RIS323792 Bijlage 3 Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen 2025-2026

19

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

een innovatie leidt tot het voorkomen van maatschappelijke kosten zoals ziektekosten, uitkeringen of kosten van (kleine) criminaliteit. Werkgevers, fondsen, banken en overheid kunnen deze initiatieven samen vlieghoogte geven met nieuwe financieringsmodellen. Ook daar biedt het Schuldenlab070 een platform voor. Innovatie op brede bestaanszekerheid: Schuldenlab070 Het is belangrijk om te blijven nadenken hoe we inwoners met geldzorgen en geldproblemen beter kunnen bereiken en helpen. Daarvoor moet er soms buiten de gebaande paden getreden worden. Met innovatieve concepten die voor een doorbraak zorgen in vaak vastgelopen systemen. Dat doen we in Den Haag al sinds 2016 via het Schuldenlab070. Het doel van het Schuldenlab070 is om de brede bestaanszekerheid (het welzijn en de levenskwaliteit) van kwetsbare inwoners in Den Haag te verbeteren. Dit doen we niet alleen; we geloven in de kracht van samenwerking; met zowel collega’s, partners in de stad en inwoners. Uitgangspunt van ons werk is onze overtuiging dat we dingen anders moeten doen; Als je blijft doen wat je altijd deed, zal je krijgen wat je altijd kreeg. Samen met publieke en private partners bedenkt, toetst en realiseert het Schuldenlab070 innovaties op het gebied van financiële zekerheid, werkzekerheid en basiszekerheid.

Daarbij benutten we nieuwe technologie zoals Artificial Intelligence en werken we samen met kennisinstituten zoals hogescholen en universiteiten.

Vooruitblik 2026 De komende periode blijft het Schuldenlab070 nieuwe ideeën testen en uitrollen. Bijvoorbeeld door casemanagers gebruik te laten maken van AI-vertaaloortjes bij gesprekken met nieuwkomers, Zodat deze gesprekken sneller, efficiënter gevoerd worden en bijdragen aan succesvolle arbeidsintegratie van de kandidaten. Maar ook op het gebied van financiële bestaanszekerheid wordt er nog volop geïnnoveerd. Komend jaar start de Schuldenlab pilot voor startende ondernemers via de ondernemersproeftuin en wordt de lokale economie in kwetsbare wijken gestimuleerd via het wijkhotel. De pilot Veerkrachtige gezinnen beoogt het welzijn van kinderen te verbeteren door geldstress bij ouders weg te nemen, en het sociaal kapitaal van het gezin duurzaam te vergroten. Het Schuldenlab070 is kortom onverminderd in bedrijf. Medio 2026 zal de voortgang van deze en andere innovaties van het Schuldenlab070 via een voortgangsrapportage met de raad worden gedeeld.

Succesvolle aanpakken Deze unieke samenwerking heeft zich de afgelopen jaren al meermaals bewezen met in Den Haag ontwikkelde aanpakken. Zo zijn het Jongeren Perspectief Fonds (JPF), het Doorbraaklab (ooit begonnen met het sociaal hospitaal), de Helpdesk Geldzaken en het Collectief Schuldregelen voorbeelden van door onderzoek bevestigde aanpakken die succesvol zijn gebleken en vervolgens ook landelijk zijn opgeschaald. Ook het afgelopen jaar hebben een aantal innovaties hun waarde bewezen in de praktijk. De pilot Instapeconomie laat zien dat mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt door deelname aan de pilot weer mee kunnen doen in de maatschappij. En met de pilot Schuldenzorgenvrij uit detentie vermindert de kans op recidive van crimineel gedrag doordat gedetineerden al tijdens hun detentieperiode samen met een schuldhulpverlener werken aan financiële stabiliteit. Dit soort innovaties maken niet alleen op individueel niveau het verschil. Ook de maatschappij als geheel profiteert als

20

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

MAATWERK

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

“Oog voor individuele behoeften en mogelijkheden”

FINANCIËN

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

De complexe problematiek en de omvang van de doelgroep van inwoners met geldzorgen en geldproblemen is eerder al geschetst. Het is dan ook ondenkbaar om de aanname te doen dat met wat regelingen de problemen van inwoners zijn opgelost. Luisteren naar de verhalen en de situatie van inwoners is cruciaal. Helpdesk Geldzaken spreekt dagelijks inwoners en kijkt op maat mee wat nodig is. De ene keer is het aanvragen van een Ooievaarsregeling voldoende, de andere keer is het saneren van schulden noodzakelijk. Het is tegelijkertijd onmogelijk om voor alle mogelijke situaties een passende Ooievaarsregeling of financiële dienstverlening te ontwikkelen. Daarom wordt met de bestaande Ooievaarsregelingen gekeken hoe het zo goed mogelijk voorziet in het helpen van deze groep inwoners.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

theater niet eerst langs de kassa maar kan deze tegelijk met het (digitaal) entreebewijs de Ooievaarspas laten scannen voor het verzilveren van de korting. Om het zo makkelijk mogelijk te maken voor inwoners en partners, zijn de voorwaarden en het aanvraagproces voor de Ooievaarspas ook verbeterd. De inkomensgrens is door het college opgehoogd van 130% naar 150%, de maximale vergoeding bij contributies is opgehoogd van €330 naar €450, en een vergoeding van maximaal €300 is toegevoegd aan de Ooievaarspas voor kosten bij de dierenarts. Het aanvraagproces is waar mogelijk ook verbeterd. Eerder moest een inwoner nog een loonstrookje en een bankafschrift aanleveren. Nu is een bankafschrift voldoende zolang daar het inkomen zichtbaar is op het afschrift. Het college ziet dat inwoners nog te vaak ondersteuning nodig hebben bij het invullen van een aanvraagformulier. Omdat de Ooievaarspas geen wettelijke taak is mag geen gebruik worden gemaakt van bronbestanden en moet het college een uitvraag doen bij inwoners. Het college pleit er bij het Rijk dan ook al langere tijd voor om dit aan te passen. In het wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening zet het college in op het toevoegen van de Belastingdienst als bronbestand en geen uitsluiting van lokale regelingen zoals de Ooievaarspas.

Mocht dit wettelijk mogelijk worden dan kan via gemeentelijke gegevens makkelijker en zorgvuldiger worden gecontroleerd welke inwoner recht heeft op een Ooievaarspas.

Ooievaarsregeling 3 - Ooievaarspas Deze collegeperiode vierde de Ooievaarspas haar 35e verjaardag. De pas is dan ook een begrip in Den Haag en al vele duizenden inwoners hebben deze periode gebruik kunnen maken van de kortingen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Inmiddels kent de Ooievaarspas bijna 600 partners in zowel Den Haag als daarbuiten. Hier komen jaarlijks nieuwe partners bij en het college blijft inzetten op een zo groot en divers mogelijk aanbod. Het afgelopen jaar zijn hier sportscholen als SportCity en Basic Fit bijgekomen, maar ook attractiepark Walibi Holland.

Tijdens de bespreking van de nota cultuureducatie en cultuurparticipatie is de toezegging gedaan dat inzichtelijk wordt gemaakt hoe het gebruik van de Ooievaarspas eruitziet. In totaal heeft de Ooievaarspas 665 aangesloten partners. Dit zijn o.a. sport- en cultuuraanbieders, eenmalige aanbieders, musea, theater en recreatie, pedicures en dierenartsen. Bij 260 sportaanbieders en 204 cultuuraanbieders wordt korting verstrekt op de contributie. Dit zijn aanbieders zowel in als buiten Den Haag, o.a. in Rijswijk en Leidschendam-Voorburg die ook aangesloten zijn bij de Ooievaarspas. In 2025 hebben 20.268 kinderen in de leeftijd 0 t/m 17 jaar een Ooievaarspas en hebben 61.527 volwassenen een Ooievaarspas. Van de kinderen maken 8.787 kinderen gebruik van een activiteit op het gebied van sport en 3.403 kinderen op het gebied van cultuur. Bij volwassenen zijn dit 5.763 op het gebied van sport en 8.490 op het gebied van cultuur.

Terugblik afgelopen periode Ondanks dat de Ooievaarspas al vele collegeperiodes heeft meegemaakt staat de ontwikkeling van de pas niet stil. Deze collegeperiode is de Ooievaarspas in een nieuw jasje gestoken. De fysieke pas heeft een herkenbare uitstraling, en ook de website en communicatiematerialen kennen een eigen huisstijl. Partners van de Ooievaarspas hebben in deze zelfde stijl stickers gekregen die ze zichtbaar op het pand kunnen plakken zodat het altijd duidelijk is waar je met je Ooievaarspas korting kunt krijgen. Voor partners is het gebruik van de Ooievaarspas ook vereenvoudigd. Daar waar eerst de pas bij een scanapparaat gekoppeld aan een vaste computer of laptop gescand moest worden, kan de partner nu gebruik maken van een mobiele app. Hierdoor hoeft een pashouder bijvoorbeeld bij het

22

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

Vooruitblik komende periode De behoefte en wensen van de stad staan voorop, daarna volgt de uitvoerbaarheid door de gemeente. Met meer dan 80.000 pashouders en 665 partners is en blijft de Ooievaarspas altijd in beweging. Het is hierbij cruciaal dat wordt gekeken naar de behoefte en wensen van de stad, en de uitvoerbaarheid door de gemeente. Recent is het eerste pashouderspanel gestart. Een groep van 40 pashouders is bereid om met de gemeente na te denken over het aanbod, de vergoedingen, de communicatie en alle andere zaken die te maken hebben met de Ooievaarspas. De eerste kennismakingssessie heeft vlak voor de zomer plaatsgevonden en werd als zeer positief ervaren. Het idee is dat het panel minimaal 4 keer per jaar samenkomt, en tussendoor via mail vragen voorgelegd krijgt, of vragen kan stellen. Ook blijft het college inzetten op dagtochten, het eigen OPuitFestival, de kerstdiners en het aansluiten bij relevante evenementen. Deze collegeperiode is ook een promoteam gestart van acht enthousiaste studenten die de stad in gaan om voorlichting te geven en vragen te beantwoorden. De komende periode wordt dit voortgezet.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

de Ooievaarspas. Om te voorkomen dat inwoners deze regeling moeten aanvragen is deze gekoppeld aan de Ooievaarspas. De uitbreiding van de inkomensgrens naar 150% heeft daarmee ook direct impact op het aantal AOW’ers dat een Ooievaarspas heeft en recht op het gratis reizen bij de HTM.

Dit college heeft ook een vergoeding voor dierenartsen mogelijk gemaakt. Inwoners met een Ooievaarspas kunnen tot €300 per jaar aan vergoeding ontvangen voor preventieve en medisch noodzakelijke behandelingen bij de dierenarts. Deze regeling is met de klankbordgroep dierenwelzijnsorganisaties opgezet. Sinds de start in de zomer van 2024 zijn inmiddels 25 dierenartsen aangesloten. Zij hebben voor 10.304 behandelingen de Ooievaarspas gescand en 2.514 unieke pashouders hebben gebruik gemaakt van de regeling. Er is goed contact met de dierenartsen om het gebruik van de pas te monitoren. Het college is blij dat zoveel inwoners geholpen zijn met het betalen van de rekening van de dierenarts. Op de website van de Ooievaarspas staat een overzicht van aangesloten dierenartsen en voor welke behandelingen de vergoeding gebruikt kan worden. Een verdere analyse zal in de afdoening van de motie “Ooievaarspas overal geaccepteerd (RIS323465)” worden opgenomen.

Ooievaarsregeling 5 en 6 – Bijzondere Bijstand en Tegemoetkoming Chronisch Zieken en gehandicapten. Bijzondere Bijstand voorziet in noodzakelijke kosten waar iemand niet vooraf voor had kunnen reserveren. Afhankelijk van het doel van de verstrekking kan een gift of lening worden verstrekt. Welke kostensoorten in aanmerking komen voor Bijzondere Bijstand is vastgelegd in de leidraad Bijzondere Bijstand. De Tegemoetkoming Chronisch Zieken en Gehandicapten ondersteunt inwoners met een chronische ziekte of handicap door €125 te verstrekken voor mogelijke meerkosten die zij maken. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde dieetkosten, energiekosten of andere gerelateerde kosten. Terugblik afgelopen periode Vorig jaar zijn de beleidsregels minimavoorzieningen opnieuw vastgesteld. Het college vindt het belangrijk dat dienstverlening simpel en toegankelijk is (zie ook het hoofdstuk over deze pijler). Inwoners moeten regelingen vaak zelf aanvragen. Dit maakt dat zij ook bewijsdocumenten moeten inleveren om aan te tonen dat zij aan de voorwaarden voldoen. Voor de Tegemoetkoming Chronisch Zieken en Gehandicapten is het aantal indicaties uitgebreid waardoor het voor meer inwoners mogelijk is om in aanmerking te komen voor de tegemoetkoming. Het hoeft namelijk niet zo te zijn

De regeling voor gratis OV voor AOW’ers bij de HTM (Ooievaarsregeling 4) wordt ook nog steeds aangeboden. De enige ontwikkeling die hierbij te melden is dat de inkomensgrens mee is opgehoogd met

23

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

nisch Zieken en Gehandicapten zijn hier onderdeel van. Bijvoorbeeld door een digitaal aanvraagformulier te maken voor Bijzondere Bijstand. Inhoudelijk zullen ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld voor energiekosten, in de gaten worden gehouden. Tijdens Prinsjesdag werd bekend dat opnieuw geld beschikbaar wordt gesteld voor het Tijdelijk Noodfonds Energie.

dat iemand altijd een WMO indicatie heeft, om aan de voorwaarden voor de TCGZ te voldoen. Om die reden is bijvoorbeeld een gehandicapte parkeervergunning als indicatie toegevoegd. Bij de Bijzondere Bijstand is de leidraad aangepast. De afgelopen jaren zijn als aanvulling op de Energietoeslag aanpassingen gedaan aan het verstrekken van Bijzondere Bijstand voor energiekosten. Zo wordt samengewerkt met Duurzaam Den Haag en is het advies van een Energiecoach onderdeel van de verstrekking. Zo wordt niet alleen naar het financiële deel gekeken, maar ook gekeken of met aanpassingen in en aan het huis de kosten van de energierekening naar beneden kan. Ook is via Bijzondere Bijstand ingezet om inwoners meer te ondersteunen met tandartskosten. Via de Haagse Zorgverzekering is al een hoge vergoeding voor de tandarts beschikbaar (tot €500) maar in sommige gevallen is dat niet voldoende. Door de Bijzondere Bijstand uit te breiden is het bijvoorbeeld niet nodig om een heel gebit te saneren (valt binnen de zorgverzekering) maar kunnen gezonde tanden worden behouden. Hierbij moet het wel gaan om noodzakelijke kosten. Eventueel met een second opinion van een tweede tandarts kan dit worden beoordeeld. Ook wat betreft woninginrichting zijn normbedragen aangepast. Hierbij volgen we de prijslijst van het NIBUD.

Zo kan, in overleg met de inwoner, gekeken worden wat nodig is voor de inrichting van een woning. Deze bedragen waren al een tijd niet geïndexeerd waardoor ze niet goed aansloten bij de werkelijke kosten die bijvoorbeeld vrouwen uit de vrouwenopvang moesten maken op het moment dat zij weer een eigen woning hadden.

