RIS323792 Bijlage 3 Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen 2025-2026

Totaal 115 activiteiten (Januari t/m september) De activiteiten hebben vooral plaatsgevonden in de stadsdelen; Escamp, Centrum, Loosduinen en Laak. Bestandsvergelijkingen Om inwoners proactief te benaderen zijn er ook dit jaar bestandsvergelijkingen uitgevoerd. Ruim 5.000 inwoners, die eerder energietoeslag kregen, hebben eind mei een brief of een vouwkaart ontvangen, met de boodschap dat zij mogelijk in aanmerking komen voor de Ooievaarspas. Om de effectiviteit van verschillende communicatiemiddelen te onderzoeken, hebben we onderscheid gemaakt tussen AOW- en niet-AOW-gerechtigden. Een deel van de doelgroep ontving een brief, terwijl een an-

38

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

der deel een vouwkaart kreeg. Jongeren zijn niet apart aangeschreven vanwege de beperkte omvang van deze groep. Na 2 weken is een herinneringsbrief verstuurd naar inwoners van wie er nog geen aanvraag was ontvangen. Tenslotte is er een belonderzoek uitgevoerd onder inwoners die geen aanvraag hebben ingediend om beter inzicht te krijgen in de redenen, waarom mensen niet reageren op de oproep om een Ooievaarspas aan te vragen.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

Klantreizen- en onderzoek Om inzicht te verkrijgen in de knelpunten die inwoners ervaren bij aanvragen van regelingen, zijn klantreizen en diverse onderzoeken afgelopen jaar uitgevoerd. Hierbij is gebruik gemaakt van data uit klanttevredenheidonderzoek, ervaringen en data van andere gemeenten, en signalen uit klachten- en bezwaarprocedures. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd en gebruikerstests uitgevoerd met zowel inwoners als medewerkers. Uit deze analyse blijkt dat inwoners moeite hebben met het vinen en aanvragen van regelingen, voornamelijk door onduidelijke informatievoorzieningen en complexe aanvraagformulieren. Deze belemmeringen zijn extra groot voor mensen met beperkte taalvaardigheden of digitale vaardigheden, wat leidt tot onvolledige of foutieve aanvragen.

Op basis van de uitkomsten gaan we evalueren of deze aanpak de meeste efficiënte en effectieve manier is om inwoners te bereiken die nu nog geen gebruik maken van de regelingen. - Totale respons: 6% - De brief heeft bij niet AOW huishoudens een aanzienlijk een hoger bereik (8%) dan de vouwkaart (4%) - Bij de AOW doelgroep is er nauwelijks verschil tussen de brief en vouwkaart. (5,5% bereik) - Uitkomsten belonderzoek: - Bereik: 74% ontving de brief/ vouwkaart. Slecths 47% leest deze. - Begrip: Informatie meestal duidelijk, maar taalbarriers blijven een proleem. - Aanvraag: Veel mensen overwegen aanvraag, maar twijfel overheerst; praktische bezwaren en onbekendheid spelen een rol. - Ondersteuning: Behoefte aan hulp, meertalige communicatie en digitale tools - Verbeterepunten: Meer afstemming, heldere uitleg over voordelen, en aan aandacht voor laaggeletterdheid - Tevredenheid: Telefonisch contact werd gewaardeerd als persoonlijk en behulpzaam.

Verbeteringen die worden doorgevoerd, omvatten onder andere het optimaliseren van webpagina’s, zodat informatie over regelingen beter vindbaar en begrijpelijk is, en formulieren eenvoudiger te gebruiken zijn met de smartphone als uitgangspunt. Ook wordt direct inzichtelijk gemaakt waar inwoners terecht kunnen voor ondersteuning bij vragen of twijfels. Op dit moment zitten we in de testfase van een demo met de eerste verbeteringen in het aanvraagproces.

