RIS323650 Notulen van de raad van 20251009

Dat gaat ook over alle vraagstukken 66

die bijvoorbeeld in een vorige periode door voorgangers zijn onderzocht om het sekswerk te verplaatsen naar de Sporendriehoek. Daar hebben ze, geloof ik, drieënhalf jaar over gedaan. Het is dus echt onmogelijk om al deze vragen te beantwoorden binnen de periode die dit dictum vraagt. Wat ik wel kan doen, en dan interpreteer ik ook een beetje dit dictum, is het volgende. We hebben destijds ook een advies van Pels Rijcken gehad over de kosten en baten van de afbouw van het raamsekswerk. We kunnen aan Pels Rijcken gaan vragen om dit te updaten en voor uw raad op een rijtje zetten wat de mogelijkheden zijn en wat er nodig is om inderdaad die afbouw te realiseren. Daar kunnen we ook nog ingaan op de gewenste scenario's van afbouw, dus tien, twaalf of vijftien jaar. Dus dat kunnen we doen. Maar inzicht geven in de financiële en organisatorische consequenties van de voorgestelde scenario's vraagt echt een groot financieel onderzoek. En ook 'voorstellen voor herontwikkeling van de panden naar functies passend bij het woonkarakter van de wijk' vraagt echt een heel vergaand en groot onderzoek. Dat is niet haalbaar binnen de gestelde tijd. Maar als de indiener akkoord kan gaan met een update van het advies, zodat we daarmee een volgende onderhandeling of een nieuw beoogde coalitie in kunnen gaan, dan kunnen we hiermee aan de slag.

Maar als het hierbij moet blijven, dan moet ik de motie helaas appreciëren als onhaalbaar. Kavish Partiman (CDA). De bedoeling van mijn motie was ook niet om te zeggen dat we nu een onderzoek moeten hebben dat heel specifiek alles uitwerkt, want ik snap ook wel dat je dat binnen een halfjaar niet voor elkaar kan krijgen. Maar waarom ik specifiek op een aantal van die punten ben gaan zitten, is omdat ik wil dat er wel werk van wordt gemaakt en denkrichtingen worden geformuleerd, ook voor het herbestemmen van die panden. Bijvoorbeeld om te gaan kijken waar we naartoe kunnen gaan, zodat er wel echt iets ligt waarmee een volgende coalitie al dan niet verder kan gaan. Mijn fractie heeft er wel behoefte aan dat dit er op een of andere manier in gezet wordt, dat het niet alleen maar een update wordt van een juridisch advies van Pels Rijcken. Wethouder Vavier (GroenLinks). Het is niet zomaar een juridisch advies. Het is een advies over de uitfasering van het raamsekswerk. Het was dus wel degelijk een wat groter advies. Dat gaat dan over de kosten die gepaard gaan met de uitfasering van de raamsekswerkstraten. Dat kunnen we updaten. Maar herontwikkelingsplannen, dat gaat echt te ver. Kavish Partiman (CDA). Wellicht begrijpen de wethouder en ik elkaar niet goed. Ik vraag niet om een concreet plan.

Ik vraag niet de Sporendriehoek terug, want ik snap ook wel dat het jaren duurt voordat je daar tot een echt plan kan komen. Ik weet wel ongeveer hoe projectontwikkeling een beetje in elkaar steekt. Maar het gaat hier om een denkrichting. Wat zijn de mogelijkheden op het moment dat we dat gaan doen? Want het gaat een x-bedrag kosten. Blijkbaar heeft Pels Rijcken dat in het verleden uitgewerkt. Dat zou ge-update kunnen worden. En daarna ook wel: wat willen we dan ermee gaan doen? Zodat je ook kan zeggen: als dit het ons kost, betekent het ook dat het ons dat kan opleveren als we een bepaalde kant opgaan. Dat is precies waar ik naar op zoek ben, naar dat perspectief, die stip op de horizon die we kunnen zetten, zodat er keuzes gemaakt kunnen worden op een bepaald moment. Wethouder Vavier (GroenLinks). Ik begrijp heel goed dat het CDA daarnaar op zoek is en graag dat perspectief zou willen hebben. Maar als ik letterlijk voorlees wat één puntje van het dictum aan ons vraagt, 'voorstellen worden gedaan voor herontwikkeling van de panden naar functies passend bij het woonkarakter van de wijk': dat is feitelijk een gebiedsagenda.

