RIS324263 Notulen van de raad van 12 november 2025

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 12 november 2025 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda Voorafgaand aan de dinerpauze zal er afscheid worden genomen van vertrekkend wethouder Van Asten A. Vaststelling agenda B. Voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag (RIS323711) C. Voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder (RIS323712) D. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder E. Stemming en uitslag stemming F. Beëdiging benoemde wethouder G. Stad in de raad H. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken I. Vaststelling van de notulen van 9 oktober 2025 J. Vaststelling van de besluitenlijst J.1 Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen lidmaatschap Midwaste (RIS323395) J.2 Voorstel van het college inzake besteding 3e tranche regeling lokale aanpak isolatie Nationaal Isolatieprogramma (RIS323386) J.3 Voorstel van het college inzake Actualisatie register geheime stukken (RIS323627) J.4 Voorstel van het college inzake Normen- en toetsingskader rechtmatigheid 2025 (RIS323444) K. Datumbepaling initiatiefvoorstel D66: Vrouwelijk oog op Haagse stations (RIS323588) Beraadslaging over Agendapunten L en M worden gezamenlijk besproken L. Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103) M.

Tariefvoorstellen M.1 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 (RIS323426) M.2 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening rioolheffing Den Haag 2021 (RIS323428) M.3 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening onroerende-zaakbelastingen Den Haag 2021 (RIS323430) M.4 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening liggeld voor woonschepen en bedrijfsschepen Den Haag 2021 (RIS323431) M.5 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot tweede wijziging van de Verordening leges Omgevingswet Den Haag 2024 (RIS323433) M.6 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 (RIS323434) 1

M.7 M.8 M.9

Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening begraafrechten Den Haag 2021 (RIS323435) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening afvalstoffenheffing Den Haag 2021 (RIS323437) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot dertiende wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 (RIS323438)

De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (Hart voor Den Haag), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), Celik (DENK) De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Hart voor Den Haag), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Kaptheijns (PVV), KlokkenburgReedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GroenLinks), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66), Noorlander (D66) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Geachte leden van de raad. Hierbij open ik uw vergadering. Welkom allemaal, ook aan u allemaal op de tribune, mensen van buiten, mensen van verre en mensen voor het eerst. Geweldig. Ook welkom aan de mensen thuis. U heeft vanmiddag, vanavond, morgenmiddag en morgenavond leuke televisie. Ik wens u heel veel plezier.

Ik heb er heel veel zin in om de raadsvergaderingen lekker te begeleiden en te leiden. Dat doe ik samen met de plaatsvervangend voorzitter, meneer Sluijs. Dames en heren, leden van de raad en kijkers thuis, wethouder Kapteijns zal in verband met persoonlijke omstandigheden waarschijnlijk vanaf 17.00 uur aanwezig zijn. De heer Noorlander is afwezig vanwege ziekte. We wensen Joren alle goeds en een spoedig en goed herstel. Ik vraag voor alle zekerheid uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen en spreken via de voorzitter. Als u verder met elkaar wilt praten, doet u dat buiten deze vergaderzaal, zodat we de insprekers en elkaar goed kunnen verstaan en het debat geconcentreerd kunnen blijven volgen. Natuurlijk mag het debat stevig zijn op de inhoud, maar niet gericht op de persoon. Voor de insprekers van zo meteen geldt dat zij hun bijdrage leveren volgens de afspraken die daarvoor gelden. U mag raadsleden of collegeleden bijvoorbeeld niet bij de voornaam noemen. Ook is het niet toegestaan om namen van medewerkers te noemen. Ook wensen we vanaf de publieke tribune geen blijken van instemming of afkeuring te horen. Zo hebben we dat afgesproken. Dat is niet onaardig bedoeld, maar dat houdt het hier ordelijk. We beginnen deze vergadering met de benoeming van een wethouder ter vervulling van de vacature die door het vertrek van de heer Van Asten is ontstaan.

Voorafgaand aan de dinerpauze zal de raad aan het begin van de avond of aan het eind van de middag afscheid nemen van de heer Van Asten. Een afscheidsontvangst zal plaatsvinden op 2 december. Daar wordt de gemeenteraad overigens ook voor uitgenodigd, maar dan weet u het ook alvast, Den Haag: op 2 december kunt u afscheid nemen van oud-wethouder Van Asten. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering, waarna er ook nog gelegenheid is voor het afleggen van stemverklaringen. Met de fractievoorzitters heb ik afgesproken dat de vergadering uiterlijk om 0.00 uur sluit en dat we de stemmingen en de stemverklaringen dan al hebben gehad.

2

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Dan stel ik de vraag der vragen: geachte leden van de raad, kunt u instemmen met de agenda? Dat is het geval. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. Aan de orde is: B. Voorstel van het presidium inzake ontheffing vereiste van ingezetenschap van de gemeente Den Haag. C.

Voorstel van het presidium inzake bepaling tijdsbesteding en benoeming wethouder.

De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Beide agendapunten worden in procedure gebracht door het presidium. Kunt u instemmen met deze voorstellen? Dan ga ik daarna de vraag stellen of u een stemverklaring wilt afleggen. Kunt u instemmen met de voorstellen? Aldus wordt besloten. Is er behoefte aan een stemverklaring? Ja, mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Zoals aangekondigd in het fractievoorzittersoverleg wil de SP geacht worden tegen punt B gestemd te hebben. De voorzitter. Zijn er andere fracties die het woord wensen voor het afleggen van een stemverklaring? Dat is niet het geval. We gaan de heer Verschuure niet binnen geleiden, want hij zit er al, met zijn gezin. Dat wil zeggen, hij zit op de publieke tribune. De kandidaat-wethouder is aanwezig en kan de gang van zaken dus volgen. De beraadslaging wordt gesloten. Aan de orde is: D. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder. De voorzitter. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie, de heer Martinez van Andel. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven van de voorgedragen wethouder de heer Klaas Verschuure, stelt vast dat de voorgedragen persoon benoembaar is tot wethouder van de gemeente Den Haag. De voorzitter. Dank u wel.

3

Aan de orde is: E.

Stemming en uitslag stemming.

De voorzitter. Ik heb begrepen dat de stembiljetten zijn uitgereikt. Ik stel voor om even kort te schorsen, zodat de leden van het stembureau, Dubbelaar, Van Doorn en Gerritsen, aan het werk kunnen. De vergadering wordt van 13.39 uur tot 13.44 uur geschorst. De voorzitter. Geachte leden van de raad. Wilt u uw plaatsen weer innemen? Ik geef het woord aan de voorzitter van het stembureau, de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik kan u meedelen dat er 44 deelnemingen waren aan de stemming. Het aantal geldig uitgebrachte stemmingen was 44, waarvan 42 op de heer Verschuure. Benoemd is de heer Verschuure. (Applaus) De voorzitter. Dank u wel. Dan zou ik de heer Verschuure nu willen vragen om naar het midden van de zaal te komen. Aan de orde is: F.

Beëdiging benoemde wethouder.