Samenwerkingspartners Samenwerking is essentieel om meer inwoners te kunnen bereiken en dit kan alleen door samen te werken met wijkpartners, vrijwilligers die actief zijn in de haarvaten van de wijken en doelgroepen, zoals jongeren migranten en met collega’s van gemeente Den Haag. Uit klantreis onderzoek onder inwoners blijkt dat inwoners veelal een beroep doen op ondersteuning, om die reden hebben we ook een (klein) onderzoek onder partners uitgevoerd. Op basis van de gesprekken met vrijwilligers en professionals die inwoners met geldzorgen helpen zijn 5 kernbevindingen geformuleerd, die richting geven aan het verbeteren van de gemeentelijke ondersteuning.

Eenvoudiger Aanmelden In het kader van de ambitie om het armoedebeleid te verbeteren, wordt er binnen het programma actief ingezet op het vereenvoudigen van de dienstverlening met als doel de toegang tot ondersteuning bij geldzorgen en geldproblemen verbeteren en het gebruik ervan toegankelijker maken. Waar vorig jaar de nadruk lag op het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van dienstverlening in de wijk, richt de aandacht zich nu op het optimaliseren van het digitale aanmeldproces om zo de bereikbaarheid en gebruikersvriendelijkheid van de dienstverlening verder te verbeteren.

1. Vertrouwen als fundement: Inwoners zoeken pas hulp bij stress of financiële problemen. Een warme overdracht – een persoonlijke verwijzing – verlaagt de drempel en vergroot het vertrouwen in hulpverlening. 2. Zichtbaarheid en bereikbaarheid van de gemeente: Er is behoefte aan één vast aanspreekpunt per wijk. Fysieke aanwezigheid op vertrouwde locaties zoals buurthuizen,

39

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

gezondheidscentra. Dit versterkt de toegankelijkheid van gemeentelijke diensten. Met Helpdesk Geldzaken zitten we met vaste gezichten op toegankelijke locaties, maar mogelijk moeten we daar onder hulpverlenders meer bekendheid aangeven.

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

<<< vorige casus

3. Toegankelijke informatievoorziening: Er is behoefte om visuele meertalige communicatie via bijvoorbeeld filmpjes, maar ook informatiepakket die via Whatsapp is te delen met inwoners. Maar ook een nieuwsbrief en gerichte trainingen op locatie. Inmiddels zijn er in 3 talen informatieve video’s gemaakt over de Ooievaarsregelingen op initiatief en in samenwerking met sleutelpersonen in de Pools, Turkse en Arabische gemeenschap. Verder is er inmiddels een partnerpagina online en wordt er gewerkt aan een Nieuwsbrief.

FINANCIËN

volgende casus >>>

Meneer Koelman heeft op 1 september 2023 een energiecontract voor 2 jaar bij Eneco afgesloten. Zijn maandtermijn (voorschotbedrag) is € 200 per maand. Door inkomensdaling lukte het hem de afgelopen paar maanden niet om te betalen. Eneco dreigt met afsluiting. Hij denkt niet dat hij, naast de betaling van het hoge voorschotbedrag, financiële ruimte heeft om een betalingsregeling te treffen en vraagt via de Helpdesk Geldzaken om hem te helpen om over te stappen naar een andere energieleverancier waar hij misschien een lager voorschotbedrag hoeft te betalen.

4. Heldere rolverdeling onder hulpverleners: Er is behoefte aan overzicht om snel te kunnen doorverwijzen (signaleren), vertrouwen opbouwen, behoefte aan eenvoudige ondersteunende tools (in hun kracht zetten), samen aanvragen doen (uit handen nemen), vrijwilligers ondersteunen, behoefte aan netwerk en regie vanuit de gemeente. (Coördineren).

Door het advies van de Helpdesk Geldzaken zijn mogelijke opties met meneer besproken en consequenties, zoals een mogelijke boete of kosten voor heraansluiting van de netbeheerder, inzichtelijk geworden.

5.Leren van best practices: Er is behoefte vanuit de hulpverleners om met specialisten van de gemeente te kunnen overleggen bij vragen of knelpunten, zo kunnen hulpverleners bij het Sociaal Fonds sparren met een vaste contactpersoon. De lokale betrokkenheid van consulent Helpdesk Geldzaken en hun betrokkenheid in de wijk wordt als positief ervaren. Ook het initiatief van Welzijn op recept wordt als goed voorbeeld genoemd, waar op een goede manier mensen worden verwezen naar een tussenpersonen die helpt waar je recht op hebt.