En ook het punt 'inzicht wordt gegeven in de financiële en organisatorische consequenties van de voorgestelde scenario's, zodat een volgend college op basis daarvan een afgewogen voorstel kan doen bij de uitwerking van de nieuwe meerjarenbegroting' vraagt een hele financiële analyse. Er is bij de beoogde verhuizing naar de Sporendriehoek echt wel heel lang over gedaan om dat überhaupt op een rij te krijgen. Toen is dus dat advies van Pels Rijcken over de kosten van de uitfasering gekomen. Dus er ligt wel een goede basis. Als de heer Partiman ermee akkoord zou kunnen gaan dat we dat updaten, is dat iets wat we in ieder geval wel kunnen leveren. De voorzitter. Meneer Partiman, voor de laatste maal.

67

Kavish Partiman (CDA). Met dat ge-update advies van Pels Rijcken kunnen we echt wel goed leven. Maar tegelijkertijd zijn er ook in het traject richting de Sporendriehoek verschillende momenten geweest waarop keuzes zijn gemaakt en informatie is gegeven. Ik zeg niet dat we dat traject opnieuw moeten doen, want dat plan heeft het niet gehaald. Maar we moeten wel kijken wat we kunnen doen aan in elk geval de Doubletstraat en wellicht ook aan de Geleenstraat om dit weer haalbaar te maken, en welke mogelijkheden er zijn. Als dat erbij kan - en niet helemaal dichtgetimmerd, uitgewerkt, ik snap dat dat niet kan - en we in ieder geval een denkrichting op kunnen gaan en er wat keuzes op tafel komen te liggen op het moment dat deze motie wordt afgedaan, dan kan ik ermee leven. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat is alleen al niet mogelijk omdat de tijd ons ontbreekt om daar een goed participatietraject op te zetten. Want dit soort scenario's ontwikkelen doe je niet alleen vanachter je bureau. Daar wil je ook de omgeving, de exploitanten en de sekswerkers bij betrekken. Dus wat wij kunnen doen, is een update vragen wat van wij hebben. Maar nieuwe scenario's gaan ontwikkelen en aan de raad aanbieden, kunnen we alleen maar doen in overleg met de omgeving en zeker in overleg met de exploitanten. Lesley Arp (SP).

Even omwille van de transparantie: mijn fractie overweegt niet om deze motie te steunen. Maar ik ben wel een beetje verbaasd door deze interpretatie. Want het college zegt eigenlijk: als we het interpreteren als een juridisch advies over een ruimtelijke ontwikkeling, dan kunnen we ermee uit de voeten. Maar dit is toch echt een heel eenzijdige motie? Bijvoorbeeld de impact op de onvergunde branche wordt niet genoemd in de motie. Als je dat soort dingen niet meeneemt, dan kan je toch niet als toekomstige coalitie een goede afweging maken met sec een juridisch advies van Pels Rijcken? Wethouder Vavier (GroenLinks). Daarom zeg ik ook dat het dictum zoals dat nu voorligt, onhaalbaar is. Lesley Arp (SP). Maar ik hoorde wel het college zeggen: als we het zo kunnen interpreteren, dan. Ik vind het een heel eenzijdige motie, los van het feit dat mijn fractie niet van plan was die te steunen. Maar bijvoorbeeld de impact op de onvergunde branche mis ik echt in deze motie. Als het college toch een beetje halfslachtig zegt dat het de motie misschien op een bepaalde manier kan omarmen, wat krijgt die potentieel nieuwe coalitie dan? Wethouder Vavier (GroenLinks). Het was een poging van het college om mee te denken met de indiener van de motie om te kijken wat voor perspectief je zou kunnen bieden op het uitfaseren.

Maar het is een totaal terechte opmerking van mevrouw Arp dat er natuurlijk veel meer achter weg komt dan alleen een kosten-batenanalyse. Het gaat ook heel erg over de impact op sekswerkers en de impact juist ook op het onvergunde sekswerk, zeker. De voorzitter. Gaat u verder. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dus in deze vorm moet het college de motie helaas ontraden, maar we kunnen wel vragen om een update van dat advies. Daar zullen dan zeker ook bemerkingen bij komen zoals mevrouw Arp ook voorstelt. Ik ben bij motie J.6 over het betrekken van de omgeving bij de evaluatie van de sekswerkpilots. Hier hebben we het zojuist ook in de beantwoording van de vragen over gehad. Ik zal in de brief over de pilots ook ingaan op hoe wij de bewonersorganisaties kunnen betrekken bij deze pilots. Het dictum vraagt een participatietraject op te zetten. Dat vind ik wel wat ver gaan. Dus als we daar 'in gesprek gaan met de bewonersorganisaties' van mogen maken over op welke manier zij kunnen worden betrokken bij de uitvoering en evaluatie van de pilots, dan kan ik ermee uit de voeten. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Wat ik belangrijk vind is niet dat woord, maar dat het voor zowel de bewoners en bewonersorganisaties als de raad duidelijk is wat er gaat gebeuren. Een duidelijk proces, transparant proces, dat iedereen kan volgen.