De voorzitter. Meneer Verschuure. Dag Klaas, wat leuk om je weer te zien. Wie had dat gedacht? We gaan drie dingen doen. Aan het einde moet u zo meteen de gedragscode ondertekenen. Daarvoor neem ik u de belofte af. Maar ik begin, na u welkom geheten te hebben, met aan u te vragen of u de benoeming wilt aannemen. De heer Verschuure: Graag. De voorzitter. Dat was je geraden! Ik ga nu de belofte en de verklaring afnemen. De tekst luidt: 'Ik verklaar dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Verschuure: Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd en heel veel succes. (Applaus) De voorzitter. De wethouder gaat nu de gedragscode ondertekenen. Geweldig. Dan schors ik de vergadering en is er gelegenheid om de heer Verschuure in de foyer, aan die kant, te feliciteren. De vergadering wordt van 13.47 uur tot 13.58 uur geschorst. 4

Aan de orde is: G.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn zestien insprekers aangemeld, die van mij allemaal drie minuten krijgen. Na drie minuten is het klaar. Dat is niet uit onaardigheid, maar dat geldt voor iedereen. Ik geef zo meteen het woord aan M. Mozouri, maar eerst aan J.M. Willemse. De heer Willemse (L). Mijn naam is Juup Willemse. Ik sta hier inmiddels voor de tweede keer. Ik ben ook één keer bij de commissievergadering geweest. Het gaat over de afsluiting van de Daal en Bergselaan voor auto's. Het gaat om het stukje tussen de Ridderspoorweg en de Pioenweg. Mijn naam is, zoals ik al heb gezegd, Juup Willemse. Ik woon op de hoge Laan van Meerdervoort. Ik sta hier als lid van een groepje. Er zijn inmiddels meerdere groepjes geformeerd over de Daal en Bergselaan. Wij noemen ons groepje 'La Résistance'. Wij zijn lekker bezig om met elkaar te zeggen: dit plan is eigenlijk een heel slecht plan, met name nu het in de uitvoeringsfase zit. Ik roep de raad op om dadelijk met de motie in te stemmen en te zeggen dat dit plan echt uitgesteld moet worden. Het moet goed doordacht worden voordat we gaan beginnen met bouwen. Ons groepje, La Résistance, heeft op 24 juni van dit jaar een verzoek ingediend op grond van de Wet open overheid, een Woo-verzoek dus, om inzicht en openheid te krijgen in alle metingen en onderzoeken die er gedaan zouden zijn.

Wij hebben tot nu toe geen antwoord gekregen op onze verzoeken om de overheid open te laten zijn. Wij krijgen dus het idee dat de overheid waar wij mee te maken hebben als bewoners, niet open aan het werk is. Er wordt gewoon niet met openheid gewerkt. Wij hebben daarom bezwaar gemaakt, tegen de verkeerskundige analyse, die ook niet goed gedaan is. Die is voor het laatst gedaan in de coronatijd, in 2020. Dat kun je eigenlijk niet vertalen naar 2025. De verkeerskundige analyse is dus niet gedaan. Ook is de parkeerdrukanalyse houtje-touwtje gedaan en is er geen ecologische onderbouwing voor dit plan. We hebben nooit stikstofmetingen en depositiemetingen gezien, en ook geen berekeningen daarvan. Kortom, er zijn geen analyses waarop dit plan gebaseerd is. Inmiddels is het ook strijdig, volgens ons groepje dan, met het bestemmingsplan, aangezien het gaat om een stuk afsluiting van een doorgaande weg tussen de Bomenbuurt en de Bloemenbuurt. Daarvan wordt een fietspad gemaakt. Er ligt nu alleen een verkeersbesluit, en in een verkeersbesluit kan je niet zomaar een stuk weg veranderen in een fietspad. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Ik geef nu het woord aan M. Mozouri en daarna aan M.L. de Haas. Ik zie niemand zich richting de microfoon bewegen. M. Mozouri. Die is er niet? Ik ga het straks nog een keer vragen. Voor nu geef ik dan maar het woord aan M.L. de Haas.

De heer De Haas (L). Geachte voorzitter, geacht college en geachte raadsleden. Binnen onze beurt hebben wij de krachten een beetje verdeeld. Ik zal mij, met mijn achtergrond als stedenbouwkundig ingenieur, richten op een aantal juridische dingen. Algemeen bekend is het ongeschreven recht in het bestuur, het algemene beginsel van behoorlijk bestuur. Ik pak daaruit de eerste drie elementen: zorgvuldige voorbereiding, fair play en het verbod op détournement de procédure. Excuus voor het Frans, maar zo staat het er. Ik ga van achter naar voren beginnen. De aanbesteding. Daarover is niks terug te vinden. Dit had volgens mij vindbaar moeten zijn. Dan de omgevingsvergunningen in Berichten over uw buurt, een bekend platform van de overheid. Voor grote spandoeken in het groen heb ik geen aanvragen gezien, wel eentje voor 409 reclameborden verspreid over de stad. Voor de werkzaamheden zelf heb ik geen aanvraag gezien, wel een voor het openen van de stoep om een kabel te leggen. Dan het verkeersbesluit. Bij het verkeersbesluit hoort een plankaart. Toen ik op het stadhuis kwam om die in te zien, was die er niet. Met wat omwegen heb ik die digitaal toegestuurd gekregen, maar hij was onleesbaar. De legenda was niet leesbaar. Het besluit spreekt van maatregelen op de Pioenweg, maar op de kaart is daarover niks te vinden. Bedoeld is de Daal en Bergselaan.

We hebben het over het stukje bij het driehoekje. Dan de zandhagedis. Die komt in de buurt niet voor, maar in een of ander milieurapport wel. Weer een onzorgvuldigheid. Zo te zien 5

verdwijnen een voetpad en straatverlichting voor nieuw groen. Noem het geen natuur, want er is niks over de habitat; u legt gewoon groen aan. Maar de bestemming van dat stuk is verkeer. U verandert de bestemming en u gebruikt het verkeersbesluit om het bestemmingsplan aan te passen. Dat lijkt mij niet juist. Ik kom daar op het laatst weer op terug. Voor zover is na te gaan, is er geen geldend beheersplan voor Wapendal. Wel is er ergens iets van de Ecologische Autoriteit of een andere instantie te vinden waarin staat dat het gaat om behoud en absoluut niet om uitbreiding. Zorgvuldig onderzoek is er niet gedaan. Er is geen nulmeting gedaan voor het verkeer en ook niet voor de milieubelasting. Daardoor kan later niet getoetst worden of het doel gehaald is. Beleidsevaluatie is dus onmogelijk; ik ben overheidsambtenaar geweest. Dan kom ik op een ernstig punt, namelijk fair play. Het bevoegd gezag mag de burger geen mogelijkheden ontnemen om voor zijn belang op te komen. Dat mag ook niet gebeuren door een overigens volgens de letter van de wet toegestane handelwijze. In dit licht vind ik het vreemd dat sommige belanghebbenden naar verluidt hebben moeten afzien van bezwaar maken. Overeenkomsten in die sfeer lijken mij niet rechtsgeldig en ook niet eens integer. Dat vereist een diepgaand onderzoek en dat zou ik graag aan u opdragen.

Dan détournement de procédure; ik heb het er al even over gehad. Het verkeersbesluit wordt gebruikt om het bestemmingsplan te wijzigen. Dat is absoluut onjuist. Al deze argumenten overziend, is er genoeg grond om op z'n minst opschorting te verlangen, en wellicht ook om het hele plan terug te verwijzen naar de tekentafel. Raad en leden, ik dank u voor uw aandacht. De heer De Bruin (L). Geachte voorzitter. Mijn naam is Jochem de Bruin. Ik woon in de Bloemenbuurt, om de hoek van de Daal en Bergselaan. Graag zou ik ingaan op een milieutechnische kwestie die ons allen aangaat. De gemeente is van zins om de Daal en Bergselaan af te sluiten ter bevordering van de natuur. Naast de Bosjes van Pex ligt namelijk een stuk Natura 2000-gebied. Er is geen enkel onderzoek dan wel omgevingsvergunningaanvraag te vinden die aan zou tonen dat dit bijdraagt aan het Natura 2000-gebied Wapendal. De buurt maakt zich ernstige zorgen over de milieutechnische gevolgen van het dichtzetten van de Daal en Bergselaan, juist voor Wapendal, waar straks opstoppingen gaan ontstaan die extra uitstoot tot gevolg gaan hebben. Wij als buurtbewoners van de Bloemenbuurt zien dat de Daal en Bergselaan een bevestigde ontsluitingsroute is, die voorkomt dat er onder andere rondom de Pioenweg en de Sportlaan een verstopping gaat ontstaan, zoals bij eerdere werkzaamheden rondom de Laan van Meerdervoort al is aangetoond.