Uiteindelijk is meneer overgestapt en heeft nu een lagere energierekening.

De uitkomsten van het onderzoek bevestigen dat de ingezette verbeteringen aansluiten bij de behoeften van partners. Tegelijkertijd is er ruimte voor verdere verbetering, met name in de informatievoorziening via bijvoorbeeld WhatsApp, meer overzicht en korte lijnen tussen hulpverleners en gemeentelijke professionals.

Casus 5

In het eerste half jaar van 2025 zijn er al ruim 5.000 gesprekken gevoerd in het kader van geldzorgen en geldproblemen.

Casus 40

is gebruik gemaakt van fictieve namen

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

FINANCIËN

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

FINANCIËN

Doorkijk Voor het ondersteunen van inwoners via het minimabeleid is de komende jaren structureel een bedrag van ca. € 60,4 mln. beschikbaar. Een groot deel van de armoedebestrijding en ondersteuning van inwoners wordt gerealiseerd via de volgende regelingen: bijzondere bijstand (€ 20,6 mln.) om onvoorziene kosten te dekken die inwoners niet uit inkomen kunnen betalen, de individuele inkomenstoeslag (€ 8 mln.) waarmee inwoners die langdurig van een laag inkomen leven extra steun ontvangen, de Haagse zorgverzekering (€ 7,5 mln.) die inwoners toegang biedt tot een goede zorgverzekering, de Ooievaarspas (€ 6,2 mln.) die inwoners de mogelijkheid biedt om deel te nemen aan sportieve en culturele activiteiten. Daarnaast wordt € 10 mln. verstrekt in de vorm van subsidies aan maatschappelijke organisaties die inwoners ondersteunen op het gebied van kinderarmoede en voedsel- en noodhulp en € 8,1 mln. via overige regelingen zoals de Kinderopvang, individuele studietoeslag, regeling voor chronisch zieken en gehandicapten en gratis OV voor AOW-gerechtigden met een Ooievaarspas. Bovenstaande bedragen zijn inclusief de apparaatslasten. Tot slot is in 2025 het Talentenfonds van start gegaan waarvoor in 2025 en 2026 totaal € 2,5 mln. budget beschikbaar is.

Wat hebben we bereikt? De gemeente zet zich in om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen en armoede in de stad tegen te gaan. Bij de start van deze raadsperiode heeft het college de ambitie uitgesproken om het bereik van de Ooievaarsregelingen te vergroten naar 85%. Om dit mogelijk te maken is hier met het Haags akkoord extra geld voor uitgetrokken. Er is in 2024 structureel € 0,7 mln. toegekend om de Ooievaarspas uit te breiden en € 0,6 mln. om de dierenartsenregeling binnen de Ooievaarspas aan te bieden. De acties die zijn ingezet om het bereik te vergroten laten zien dat meer minimahuishoudens gebruik zijn gaan maken van het voorzieningenaanbod. In de afgelopen jaren zijn het aantal aanvragen, het aantal verstrekkingen en het gemiddeld verstrekte bedrag per huishouden toegenomen. Wat hebben we gedaan? Er zijn de afgelopen jaren flinke stappen gezet om het bereik te vergroten door criteria te verruimen, de vergoedingen te verhogen en beleidsregels aan te passen. Zo is bijvoorbeeld de maximale vergoeding van de Ooievaarspas verhoogd van €330 naar €450 en is de inkomensgrens van de Ooievaarspas verruimd van 130% naar 150% van het wettelijk sociaal minimum.

Verder zijn er incidentele kosten gemaakt voor het doorvoeren van digitale verbeteringen om zo de dienstverlening gebruiksvriendelijker en beter toegankelijk te maken en om de bekendheid van de regelingen te vergroten, onder andere via communicatiecampagnes en samenwerkingen met maatschappelijke partners.

Minimabeleid - Begroting

Wat heeft het gekost? In de periode van 2022 tot en met 2025 zijn de lasten voor de Ooievaarsregelingen gestegen met € 3,6 mln. De grootste stijgingen zijn zichtbaar bij de bijzondere bijstand, Ooievaarspas en kinderopvang. De groei voor het aantal aanvragen en verstrekkingen kon de afgelopen jaren grotendeels opgevangen worden binnen de bestaande begrotingskaders. Dit was mogelijk dankzij meevallers in de vorm van extra rijksmiddelen en incidentele middelen vanuit het college. De verwachting is dat deze incidentele middelen afnemen of beëindigd worden. De structurele lasten zijn toegenomen, terwijl de incidentele dekking afneemt. Daarmee zal de komende jaren meer druk ontstaan op de begroting van het minimabeleid.

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

63.339

71.862

66.914

60.432

60.402

60.581

Baten 

2.961

11.325

7.290

2.390

2.390

2.390

Saldo

60.378

60.573

59.624

58.042

58.012

58.191

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves (x €1.000)

Voor het ondersteunen van inwoners via het schuldenbeleid is voor de komende jaren structureel een bedrag van ca. € 30 mln. beschikbaar. Van dit budget worden de inwoners ondersteund met financiële hulpverlening (bewindvoering en sociale kredietverlening), Schuldhulpverlening (Preventieve & Curatieve hulpverlening), de GKB en het Pandhuis (hypotheken, leningen en verpandingen) en Advies & Informatie (Helpdesk Geldzaken en sociale raadslieden). De meeste apparaatslasten voor deze sub activiteiten zijn in 2025 opgenomen binnen financiële hulpverlening € 8

42

VOORWOORD INLEIDING ONDERZOEKEN

BESTAANSZEKERHEID MAATWERK PERSPECTIEF SAMEN MET DE STAD

mln., schuldhulpverlening € 16 mln. en bij Advies & Informatie € 14 mln.

Schuldenbeeld - Begroting 2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

44.913

54.747

39.173

34.754

34.497

34.482

Baten 

16.854

22.817

5.924

5.682

5.685

5.682

Saldo

28.059

31.930

33.249

29.072

28.812

28.800

FINANCIËN

nodig zijn. Een alternatieve doelstelling zou kunnen zijn om het bereik weer af te bouwen naar 80%. Het is aan een nieuw college om vanaf 2027 te kijken welke middelen beschikbaar zijn en een keuze te maken hoe de lasten zich daartoe verhouden.

Vanaf 2027 is het budget voor schuldenbeleid verlaagd, voornamelijk door het wegvallen van een aantal incidentele rijksmiddelen. Het grootste deel betreft hierbij de POK middelen (Parlementaire Onderzoekscommissie Kinderopvangtoeslagenaffaire) welke in 2025 en 2026 wordt gebruikt voor de intensivering van de Sociale Raadslieden en de Helpdesk Geldzaken.

2024

DIENSTVERLENING & COMMUNICATIE

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves (x €1.000)

Risico’s en financiële continuïteit Het is positief dat door beleidsintensiveringen en het inzetten op het vergroten van het bereik meer inwoners gebruik zijn gaan maken van het voorzieningenaanbod. Dit sluit goed aan bij de collegedoelstelling om meer inwoners te ondersteunen die daar recht op hebben. Tegelijkertijd geldt dat deze intensiveringen hebben geleid tot een stijging van de structurele lasten. De stijgingen kunnen voor de jaren 2025 en 2026 binnen programma 7 opgevangen worden. Door het wegvallen van incidentele middelen ontstaat er in de begroting van het minimabeleid in de jaren na 2026 een risico op een structureel tekort van ca. € 3 mln., waardoor de beoogde resultaten na 2026 niet gedekt zijn. Het risico van € 3 mln. is gebaseerd op het huidige gebruik en voortzetting van het vergroten van het bereik kan ertoe leiden dat de structurele lasten in de toekomst verder toenemen. Voor een realistische en houdbare begroting is het van belang om hiermee rekening te houden en vraagt dit om een financiële actie om te zorgen dat het voorzieningenpeil gehandhaafd kan blijven, zonder dat er in de komende jaren bezuinigingen

43