Talentenfonds In 2025 is het Talentenfonds van start gegaan, met als doel zoveel mogelijk kinderen hun talenten te ontdekken en ontwikkelen. Sinds 26 mei 2025 kunnen kinderen en jongeren van 7 tot en met 17 jaar met een Ooievaarspas gebruikmaken van de cultuurstrippenkaart. Hiermee kunnen zij tot tien proeflessen volgen bij culturele organisaties die zijn aangesloten bij de Ooievaarspas. Op deze manier kunnen kinderen laagdrempelig kennismaken met kunst en cultuur, zoals muziek, dans, theater of beeldende kunst. Partners worden financieel gecompenseerd voor het aanbieden van de proeflessen. Het college zet met de cultuurstrippenkaart erop in dat meer kinderen de stap zetten naar een structureel lidmaatschap bij een culturele organisatie, zodat zij hun talenten verder kunnen ontwikkelen. De strippenkaart is vormgegeven in samenwerking met de cultuurpartners van de Ooievaarspas. Hun input, verzameld via informatiebijeenkomsten en individuele gesprekken, heeft bijgedragen aan een aanbod dat aansluit op de behoeften en mogelijkheden van zowel aanbieders als deelnemers. In de zomer van 2025 is een Talentmakelaar van start gegaan. Deze Talentmakelaar gaat kinderen en jongeren actief begeleiden in hun zoektocht naar talentontwikkeling en de activiteiten die bij hen passen, en ondersteunt waar nodig bij praktische of financiële drempels.

Hiermee wordt het Talentenfonds verder versterkt als instrument om kansengelijkheid te bevorderen en jongeren in Den Haag meer ontwikkelmogelijkheden te bieden. Op dit moment worden filmpjes opgenomen, communicatiematerialen opgesteld en nagedacht over (ludieke) acties om het Talentenfonds breed onder de aandacht te brengen. Hierbij blijft het college samenwerken met de doelgroep, bijvoorbeeld via de Raad van Kinderen van Stichting Leergeld en wordt intensief samengewerkt met organisaties en professionals in de stad, bijvoorbeeld via de brugfunctionarissen en de combifunctionarissen cultuur. Hierbij is het belangrijk dat bestaande netwerken en bestaande contacten worden ingezet om kinderen te bereiken. De Talentmakelaar zal niet zozeer contacten met kinderen overnemen, maar wel in contact met andere professionals het gesprek aangaan hoe kinderen geholpen zijn bij het ontdekken en ontwikkelen van talent. In de afdoening motie casussen zijn geanonimiseerd “Liever lange lijnen (RIS323468)” zal hier verder op worden ingegaan.

Vooruitblik komende periode De toegankelijkheid van het aanvragen van regelingen blijft onderdeel van het verbeteringen waar het college aandacht voor heeft. De Rekenkamer heeft in haar rapport opgenomen dat het college meer dan 100 acties heeft uitstaan om onder andere de dienstverlening te verbeteren. De Bijzondere Bijstand en de Tegemoetkoming Chro-

24

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

hebben moeite om financieel rond te komen, al helemaal als zij zelfstandig

Ondersteuning Jongeren Jongeren tussen 16 en 27 jaar doorlopen een belangrijke transitie naar volwassenheid, waarbij zij staan voor een aantal nieuwe taken, kansen, uitdagingen en moeilijkheden. Opgroeien naar volwassenheid betekent een ontwikkeling naar meer onafhankelijkheid, autonomie en zelf richting geven aan je eigen leven en toekomst. In Nederland ben je echter volwassen als je 18 jaar bent. Jongeren worden dan geacht zelf handelingsbekwaam te zijn, dit geldt echter niet voor iedereen. Vooral voor jongeren die geen steunend netwerk hebben of een verleden hebben in de jeugdzorg, is de overgang van 18- naar 18+ soms zeer problematisch. Volgens het NIBUD was in 2024 zo’n 12% van de jongeren in Nederland financieel gezond (t.o.v 18% in 2023). En 1 op de 3 jongeren is zelfs financieel ongezond. Ongeveer een kwart van de jongeren (24 procent) voelt zich machteloos over de financiële situatie. Sinds de coronacrisis is het aantal jongeren met problematische schulden met 50% toegenomen.

wonen en afhankelijk zijn van hun eigen inkomen. Zij krijgen geen jongerenkorting op hun uitgaven zoals huur en boodschappen, maar wel op hun inkomsten. We zien hierdoor jongeren in de knel komen en eerder uitstromen uit het onderwijs om fulltime te gaan werken. - We hebben een Haagse Jongerenraad in het leven geroepen die ons vanuit het perspectief van jongeren tussen 18 en 27 adviseren op uiteenlopende thema’s. Het eerste advies is begin september uitgebracht en ging over jongeren en inkomen. Hoe kom je als jongere aan voldoende inkomen en hoe behoud je dit inkomen? Onderdeel van dit advies was dat er meer moet worden ingezet op financiële educatie op basisscholen en middelbare scholen. Veel jongeren hebben in de huidige maatschappij, waarin sociale media en afterpay praktijken een grote rol spelen, moeite om goed om te gaan met geld. Ook vanuit de Haagse Preventieaanpak (HPA) is er aandacht voor deze jongeren en hun geldzorgen en geldproblemen. Zo wordt er bijvoorbeeld financiële educatie gegeven door Money Start met financiering uit de HPA. Juist omdat mentale gezondheid en bestaanszekerheid voor deze jongeren een grote impact op elkaar hebben.

We zetten ons dan ook in om jongeren extra (financiële) ondersteuning te bieden: - Het Jongerenpunt070 begeleidt voortijdig schoolverlaters en jongeren met een bijstandsuitkering. Daar begeleiden we kwetsbare jongeren van 16 tot 27 jaar naar een opleiding, een leerwerkplek, een baan of een ander passend perspectief, met als ultiem doel duurzame zelfredzaamheid. In de integrale dienstverlening wordt de behoefte van de jongere centraal gesteld; elke jongere krijgt passende dienstverlening, waar mogelijk in de eigen leefomgeving. - We hebben in Den Haag het “Stabiel Inkomen” ingevoerd als onderdeel van onze reguliere dienstverlening. We maken gebruik van artikel 18 (individualiseringsartikel) van de Participatiewet om de bijstand af te stemmen op de daadwerkelijke situatie van de inwoner. Uitwonende jongeren (18 – 23 jaar) hebben vaak aan de jongerennorm (rijksnorm en Haagse norm) niet genoeg om in hun levensonderhoud te voorzien. Om te voorkomen dat deze jongeren dakloos raken, kijken we nu proactief (i.p.v. dat de jongere het zelf moet aanvragen) of de ophoging (het Stabiel Inkomen) noodzakelijk is. In 2023 ging het om 21 jongeren, in 2024 om 37 jongeren en in 2025 zitten we op 43 jongeren die hier gebruik van maken. - We pleiten in de landelijke lobby om het minimumjeugdloon te verhogen.

Het minimumjeugdloon moet verhoogd worden en jongeren verdienen een stagevergoeding, zodat zij met aandacht hun opleiding afmaken. Jongeren

25

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

PERSPECTIEF

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

“Bijdragen aan perspectief van Haagse inwoners”

FINANCIËN

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

ningsbehoefte. Op dit gesprek komt een vervolg om te kijken of de gemeente een rol heeft in het communiceren over deze (financiële) verandering.

De commissie Sociaal Minimum heeft vastgesteld dat het inkomen ontoereikend is voor veel inwoners. Hierdoor is het college bezig om zoveel mogelijk uitgaven van inwoners te compenseren. De Rekenkamer onderschrijft dit in haar beschrijvende rapport. Perspectief voor inwoners is hierbij belangrijk. Stress, mentale gezondheidsklachten en niet de ruimte vinden om na te denken hoe uit de situatie van geldzorgen of -problemen gekomen kan worden zorgt dat het perspectief bij inwoners ontbreekt. Het doenvermogen wordt namelijk aangetast door de chronische stress rondom geldzorgen en geldproblemen. Hierdoor wordt het moeilijker om taken uit te voeren, prioriteiten te stellen en langetermijnbeslissingen te nemen. Het bieden van perspectief begint bij het wegnemen van stress en daar is onze dienstverlening op ingericht.

Financiële Gezondheid Nederland Ondanks dat in de Grondwet staat dat het bieden van bestaanszekerheid een taak is van de overheid, vinden niet alleen wij als overheid het dit belangrijk. Hiervoor was de Nationale Coalitie Financiële Gezondheid opgericht. Deze maand is dat in een aparte stichting, in samenwerking met Schuldenlab NL, omgezet, de Stichting Financiële Gezondheid Nederland. Met de Stichting Financiële Gezondheid NederlandNationale Coalitie Financiële Gezondheid zetten naast publieke partijen ook private organisaties zich landelijk in om financieel gezonde werknemers te hebben. Dit biedt perspectief. Het zorgt voor minder ziekteverzuim en werknemers zonder stress en geldzorgen. Ook de gemeente is werkgever voor een groot aantal (Haagse) mensen. De campagne ‘niemand verdient geldzorgen’ is dan ook zichtbaar op alle gemeentelijke locaties en gesprekken worden gevoerd tussen Helpdesk Geldzaken en bedrijfsmaatschappelijk werk.

Het college zet onder andere met Helpdesk Geldzaken in om het gesprek te voeren met inwoners die te maken hebben met geldzorgen en geldproblemen. Zij kunnen daadwerkelijk rust en orde brengen in de financiële situatie. Dit maakt niet dat problemen direct zijn opgelost, betalingsachterstanden verdampen of inkomen ineens hoger is. Heeft geeft wel inzicht in de mogelijkheden om de financiële situatie onder controle te krijgen. Dit biedt inwoners perspectief.

Er is ook gekeken naar het proces rondom loonbeslag. Preventief voorkomen dat geldzorgen geldproblemen worden is dan al te laat, maar het is een serieus signaal dat er iets aan de hand is. Met verschillende gemeentelijke afdelingen heeft een bijeenkomst plaatsgevonden om te kijken of het proces verbeterd kan worden en de dienstverlening vanuit financiële hulpverlening niet alleen ingezet kan worden voor inwoners, maar ook voor medewerkers. Hier is uitgekomen dat de rol van de leidinggevende in het gesprek met de werknemer cruciaal is. Vanuit Mens&Organisatie wordt gekeken welke tools behulpzaam zijn voor leidinggevende om dit gesprek aan te gaan, de uitkomsten van dit gesprek te registreren en hulpaanbod, al dan niet via de gemeentelijke financiële hulpverlening, aan te bieden.

Aan de andere kant helpt de Ooievaarspas ook mee aan het bieden van perspectief. Door het stimuleren van sociale inclusie kan de blik breder worden getrokken. Door het lid worden van een vereniging worden, naast het feit dat iemand actief is, sociale contacten opgedaan. Ook dit biedt inwoners perspectief. Het college vindt het belangrijk dat wordt ingezet op het perspectief dat inwoners hebben. Soms kom je door eigen keuzes in financiële problemen, soms overkomt iets je Wat de reden ook is, de gemeente kan hulp bieden om de situatie inzichtelijk en beter te maken.. Soms kun je ook voorspellen dat e.e.a. gaat veranderen. Denk aan het moment dat je met pensioen gaat. Of je nu een uitkering hebt of inkomen uit arbeid, op het moment dat je de pensioengerechtigde leeftijd bereikt moet je AOW aanvragen en ontvang je (eventueel) opgebouwd pensioen. Het college is in gesprek met deze doelgroep om te horen waar zij tegenaan lopen. Als gemeente zijn wij niet verantwoordelijk voor de AOW (dat is de SVB) en pensioen is afhankelijk van waar je hebt gewerkt en pensioen hebt opgebouwd. Er is gesproken met de ervaringsraad van laaggeletterde senioren of senioren met een migratieachtergrond om meer inzicht te krijgen van de ervaringen van senioren in de overgang naar AOW en mogelijke informatie- of ondersteu-

Gemeentelijke kredietbank (GKB) De GKB is belangrijk voor het bieden van perspectief aan onze inwoners. Bij de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) kunnen inwoners die op de reguliere kapitaalmarkt geen krediet meer kunnen krijgen, een aanvraag indienen. Redenen dat in woners geen krediet kunnen krijgen is omdat ze een beschadigd kredietverleden hebben, op basis van de leeftijd geen krediet kunnen krijgen met een lange aflostermijn of omdat er onzekerheid is over het inkomen in de toekomst. Er worden verschillende kredieten verstrekt: sociale leningen en persoonlijke leningen, doorlopende kredieten en hypo-

27

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

thecaire kredieten. Deze kredieten kunnen gebruikt worden voor persoonlijk gebruik, of om beginnende schulden af te lossen. Er wordt altijd meegekeken met de inwoner, of er meer nodig is. De Gemeentelijke Kredietbank is de enige kredietbank in Nederland die mensen met een koophuis in deze mate ondersteuning biedt en het mogelijk is dat ze in hun huis kunnen blijven wonen. Bij problemen met de hypotheek, kijkt een adviseur van de GKB mee of er schulden zijn en wat er mogelijk is. Zo kan de hypotheek worden overgesloten naar een goedkopere hypotheek, of de overwaarde kan worden gebruikt voor het aflossen van schulden of genereren van extra inkomen. Ook kunnen er met de overwaarde aanpassingen in de woning worden gedaan. Ook kan de GKB een verduurzamingshypotheek verstrekken.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

consulent geldzaken gekeken naar mogelijke regelingen die nog aangevraagd kunnen worden, bespaartips worden besproken en als de financiële problemen toch groter blijken te zijn en het afbetalen niet meer zomaar mogelijk is dan wordt doorverwezen naar een klantbegeleider. Helpdesk Geldzaken zit op verschillende locaties zoals Servicepunten XL, buurthuizen, Voedselbanken, bibliotheken, gezondheidscentra, daklozenopvang. Dit zodat wij altijd dichtbij zijn op de plekken waar inwoners al komen én wordt er goed samengewerkt met deze maatschappelijke partners. De samenwerking met de Voedselbank is belangrijk en er is altijd een Helpdesk Geldzaken in de buurt van een uitgiftepunt of winkel van de Voedselbank. Zie ook: “Versterk de Voedselbanken (RIS322898)”. De afgelopen periode is dit, onder andere via de Haagse Preventieaanpak uitgebreid naar de CJG’s en verloskundigenpraktijken. Ook wordt er volop geëxperimenteerd met openingstijden, inloop en andere manieren om zoveel mogelijk inwoners over de drempel te laten stappen. Meer informatie volgt bij de voortgangsrapportage van het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2024-2028 die nog dit jaar met uw raad wordt gedeeld.

Daarnaast hebben wij een gemeentelijk pandhuis. Hier kan iedereen ongeacht inkomen, ook niet-inwoners dus mensen van buiten Den Haag diens sieraad komen belenen als er bijvoorbeeld snel geld nodig is. Dit kan erger voorkomen. Er wordt een beleningsovereenkomst opgesteld en dit kan ook verlengd worden. Het rentepercentage dat wordt gehanteerd is 1,63% per maand. Het verlengen van een beleningsovereenkomst kan sinds kort digitaal. Helpdesk Geldzaken Helpdesk Geldzaken is inmiddels op 51 locaties aanwezig in onze stad wat betekent dat inwoners laagdrempelig met hun vragen naar binnen kunnen stappen. Afgelopen jaar is onder andere aan het Cromvlietplein geëxperimenteerd met een inloopspreekuur. Een vraag over je energierekening, een plotselinge aanmaning of boete of het aanvragen van Ooievaarsregelingen, hiervoor kan je allemaal terecht bij Helpdesk Geldzaken. Er wordt ter plekke een budgetscan gemaakt en er wordt samen met de

Vroegsignalering Vroegsignalering is een belangrijk onderdeel van onze preventieve aanpak. Betalingsachterstanden op vaste lasten zijn een belangrijke indicator voor de financiële staat waarin iemand zich bevindt en in hoeverre de (zelf)redzaamheid onder druk staat. Door vroegtijdig in te grijpen, kan worden voorkomen dat betalingsachterstanden uitgroeien tot problematische schulden. Vroegsignalering voorkomt dat inwoners pas aan de bel trekken als zij in acute crisis verkeren. Door inwoners in een vroeg stadium te voorzien van hulp en advies, behouden ze nog de regie en autonomie om zelf aan een oplossing te werken. Achterstanden op de vaste lasten zijn een bedreiging voor de primaire levensbehoeften. Vanuit de Wet Gemeentelijke Schuldhulpver-