68

Wethouder Vavier (GroenLinks). Ja, dat kan het college leveren. Dan motie J.7, die vraagt om een onderzoek naar een uitsterfbeleid voor de Doubletstraat; dus om de scenario's voor een uitsterfbeleid te onderzoeken, met juridische instrumenten, kosten, baten en randvoorwaarden voor succes die daarbij dan in kaart worden gebracht. Daar komt dan dus ook bij de consequenties voor de onvergunde sector of de consequenties voor exploitanten en sekswerkers. Wij kunnen deze motie aan de raad laten. April is wel haalbaar, maar we moeten even kijken hoever we komen daarmee. Want ook dit is weer een korte periode waarbinnen we best wel veel werk moeten verzetten, of moeten laten verzetten. Dus we gaan kijken hoever we komen en zullen uw raad gedurende die periode informeren over de voortgang en de stand van zaken. Isabel Bos (GroenLinks). Mijn fractie is zoals gezegd geen voorstander van uitsterfbeleid. We zijn natuurlijk juist bezig met die pilots om te kijken naar alternatieven en wat daarmee een pad zou kunnen zijn om te bewandelen naar het omzetten van raamsekswerkplekken. Ik zie ook dat de uitkomsten van deze motie straks de uitkomsten van de pilots kunnen gaan kruisen. Ik zou het zo zonde vinden als dan uit de pilots blijkt: als we dit verder om gaan zetten naar dit type sekswerk, dan zou het kunnen.

Dat zou toch een van de randvoorwaarden moeten zijn die uit deze motie naar voren komt? Dus hoe voorkomen we dat die zaken elkaar te veel kruisen en dat we vervolgens te weinig kunnen doen met de uitkomsten van de pilots? Wethouder Vavier (GroenLinks). Bij het uitwerken van deze scenario's betrekken we natuurlijk zeker ook die pilots, betrekken we zeker ook wat de mogelijkheden zijn binnen die pilots en betrekken we ook wat mogelijke alternatieven zijn voor raamsekswerk. Dus dat maakt zeker onderdeel uit van dit scenario. Ik denk ook wel dat het echt ook goed is dat uw raad een compleet plaatje dan heeft van waar we op terechtkomen met de pilots en wat dan de mogelijkheden daarna zijn. Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat dit ook het doel is van de indiener van deze motie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat klopt inderdaad wel in grote lijnen. De wethouder zei net dat ze niet wist of april haalbaar is. Waar mijn fractie erg aan hecht is dat we een eerste beeld hebben in april. Ik kan me voorstellen dat er nog restvragen zijn en pm's, maar dat we wel in april iets hebben. Wethouder Vavier (GroenLinks). Zeker, want het is heel belangrijk. Het college vindt het net zo belangrijk als de indiener van de motie dat we echt even een goed overzicht geven, ook als overdrachtsdossier, aan nieuwe onderhandelaars. Dat waren de moties die ik apprecieer, voorzitter. De heer Van Zanen.

Voorzitter. Het antwoord op de vraag van mevrouw Bos: in welk artikel van het omgevingsplan staat het? Ik heb dat aangereikt gekregen. Dat staat in artikel 1.7. Daarin staat dat sommige beroepen aan huis zijn toegestaan onder omstandigheden, behalve prostitutie. In artikel 29 staat dat voor een seksbedrijf de locatie daar specifiek voor moet zijn aangewezen. Isabel Bos (GroenLinks). Ik vraag misschien een beetje om een spoiler van de appreciatie van mevrouw Mostert die straks nog komt, maar er staat natuurlijk ook bij dat we als gemeente zelf kunnen kiezen hoe we het in het omgevingsplan opnemen. Dus klopt het dat er inderdaad de ruimte is om dit uit het omgevingsplan te schrappen? De heer Van Zanen. Ik denk dat dit technisch wel kan. Dat zegt nog niks over mijn appreciatie van de motie. Want dan zou ik er nog steeds tegen zijn, maar dan om een heel andere reden. Dat is dan aan de wethouder Stedelijke ontwikkeling, maar dat snapt u. Dat is meteen ook een brug naar de eerste motie die ik moet appreciëren, motie J.5 van D66, ingediend door mevrouw Mostert: Stel niet langer uit, start een pilot thuissekswerk. Ik heb net aangegeven dat dit op dit moment technisch niet mogelijk is, gelet op hetgeen staat in het omgevingsplan.

Maar los daarvan, als je dit al zou willen, vind ik het op dit moment bij het ontbreken van een grondslag om de gegevens te verwerken, eigenlijk gewoon onverantwoord. Je zou het omgevingsplan kunnen wijzigen. Het zou zomaar kunnen zijn dat de wet- en regelgeving wijzigt, tenzij de motie van de HSP wordt aangenomen, zodat ik een grondslag heb om gegevens te verwerken 69

en dus de veiligheid ter plekke goed kan laten zijn. Dat zou kunnen. Dan zou je er misschien anders over kunnen denken. In de huidige situatie moet ik de motie echt met klem ontraden. Ten slotte zou ik ook nadrukkelijk willen kijken naar hoe het nou gaat in andere gemeenten, bijvoorbeeld in Utrecht. Ik zou me dus kunnen voorstellen dat u de motie nu aanhoudt. Maar als u de motie nu indient, moet ik die echt ontraden. De voorzitter. De motie is in ieder geval ingediend, maar u bedoelt, denk ik, als mevrouw Mostert haar in stemming brengt. Marije Mostert (D66). Kan de burgemeester dan een tipje oplichten van hoe het nu in Utrecht gaat? Want zij kiezen voor die pilot. Hoe hebben zij de veiligheid met deze pilot verbeterd zien worden? Heeft de burgemeester daar iets over gehoord? De heer Van Zanen. Het college heeft in de brief over de afdoening van de motie aangegeven dat het in Utrecht zo is dat er geen signalen zijn van. Onze mensen van het HEIT bezweren mij en mijn medewerkers: let op, wij hebben andere ervaringen. Daar ga ik op af. Daar werk ik mee. Dus ik heb echt die grondslag nodig, anders kan ik niks. Ik zou het onverantwoord vinden. Maar we blijven er wel over nadenken. Ik hoop dat die grondslag er komt. Dat is niet een totale registratie, zeg ik alvast richting de HSP. Maar ik heb wel iets meer nodig dan nu. Ik zou het nu zeer onverantwoord vinden.

Dus op dit moment, als u de motie nu in stemming brengt, ontraad ik haar. En ik volg de situatie in Utrecht. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Kan de burgemeester nog iets duidelijker zijn? Want je kan de motie nu wel aanhouden, maar wanneer kan die dan wel ingediend worden? De heer Van Zanen. Als ik bijvoorbeeld een grondslag heb, waardoor ik toezicht kan houden, waardoor ik kan reguleren, waardoor ik kan garanderen dat er bijvoorbeeld een noodknop is. Weet u, dat soort dingen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ja, dat begrijp ik, maar wat is de verwachting van de burgemeester? Wanneer is die grondslag er? De heer Van Zanen. Ik hoop dat onze lobby vanuit de G4 zal werken. We hebben nu net weer een nieuwe minister. Die heb ik eergister nog gesproken. Hij was hier op het stadhuis. Hij is voornemens, maar ik weet niet hoeveel tijd hij nog heeft, om dat wetgevingstraject te doen. Maar hij kon mij niet garanderen dat het morgen klaar is. De voorzitter. Mevrouw Verdonk, voor de derde maal. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik ken de burgemeester als een praktisch man. Dan is eigenlijk het advies: doe die motie maar niet, want we ontraden haar, en op een volgend moment, als er een volgende kans is, dien je opnieuw een motie in. De heer Van Zanen. Materieel komt het op hetzelfde neer, ja. Maar ik bedoel het goed. Marije Mostert (D66).

Ik was nog even aan het kauwen op wat de burgemeester zei. We weten ook dat Utrecht binnenkort met de evaluatie komt. Zou het college de raad naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek een briefje kunnen schrijven met de uitkomsten? De heer Van Zanen. Dat vind ik een heel redelijk verzoek. Dat gaan we dus doen. Want dat helpt ons ook weer. Dan de motie van de Partij voor de Dieren, J.9, Geef mannelijk en trans sekswerk een plek. Die moet ik ontraden. Via Spot46 is er contact met mannelijke en trans sekswerkers. De gemeente kan het creëren van werkplekken voor mannelijke en trans sekswerkers bij seksinrichtingen niet afdwingen. Dit moet vanuit de markt zelf komen. Het is wel zo dat wij als gemeente bij exploitanten al 70

aandacht hebben gevraagd voor werkplekken voor mannelijke en transgender sekswerkers, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse exploitantenbijeenkomst. Dat zal ik graag doen. Maar als u zegt 'realiseer ze': dat kan het college niet waarmaken. Dus ik ontraad de motie. Robin Smit (PvdD). In de commissie is hier natuurlijk een debat over geweest. Ik heb nooit de intentie gehad dat de gemeente werkplekken moet gaan realiseren, maar wel dat wij met de exploitanten en de sekswerkers zelf kijken of zij dit kunnen gaan doen. Want ik weet dat er initiatieven zijn, ik weet dat zij tegen vergunningsdingen aanlopen en ik weet dat er een dichte deur is op het stadhuis. