbaarheidsplan wegwerkzaamheden op te stellen waarin grote afsluitingen worden gefaseerd, zodat kritische verkeersaders nooit gelijktijdig worden afgesloten, alternatieve routes vooraf verkeerskundig worden doorgerekend op capaciteit en veiligheid en er tijdens afsluitingen strikte verkeersmonitoring en directe bijsturing plaatsvindt, een lijst op te stellen van de belangrijkste doorvoer- en hoofdverkeersroutes van de stad, waarbij het uitgangspunt is dat bij werkzaamheden op deze routes minimaal één rijbaan openblijft tenzij zwaarwegende technische of veiligheidsredenen dit onmogelijk maken, en de recente afsluiting van de Neherkade te evalueren en deze evaluatie met concrete verbeterpunten vóór het kerstreces aan de raad te sturen. Deze motie is medeondertekend door Peeck van de VVD, Etalle van Forum voor Democratie, Kaptheijns van de PVV en de heer Mahmood van DENK. Dan de Daal en Bergselaan. U heeft de insprekers gehoord: het is daar goed mis. Meer dan 1.700 bewoners van de Daal en Bergselaan en gebruikers van het recreatiegebied Bosjes van Pex hebben onze petitie Behoud Daal en Bergselaan ondertekend. Die is voor deze vergadering door Jelle Meinesz overhandigd aan de wethouder.

Dat zijn 1.700 mensen die hun stem laten horen omdat ze zich zorgen maken over bereikbaarheid, veiligheid en het verdwijnen van hun prachtige laan. Inmiddels hebben de bewoners de gang naar de rechter ingezet. En wat doet het college? De voorzitter. Er is een interruptie van de heer Mahmood. Adeel Mahmood (DENK). Ja, die gaat eigenlijk nog over de motie. Uiteraard steun vanuit DENK voor het bereikbaarheidsplan. Ik heb nog wel een korte vraag, over het derde dictumpunt. Daarin vraagt u het college om de concrete verbeterpunten voor het kerstreces aan te leveren. Ik ga ervan uit dat dat een richting is die naar het college wordt uitgesproken en dat het natuurlijk wel goed moet gebeuren. Mocht het dus niet binnen een paar weken lukken, dan ga ik ervan uit dat we het college wel iets meer tijd geven om dit uit te werken. Dat zou ik wel waarderen, omdat we natuurlijk wel goede verbeterpunten willen krijgen, waarover goed is nagedacht. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben ook gek op de paashaas, dus als het wat later komt is het ook prima. Als het maar komt, want ik denk dat er heel veel lering te trekken is uit wat er allemaal gebeurt. Voorzitter. Met uw welnemen ga ik nu terug naar … De voorzitter. Ik neem alles wel, maar er is nu een interruptie van mevrouw Van Basten Batenburg. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Maar de heer De Mos deelt toch wel met de VVD dat er wel een behoorlijke urgentie is? Het is namelijk een drama in de stad, dus we moeten die lessen zo snel mogelijk hebben, zodat we het beter kunnen gaan doen.

20

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U kent mij als een verbinder pur sang, dus als we nou ergens tussen kerst en Pasen uitkomen, moet het goedkomen. Als het zo'n beetje in februari komt, zo rond het skiën, dan komt het allemaal dik in orde. Ik kan overigens helemaal niet skiën, maar het klonk leuk. Goed. Dan gaan we naar die 1.700 mensen die de petitie hebben ondertekend. U heeft zonet de inspraak gehoord. Ik vraag me dan af of dit participatiecollege hier gelukkig van wordt. We horen verhalen over mogelijke chantage en over mensen die helemaal leeglopen en zich niet gehoord voelen. Het is een drama. En wat doet het college ondanks al die geluiden? Het zet de werkzaamheden door, zonder de raad opnieuw te raadplegen, zonder goede onderbouwing en tegen de wens van bewoners, sportverenigingen en andere recreatielocaties in. Dat is niet zorgvuldig. Dat is niet transparant. Het verhaal van manege De Wildhoef riekt zelfs naar chantage. Daar zou ik graag een reactie op willen van de wethouder. Hart voor Den Haag zegt: eerst oplossen, dan pas uitvoeren, en geen schop de grond in zolang de problemen niet zijn opgelost en bewoners niet zijn gehoord. Daarom dien ik samen met collega Jelle Meinesz de volgende motie in … Ik schrijf zo groot dat ik nu even door mijn aantekeningen moet bladeren, maar daar zijn we.

Het dictum luidt: verzoekt het college om de uitvoering van de werkzaamheden aan de Daal en Bergselaan uit te stellen, totdat de raad opnieuw is geïnformeerd over de concrete gevolgen voor bereikbaarheid, verkeer en veiligheid, het overleg met betrokken organisaties (zoals maneges, sportverenigingen en belangenorganisaties) aantoonbaar heeft geleid tot werkbare en veilige oplossingen en de raad de resultaten van de verkeers- en ecologische onderbouwing heeft kunnen bespreken, en de meer dan 1.700 handtekeningen voor behoud Daal en Bergselaan hierbij te betrekken. De motie is medeondertekend door collega Peeck van de VVD, Kaptheijns van de PVV en de heer Etalle van Forum voor Democratie. Dan maken we een kort uitstapje naar de parkeergarage Apeldoornselaan. In Rustenburg en Oostbroek is de volautomatische parkeergarage onder de Apeldoornselaan al jarenlang dicht. Er werd ons bij de vorige verkiezingscampagne toch wat anders beloofd door menig partij. Deze voorziening, ooit gebouwd om de parkeerdruk in deze wijk, met de hoogste parkeerdruk van Nederland - ik noem het maar even - te verlichten, biedt meer dan 100 plekken maar staat nu gewoon leeg. Het college heeft eerder aangegeven dat de garage gerenoveerd en heropend zou worden en dat hiervoor budget beschikbaar is.

In de communicatie rond de planning is meerdere malen gesproken over een heropening rond 2026, en dat is het bijna. Ondertussen neemt de parkeerdruk in de wijk alleen maar verder toe en hebben bewoners het gevoel dat het proces helemaal stilstaat. Daarom heb ik één concrete vraag. Wanneer kunnen bewoners van Rustenburg en Oostbroek de parkeergarage onder de Apeldoornselaan daadwerkelijk weer gebruiken, en kan het college een helder en bindend tijdpad geven voor de renovatie én, het belangrijkste natuurlijk, de feestelijke heropening? Dan een uitstapje naar de Binckhorst. We zien dat in nieuwbouwwijken zoals de Binckhorst het autoluw maken in de praktijk leidt tot weinig parkeerplekken, slechte bereikbaarheid en grote onvrede bij bewoners. Inmiddels uiten ook andere partijen twijfels of dit beleid wel werkt. Vraag aan de wethouder: is het college bereid het autoluwe beleid te herzien en te kijken naar een realistischer model, waarin bewoners gewoon hun auto kunnen parkeren en de wijk bereikbaar blijft? Zo nee, waarom houdt het college vast aan een ideaal dat in de praktijk niet werkt? Ik zie uit naar een reactie. Dan de Hofbadtoren en omgeving. De situatie bij de Hofbadtoren loopt totaal uit de hand. Er zijn plusminus 110 huishoudens met auto's, maar slechts 62 parkeerplaatsen.

Bewoners krijgen geen parkeervergunning voor de straat, waardoor ze noodgedwongen uitwijken, met schade aan auto's en toenemende spanningen tot gevolg. Vraag aan de wethouder: wat gaat u concreet en per direct doen om deze patstelling te doorbreken, zodat bewoners wel een betaalbare en fatsoenlijke parkeerplek krijgen, bijvoorbeeld via een tijdelijke straatvergunning of andere oplossing, totdat er structureel voldoende parkeerplaatsen zijn? Ik ga naar mijn laatste puntje, uitvoering en efficiëntie. Den Haag loopt vast in zijn eigen papierwerk. Projecten duren jaren, werken aan de stad gaat tergend langzaam en ondernemers wachten eindeloos op vergunningen. Bewoners verdwalen tussen loketten, doorschakelingen, formulieren, en nog een keer terug naar de beginbalie. We hebben het dan niet over incidenten, maar over een echt, structureel probleem. Door te veel interne afstemming en te veel schijven zijn doorlooptijden veel te lang. Projecten blijven hangen in overleglagen en er is te weinig doorzettingsmacht. Burgers raken verdwaald en verliezen het vertrouwen. Dat is niet Den Haagwaardig. Den Haag heeft geen tekort aan plannen, ambities, visies, gebiedsagenda's en beleidsdocumenten. Den Haag heeft een tekort aan uitvoering. De stad snakt naar woningbouw, schone wijken, zichtbare handhaving en vooral een 21

gemeente die levert. Daarom stel ik voor om te onderzoeken hoe een wethouder Efficiëntie en Uitvoering kan bijdragen aan het oplossen van dit probleem. Dat is één bestuurder met één duidelijke opdracht: minder lagen, minder bureaucratie, kortere doorlooptijden, meetbare resultaten en maandelijkse voortgangsrapportages aan de raad. Zo kunnen de raad én de stad zien: schiet het een beetje op in de stad, ja of nee? Den Haag verdient een overheid die dóét, met minder papier en meer daden. Daarom dien ik daarover een motie in, waarvan het dictum als volgt luidt. Verzoekt het college te onderzoeken hoe een wethouder Efficiëntie en Uitvoering binnen het college kan worden gepositioneerd, met als opdracht het verkorten van doorlooptijden in vergunningen en gebiedsontwikkeling, het terugdringen van interne overleg- en overdrachtslagen, het vaststellen van meetbare prestatiedoelen voor afdelingen en processen, en het maandelijks openbaar rapporteren over voortgang aan de raad, en de raad uiterlijk voor de jaarwisseling 2025 te informeren over de uitwerking, zodat deze kan worden meegenomen in de opstelling van verkiezingsprogramma's en de campagne richting de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. De motie is medeondertekend door de heer Kaptheijns en de heer Etalle. Kavish Partiman (CDA).

In principe klinkt dit heel erg sympathiek, maar ik hoor echt heel veel verschillende beleidsterreinen langskomen, die allemaal gediend zijn met een andere expertise. Ik vraag me af hoe het toevoegen van een extra laag aan het bestuur dit efficiënter gaat maken. Moet dit niet gewoon als integrale opdracht worden meegegeven aan het totale college dat zich hiermee bezighoudt? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). We hebben gezien dat dat niet werkt. Ik denk dat het raadzaam is om hiervoor één iemand verantwoordelijk te maken, die echt alleen maar bezig is met het bestrijden van bureaucratie. Die persoon is dan alleen maar bezig met het aanjagen dat er geleverd gaat worden en dat de uitvoeringskracht wordt verbeterd. Ik roep natuurlijk al een aantal jaren dat er gewoon problemen zijn bij de Dienst Stedelijke Ontwikkeling. Niets ten nadele van al die hardwerkende ambtenaren; laat ik dat ook gezegd hebben. Uw eigen bouwambitie van 400.000 woningen wordt stelselmatig niet gehaald, omdat die executiekracht, zoals beleggers en projectontwikkelaars het noemen, er niet is. Er is dus werk aan de winkel, en er is een rouwdouwer nodig die zegt: joh, we gaan eventjes aan het werk en we gaan die bureaucratie aanpakken en zorgen dat Den Haag levert. Kavish Partiman (CDA). Bij het bestrijden van bureaucratie en het versnellen van processen vindt u het CDA aan uw zijde.