28

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

lening (WGS) is het voor vaste lasten organisaties verplicht om een betaalachterstand te melden bij de gemeente en wij zijn als gemeente verplicht elk signaal op te pakken. Het afgelopen jaar zagen wij de meldingen stijgen van gemiddeld 4000 per maand naar gemiddeld meer dan 5000 signalen per maand. Elk signaal wordt opgepakt met een email, telefoontje, kaartje of deurbezoek. Het contact met deze vaste lastenpartners, zoals energiemaatschappijen, waterbedrijven, woningcorporaties en zorgverzekeraars is heel belangrijk. Door elkaars positie te begrijpen en goed samen te werken komt dit ten goede van onze inwoners. Door de inzet op sociaal incasseren bij onze vaste lastenpartners, zorgt ervoor dat inwoners nog eerder bereikt worden en betalingsregelingen kunnen treffen. Hierdoor ben je er nog eerder bij. In het hoofdstuk onderzoeken zijn de landelijke cijfers van het bereik van de vroegsignalering besproken. Deze cijfers worden bijghouden door Divosa. In Den Haag ligt het bereik hoger dan 20%. Het bereik, wat betekent dat er succesvol contact op is genomen met een inwoner ligt rond de 27%. Binnen de vroegsignalering lopen er meerdere pilots om te kijken of het melden van een bepaald signaal, naast de verplichte signalen van vaste lasten partners, van toegevoegde waarde is voor het vroegtijdig in contact komen met inwoners met betaalachterstanden:

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

gepland is bij deze inwoners. Mochten de betaalachterstanden hoger oplopen, weten zij van onze dienstverlening af. Pilot Belastingdienst Sinds juli 2025 is er een pilot gestart in samenwerking met de Belastingdienst. In deze pilot worden de betalingsachterstanden van de Belastingdienst doorgegeven binnen de vroegsignalering. De Belastingdienst is geen vaste laste partner maar heeft wel veel invloed op iemands inkomen en schulden. Zowel signalen rondom toeslagen, inkomstenbelasting als bijvoorbeeld motorrijtuigenbelasting wordt gemeld. Met de pilot wordt er vooral gekeken of de signalen van de Belastingdienst betrekking heeft op nieuwe groepen inwoners die nog niet gemeld zijn in de vroegsignalering. De eerste maanden van het experiment laten zien dat meer bijna 60% van de meldingen nog niet bekend is bij ons als gemeente. Daarnaast laten de signalen zien dat er veel ondernemers zijn met achterstanden bij de Belastingdienst. Dit is een grote groep, waarvoor aanvullende dienstverlening nodig is.

- Hypotheekachterstanden - Belastingdienst - Ketensignalering gerechtsdeurwaarders

Pilot hypotheekachterstanden Sinds begin 2024 doet gemeente Den Haag samen met 8 andere gemeenten en 3 hypotheekverstrekkers mee met de pilot ‘vroegsignalering betalingsachterstanden hypotheek’. Met deze pilot wordt er gekeken of er door vroegsignalering escalerende schulden bij huizenbezitters kunnen worden voorkomen. In pilot worden hypotheekachterstanden gemeld binnen de vroegsignalering. In Den Haag heeft de pilot niet veel signalen opgeleverd en het heeft laten zien dat veel huiseigenaren nog niet bereid zijn om in gesprek te gaan met een gemeente als zij een hypotheekachterstand hebben. Volgens hypotheekverstrekkers komt dat onder meer doordat ze zelf al veel doen om de klant te helpen en doordat huiseigenaren soms zelf al voor verkoop kiezen als de hypotheeklast niet houdbaar is. Op dit moment lijken de signalen van hypotheekachterstanden niet zo effectief. Het positieve aan de pilot is dat er een zaadje

Pilot Ketensignalering gerechtsdeurwaarders Deze pilot is sinds april 2025 actief. Doel van de pilot is onderzoeken welke maatschappelijke meerwaarde ketensignalering door gerechtsdeurwaarders heeft, net als het warm doorverwijzen naar de gemeentelijke schuldhulpverlening bij constatering van

29

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

problematische schulden. Er doen zes gemeenten mee, waaronder de gemeente Den Haag en meerdere gerechtsdeurwaarderskantoren, waaronder GGN, Flanderijn, LAVG en Syncasso. Gerechtsdeurwaarders komen aan de deur van onze inwoners en kennen het dossier, zien de situatie ter plekke en kunnen het gesprek aangaan. Bij problemen kunnen zij warm doorverwijzen naar schuldhulp, en inwoners motiveren om die kans met beide handen aan te pakken. In de praktijk gebeurde dit al regelmatig, maar er wordt nu meer structuur in aangebracht. Er wordt door de Hogeschool Utrecht onderzoek gedaan naar het niet accepteren van hulp door mensen met schulden. Daar is deze pilot aan gekoppeld. De pilot is strikt genomen geen vroegsignalering meer maar er wordt wel samengewerkt met de vroegsignalering. De afgelopen maanden hebben laten zien dat wij als gemeente Den Haag de meeste doorverwijzingen hebben gekregen van inwoners richting de schuldhulpverlening en lijkt het dus zeker van meerwaarde te zijn.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

makkelijk mogelijk te maken. Want ondanks dat het een wettelijke verplichting is, geeft nog lang niet iedere particuliere verhuurder betalingsachterstanden door aan de gemeente. Soms uit onwetendheid, soms uit onwil. Vooral de laatste groep is moeilijk te bereiken. Uit onze contacten met welwillende particuliere verhuurders is gebleken dat veel particuliere verhuurders met een enkel pand pas door gerechtsdeurwaarders of incassobedrijven worden gewezen op de mogelijkheid (en verplichting) de achterstand te melden bij de gemeente. Ook hieruit blijkt hoe belangrijk het contact met gerechtsdeurwaarders en incassobedrijven is. Naast het contact met onze vaste lasten partners zetten wij ook alles op alles om onze inwoners met betalingsachterstanden te bereiken. Het bereik kan en moet nog hoger, maar wij hebben het afgelopen jaar goede stappen hierin gezet. De inzet van de belrobot, het continue verbeteren van onze dienstverlening en communicatiemateriaal in verschillende talen, het meedoen aan de verschillende pilots en de gecombineerde huisbezoeken met Staedion laten dit zien. Het is een proces waarbij er telkens wordt getest wat werkt en wat niet en waarbij er gaandeweg steeds verbeteringen worden doorgevoerd.

Particuliere verhuurders Daarnaast wordt er volop ingezet om particuliere verhuurders toe te voegen aan partners die betalingsachterstanden melden bij de gemeente. 27% van de Haagse woningen is particulier verhuurd. Dit aanbod is versnipperd. Er zijn particuliere verhuurders die een betalingsachterstand melden maar gezien de grote groep particuliere verhuurders valt hier nog winst te behalen.

<<< vorige casus

Onze aanpak om meer particuliere verhuurders aan te laten sluiten op de vroegsignalering is tweeledig. Aan de voorkant proberen wij particuliere verhuurders te stimuleren om deel te nemen aan de vroegsignalering door hen te begeleiden richting de vroegsignalering Er is contact met de overkoepelende organisatie van particuliere verhuurders, Vastgoedbelang Zuidwest, die hun leden wijst op de plicht van het melden in de vroegsignalering. Via hun nieuwsbrief is er informatie uitgegaan over wat deze plicht inhoudt en wat de gemeente voor hen kan doen en waar zij het convenant vroegsignalering kunnen vinden en ondertekenen. Er zijn vragenlijsten uitgegaan om te kijken of wij kunnen leren van particuliere verhuurders die al wel melden in de vroegsignalering, er zijn particuliere verhuurders gebeld en gemaild en er zijn een aantal gesproken.

volgende casus >>>

Ramos, een alleenstaande man kwam bij Helpdesk Geldzaken met zorgen. Hij bleek een uitkering onder het sociaal minimum te hebben en geen gebruik te maken van/kennis te hebben van de Ooievaarsregelingen. Helpdesk Geldzaken heeft hem in eerste instantie geholpen met het aanvragen van de toeslagen via de Toeslagenwet, wat hij met terugwerkende kracht van een jaar heeft ontvangen. Daarnaast is een Ooievaarspas en de IIT aangevraagd, en is er samen een budgetplaatje opgesteld. Meneer durfde na de gesprekken bij Helpdesk Geldzaken ook naar de huisarts en heeft nu minder zorgen op verschillende leefgebieden.