Het dichtzetten van de Daal en Bergselaan gaat tot gevolg hebben dat veel verkeer via de Pioenweg zijn weg gaat vinden, of in elk geval gaat proberen te vinden, vanaf en richting de Laan van Meerdervoort. Hierdoor gaan er juist auto's met ronkende motoren lang stilstaan en uitstoot veroorzaken langs het gebied. Dit gaat evident tot onveilige situaties leiden voor kwetsbare verkeersdeelnemers, en voor een veelvoud aan uitstoot, zoals al genoemd. Roepen is makkelijk. Oplossingen aandragen, lijkt mij des te beter. Derhalve stellen wij voor dat er onafhankelijk onderzoek gaat plaatsvinden naar de gevolgen van het afsluiten van de Daal en Bergselaan, onderbouwd door onderzoek naar doorstroming en impact omtrent de uitstoot rondom het natuurgebied Wapendal. Sluit bijvoorbeeld als pilot gedurende een aantal weken de Daal en Bergselaan op de betreffende locatie af, uiteraard buiten vakanties en feestdagen, meet de uitstoot in de omgeving ten minste in een omtrek van 50 meter rondom Wapendal op gezette doordeweekse tijden die ook representatief zijn voor normale spitsdagen, en zorg dat er zodoende een objectief oordeel komt over de voor- én nadelen van het afsluiten van de Daal en Bergselaan, met een onderbouwde impactanalyse. Ter afsluiting.

Wij als buurtbewoners zijn juist vóór bescherming van de beperkte en kwetsbare natuur in de omgeving, mits dit op een redelijke, goed onderbouwde, veilige en goed onderzochte wijze ten uitvoer gaat komen. Dank u wel. De heer Van Weelden (L). Geachte voorzitter en raadsleden. Ik ben Mascha van Weelden, eigenaar van restaurant PEX. Ik ben bij vier bijeenkomsten aanwezig geweest. Op 6 mei 2025 was er een belanghebbendengesprek op Quick, waarbij niemand van de acht belanghebbenden vóór dit plan was en er geen enkele onderbouwde duidelijkheid werd gegeven. Dat er twee tennisverenigingen in het bos zaten, was toen bij de omgevingsdeskundige nog niet bekend. Ik ben ook bij de inloop op Quick geweest, op 22 mei. Hier werd het gepresenteerd als definitief, kon je niets inbrengen en was er 6

onduidelijke tot geen communicatie. Op 2 juni heb ik een gesprek gehad met de wethouder en met de uitvoerenden op Pex. Ruimte voor alternatieven met iets meer groen of ander groen waren geen optie, terwijl bijna twee derde van het asfalt blijft bestaan voor fietsen, wandelen en bevoorrading en transport voor de maneges en de nooddiensten. Op 6 juli, voor het zomerreces, heb ik ingesproken voor de gemeenteraad. Ik heb de nodige bezwaren en vragen en ik vind de noodzaak en de bijbehorende uitleg of onderbouwing zeer discutabel voor wat betreft de uitvoering van het vergroenen en het autovrij maken van een deel van de Daal en Bergselaan; het gaat om zo'n 280 meter. Ik kan na maanden nog steeds weinig tot niets vinden wat betreft een gedegen verkeersbesluit en bijbehorende ecologische gevolgen en/of rapporten betreffende de natuur. Het lijkt grotendeels op aannames te zijn gestoeld, en bedoeld om het plan er versneld door te krijgen. Daarnaast zie ik ook geen verandering in het bestemmingsplan. Ombouwen van verkeer naar groen zou toch als aanpassing moeten gelden. Dit stukje weg afsluiten, houdt in dat je vanaf Bohemen rechtsom of linksom gemiddeld 1.500 meter extra moet omrijden. Met stilstaan voor stoplichten, met rotondes en met drukkere wegen zal dit toch automatisch extra uitstoot geven.

Metingen van verkeer en uitstoot in een gedegen en realistische periode, voor een ontsluitingsweg die het reilen en zeilen van vier stadswijken, 7.000 actieve leden, horecagasten en 2.000 scholieren in en rond om de Bosjes van Pex faciliteert, zouden een must moeten zijn. Er is echter een gedateerd besluit, en ik kreeg de verbale uitleg dat het allemaal makkelijk mogelijk en haalbaar is. Op basis waarvan? Dat was op basis van twee of drie keer ter plekke zijn in een periode van de NATO-afsluiting, sportseizoenen wel of niet in volle gang, schooljaar of vakantie, strandweer of winter, en maanden gefaseerd de Laan van Meerdervoort open, de Sav dicht, in combinatie met een rekenmodel. Ik, en 99% van de buurt, voorzie ernstige verkeersdrukte en onveilige situaties op de daar niet voor ingerichte smalle wegen zoals Pioenweg, Ereprijsweg, Zonnebloemstraat en de resterende Daal en Bergselaan. Daarnaast vernam ik gisteren nog even tussen neus en lippen door via de aannemer ter plekke, die reeds begonnen is, dat de toegang tot het bos op 20, 25 en 26 november compleet dichtgaat, en de Pioenweg ook voor een langere periode helemaal dichtgaat. Hierover was er nul communicatie. Tot slot. Stop de aankomende afsluiting en voorbereiding per direct totdat er een onomstotelijk ecologisch rapport en een gedegen verkeersbesluit zijn. Mevrouw Heusdens (L). Geachte voorzitter en raadsleden.

Ik sta hier als bewoner en belanghebbende van de Pioenweg. Zoals u inmiddels wel weet, maken veel bewoners rondom Wapendal zich zorgen over het plan om een deel van de Daal en Bergselaan af te sluiten. Diverse bewoners zullen vandaag verschillende onderwerpen aankaarten, en ik richt mij voornamelijk op de impact op de bereikbaarheid. Wij begrijpen dat het de wens van de gemeente Den Haag is om de stad groener en fietsvriendelijker te maken. Dit plan gaat echter op deze locatie naast het gevolg voor de veiligheid en de negatieve impact op het milieu ook ten koste van de bereikbaarheid van onze wijk. In de Bosjes van Pex, naast Wapendal, zitten twee voetbalverenigingen, twee tennisverenigingen, een korfbalvereniging, twee maneges, twee padvindersverenigingen, een buitenschoolse opvang, horecagelegenheden en een geliefde speeltuin. Hieromheen bevinden zich ook diverse verpleeghuizen, scholen en kerken. Dit betekent veel bezoekers, wat op dit moment vaak al extra veel chaos betekent op piekmomenten, ten koste van de veiligheid op de weg, onder andere op de Pioenweg. Tenniswedstrijden en andere evenementen en speciale dagen zorgen ook voor extra grote parkeerproblemen. Op dit moment kan door de Daal en Bergselaan het verkeer nog wat gereguleerd worden.