Laten we de projectontwikkeling er even bij pakken. De doorlooptijd van acht tot tien jaar voor een project is gewoon volstrekt te lang, maar ik vraag me serieus af wat een extra wethouder hieraan gaat verbeteren. Het is juist de wethouder RO, dus de wethouder Wonen, die in stelling moet worden gebracht om hiervan werk te gaan maken. Die wethouder moet hier de efficiëntieslag gaan maken. Het toevoegen van een extra wethouder klinkt natuurlijk prachtig - het is een schitterend voorstel voor de volgende kop in de krant - maar het lost hier volgens mij helemaal niets op. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Volgens mij had ik een hele positieve inbreng, dus ik vind het heel jammer dat er dan zo'n sneertje komt over een kop in de krant. Daar gaat het helemaal niet om. Het gaat erom dat wij ons zorgen maken over het niet leveren. We stonden laatst wel in de krant, met wanhoop. Nou, dat is niet het beeld dat ik graag van Den Haag zou willen hebben. En echt heel lekker loopt het niet, hoor je als je ondernemers in de stad spreekt die maanden op een vergunning wachten. Echt heel lekker loopt het niet, hoor je als je de mensen spreekt die een huis zoeken omdat ze geen woning kunnen krijgen omdat die bouwproductie maar niet opschiet. Dus een aanjager, die een beetje gaat knallen - ik zou zomaar iemand weten, maar die is nog geen wethouder - hebben we wel nodig. De voorzitter.

Meneer Partiman, laatste keer. Kavish Partiman (CDA). Volgens mij heb je een totaal college nodig aan aanjagers die op elk dossier gaan knallen. Dat is wat je wil. Dat is volgens mij ook wat er in de afgelopen jaren is geprobeerd. Dus dat er verbeterpunten zijn, is zeker. Daar moeten we ook echt iets aan doen. Ik zie die punten ook, en 22

ik heb ook het artikel gelezen over de projectontwikkelaars. Daar moet echt vaart achter gezet worden. Het is overigens niet alleen in Den Haag een probleem. Het is in het hele land een probleem. Daar moeten we aan gaan werken, maar nogmaals, een extra laag toevoegen, betekent per definitie vertraging erbij. Je zet er namelijk een extra persoon bij, die weer een mening boven op een andere mening gaat zetten. Daardoor gaat het niet efficiënter; het maakt het juist bureaucratischer. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De vorige keer heb ik het voorstel gedaan om een onderzoek te doen naar het functioneren van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling. Voor dat idee vond ik u ook niet aan onze zijde. We doen nu een nieuw voorstel en ik ben benieuwd naar uw voorstel om de stroperigheid en het tekort aan daadkracht aan te pakken en de executiekracht aan te jagen. Ik ben heel benieuwd naar uw voorstellen. Ik noem nog even de econoom Lex Hoogduin. Die stond toevallig ook in de krant van de week. Hij is het helemaal met Hart voor Den Haag eens. Hij zegt gewoon: de overheid moet zich beperken tot haar kerntaken en zorgen dat een overheid áán gaat en gaat knallen en dat die efficiëntieslag wordt gemaakt. We zien in Argentinië een president die daar ook erg goed in is. Dat is ook een beetje wat ik hier voorstel. Zorg dat we het gaan doen. Ik hoop op uw steun. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Ik wil dan nu toch proberen om die brug te zijn tussen het CDA en Hart voor Den Haag, want dat kan de VVD natuurlijk ook heel goed. Ik hoor namelijk allebei de partijen dingen zeggen die heel waar zijn. Het is nodig dat al die wethouders hieraan gaan trekken. Volgens mij vindt de heer De Mos dat ook. Maar moeten we dan niet zorgen dat we gewoon heel gauw naar dat nieuwe college gaan, met alleen maar mensen die er op die manier in staan en die de stad echt weer in beweging gaan krijgen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik kan niet anders dan het roerend eens zijn met toch wel een van mijn favoriete collega's binnen dit huis, van de VVD. Dat mag ook wel een keer gezegd worden. Ja, natuurlijk moeten we daar met z'n allen voor zorgen. Het gaat ook om een onderzoek. Laten we gewoon eens gaan proberen te tackelen waarom die trage vergunningverlening en die stroperigheid er zijn, dus wat de reden daarvan is. En laten we dat dan ook met een klein minikettingzaagje een beetje gaan oplossen. Nou, dat is een beetje mijn betoog. Voor nu ben ik er doorheen, voorzitter. Ik kijk uit naar de andere inbrengen! De voorzitter.

Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, de ChristenUnie/SGP, de SP, de HSP, de PVV en Forum voor Democratie, wordt het volgende amendement (HvDH.A) voorgesteld: Amendement HvDH.A Versterken Leyweg door publieksevenement De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit dictum I als volgt te wijzigen: Vast te stellen de Programmabegroting 2026–2029 en de bijbehorende online bijlagen (bijlage 1), met een meerjarig eindsaldo van € 0,0 mln. na verrekening met de reserves, met dien verstande dat € 0,1 mln. incidenteel wordt toegevoegd aan Programma 11 (Economie) ten behoeve van de organisatie van een publieksevenement op en rondom de Leyweg, in samenwerking met Stichting BIZ Leyweg Den Haag, lokale ondernemers en culturele instellingen in Escamp (waaronder Theater Dakota), gericht op het vergroten van de aantrekkelijkheid en vitaliteit van de winkelstraat en het versterken van de sociale samenhang in de wijk, ten laste van de post onvoorzien. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

23

De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de VVD, de PVV en Forum voor Democratie, worden de volgende moties (HvDH.1 en HvDH.2) ingediend: Motie HvDH.1 Bereikbaarheid met regie en doorstroomgarantie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026–2029. Overwegende, dat: ▪ bepaalde verkeersroutes in Den Haag een essentiële doorvoerfunctie hebben voor bewoners, ondernemers, hulpdiensten en openbaar vervoer; ▪ het behoud van minimale doorstroming op deze routes noodzakelijk is voor leefbaarheid, veiligheid en economie. Constaterende, dat: ▪ de recente afsluiting van de Neherkade in combinatie met andere werkzaamheden in hetzelfde verkeersgebied heeft geleid tot ernstige verkeershinder en onbereikbaarheid; ▪ bewoners en ondernemers vaak te laat of onvoldoende zijn geïnformeerd. Verzoekt het college: ▪ binnen drie maanden een Bereikbaarheidsplan Wegwerkzaamheden op te stellen waarin: a. grote afsluitingen worden gefaseerd, zodat kritische verkeersaders nooit gelijktijdig worden afgesloten; b. alternatieve routes vooraf verkeerskundig worden doorgerekend op capaciteit en veiligheid; c. tijdens afsluitingen strikte verkeersmonitoring en directe bijsturing plaatsvindt.

▪ een lijst op te stellen van de belangrijkste doorvoer- en hoofdverkeersroutes van de stad, waarbij het uitgangspunt is dat bij werkzaamheden op deze routes minimaal één rijbaan openblijft, tenzij zwaarwegende technische of veiligheidsredenen dit onmogelijk maken; ▪ de recente afsluiting van de Neherkade te evalueren en deze evaluatie met concrete verbeterpunten vóór het Kerstreces aan de raad aan te bieden. En gaat over tot de orde van de dag. Motie HvDH.2 Eerst oplossen, dan pas uitvoeren – Daal en Bergselaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026–2029. Overwegende, dat: ▪ uitvoering van dit plan in strijd is met de intentie van de raad zoals vastgelegd in de motie “Maak praktisch gevolgen inzichtelijk” (RIS322940) van 10 juli 2025; ▪ de wethouder had toegezegd om terug te komen naar de raad na overleg met betrokken belanghebbenden, maar dat dit niet is gebeurd; ▪ doorgaan met uitvoering op 17 november 2025 zou leiden tot onomkeerbare schade aan vertrouwen, bereikbaarheid en veiligheid in het gebied.

Constaterende, dat: ▪ het college ondanks de aangenomen motie van 10 juli 2025 toch voornemens is om per 17 november 2025 te starten met de uitvoering van het project Daal en Bergselaan; ▪ in de motie uitdrukkelijk was opgenomen dat geen onomkeerbare stappen mochten worden gezet zolang de zorgen over bereikbaarheid en toegankelijkheid niet waren opgelost; 24

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

het college het verkeersbesluit inmiddels heeft genomen, zonder dat de raad daarover opnieuw heeft kunnen spreken; er nog steeds ernstige zorgen bestaan bij de Madurodam Manege, Manege De Wildhoef en gebruikers met een beperking over bereikbaarheid, parkeergelegenheid en verkeersveiligheid; uit de collegebrief van 1 oktober 2025 (RIS322940) blijkt dat vrachtwagens en trailers over een nieuw aan te leggen fietspad moeten rijden, wat strijdig is met verkeersveiligheid en regelgeving; begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking voortaan meer dan 300 meter moeten lopen, wat onrealistisch is bij aangepast vervoer; de petitie “Behoud Daal en Bergselaan” inmiddels meer dan 1100 keer is ondertekend door bewoners en betrokken organisaties die zich verzetten tegen het ‘teruggeven aan de natuur’ van de Daal en Bergselaan; er bezwaren zijn ingediend tegen het verkeersbesluit, maar dat deze pas lang na de start van de werkzaamheden (vanaf 17 november 2025) zullen worden behandeld, waardoor bewoners pas worden gehoord nadat het project al is uitgevoerd; er tot op heden geen deugdelijk verkeersonderzoek of ecologische onderbouwing is gepubliceerd die het project rechtvaardigt.

Verzoekt het college: ▪ om de uitvoering van de werkzaamheden aan de Daal en Bergselaan uit te stellen, totdat: ▪ de raad opnieuw is geïnformeerd over de concrete gevolgen voor bereikbaarheid, verkeer en veiligheid; ▪ het overleg met betrokken organisaties (zoals maneges, sportverenigingen en belangenorganisaties) aantoonbaar heeft geleid tot werkbare en veilige oplossingen; ▪ de raad de resultaten van de verkeers- en ecologische onderbouwing heeft kunnen bespreken; ▪ de meer dan 1100 handtekeningen voor behoud Daal en Bergselaan hierbij te betrekken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de ChristenUnie/SGP, de PvdA, de VVD, de SP en Forum voor Democratie, wordt de volgende motie (HvDH.3) ingediend: Motie HvDH.3 Samen de Leyweg opnieuw uitvinden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Programmabegroting 2026–2029. Overwegende, dat: ▪ duurzame versterking alleen kans van slagen heeft als deze samen met de wijk wordt vormgegeven; ▪ hiervoor zowel ondernemers, bewoners, vastgoedeigenaren, andere (culturele) instellingen zoals Theater Dakota, als ook de gemeenteraad betrokken dienen te zijn.

Constaterende, dat: ▪ de Leyweg aan levendigheid en uitstraling heeft verloren; ▪ bewoners, ondernemers en andere betrokkenen aangeven dat het trotse wijkgevoel onder druk staat. Verzoekt het college: ▪ een breed participatietraject te starten om samen met ondernemers, bewoners, vastgoedeigenaren, andere (culturele) partners en de gemeenteraad te komen tot een gezamenlijk toekomstbeeld voor de Leyweg; ▪ in dit traject actief ruimte te bieden voor creatieve en vernieuwende ideeën van onderop; 25

▪ ▪

het participatietraject te laten uitmonden in een concreet toekomstbeeld en uitvoeringsagenda, uiterlijk voor 1 juli 2026 aan de raad aan te bieden; de raad tussentijds te informeren over de voortgang, waaronder een paar zichtbare verbeteringen, zodat mensen meteen voelen: er gebeurt iets, het gaat vooruit.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de ChristenUnie/SGP, de SP, de PVV, Forum voor Democratie en de PvdA, wordt de volgende motie (HvDH.4) ingediend: Motie HvDH.4 Centrum Filomena Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 12 november 2025, ter bespreking van de gemeentebegroting 2026-2029. Overwegende, dat: ▪ Den Haag als derde stad van Nederland een voorbeeldrol heeft in sociale veiligheid en bescherming van kwetsbare inwoners; ▪ een vergelijkbaar Centrum Filomena Den Haag de ketensamenwerking in onze stad kan versterken, administratieve drempels kan verlagen en slachtoffers zichtbare, laagdrempelige hulp kan bieden; ▪ persoonlijke ervaringen laten zien dat kennis over de dynamiek van intiem terreur nog vaak ontbreekt binnen jeugdzorg, de rechtspraak en andere ketenpartners, waardoor slachtoffers niet altijd de juiste behandeling of bescherming krijgen; ▪ een Haags Centrum Filomena kan bijdragen aan kennisdeling en scholing binnen de keten, en zo helpen hertraumatisering te voorkomen; ▪ steeds meer gemeenten in Nederland, waaronder Dordrecht en Breda, laten zien dat er breed draagvlak is om dit model lokaal te realiseren; ▪ dergelijke initiatieven steun genieten over partijgrenzen heen en bijdragen aan de doelstellingen van de Haagse Aanpak

Veiligheid in Gezinnen. Constaterende, dat: ▪ huiselijk geweld en kindermishandeling hardnekkige maatschappelijke problemen zijn die jaarlijks duizenden Hagenaars treffen; ▪ de huidige hulpverlening in Den Haag versnipperd is en slachtoffers vaak te maken hebben met lange doorverwijzingen, onduidelijke loketten en gebrek aan samenhang; ▪ in steden als Rotterdam, Tilburg, Groningen en (binnenkort) Dordrecht en Breda succesvolle of op te richten centra functioneren onder de naam Filomena, waar slachtoffers direct terechtkunnen voor aangifte, opvang, juridische hulp, psychologische begeleiding en bescherming; ▪ deze integrale aanpak in andere steden aantoonbaar leidt tot snellere hulpverlening en minder recidive; ▪ de NOS in november 2024 rapporteerde dat een gerichte gemeentelijke aanpak van geweld tegen vrouwen daadwerkelijk werkt. Verzoekt het college: ▪ in samenwerking met Veilig Thuis Haaglanden, de politie, Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden, jeugdzorg, de rechtbank, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties en andere relevante partners een plan van aanpak voor een Centrum Filomena Den Haag uit te werken; ▪ hierbij te onderzoeken welke locatie, samenwerkingsvorm en juridische/financiële structuur het meest geschikt is; 26

▪ ▪

hierbij te onderzoeken hoe een voorbereidingskrediet kan worden opgenomen voor de opstartfase, analoog aan het voorbeeld van Tilburg; jaarlijks te rapporteren aan de gemeenteraad over het aantal meldingen, doorlooptijden, ketenpartners en resultaten.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de PVV, Forum voor Democratie en de VVD, wordt de volgende motie (HvDH.5) ingediend: Motie HvDH.5 Van barrière naar verbinding, toekomstplan stationsgebied Moerwijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 12 november 2025, ter bespreking van de gemeentebegroting 2026-2029. Overwegende, dat: ▪ er een unieke kans ligt om veiligheid, woningbouw, bereikbaarheid, groen en werkgelegenheid te combineren; ▪ samenwerking tussen gemeente, corporaties en marktpartijen essentieel is om tot uitvoering te komen; ▪ een heldere fasering (eerst veiligheid en leefbaarheid, daarna woningbouw) nodig is om direct zichtbaar resultaat te boeken. Constaterende, dat: ▪ het stationsgebied Moerwijk nu een fysieke en sociale barrière vormt tussen kwetsbare wijken; ▪ het Rijk het gebied heeft aangewezen als NOVEX-locatie, waardoor kansen ontstaan voor integrale gebiedsontwikkeling; ▪ bewoners aangeven zich onveilig te voelen en behoefte hebben aan meer groen, voorzieningen en betaalbare woningen.

Verzoekt het college: ▪ uiterlijk in 2026 een scope en ambitiebepaling Stationskwartier Moerwijk vast te stellen met in ieder geval aandacht veiligheid, woningbouw, groen, voorzieningen en werkgelegenheid; ▪ binnen deze ambities prioriteit te geven aan veiligheid, openbare ruimte en betaalbare woningbouw; ▪ actief gebruik te maken van de NOVEX-positie om rijksgelden en cofinanciering te verkrijgen; ▪ bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties structureel te betrekken; ▪ de raad vóór de zomer van 2026 te informeren over de voortgang; ▪ en roept op om, gezien de woningurgentie, te onderzoeken of, door parallel plannen en het uitbesteden van meer taken aan corporaties en marktpartijen (waarbij de gemeente kaderstellend en toetsend blijft), de gebiedsontwikkeling kan worden versneld. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag, daartoe gesteund door de fracties van de PVV en Forum voor Democratie, wordt de volgende motie (HvDH.6) ingediend: Motie HvDH.6 Onderzoek Wethouder Efficiëntie & Uitvoering De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 12 november 2025, ter bespreking van de gemeentebegroting 2026-2029. 27