Casus 3

Het afgelopen jaar heeft ons laten zien dat dit een taai proces is waarbij er goed moet worden gekeken hoe wij alle particuliere verhuurders kunnen bereiken en wat wij als gemeente kunnen bieden om het melden van een betalingsachterstand zo

30

is gebruik gemaakt van fictieve namen

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

SAMEN MET DE STAD “geldzorgen en geldproblemen pak je samen aan”

FINANCIËN

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

De Rekenkamer heeft in haar rapport beschreven dat het college veel doet om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen. De verschillende regelingen zijn naast de basisvoorzieningen gelegd die het NIBUD heeft vastgesteld. In dit rapport zijn niet de vele initiatieven in de stad meegenomen. Ondanks dat het college veel zelf doet, is er nog veel meer in de stad dat aangeboden wordt aan voorzieningen en dienstverlening. De problematiek rondom geldzorgen en geldproblemen vraagt om een collectieve aanpak, bijvoorbeeld in het doorbreken van taboes, het laagdrempeliger maken van de dienstverlening en het warm overdragen van inwoners die wantrouwend zijn richting de overheid. Onze partners in de stad zijn hierbij onmisbaar.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

taald moeten worden. Het college neemt dit mee in de communicatie aan professionals en inwoners, via de campagne ‘Niemand verdient geldzorgen’ maar ook in de gesprekken met de stad. Zie hiervoor ook het volgende hoofdstuk over simpele en toegankelijke dienstverlening en communicatie. Focus op kwetsbare gebieden In sommige delen van de stad wonen meer mensen met (ernstige) geldzorgen en geldproblemen dan in andere delen. Hier wonen bovengemiddeld veel mensen die leven van laag inkomen en een bovengemiddeld aantal huishoudens kampt met geldzorgen en geldproblemen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de investeringsgebieden Laak, Duindorp, Schilderswijk en Transvaal en aan Den Haag Zuidwest, maar ook aan wijken zoals Mariahoeve en Loosduinen waar in sommige buurten veel bewoners met een laag inkomen en de bijbehorende zorgen wonen.

Deze collegeperiode is met de subsidieregeling minimabeleid en de subsidieregeling financiële hulpverlening ingezet om met meer subsidiepartners de schouders eronder te zetten. Door de tendersystematiek is het aantal subsidiepartners flink uitgebreid. Ook is in het kader van de Haagse Preventieaanpak de samenwerking met de stad uitgebreid. De samenwerking is gezocht binnen het sociaal domein, het medisch domein en met partners op het gebied van vaste lasten.

Zo heeft in Laak 22 procent van de huishoudens een inkomen tot 130 procent van het wettelijk sociaal minimum. Ongeveer twee derde al 3 jaar of langer. Daarnaast heeft ongeveer 21 procent van de huishoudens ernstige schulden bij bijvoorbeeld de Belastingdienst, dienst Toeslagen of bij de zorgverzekering.

Zo heeft de nieuwe raad van Jong & Haags hun eerste advies gegeven over jongeren en inkomen. Zij zien ook de noodzaak van goede voorlichting aan jongeren over het hebben van voldoende inkomen.

In Den Haag Zuidwest (Moerwijk, Morgenstond, Bouwlust, Vrederust) liggen de deze percentages respectievelijk op 30 procent waarvan bijna ¾ al drie jaar of langer. Ongeveer 23 procent van de huishoudens heeft daarnaast ernstige schulden bij de hierboven genoemde schuldeisers.

Ter voorbereiding van deze nieuwe aanpak geldzorgen en geldproblemen is ook gesproken met de cliëntenraad (de Brede Raad). Het college dankt de cliëntenraad voor de positieve punten die zij het college heeft meegegeven over dat wat de gemeente doet om inwoners met geldzorgen en geldproblemen te ondersteunen. Het college is zich bewust dat zij dit niet kan zonder de hulp van de vele organisaties in de stad. De cliëntenraad heeft ook punten meegegeven voor deze nieuwe aanpak. De brede raad onderstreept dat het inkomen in de basis te laag is, vroeg in hoeverre de campagne ook goed zichtbaar is en in hoeverre we de inwoner bereiken, hoe we het vertrouwen van de inwoner kunnen herstellen, deed een suggestie om niet alleen naar kwantitatieve data te kijken maar ook naar kwalitatieve data, en had specifieke vragen over nazorg bij ex-gedetineerden, de belrobot bij vroegsignalering en de wet proactieve dienstverlening.

Naast het hebben van een laag inkomen hebben bewoners vaak te weinig kennis over en grip op hun geldzaken. Ze hebben moeite met het bijhouden van hun administratie en weinig inzicht in hun financiën. Ook maakt nog niet iedereen gebruik van de beschikbare ondersteuning, zoals hulp en advies bij geldzaken, trainingen of Ooievaarsregelingen. Voor deze wijken en gebieden nemen we steeds vaker doelen en acties op in wijkagenda’s en investeringsplannen om de bekendheid van de beschikbare hulp te vergroten en de drempels naar hulp te verlagen. In de investeringsplannen voor de Schilderswijk, Transvaal (incl. Groente en Fruitmarkt), Duindorp, Rustenburg-Oostbroek, Laak en in ca. 20 wijkagenda’s is dit benoemd als prioriteit. Om ervoor te zorgen dat de hulp op wijkniveau bekender en toegankelijker wordt werken we samen met formele en informele wijkorganisaties, zoals buurthuizen, organisaties die informele hulp bieden, bibliotheken en basisscholen. We zetten o.a. medewerkers in die actief

Ook werd aandacht gevraagd voor signalen die zij van inwoners ontvangen dat mensen bang zijn om iets aan te vragen omdat er wordt gedacht dat regelingen terugbe-

32

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

de wijk in gaan om samenwerkingsverbanden met lokale organisaties op te zoeken en te versterken. We organiseren extra trainingen en voorlichtingen op het gebied van geldzaken op locaties in de wijk en we zetten een promotieteam in om ons hulpaanbod meer bekend te maken tijdens bewonersactiviteiten en wijkevenementen. Ook organiseren we in steeds meer wijkcentra open inloopspreekuren van Helpdesk Geldzaken om de drempel naar hulp verder te verlagen.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

Verbindingsdag Omdat geldzorgen en geldproblemen niet alleen om individuele problemen gaat, maar een maatschappelijk probleem betreft, pakken wij dit samen met de stad op. Een voorbeeld hiervan is de Verbindingsdag. Op donderdag 20 februari vond de Verbindingsdag Geldzorgen en Geldproblemen plaats. Op deze verbindingsdag kwamen zo’n 160 professionals, ervaringsdeskundigen en organisaties samen om met elkaar in gesprek te gaan over de actuele ontwikkelingen rondom geldzorgen en schulden. Tijdens inspirerende keynotes en panelgesprekken werd dieper ingegaan op thema’s als schulden onder jongeren, de impact van bestaansonzekerheid op gezondheid en kansenongelijkheid.

Door hulp bij geldzorgen geldproblemen op te nemen in integrale investeringsplannen en wijkagenda’s ontstaat ruimte voor verbinding met andere thema’s en partners bijvoorbeeld op het gebied van participatie en gezondheid op wijkniveau. Zo groeit de beweging naar meer integraal wijkgericht werken (wordt vervolgd dan wel aangepast). Dit proces is nog volop in ontwikkeling. Behaaglijker wonen Ook op het gebied van energiearmoede proberen wij samen te werken met de stad. Er zijn veel initiatieven rondom dit thema. Voorbeelden zijn het initiatief van Behaaglijker Wonen, de Direct Bespaaracties en het Noodfonds Energie. Behaaglijker Wonen is een project waarbij er is samengewerkt met energiecoaches, woningcorporaties, welzijnsorganisaties en consulenten van het team vroegsignalering om in gezamenlijkheid (energie)armoede tegen te gaan Corporaties door woningen te isoleren zodat huurders minder kwetsbaar worden door stijgende energieprijzen, de gemeente door het bieden van ondersteuning op meerdere leefgebieden. Het project is gestart op 1 mei 2024 met als doel energiearmoede te beperken bij 10.000 inwoners in sociale huurwoningen die niet voldoende zijn geïsoleerd (energielabel E,F,G) door kleine maatregelen te nemen. Als een inwoner behoefte had aan een energiecoach werden zij warm overgedragen. Dit is altijd vooraf aangekondigd en het contact lag voornamelijk bij wijkorganisaties.

De energiecoaches kijken verder dan alleen naar de staat van de woning en als er meer hulp nodig is, is er doorverwezen naar bijvoorbeeld Helpdesk Geldzaken of Wijkz. De huisbezoeken zijn erg effectief gebleken, er zijn ruim 12.000 huishoudens geholpen met kleine energiebesparende maatregelen via energiecoaches van Behaaglijker wonen. Dit is meer dan het oorspronkelijke doel en binnen een snellere tijd dan beoogd was.

Vervolgens gingen deelnemers actief aan de slag in interactieve workshops, waarin zij inzichten opdeden in vervangende vormen van steun zoals het Bouwdepot, ervaringsdeskundigheid, integrale samenwerkingen en de Ooievaarspas. Bij deze workshops lag de focus op concrete onderwerpen zoals het vroegtijdig signaleren van kwetsbare gezinnen, de samenhang tussen gezondheid en armoede, en innovatieve ideeën om ondersteuning beter te laten aansluiten op lokale behoeften. De verbindingsdag liet zien hoe veel initiatieven er al zijn in Den Haag en dat effectieve samenwerking essentieel is om het verschil te maken. Met de uitreiking van de Verbindersprijzen aan lokale initiatieven werd symbolisch het belang van sterke verbindingen benadrukt. De bijeenkomst gaf de aanwezigen volop nieuwe inzichten en inspiratie om gezamenlijk nog gerichter casussen zijn geanonimiseerd te werken aan de aanpak van geldzorgen en geldproblemen in Den Haag.

33

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

Subsidieregeling geldzorgen en geldproblemen Aan het begin van deze collegeperiode heeft het college twee subsidieregelingen vastgesteld. De subsidieregeling Minimabeleid en de subsidieregeling Financiële Hulpverlening. Na twee jaar zijn deze regelingen geëvalueerd met de subsidiepartners en is besloten om deze twee regelingen samen te voegen tot één regeling, de subsidieregeling geldzorgen en geldproblemen. In deze nieuwe regeling is het ook mogelijk geworden om meerjarig te subsidiëren.

<<< vorige casus

Voor deze subsidieregelingen waren een paar subsidiepartners die aanvullend op de voorzieningen en dienstverlening van de gemeente geld ontvingen om zich in te zetten voor Haagse inwoners met geldzorgen en geldproblemen. Inmiddels zijn daar door de tendersystematiek van de nieuwe subsidieregeling veel organisaties bij gekomen.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

volgende casus >>>

Familie Koster is een jong gezin met een kindje waarbij de ouders een problematische jeugd hebben gehad. Ze hebben een convenantwoning toegewezen gekregen. Helpdesk Geldzaken heeft geholpen met het wijzigen van de uitkering uit de Participatiewet omdat zij zijn gaan samenwonen in een zelfstandig woning, hebben geholpen met het aanvragen van Ooievaarsregelingen waaronder Bijzondere Bijstand en er is een budgetplaatje opgesteld. Dit gaf ze veel inzicht waardoor ze (met andere hulpverlening) kunnen bouwen aan een betere toekomst.

Op initiatief van de gemeente Den Haag, stichting Leergeld en Sintvoorieder1 kwamen op 9 januari organisaties bijeen die een subsidie ontvangen vanuit de Subsidieregeling Geldzorgen en Geldproblemen Minimabeleid 2025. Tijdens deze bijeenkomst stond samenwerking centraal: organisaties deelden hun geplande activiteiten, verwachte impact en ideeën voor monitoring. Ook werd actief gezocht naar nieuwe samenwerkingsmogelijkheden en naar manieren om impact beter meetbaar te maken. Elke organisatie gaf een korte pitch over hun plannen en ambities. Dit leverde een helder beeld op van gezamenlijke uitdagingen en kansen, en maakte duidelijk waar mogelijkheden liggen voor verdere samenwerking. Tijdens een korte speeddate kregen deelnemers de gelegenheid om één-op-één afspraken te maken en vervolgafspraken te plannen. Daarna volgde een inspirerende en interactieve sessie door Tom van Mierlo van Impact House by Grant Thornton over impactgericht subsidiëren. Deelnemers kregen praktische inzichten om het meten van maatschappelijke impact concreet vorm te geven binnen hun activiteiten. De bijeenkomst zorgde ervoor dat aanwezigen elkaar beter leerden kennen, concrete vervolgstappen zetten en inspiratie opdeden om gezamenlijk verder te bouwen aan een sterke aanpak voor Haagse gezinnen met geldzorgen. Daarmee is een waardevolle basis gelegd om de komende periode gezamenlijk meer te bereiken.

Een vervolgsessie wordt ingepland voor begin volgend jaar.

Casus 4

34

is gebruik gemaakt van fictieve namen

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE “Simpel en toegankelijk”

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

Focus op delen van verhalen: artikelen en tv-serie Mijn Geldzorgen Omdat er inwoners zijn die schaamte ervaren rondom het hebben van geldproblemen is in 2025 de focus gelegd op het delen van verhalen. Verhalen van inwoners met geldzorgen. Mensen krijgen zo een gezicht. Anderen kunnen zich herkennen in deze verhalen en dat zal zorgen dat de drempel om hulp te zoeken verlaagt. Uiteraard is er een lange adem voor nodig om echt een gedragsverandering te kunnen realiseren. Inwoners moeten structureel en voor een langere periode bereikt worden met de communicatieboodschappen om effect te kunnen sorteren.

Aan het begin van deze raadsperiode heeft het college de ambitie uitgesproken om het bereik van de Ooievaarsregelingen te vergroten. Dit heeft zijn uitwerking gekregen in het programma Vergroten gebruik. De raad is met eerste jaaroverzicht 2024 geïnformeerd over de vele acties die zijn ingezet, en de resultaten die zijn behaald. In 2025 is het programma voortgezet in samenwerking met partners in de stad en is vooral ingezet op meer bekendheid, vereenvoudiging en toegankelijkheid.