Als de Daal en Bergselaan volledig afgesloten wordt, zal dit betekenen dat er nog meer verkeersdrukte zal ontstaan rondom het Wapendal in plaats van minder, met alle gevolgen van dien voor het milieu en de veiligheid. Er zal bovendien een groot parkeerprobleem gecreëerd worden. Dit betekent dat het ook mantelzorgers, sporters, kerkgangers en gezinnen en dergelijke bijna onmogelijk wordt gemaakt om te kunnen werken, hulp te bieden, te sporten en familie te bezoeken. Het kan toch niet de bedoeling van de gemeente zijn om het woongenot van vele honderden bewoners en het leefgenot van daarnaast nog vele bezoekers te beperken om een fietspad te creëren zonder gedegen onderzoek te hebben gedaan? Wij vragen nogmaals om gedegen onderzoek te doen op vele vlakken alvorens deze plannen door te drukken. Ja, ik zeg bewust 'doordrukken', want de plannen worden met de dag veranderd, zonder dat wij hierin als bewonersverenigingen en bedrijven gekend 7

worden. Neem de plannen die gisteren door de uitvoerder besproken zijn met de maneges, waaruit blijkt dat ook de Evert Wijtemaweg drie dagen afgesloten zal zijn. Hierdoor zijn verenigingen en bedrijven bijna onbereikbaar en wordt het extra onveilig gemaakt voor bezoekers. Is er contact geweest met de lokale politie over de vraag of die zwart-op-wit de veiligheid rondom deze plannen kan garanderen? Ook wil ik benadrukken dat vele bewoners ervoor open staan om mee te denken om een passende situatie te creëren voor zowel natuur als veiligheid en verkeer. Dank voor uw aandacht. De heer Zonneveld (L). Goedemiddag, meneer de voorzitter. Ik ben hier al eerder geweest en ik zal niet veel kunnen toevoegen aan wat er al gezegd is. Het enige is het volgende. Ik ben bewoner van de Ridderspoorweg en ik verbaas me erover dat er makkelijk wordt voorbijgegaan aan alle argumenten die al zijn gebruikt in verband met onder andere de verkeersafwikkeling. Dan gaat het over parkeren, eventueel eenrichtingsverkeer, eventueel een parkeerverbod en noem maar op. Ik hoorde daar helemaal niks over, en wij als bewoners maken ons daar zorgen over. Er is nu na 16.30 uur al geen plek meer te vinden, want er staan heel veel busjes, aanhangers en noem maar op. Dat speelt natuurlijk in meer gebieden, maar wij maken ons daar heel erg druk over omdat we totaal geen plek meer hebben.

En die straten zijn heel smal; die zijn misschien een meter of vier breed. Je kan er maar aan één kant rijden, want de rest is parkeren. Als je mekaar moet passeren, moet dat via de stoep, en dat geldt uiteraard ook voor fietsers. Ik vraag me af wat er met onze bezwaren en argumenten gaat gebeuren. Krijgen we daar nog antwoord op? Dank u wel. Mevrouw Wamsteker (L). Geachte voorzitter en raadsleden. De Madurodam Manege bestaat sinds 1965 en biedt al ruim 60 jaar paardrijtherapie aan Haagse kinderen en volwassenen met een lichamelijke en/of een verstandelijke beperking. Per week komen hier ongeveer 200 ruiters, ondersteund door ruim 175 vrijwilligers en begeleiders. Deze voorziening is geen sportclub. Het is zorg, het is therapie, en het is voor veel ruiters het enige moment in de week waarop ze bewegen, ontspannen en kunnen groeien. Juist daarom is de afsluiting van de Daal en Bergselaan zo ingrijpend. Op papier lijkt het een kleine aanpassing, maar voor deze mensen gaat het om iets fundamenteels, namelijk bereikbaarheid. Voor ruiters die slecht ter been zijn of voor ouders en vrijwilligers die helpen bij het op- en afzadelen is dit het verschil tussen wel of niet kunnen meedoen.

Met het verdwijnen van parkeerplaatsen en met langere looproutes moeten mensen straks via de Bosjes van Pex lopen en drukke fietspaden oversteken, waar e-bikes en fatbikes nu al met hoge snelheid rijden. Iedereen die daar komt, weet: dit is geen veilige route voor mensen met een beperking, maar een muur tussen hen en hun therapie. Ook leveranciers lopen vast. Mest- en voerwagens kunnen straks niet meer keren en zouden via het fietspad moeten wegrijden. Dit is onveilig en juridisch onhoudbaar. Wat dit alles extra wrang maakt, is dat in de raadsinformatie uit 2024 over natuurontwikkeling met geen woord gerept wordt over de bereikbaarheid, de toegankelijkheid en het feit dat hier een manege staat voor mensen met een beperking. Dit laat zien dat de gevolgen voor deze doelgroep nooit zijn meegewogen toen dit plan achter een bureau werd ontworpen, terwijl de gemeente gebonden is aan het VN-verdrag Handicap, dat verplicht om bestaande voorzieningen voor mensen met een beperking niet slechter toegankelijk te maken. Toch is dat precies wat hier dreigt te gebeuren, omdat niemand heeft gekeken wat deze ingreep betekent voor de therapievoorziening die hier al 60 jaar bestaat. De werkzaamheden beginnen al op 17 november. Dat betekent voor deze ruiters en hun ouders en begeleiders en voor vrijwilligers dat over vijf dagen hun wekelijkse therapie niet meer bereikbaar is.

Wat doet dit met hen? Hoe leg je dit uit aan mensen die afhankelijk zijn van structuur, begeleiding en voorspelbare routes? Het antwoord is eenvoudig: je kunt het niet uitleggen, want het ís niet uit te leggen. En je hoeft geen keuze te maken tussen groen en mensen, maar wel tussen een goed plan en een ontwerp dat mensen buitensluit. Ik zeg dit vooral tegen partijen die waarde hechten aan zorg, redelijkheid en inclusie. Een plan dat mensen met een beperking zo abrupt van hun therapie afsnijdt, kan geen steun krijgen. Trek dit plan in, want beleid dat mensen met een beperking buitensluit, hoort niet in onze stad. Dank u voor uw aandacht. Mevrouw Roest-Wald (L). Geachte voorzitter. Ik ben Anneke Roest, bewoner en ondernemer op de Daal en Bergselaan en gedupeerde door het vergroeningsplan. Namens mijn gezin en namens 8

buurtbewoners wil ik argumenten hiervoor aangeven. Al twee keer eerder heb ik mijn verontrusting op deze plek uitgesproken. Vandaag wil ik als eerste opmerken dat zoals aangegeven in dit plan, het vervallen van de driehoek Daal en Bergselaan-Pioenweg in strijd is met het bestemmingsplan Bloemenbuurt 2020; zie artikel 6.2.1 en 4.6.2 van dit bestemmingsplan. Een paar punten over de onveiligheid. Door het vervallen van de driehoek tegenover de ingang van de Bosjes van Pex vervalt daar de verkeerslus die noodzakelijk is voor een goede verkeerstroom tussen Daal en Bergselaan en Pioenweg. Door op die plek tweerichtingsverkeer in te voeren, zullen levensgevaarlijke situaties ontstaan, want er zijn twee onoverzichtelijke bochten en het wegdek wordt hier zelfs met 40 centimeter versmald. Het nieuwe fietspad zorgt voor onveiligheid voor fietsers en voetgangers, die nu al regelmatig lastiggevallen worden in de Bosjes van Pex. Juist doordat de Daal en Bergselaan nu een doorgaande weg is, is dit deel van de Daal en Bergselaan met name in de avond veilig. De rijweg verdwijnt en zo wordt het fietspad noodzakelijkerwijs aan- en afvoerweg voor grote vrachtwagencombinaties ten behoeve van de maneges: een gevaar voor alle weggebruikers. En er komt een toename van de parkeerdruk, doordat er 70 parkeerplaatsen verdwijnen.

De stedenbouwkundige waarde van dit gebied is omschreven in de Welstandsnota Vogelwijk, Bohemen en Wapendal, herzien in 2010 en 2019. Ik noem een paar punten over de aantasting van deze stedenbouwkundige waarde. Het eerste is de schending van het architectonisch erfgoed van de Daal en Bergselaan. Hetzelfde geldt voor het tuinstadontwerp, dat is ontstaan in de jaren twintig van de vorige eeuw, en het verbreken van de sociale en culturele betekenis van dit gebied. Net zoals andere sprekers maak ik mij ernstige zorgen over verkeersonveiligheid, verblijfsonveiligheid, aantasting van de bijzondere opzet van deze wijk, slechte bereikbaarheid van sport en horeca en meer CO2-uitstoot, en dit alles voor maximaal 1.623 m2 struikbeplanting. De 3.000 m2 genoemd in dit plan zijn onjuist. Dit is de reden dat wij een bezwaarschrift tegen het verkeersplan hebben ingediend en een voorlopige voorziening hebben aangevraagd namens en met bewoners van 21 huisadressen. Ik dank u voor uw aandacht. De heer Halm (L). Ik ben Bert Halm, bestuursvoorzitter van Hof Wonen. In uw commissie Ruimte is op 29 oktober gesproken over de Zeezwaluwstraat. We hebben dit met belangstelling gevolgd en wij geven graag onze reactie, want we begrijpen dat een afweging over sloop-nieuwbouw mensen raakt en dat er veel vragen worden gesteld over onze zorgvuldigheid in de afwegingen. Daarom staan we hier.