Overwegende, dat: ▪ Den Haag beschikt over veel plannen en visies, maar dat de uitvoering achterblijft; ▪ heldere bestuurlijke regie op doorlooptijden en uitvoering noodzakelijk is om projecten daadwerkelijk van de grond te krijgen; ▪ een bestuurlijke portefeuille gericht op efficiëntie, doorlooptijdverkorting en uitvoeringskracht kan leiden tot merkbare verbeteringen voor de stad. Constaterende, dat: ▪ de Rekenkamer en de Ombudsman herhaaldelijk rapporteren dat vertraging in vergunningverlening en gebiedsontwikkeling leidt tot onnodige kosten, frustratie en uitblijvende resultaten; ▪ binnen de gemeentelijke organisatie sprake is van veel interne afstemming, taakversnippering en overleglagen, waardoor besluitvorming en uitvoering structureel worden vertraagd; ▪ de stad wacht op uitvoering bij urgente opgaven zoals woningbouw, leefbaarheid en wijkverbetering.

Verzoekt het college: ▪ te onderzoeken hoe een Wethouder Efficiëntie & Uitvoering binnen het college kan worden gepositioneerd, met als opdracht: • het verkorten van doorlooptijden in vergunningen en gebiedsontwikkeling, • het terugdringen van interne overleg- en overdrachtslagen, • het vaststellen van meetbare prestatiedoelen voor afdelingen en processen, • en het maandelijks openbaar rapporteren over voortgang aan de raad; ▪ de raad uiterlijk voor de jaarwisseling 2025 te informeren over de uitwerking, zodat deze kan worden meegenomen in de opstelling van verkiezingsprogramma’s en de campagne richting de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Yousef Assad (D66). Voorzitter. Vrijheid begint bij een thuis, een plek waar je de deur dichttrekt en even echt jezelf kunt zijn, waar kinderen hun dromen tekenen op de muren en waar het leven vorm krijgt. Daarom is het zo belangrijk dat iedereen in Den Haag dat gevoel van thuis kan vinden. Het is goed om te zien dat het college ook in 2026 ambitie toont en blijft bouwen in onze stad, want bouwen blijft hard nodig. Maar bouwen alleen is niet genoeg. We moeten ook slim omgaan met de ruimte die we al hebben.

Daarom kijkt mijn fractie uit naar het plan van aanpak voor het optoppen van bestaande wooncomplexen, dat het college begin volgend jaar met ons deelt. We zijn ook trots dat de nieuwe Woonvisie meer ruimte biedt om woningen te splitsen en te verkameren. Daarmee helpen we studenten, starters en andere woningzoekenden sneller aan een plek. Tegelijkertijd blijft de druk groot. Er staan nog steeds te veel panden leeg terwijl mensen wanhopig zoeken naar een woning. Dat voelt oneerlijk. Daarom is mijn fractie blij dat de leegstandverordening, waar wij ons hard voor hebben gemaakt, er nu ook echt komt. Zo maken we van leegstand weer leefruimte. Een fijn thuis betekent ook een woning die goed geïsoleerd is, zonder tocht en schimmel, een huis waarin energie wordt bespaard en waarin je niet bang hoeft te zijn voor de energierekening. Daarom zijn energiecoaches zo belangrijk. Zij helpen bewoners met eenvoudige, praktische stappen om hun huis te verduurzamen. We zien dat dit niet alleen zorgt voor lagere kosten maar ook voor meer betrokkenheid, en dat het vaak de eerste stap is naar verdere verduurzaming. Daarvoor is wel voldoende geld nodig, zodat energiecoaches goed kunnen worden opgeleid en ingezet. Daarom dient mijn fractie de volgende motie in.

Het dictum luidt: verzoekt het college samen met relevante organisaties te onderzoeken hoe de capaciteit van energiecoaches in 2026 opgeschaald kan worden, met als streven een verdubbeling van deze capaciteit. Als we bouwen aan nieuwe woningen, moeten we tegelijkertijd ook bouwen aan groen. Bomen maken van onze straten koelere en fijnere plekken om te leven. Ze brengen lucht, rust en 28

schaduw in de stad. Bij de begroting bepalen wij als raad hoeveel geld we daarvoor beschikbaar stellen, en bij de Programmarekening kijken we terug of we met dat geld ook echt hebben bereikt wat we wilden. Daar horen duidelijke doelen en betrouwbare cijfers bij. Op dit moment klopt de indicator voor het aantal bomen niet met wat wij samen hebben afgesproken. In de Nota Stadsbomen staat dat wij in 2030 5% meer kroonoppervlak willen dan in 2021. Dat betekent ongeveer 127.000 bomen in 2030. Maar uit de cijfers blijkt dat er in 2024 al 125.000 bomen stonden. In 2026, dus deze begroting, gaat het om 123.000 bomen. Dat zou zelfs een stap terug zijn. Het college heeft aangegeven dat dit een fout was en dat het er 125.300 hadden moeten zijn, maar dat is nog steeds te weinig. Dat is te weinig groei, terwijl we de afgelopen jaren gemiddeld 500 bomen per jaar hebben geplaatst. Dat past niet bij de ambitie van onze stad, en daarom dient mijn fractie een amendement in, dat luidt: besluit om de prestatie-indicator voor het aantal stadsbomen als volgt te wijzigen naar een vastgesteld aantal stadsbomen van 127.000 in 2026. Vrijheid begint ook in de klas, in een lokaal waarin je fouten mag maken en vragen mag stellen en waarin de leraar jouw naam kent en in jou gelooft. Maar daar wringt het nog te vaak.

In Den Haag hebben we een groot tekort aan leraren en dat raakt direct aan de kansen voor onze kinderen. Gelukkig zijn er stappen gezet. Mede dankzij D66 in de PvdA is het pabo- en docentenfonds gestart. Daarmee worden leraren beter opgeleid en ondersteund. In Laak is het programma al begonnen en binnenkort volgen nog twee andere wijken. Dat geeft hoop, want onderwijs begint bij goede leraren. Een leraar blijft zich verbonden voelen met zijn of haar school als er ook een sterke schoolleider aan het roer staat. Daarom zet D66 ook dit jaar weer de Haagse schooldirecteuren in het zonnetje met de verkiezing van de Haagse schooldirecteur van het jaar. Want goed onderwijs vraagt niet alleen kennis, maar ook leiderschap en waardering. Dan de kinderen voor wie school niet vanzelfsprekend is, de thuiszitters, dus de kinderen die om wat voor reden dan ook niet naar school gaan. We wachten nog op de laatste cijfers, die begin volgend jaar via het dashboard beter in beeld komen, maar elk kind dat thuis zit is er een te veel, en iedereen verdient een plek in het onderwijs, een plek waar je erbij hoort en waar je kunt groeien. We zijn blij met de toezegging van de wethouder dat hij in gesprek gaat met samenwerkingsverband Passend Primair Onderwijs Haaglanden over hoogbegaafde kinderen en thuiszitters, en dat hij bekijkt of er een bijeenkomst kan komen met ervaringsdeskundigen.

Ik blijf nog even bij de kinderen, onze toekomst. Naast een veilige thuisplek in de buurt waar je fijn kunt spelen, wil je dat ook in goede gezondheid doen. Daarom wil mijn fractie dat roken en vapen wordt verboden op plekken waar kinderen komen, of het nu gaat om schoolstraten, speelplekken, terrassen of het strand, we moeten alles doen om kinderen gezond te laten opgroeien. We hebben hiervoor meerdere voorstellen gedaan in het actieplan voor een rookvrije stad, en we rekenen op een positieve reactie van het college. Gezond opgroeien vraagt ook om goede begeleiding en ondersteuning vanuit de consultatiebureaus, die verantwoordelijk zijn voor de vaccinaties van onze kinderen. Al jaren spreken we over de zorgwekkend lage vaccinatiegraad in onze stad, en ondanks de inspanningen zien we die nog niet stijgen. Het is tijd dat de consultatiebureaus beter aansluiten bij de behoeften van ouders. Daarom dient mijn fractie de volgende motie in. Het dictum luidt: verzoekt het college te onderzoeken hoe meer flexibiliteit te bieden in het bezoeken van consultatiebureaus inclusief vaccinatieafspraken, naast de vaste afsprakenmomenten, hierbij verschillende vormen van flexibiliteit te onderzoeken en de raad voor de zomer van 2026 te informeren hoe de opbrengsten worden meegenomen in de werkwijze. Deze motie is medeondertekend door Verduin, Mahmood en De Mos.

Vrijheid betekent ook dat je je veilig voelt, wie je ook bent en waar je ook bent. Maar helaas voelen veel vrouwen in Den Haag zich nog steeds onveilig. Ze nemen omwegen, vermijden plekken, of lopen met hun sleutels tussen hun vingers. Dat mag nooit normaal zijn. Daarom heeft mijn fractiegenoot Marije Mostert het initiatiefvoorstel Vrouwelijk oog op Haagse stations ingediend. We zien uit naar het preadvies van het college. Maar we steunen vandaag ook de motie van de PvdA, Vaart achter de veiligheid voor vrouwen op straat en de motie van Hart voor Den Haag over een centrum Filoma, dat geweld achter de voordeur tegen vrouwen moet voorkomen. Ook je veilig en vrij kunnen bewegen in onze stad is belangrijk. Het aantal gewonden en zelfs doden in het verkeer is nog steeds te hoog. Voor D66 is de ambitie helder: nul slachtoffers. Dat vraagt om meer inzet, om creativiteit en om het lef om verder te gaan dan nu. Er is in dit programma nog geld over. Vorig jaar is er zelfs € 5 mln. overgebleven. Dat geld kan wat ons betreft worden ingezet voor 29

verkeersveiligheid. In het verkeersveiligheidsdebat in januari komt mijn fractiegenoot Peter Mekers uitgebreid op dit punt terug. Namens mijn fractie wil ik alle ambtenaren bedanken die hebben bijgedragen aan deze begroting en aan de beantwoording van de vele technische vragen. Ook danken we het college en in het bijzonder de wethouder Financiën, voor de inzet voor het aankomende jaar. Het voelt bijzonder dat dit de laatste begrotingsbehandeling is van deze raadsperiode. De vier jaren zijn omgevlogen. Dat waren vier jaren vol uitdagingen, maar ook vol samenwerking en resultaten waar we trots op mogen zijn. We blijven werken aan een Den Haag waarin iedereen zich thuis kan voelen. De voorzitter. Door de fractie van D66 wordt het volgende amendement (D66.A) voorgesteld: Amendement D66.A Prestatie-indicator in lijn met beleid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103). Besluit om de prestatie-indicator voor het aantal stadsbomen als volgt te wijzigen: Prestatieindicator Aantal stadsbomen in de openbare ruimte

Nulmeting 2020

Realisatie 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

121.000

125.000

123.000

127.000

127.000

127.000

127.00

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van DENK en Hart voor Den Haag, wordt de volgende motie (D66.1) ingediend: Motie D66.1 flexibiliteit consultatiebureaus De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van de Programmabegroting 2026-2029 (RIS 323103). Constaterende dat: • de consultatiebureaus (CJG) bijdragen aan het tijdig signaleren van gezondheidsproblemen, het bevorderen van gezonde ontwikkeling en het verhogen van de vaccinatiegraad; • momenteel één op de tien afspraken bij consultatiebureaus een no-show betreft; • dit betekent dat een deel van de kinderen soms, of zelfs structureel, niet gezien wordt door een jeugdgezondheidsprofessional. Overwegende dat: • ouders door werk, zorgtaken of andere omstandigheden soms moeite hebben om op vaste tijden afspraken na te komen; • meer flexibiliteit, zoals inloopspreekuren, avondopenstellingen of digitale consulten, kan bijdragen aan een hogere opkomst en betere toegankelijkheid van de jeugdgezondheidszorg.

30

Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe meer flexibiliteit te bieden in het bezoeken van consultatiebureaus inclusief vaccinatieafspraken, naast de vaste afsprakenmomenten die ouders aangeboden krijgen; • hierbij verschillende vormen van flexibiliteit te onderzoeken, zoals inloopmomenten, ruimere openingstijden of digitale contactmogelijkheden; • de raad voor de zomer van 2026 te informeren hoe de opbrengsten worden meegenomen in de werkwijze. En gaat over tot de orde van de dag De voorzitter. Door de fractie van D66 wordt de volgende motie (D66.3) ingediend: Motie D66.3 Laat Den Haag niet in de kou staan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 november 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de Programmabegroting 2026–2029 (RIS323103). Constaterende dat: • het aantal huishoudens in Den Haag dat in energiearmoede verkeert in 2024 is gestegen tot circa 26.000, tegenover ongeveer 11.000 in 2023; • Den Haag een snellere en sterkere toename van energiearmoede kent dan andere grote steden zoals Rotterdam, Amsterdam en Utrecht; • het Tijdelijk Noodfonds Energie is gestopt, waardoor een belangrijk vangnet voor kwetsbare huishoudens is weggevallen.

Overwegende dat: • steeds meer huishoudens moeite hebben hun energierekening te betalen, met risico op financiële problemen, schulden en gezondheidsschade; • energiecoaches niet slechts een tijdelijke financiële pleister bieden, maar bewoners begeleiden richting structurele verbeteringen aan de woning, wat leidt tot lagere energielasten, meer wooncomfort en minder CO₂-uitstoot; • opschaling van de capaciteit van energiecoaching noodzakelijk is om deze structurele ondersteuning voor meer bewoners toegankelijk te maken, juist nu landelijke regelingen weggevallen. Verzoekt het college: • samen met relevante organisaties te onderzoeken hoe de capaciteit van energiecoaches in 2026 opgeschaald kan worden, met als streven een verdubbeling van deze capaciteit. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Dank u wel, meneer Assad, voor uw bijdrage namens D66 aan de eerste termijn van het debat over de begroting. Dan kijk ik nu naar de VVD, naar mevrouw Van Basten Batenburg. Ik hoor de heer De Ridder nu iets zeggen, maar dat heb ik gelukkig niet verstaan, en de mensen ook niet. Lotte van Basten Batenburg (VVD). De heer De Ridder zei dat iedereen naar de VVD kijkt en dat we dat best graag zo hebben. Dat vinden we fijn. De voorzitter. Stel nou dat ik dat wel gehoord had, dan had ik dat toch nooit toegegeven!

31

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat zou ik me zomaar kunnen voorstellen. Voorzitter. Dit is de laatste begroting van dit college en dat is in allerlei opzichten goed nieuws. Om te beginnen is dat goed nieuws voor de stad, voor Den Haag. Want Den Haag slibt dicht op de weg, en de woningmarkt en ondernemers lopen vast in het stadhuis. De stad snakt naar een nieuw begin, naar een stadsbestuur dat een punt zet achter het verleden en interne ruzies, naar een stadsbestuur dat doet wat werkt voor Den Haag. Het is ook goed nieuws voor het college zelf, want de 'coalitie van zand en veen' blijkt vooral een coalitie van los zand te zijn. En na het verliezen van de meerderheid is deze coalitie ook twee wethouders kwijt. Een derde wethouder kijkt verlangend naar het Binnenhof, maar dan wel in een rol mét chauffeur. In de periode waarover deze begroting gaat, zit er een nieuw bestuur aan het roer. Wat de VVD betreft, wordt het een stadsbestuur dat oog heeft voor de problemen waar Hagenaars tegen aanlopen, dat luistert en dat oplossingen zoekt waar mensen echt wat aan hebben, dat niet voorschrijft hoe mensen moeten leven, maar zorgt dat Hagenaars zelf hun keuzes kunnen maken, en dat er samen de schouders onder wil zetten, geen rekeningen voor elkaar bijhoudt, en niet om zich heen slaat maar mensen heel laat.

Geen 'voor wat hoort wat', geen circus of fanfares, maar betrouwbaar en collegiaal, voor de mensen en voor Den Haag, in plaats van voor eigen eer en glorie. Deze begroting zal wat de VVD betreft dan ook niet door dat nieuwe stadsbestuur gaan worden uitgevoerd. Onze plannen voor de stad zijn anders en wij kijken ernaar uit om daarover in de verkiezingsstrijd in debat te gaan. Yousef Assad (D66). Ik vraag me af waarom de VVD zo negatief is vandaag. Wat is er aan de hand? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Volgens mij ziet niemand mij hier negatief staan. Integendeel. Yousef Assad (D66). Ik hoor hier 'los zand', 'eigen gewin en eigen glorie' en 'mensen zitten hier niet voor de stad maar voor zichzelf'. Of heb ik de inbreng verkeerd begrepen en zijn de woorden anders gebruikt? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Jazeker. Ik vertelde namelijk wat voor een stadsbestuur de VVD wil zijn en hoe de VVD wil dat de stad bestuurd wordt. Ik zei dat het moet gaan om Den Haag en niet om het stadhuis. In de afgelopen jaren hebben we gezien dat er veel geruzie was in de coalitie, waardoor de oplossingen voor buiten niet goed werden bereikt en het vooral over het stadhuis ging. Ik richt me vandaag dus ook niet te veel op de langeretermijntoekomst, omdat ik denk dat dat op dit moment niet veel zin heeft.