In samenwerking met Omroep West en programmamaker Johan Overdevest is afgelopen jaar gewerkt aan een zesdelige televisieserie waarbij persoonlijke verhalen van Haagse inwoners met geldzorgen in beeld gebracht zijn. Het zijn indrukwekkende persoonlijke verhalen geworden. De persoonlijke verhalen van de mensen zijn leidend geweest in de serie, zodat de kijker nog beter de noodzaak van de gemeentelijke hulpverlening bij geldzorgen en geldproblemen voelt. In elke aflevering is er naast het persoonlijke verhaal aandacht voor een vorm van dienstverlening, die mensen met (aankomende) geldzorgen helpt, zoals Helpdesk Geldzaken, Ooievaarspas, Leergeld Den Haag en Jongerenpunt070. In de serie geeft lector Armoede Interventies Anna Custers meer informatie over het onderwerp, steeds vanuit andere hoek bekeken. Ook de gevolgen van geldstress op de gezondheid van inwoners komen aan de orde. De uitzendingen zijn in juni en juli uitgezonden op TV West en zijn o.a. terug te kijken op het YouTube-kanaal van de gemeente:

Meer bekendheid: communicatieconcept ‘Niemand verdient geldzorgen’ Sinds 2 jaar benadert de gemeente inwoners, ondernemers en partners in de stad vanuit het communicatieconcept ‘Niemand verdient geldzorgen’. Hiermee informeren en motiveren we inwoners met geldzorgen om hulp te zoeken. Dit concept is gerealiseerd vanuit de Haagse Preventieaanpak. Met de Haagse Preventieaanpak willen we als gemeente de bestaanszekerheid en gezondheid van alle Haagse inwoners verbeteren. Door continue aanwezigheid en zichtbaarheid in de stad is dit een herkenbare stijl geworden. In 2024 lag de focus vooral op het informeren en activeren van inwoners en partners in de stad. In 2025 ligt de focus op het delen van verhalen en wordt steeds meer doelgroep specifieker gecommuniceerd. Herhaling van de boodschap is cruciaal om inwoners te bereiken. Met verschillende middelen en via diverse kanalen is in 2025 ingezet om de Ooievaarsregelingen en financiële hulpverlening onder de aandacht te brengen vanuit het communicatieconcept Niemand verdient geldzorgen. Het hele jaar is tramreclame ingezet. Hiermee is een miljoenenbereik gerealiseerd. Daarnaast is ingezet op mupi’s (digitale reclameborden), muurkranten, google ads, posters, sociale media, artikelen in o.a. Stadskrant, wijkbladen en Den Haag Nieuws, tv-serie op Omroep West, persberichten, en adverteren op containers.

36

Remco | Helpdesk Geldzaken

Linda en Sema | Leergeld Den Haag

Ali | Jongerenpunt070

Sibilla en Rob | Ooievaarspas

Viktor | Trainingen

Ilse en Bart | Pandhuis

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

Rondom de uitzendingen is geadverteerd met animatievideo’s over de onderwerpen die aan bod komen in de aflevering zoals Pandhuis, financiële trainingen en Ooievaarsregelingen. De serie wordt vanaf 20 oktober herhaald. Daarnaast zijn er artikelen verschenen naar aanleiding van de tv-serie. Deze zijn geplaatst op de website en in de app van Omroep West:

Lees meer

Lees meer

Lees meer

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

Naast de tv-serie zijn ook verhalen gedeeld via diverse artikelen. Deze artikelen zijn verschenen in onder meer de Stadskrant, wijkmedia, nieuwsbrieven en op social media. Ook de komende periode blijven we inzetten op het delen van verhalen. Ze helpen om duidelijk te maken dat het iedereen kan overkomen en dat je je niet hoeft te schamen. Er volgen nog meer artikelen. Ook wordt gewerkt aan een fotoproject om mensen met geldzorgen in beeld te brengen. Aan de foto’s worden ook geluidsopnamen (podcast) verbonden.

Focus op doelgroep specifieke communicatie: jongeren en zzp’ers/ondernemers Waar in eerste instantie de focus lag op ‘alle’ inwoners en partners in de stad, zijn inmiddels doorvertalingen van Niemand verdient geldzorgen gemaakt voor specifieke doelgroepen. In 2025 is een doorvertaling gemaakt voor jongeren. Communicatie met jongeren vergt een andere aanpak en tone of voice. In lijn met de bestaande stijl zijn met name video’s en sociale media posts. Deze zijn ontwikkeld samen met jongeren en jongerenorganisaties. De call to action leidt naar Jongerenpunt070 wat tot een toename in het aantal klanten heeft geleid. Elke maand staat een ander thema centraal. Ook is er aan de online-informatie van Jongerenpunt070 een pagina toegevoegd over geldzaken, jongerenpunt070.nl/geldzaken.

Lees meer

Lees meer

In mei is gestart met sociale media advertenties. De eerste thema’s: ‘weer shoppen zonder spijt’ en ‘weer geld overhouden’. Ook zijn posters en folders ontwikkeld voor verspreiding op scholen, via Jongerenpunt070 en andere locaties waar jongeren zich bevinden.

- Elke aflevering is live zo’n 134.000 keer bekeken. Met een doelstelling van Omroep West met gemiddeld 95.000 kijkers per programma, zijn de kijkcijfers van de tv-serie Mijn geldzorgen erg goed te noemen.

Bereik jongerencampagne op sociale media Het aantal accounts dat de advertentie ‘Weer geld overhouden’ ten minste 1 keer heeft gezien: 376.765 unieke personen.

- Kanalen van Omroep West (Instagram, TikTok, YouTube, Facebook) hebben ruim 1.000K weergaven opgeleverd.

De advertenties ‘weer shoppen zonder spijt’ zijn door 363.489 personen ten minste één keer gezien (66% in de leeftijd van 18-24 jaar, 34% in de leeftijd van 25-34 jaar, 94% van de doelgroepen bereiken we via Instagram en 6% bereiken we via Facebook), De komende periode willen we nog niet eerder ingezette kanalen gebruiken om jongeren te bereiken, zoals radiocommercials via FunX, wc-posters in horecagelegenhe-

- Online artikelen in app en op website van Omroep West: 227K pageviews - YouTube-kanaal gemeente: 13,3K weergaven - YouTube-kanaal Johan Overdevest: 34,7K weergaven

37

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

den en adverteren via Spotify. Deze advertenties zijn aanvullend op de bestaande sociale media-advertenties. Ook wordt gesproken over adverteren via FunX om jongeren te bereiken. Een andere doorvertaling is gericht op ondernemers/zzp’ers. Ook zij kunnen recht hebben op een Ooievaarspas of Ooievaarsregelingen. Website-informatie is aangepast en er is een folder ontwikkeld. Via de bestaande kanalen zal informatie verspreid worden. De komende periode zullen hier vervolgstappen in genomen worden, zoals een sociale media campagne. De call to action leidt naar het Ondernemersportaal. Voor het benaderen van de ondernemers wordt nauw samengewerkt. Zo sluit Helpdesk Geldzaken ook aan bij het Ondernemersportaal. Ook zullen doorvertalingen gemaakt worden gericht op werkende inwoners met weinig inkomen (‘werkende armen’) en arbeidsmigranten. Promotie- en voorlichtingsteam Kom je het Buurtbakkie of de dienstverleningsbus ergens in de stad tegen? Of ben je op de Haagse Markt? Goede kans dat het Promotieteam Niemand verdient geldzorgen in de buurt is. Gekleed in ‘Niemand verdient geldzorgen’ outfits en uitgerust met een flinke dosis vakkennis, trekt dit achtkoppige team er wekelijks op uit. De missie van het promotieteam is om inwoners bekend te maken met Helpdesk Geldzaken, de Ooievaarsregelingen, maar ook de Advies- en Informatiebalie op Spui en de Leyweg.

65x aantal evenementen o.a. bij ROC Mondriaan, Voedselbank, kerken en moskeeën. 11x aantal Buurtbakkie Haagse Markt 21x Busdienstverlening Loosduinen 8X aantal zomermarkten 2x interne presentaties 8x externe presentaties

Het promotieteam is in september 2024 opgericht, maar heeft dit jaar een sterke ontwikkeling doorgemaakt en is inmiddels goed gepositioneerd om bij te dragen aan meer bekendheid en het bereiken van inwoners in relatie tot de Ooievaarsregelingen en hulp bij geldzaken. De studenten waar het team uit bestaat, staan op vaste locaties, zoals de Haagse Markt, maar vinden ook weer nieuwe evenementen om op aan te haken. Afgelopen zomer stond het team op verschillende zomermarkten en braderieën in de stad. Daarnaast geven ze ook voorlichting aan leerlingen van het ROC Mondriaan, zij ze aanwezig bij de uitdeelpunten van de Voedselbank en komen ze in bibliotheken. Het doel van het team is om bekendheid van de financiële ondersteuning vanuit de gemeente te vergroten – onder inwoners, maar óók onder medewerkers van de gemeente. Er worden er informatieve lunches georganiseerd voor ambtenaren, waarin zij worden geïnformeerd over de rol van het promotieteam en regelingen.