We doen dit namelijk niet lichtzinnig; de impact op mensenlevens is groot en dat geeft een grote verantwoordelijkheid. Ook onze huurdersraad is hierbij betrokken. Die heeft vorige week per brief een reactie gegeven, die u ook heeft ontvangen. Onze huurdersraad is positief over het proces en over het overleg, en dat is voor ons echt belangrijk. Maar toch. Onze huurder de heer Fransen heeft hier ingesproken en zijn zorgen geuit, en dat raakt ons. Vandaag heeft hij een reactie gestuurd aan de huurdersraad. Er wordt op korte termijn een afspraak tussen hen gemaakt. Terug naar de commissie Ruimte van 29 oktober. Op diezelfde dag heeft de heer Fransen ons een brief gestuurd met een opschortingsverzoek namens een nieuwe bewonersvereniging. Wij hebben gereageerd en gevraagd om een gesprek om de zorgen toe te lichten, en we hopen dat overleg binnenkort te hebben. We kennen de heer Fransen als secretaris van de vroegere bewonerscommissie. We hebben vanaf het voorjaar van 2024 tot het vertrek van de voorzitter en de secretaris in maart met hen als erkende bewonersvertegenwoordiging overlegd. Na hun vertrek is de bewonerscommissie verdergegaan als klankbordgroep, waarmee wij het adviesproces hebben doorlopen. We hebben daarover negen nieuwsbrieven met de bewoners gedeeld, de laatste in augustus. In de hele stad maken we deze afwegingen.

Waar renoveren? Waar sloop-nieuwbouw met toevoeging van nieuwe woningen? Dat zijn veelkoppige afwegingen, over de impact voor bewoners en de buurt, over de kansen voor zoekers, over kwaliteit en kosten en over de impact op woonlasten. We wegen de verschillende opvattingen van alle bewoners, van voor- en tegenstanders en van het stille midden. We komen door het wegen van de vele verschillende meningen uiteindelijk tot één besluit. Dan de Zeezwaluwstraat. In het bijzonder in Duindorp en Scheveningen, waar de sociale cohesie sterk is, richten we ons op terugkeer in dezelfde buurt. We beseffen dat zeker daar de buurt een bepalende rol vervult in de levens van onze bewoners, en niet alleen voor de bewoners zelf maar ook voor zoekers, onder wie hun kinderen. Juist daarom willen we op die plekken waar het kan en past, proberen om nieuwe woningen toe te voegen. Zo werken we ook daar aan veerkrachtige buurten voor

9

huidige en nieuwe bewoners. We blijven in gesprek, wel in het besef dat onze bewoners echt snel duidelijkheid willen over deze mooie buurt. Dank u wel. De heer Hersbach (L). Geachte voorzitter, wethouder en raadsleden. Vorige week sprak mijn collega Vita Wilmering hier uit naam van kunstenaarsinitiatief Billytown. Ik spreek vandaag opnieuw namens ons mooie collectief, omdat we toch nog blijvende zorgen hebben over ons voortbestaan. Tegelijkertijd wil ik vooral benadrukken hoe graag wij met de gemeente willen samenwerken om tot een duurzame oplossing te komen. We hebben de energie, de expertise en de professionaliteit om door te bouwen aan wat Billytown nu al is, namelijk een plek die onze mooie stad Den Haag verrijkt. Billytown is al twintig jaar een thuis voor kunstenaars, publiek, buurtgenoten en internationale gasten. We organiseren tentoonstellingen, workshops, gezamenlijke maaltijden, ontmoetingen en uitwisselingen met makers van over de hele wereld. We doen dit niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze prachtige stad, voor de wijk en voor de mensen die anders niet snel met hedendaagse kunst in aanraking komen. We zien dagelijks hoe kunst verbindt. Dat is precies wat we willen blijven doen en daarom willen we graag met de gemeente aan tafel zitten.

Afgelopen week nam Billytown bijvoorbeeld deel aan een kennissessie cultuur in het kader van de ambitie om Den Haag Culturele Hoofdstad van Europa 2033 te maken, wat we natuurlijk worden. Die uitnodiging laat zien dat onze stem ertoe doet in het culturele landschap, en dat waarderen we enorm. Ook ziet Billytown veel kansen om nieuwe partnerschappen aan te gaan, om jonge makers te blijven begeleiden en om Den Haag internationaal zichtbaar te houden als een levendige kunstscene, bijvoorbeeld dankzij onze lopende samenwerkingen in Polen en Zweden. Maar dat lukt alleen als onze plek niet van de ene op de andere dag kan verdwijnen. Om deze rol te kunnen blijven vervullen en te groeien hebben we stabiliteit nodig. We zijn hoopvol over de toekomst. Door een gesprek met initiatieven zoals de Energiekas weten we dat er veel mogelijk is. We geloven dat de gemeente en Billytown daarin dezelfde ambitie delen, namelijk een levendige, toegankelijke en toekomstbestendige culturele sector in Den Haag. We vragen dus niet om een uitzonderingspositie, maar om samenwerking. We hopen dat de gemeente met ons wil samenwerken om te zorgen dat Billytown in Den Haag in De Helena kan blijven. Sommigen van u kennen Billytown al goed. Iedereen die Billytown nog niet kent, is natuurlijk van harte welkom voor koffie, koekjes en een rondleiding. Ik dank u allen en wens u een fijne dag. Mevrouw Hoogwerf (L).

Goedemiddag. Dank u wel, voorzitter, en bedankt voor uw tijd, raadsleden. Mijn naam is Tanya Hoogwerf. Ik sta hier vandaag namens Filomena. Ik zou normaal zeggen 'Filomena Rotterdam Rijnmond', maar dat zijn we eigenlijk allang niet meer. Filomena is wel begonnen in Rotterdam, eigenlijk als antwoord op de gruwelijke moord op een meisje van 15, Hümeyra. Hümeyra is in 2018 in Rotterdam om het leven gebracht door haar ex-partner nadat zij in de maanden daarvoor al 50 keer op verschillende momenten en bij verschillende instanties om hulp had gevraagd. Het gaat om een signaal dat gemist is en puzzelstukjes die niet bij elkaar zijn gelegd, waardoor een jong leven op een verschrikkelijke en gewelddadige manier aan ons is onttrokken. Dat mag niet meer, dat kan niet meer, en dat doen we dus ook niet meer. Een helemaal veilige maatschappij bestaat niet, want de maatschappij is niet helemaal maakbaar, maar je kan wel je stinkende best doen om hier een antwoord op te geven. Dat doen we met Filomena. Filomena is een plek waar iedereen zichzelf kan melden, en waar iedereen binnen kan komen lopen en kan zeggen: ik ben onveilig en ik heb hulp nodig. Dan zorgen wij er ook voor dat we jou direct horen, zonder doorverwijzing en zonder eerst in contact te zijn geweest met andere hulporganisaties.

Je hoeft alleen maar simpelweg te zeggen 'ik kom voor Filomena' en dan kom je eigenlijk gelijk in gesprek met een casemanager, die ook voor de rest van het traject jouw casemanager blijft. Dat doen we niet alleen op basis van een incident en ook niet alleen op basis van dat gesprek, maar dat doen we zolang het duurt. De situaties die wij te zien krijgen zijn over het algemeen ingewikkeld en onveilig, en dat duurt lang. Dus of het nou drie maanden duurt of drie jaar, dat maakt niet uit. Wij blijven naast je staan zolang het onveilig is, tot we zeker weten dat we los kunnen laten. Daarin zijn wij echt anders . Dat doen we niet alleen. We hebben ons huis. Ik zei zonet al dat mensen bij ons komen binnenlopen. Dan zorgen we er eigenlijk voor dat ze ook bij ons kunnen blijven. Ze hoeven dus niet van het kastje naar de muur en weer terug. We hebben politie in huis en we hebben onze lokale teams in huis. Ook hebben we forensische artsen in huis, dus ook op het moment dat er iemand met letsel bij 10

ons komt, kan diegene bij ons direct van top tot teen onderzocht worden en medische zorg krijgen. Mensen hoeven niet eerst naar de spoedeisende hulp of naar de huisarts om het letsel te laten vastleggen. We zorgen er eigenlijk voor dat iedereen om jou heen komt staan, in plaats van dat jij van het kastje naar de muur en weer terug moet. Datzelfde doen we voor jouw kinderen. Kinderen worden bij ons gezien, gehoord en hartstikke serieus genomen. Ook degene die het geweld heeft gebruikt, vergeten we niet. Die is bij ons echt onderdeel van die integrale aanpak. Geweld bestrijd je niet zomaar, en zeker niet als het lastig is geworden. It takes a village, en dat kleine dorp proberen wij bij Filomena eigenlijk bij elkaar te brengen. We doen dit nu zo'n zes jaar in Rotterdam, waarvan vier jaar met de inloopfunctie. En ik heb het er nog niet bij gezegd, maar het is zo: wij zijn er voor die gevallen waarin het echt moeilijk is geworden, dus voor het topje van het topje van de ijsberg, waarbij je ziet dat het risico op een dodelijke afloop, dus op femicide, hoog is geworden. We begonnen in september 2021 en hebben in dat jaar nog negen binnenlopers gezien. Dat is relatief weinig. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. Mevrouw Hoogwerf. Oké. Inmiddels zijn het er in dit jaar 160. Mevrouw Van Stuijvenberg (L). Geachte voorzitter en geachte raad.

Maria kan vandaag helaas niet aanwezig zijn. Dat is niet omdat ze niet kan of wil, maar omdat dit niet verstandig is. Herkenning op beeld en geluid kan namelijk gevaar met zich meebrengen voor Maria en haar zoon. Daarom lees ik namens Maria haar tekst voor. Vanwege de tijd zal ik alleen de laatste alinea's van haar verhaal aan u voorlezen. Ik hoor u denken: 'Hoe kan dit? Kan je dan de politie niet inschakelen?' Ja, dat kan. Ik had zelfs een contactverbod. Maar zij geven aan dat ze niet over omgangsregelingen gaan, en ze verwijzen naar advocaten. Veilig Thuis wordt betrokken, maar daar vervuilt de pleger het dossier met valse stukken en is de waarheid volledig zoek. Intieme terreur is veelal onbegrepen bij instanties, maar ook bij rechters: 'Ouders, gedraag je eens, het gaat om een kind. Kom op, gewoon een schop onder de kont van het kind, hup, moeder! Kan je je zoon niet gewoon naar de vader sturen?' Maar mijn zoon is bang. Hij geeft aan dat hij zich niet veilig voelt. De ex stelt zich charmant op en doet alsof mijn zoon door mij wordt mishandeld en gebrainwasht. Instanties zien een gestreste moeder en vinden vaak dat vader zo zijn best doet: ach moeder, werk toch eens mee. Het masker van de ex valt niet binnen twee of drie gesprekjes. Pas na langere tijd komt zijn ware aard naar boven: agressief, wraakzuchtig en gemeen. Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd.

Ik ben al meer dan € 2.000 kwijt aan advocaten, hulpverleners, coaches, psychologen, mediators en kindbehartigers. Er ligt een taboe op intieme terreur en dwingende controle. 'Moeder, kan je bewijzen dat vader een gedragsstoornis heeft?' Nee. Narcisten hebben volgens hen zelf nooit schuld en zullen zich bijna nooit vrijwillig laten onderzoeken. Je advocaten wijzen er ook op: spreek niet over narcisme en beschuldig de andere ouder niet. Dus blijf je aanmodderen en wacht je op het volgende incident tussen je kind en je ex. Mijn zoon ging eraan onderdoor, en ik heb ook voor hem hulp moeten zoeken. Mijn zoon zei zelfs: misschien moet ik dan toch maar met papa op vakantie gaan, dan kan hij jou tenminste niet vermoorden. Ik ben in wanhoop naar Filomena Rotterdam gegaan. Zij snappen het wél, en voor het eerst sinds tien jaar voelde ik mij gehoord en begrepen. Helaas begreep ik na mijn verhaal dat ook zij mij niet kunnen helpen. Dat is niet omdat de kennis en de kunde ontbreken, maar omdat ik buiten hun regio woon. Ik hoop dat mijn verhaal jullie ervan heeft overtuigd dat we een filiaal in Den Haag nodig hebben. Met mij zijn namelijk vele vrouwen en kinderen dagelijks het slachtoffer van intieme terreur, in alle lagen van de bevolking. Geachte voorzitter, geachte raad, namens Maria ontzettend bedankt voor uw aandacht. De heer Fransen (L). Voorzitter, dank u wel.

Ik ben slechtziende; dat ziet er misschien een beetje raar uit. Ik ben bewoner van de Zeezwaluwstraat en ik ben ook voorzitter van de bewonersvereniging. Ik heb op 29 oktober ook ingesproken over wantoestanden rond de sloopplannen van Hof Wonen in de Zeezwaluwstraat. Dat was toen in de commissie Ruimte; een enkeling van u heb ik daar toen ook gezien. De heer Engberts vertelde toen in het debat dat hij Hof Wonen had opgebeld en dat Hof Wonen hem gerust had gesteld en er niets aan de hand was met de participatie in de Zeezwaluwstraat. 11

Vanochtend hebben wij als huurders eigenlijk weer precies hetzelfde meegemaakt, maar nu met de huurdersraad. Wij hebben de huurdersraad een brief gestuurd waarin we in zes pagina's - ik denk dat zij pagina na pagina hebben zitten omslaan - bericht hebben gedaan van echt forse misstanden in het participatieproces van de afgelopen twee jaar. Dat stond er puntsgewijs haarfijn in benoemd. Er zat werkelijk geen woord Spaans bij. Maar ook de huurdersraad schrijft nu dat er allemaal niks aan de hand is. Ze noemen het zelfs een zorgvuldig proces. Dit zeggen ze terwijl wij niet eens door de huurdersraad gehoord zijn. Sorry hoor, ik zie zo slecht dat ik mijn eigen aantekeningen niet eens kan teruglezen. Ik weet wel ongeveer wat ik wil zeggen. Wij zijn niet gehoord door de huurdersraad, terwijl onze rechten de afgelopen twee jaar wel echt hartstikke geschonden zijn. Dat gebeurde aan de lopende band, zou ik haast willen zeggen. Ik kan daar een zwartboek over schrijven van hier tot Tokio. Alle huurders die hier achter mij zitten kunnen dat gewoon bevestigen. Dan gaat het om opgedrongen strikte geheimhouding, dus nog niet eens normale geheimhouding maar echt strikte geheimhouding. We mogen nog niet eens tegen onze buurman zeggen wat de tijd en de locatie van een vergadering is. Zo strikt is die geheimhouding.

Ook noem ik intimidatie van klankbordleden en intimidatie van de bewonerscommissie. Meneer Halm zei zonet dat ik secretaris was van de bewonerscommissie, maar ik ben daar ook voorzitter van geweest en ik ben ook gewoon zwaar geïntimideerd. We mogen niet meedoen met vergaderingen en huurders worden geweigerd in de klankbordgroep. We krijgen allerlei onmogelijke onzintoezeggingen van Hof Wonen. Zo kan ik, eerlijk gezegd, uren doorgaan, maar mijn spreektijd is maar drie minuten. Ik heb ook begrepen dat de huurdersraad … De voorzitter. Dank u wel, en die is nu voorbij. De heer Fransen. … de brief ook aan de gemeenteraad heeft gestuurd. De voorzitter. De tijd is nu voorbij. Mevrouw Roest (L). Geachte voorzitter. Mijn naam is Aïde Roest. Bijna twee jaar geleden stond ik hier ook, namens manege De Wildhoef, destijds geëscorteerd door 22 paarden, om aandacht te vragen voor het welzijn van onze paarden. Nu sta ik hier namens mijn twee zussen, onze medewerkers, 600 bezoekers per week waarvan 400 ruiters, 50 ruiters met een beperking en 20 mensen die dagbesteding krijgen op onze manege. Nu sta ik hier om aandacht te vragen voor het welzijn en de veiligheid van de mens. Ik zal jullie kort meenemen in het proces na de inspraak van de vorige keer. Toen is de huurovereenkomst met onze manege door de gemeente opgezegd, en bleef de rechtszaak nog steeds actueel.

Om die rechtszaak af te wenden, was er twee dagen daarvoor een gesprek bij de gemeente, waarin wij twee opties kregen: behoud van de paddock met daarbij een positieve houding vanuit De Wildhoef voor het plan Dichtzetten Daal en Bergselaan, óf de rechtszaak zou door de gemeente worden doorgezet. Het was slikken of stikken. U snapt wellicht dat deze keuze voor ons eenvoudig was, want niemand zit te wachten op een rechtszaak. Daarbij vonden wij het plan van het dichtzetten van een drukke doorgaande weg een onrealistisch plan, en daarom stemden we in. Raadsleden, de vraag blijft echter: wat vindt u van een dergelijke gang van zaken? Tot onze grote verbazing bleek het plan dit voorjaar wél concreet te zijn, en wel dusdanig dat elke inspraak vanuit omwonenden voor de show was en geen enkel effect meer had op het doorzetten van dit plan. Opvolgend waren er meerdere gesprekken met de gemeente. Het plan werd steeds uitgebreider, vooral in de zin dat er steeds meer ruimte van bijvoorbeeld parkeren ging naar natuur. Studies ontbreken en die uil vliegt al jaren iedere avond over onze manege, net als andere bijzondere vogels. Ons laatste gesprek was gisteren, met de uitvoerder. Wat blijkt? De komende drie maanden, de donkerste maanden van het jaar, is onze manege alleen nog toegankelijk via slecht verlichte fiets- en wandelpaden in de Bosjes van Pex.

Onze ruiters, vooral jonge meiden en vrouwen, moeten al vanaf 17.00 uur in het donker hun weg naar huis terugvinden. De bejaarden die wekelijks komen voor een kopje koffie kunnen onze manege niet meer bereiken, want die is simpelweg niet meer toegankelijk. Al met al maken wij ons grote zorgen over de veiligheid en de bereikbaarheid van onze manege in de komende maanden. Bij navraag bij onze wijkagent bleek dat zij niet op de hoogte is van deze grote afsluiting en de tijdelijke routes voor bezoekers op de fiets en met auto's over fietspaden door het bos. 12

Raadsleden, we hebben het over een dossier dat een bijzonder verloop heeft gehad tot nu toe. Sportclubs houden zich plotseling op de vlakte, wellicht uit angst voor represailles vanuit de gemeente. Wij hebben deze angst ook lang gehad, en hebben ons tot op heden onthouden van commentaar richting de media. Maar de angst om in de avonduren een vervelende ervaring op te doen, is voor ons als vrouwen en kinderen die op weg zijn naar huis, momenteel groter dan de angst voor acties vanuit de gemeente. Want daar waar we landelijk als vrouwen de nacht opeisen, zet de gemeente Den Haag ons in het donker. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik ten slotte het woord aan G. van Elsacker, en dan roep ik straks nog één keer de persoon naar voren die zonet niet aanwezig was, dus meneer of mevrouw Mozouri. De heer Van Elsacker (L). Goedemiddag. Mijn naam is Guido van Elsacker. Ik ben voorzitter van de stichting Samonda, oftewel het grote biljartcentrum aan de Genemuidenstraat. Wij zijn afkomstig uit het Zuiderpark, waar we jarenlang onder de ADO-tribune hebben gezeten. Met hulp van de gemeente hebben we dit onderkomen gevonden, dat zeer modern is en ook zeer in trek. We zijn de gemeente daar nog steeds dankbaar voor. Maar wat gaat er nu gebeuren? De gemeente heeft het plan opgevat om 36 flexwoningen op ons parkeerterrein te bouwen.

Het gevolg daarvan is dat ongeveer de helft van onze parkeerplaatsen daarvoor opgeofferd wordt. Dat lijkt minder erg dan het is, en ik ga u nu vertellen hoe dat komt. Wij zijn een heel sociaal gebeuren, met honderden bezoekers in de week. Onze bezoekers overdag hebben een gemiddelde leeftijd van 70 jaar. Zij komen voornamelijk met de auto. Ik kan het heel kort vertellen. U kunt zich voorstellen wat er gebeurt als alleen de linkerkant van het parkeerterrein in gebruik is. Je komt met je auto binnen en rijdt 60 meter verder, en je komt tot de conclusie dat er geen plek meer is. Dan moet je als bejaarde 60 meter achteruit, want er is geen plaats om te draaien. Overigens delen wij deze parkeerplaats met volksdansschool Nitsamin en met de gereformeerde kerk, die er zondags gebruik van maakt. Zoals ik al zei, bieden wij voor een groot deel onderdak aan ouderen. We hebben ook twee ouderenverenigingen. Sommigen van die mensen spelen ook met een Ooievaarspas. Die ouderen zijn 's avonds ook weleens aanwezig, en ze vinden het natuurlijk fantastisch dat ze niet in het donker over straat hoeven of twee straten verder hoeven te kijken of er wel een plekje is. Bovendien is het allemaal betaald parkeren. Daar komt nog bij dat wij 's avonds zeer druk zijn met bezoekers vanuit het hele land, omdat wij veel teams hebben in de landelijke competitie. Wij spelen op een behoorlijk niveau.

Dat houdt ook in dat wij voor de Koninklijke Nederlandse Biljart Bond een hele belangrijke speler zijn in het land, en met name in het district Den Haag. In het kort is ons probleem dat we geen subsidies hebben. Wij draaien geheel zelfstandig. We vragen ook niet om subsidies. Als u die zou willen geven is dat uitstekend, maar subsidies zorgen niet voor bezoekers en wij willen bezoekers. En … De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. De heer Van Elsacker. Ja? Dank u wel. De voorzitter. Dat waren de insprekers bij agendapunt G, Stad in de Raad. Ik schors voor twee minuten en dan gaan we gauw verder. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Aan de orde is: H.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven.

13

Raadsadressen Nr. 1

2

3

4 5

6 7

8

9

10 11

Afzender en onderwerp

Voorstel afdoening

Ondernemersvereniging BIZ Zeeheldenkwartier d.d. 6 oktober In handen van het 2025 inzake verzoek om verbetering na herinrichting college van B en W winkelstraat Zoutmanstraat (10963389) Wijk- en Bewonersorganisatie Noord Scheveningen (BNS) en In handen van het andere organisaties d.d. 6 oktober 2025 en 13 oktober 2025 college van B en W inzake (her)ontwikkeling Badhuisweg 4 (10963415 en 10963415 behoort bij) Belanghebbende d.d. 6 oktober 2025 inzake ingebrekestelling In handen van het zwerfafval en verzoek compensatie afvalstoffenheffing college van B en W (10963473) Belanghebbenden d.d.6 oktober 2025 inzake onafhankelijkheid In handen van het en toekomst bewonersorganisaties (10963478) college van B en W Belanghebbende d.d. 15 oktober 2025 inzake geluidoverlast door In handen van het ventilatiesystemen op daken wooncomplexen Haag Wonen college van B en W (10963490) Belanghebbende d.d. 20 oktober 2025 inzake Taxibus Noot In handen van het (10966280) college van B en W Belanghebbende d.d. 22 oktober 2025 inzake klacht over In handen van het ongelijke behandeling en verzoek intrekking eis voor college van B en W terugbetaling (10969492) Belanghebbende d.d. 23 oktober 2025 inzake In handen van het klimaatnoodtoestand en richtlijnen m.b.t. burgerlijke college van B en W ongehoorzaamheid (10969583) Belanghebbende d.d.

26 oktober 2025 inzake aansprakelijk In handen van het stellen voor gevolgen afsluitingsregeling Schoolstraat college van B en W Oeverwallaan Den Haag (10969730) Belanghebbende d.d. 3 november 2025 inzake betaald parkeren In handen van het in De Venen-Hofbadtorenflat (10972712) college van B en W Belanghebbende d.d. 4 november 2025 en 7 november 2025 In handen van het inzake uitbreiding kiosk tot barbershop (10972728) (10972728 college van B en W behoort bij)

Kopie antwoord commissie Leefomgeving commissie Ruimte

commissie Leefomgeving commissie Leefomgeving commissie Ruimte commissie Samenleving commissie Samenleving commissie Bestuur commissie Leefomgeving commissie Leefomgeving commissie Bestuur

Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening 1 Stichting Platform Keelbos d.d. 6 oktober 2025 inzake zorgen Voor kennisgeving aannemen i.v.m. schriftelijke vragen Zuiderpark (10962491) 2 Belanghebbende d.d. 4 oktober 2025 inzake begeleidend schrijven Voor kennisgeving aannemen bij rappel inzake bodemverontreiniging (10962518) 3 Belanghebbende d.d. 2 oktober 2025 inzake veiligheid Lange Voor kennisgeving aannemen Poten - stil leggen bouwwerkzaamheden verbouw Binnenhof (10962535) 4 Muziekverenigingen Die Hofstädter Musikanten, Theaterfanfare Voor kennisgeving aannemen Kunst voor het Volk en Harmonievereniging TAVENU Loosduinen d.d. 10 oktober 2025 inzake afschrift van brief over aanvraag gesprek n.a.v. nieuwe subsidieregeling (10962551) 5 Vrijgevestigden Jeugd GGZ Haaglanden d.d. 16 oktober 2025 Voor kennisgeving aannemen inzake zorgen jeugdhulp/toegang tot vrijgevestigde jeugdhulp in gevaar (10966392)

14

6

7 8 9

10 11 12 13 14

15 16 17

18

19

20

21

Stichting BIZ Westvlietweg d.d. 18 oktober 2025 inzake reactie Voor kennisgeving aannemen m.b.t. motie M1.CU/SGP Haags Cultuurlandschapspark als basis voor gebiedsprogramma (10966548) Denktank Buren van de Binckhorst d.d. 17 oktober 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen draagvlak raadpleging Vlietlijn (10966615) Stichting Armoedefonds d.d. 17 oktober 2025 inzake mensen in Voor kennisgeving aannemen armoede niet voorbereid op noodsituaties (10966653) Commissie voor de milieueffectrapportage d.d. 22 oktober 2025 Voor kennisgeving aannemen inzake advies Commissie mer en persbericht Omgevingsplan Laakhaven Centraal, gemeente Den Haag (10967064) Commissie Loosduinen d.d. 23 oktober 2025 inzake bezwaar Daal Voor kennisgeving aannemen en Bergselaan (10969836) Belanghebbende d.d. 27 oktober 2025 inzake brief gemeente over Voor kennisgeving aannemen parkeren op eigen terrein (10969873) Belanghebbende d.d. 22 oktober 2025 inzake zorgen over Voor kennisgeving aannemen betalingen-betalingsmogelijkheden in dit soort land (10969997) Belanghebbende d.d. 31 oktober 2025 inzake ingezonden stukken Voor kennisgeving aannemen artikel 5 WOM-raadsvoorstel demonstraties (10970066) Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen d.d.

29 oktober 2025 Voor kennisgeving aannemen inzake week van de Pleegzorg- Pleeggezinnen lopen vast bij pleegzorg 18 plus (10970134) VPPG onafhankelijke beroepsvereniging voor raadsleden d.d. Voor kennisgeving aannemen 21 oktober 2025 inzake nieuwsbrief VPPG (10970245) Belanghebbende d.d. 3 november 2025 inzake verzoek om Voor kennisgeving aannemen toelichting inzake documentenselectie Zijdeweg 60 (10972753) Belanghebbende d.d. 1 november 2025 inzake dringend verzoek Voor kennisgeving aannemen tot handhaving aanlijnplicht na herhaaldelijke incidenten met loslopende honden in woonwijk (10972833) Belanghebbende d.d. 3 november 2025 inzake bezwaarschrift Voor kennisgeving aannemen VTH2024-00871-Verlening omgevingsvergunning (voormalig SoZa) (10972888) Omgevingsdienst Haaglanden d.d. 22 oktober 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen definitief ontwerp 5e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Haaglanden (10972954) Belanghebbende d.d. 5 november 2025 inzake programma Voor kennisgeving aannemen begroting/bestemmingsplan m.b.t. afsluiting Daal en Bergselaan (10973430) Vereniging HomeWorks d.d. 4 november 2025 inzake signaal over Voor kennisgeving aannemen onrechtmatige uitsluiting en selectieve vermelding PGBaanbieders-Gemeente Den Haag (10973957)

Aan de orde is: I.

Vaststelling van de Notulen van 9 oktober 2025.

De Notulen worden ongewijzigd vastgesteld. Aan de orde is: J.

Vaststelling van de besluitenlijst. 15

J.1 J.2 J.3 J.4

Voorstel van het college inzake wensen en bedenkingen lidmaatschap Midwaste (RIS323395) Voorstel van het college inzake besteding 3e tranche regeling lokale aanpak isolatie Nationaal Isolatieprogramma (RIS323386) Voorstel van het college inzake Actualisatie register geheime stukken (RIS323627) Voorstel van het college inzake Normen- en toetsingskader rechtmatigheid 2025 (RIS323444)

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. Aan de orde is: K.

Datumbepaling initiatiefvoorstel D66: Vrouwelijk oog op Haagse stations (RIS323588).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat een reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden in het eerste kwartaal van 2026. Aan de orde is: L.

Voorstel van het college inzake Programmabegroting 2026-2029 (RIS323103).

M.

Tariefvoorstellen.

M.1 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 (RIS323426). M.2 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening rioolheffing Den Haag 2021 (RIS323428). M.3 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening onroerende-zaakbelastingen Den Haag 2021 (RIS323430). M.4 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening liggeld voor woonschepen en bedrijfsschepen Den Haag 2021 (RIS323431). M.5 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot tweede wijziging van de Verordening leges Omgevingswet Den Haag 2024 (RIS323433). M.6 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot zesde wijziging van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting Den Haag 2022 (RIS323434). M.7 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening begraafrechten Den Haag 2021 (RIS323435). M.8 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening afvalstoffenheffing Den Haag 2021 (RIS323437). M.9 Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot dertiende wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 (RIS323438).

De voorzitter. Dan gaan we over tot de beraadslagingen. De agendapunten L en M, over de Programmabegroting 2026-2029, worden gezamenlijk besproken maar afzonderlijk in stemming gebracht. De sprekersvolgorde is u bekend. We gaan van groot naar klein en van oppositie naar coalitie. De ingediende moties en amendementen worden genummerd en gescand en zijn digitaal beschikbaar. Ik zal ook even de volgorde aangeven van de reacties, straks, van het college. Als eerste 16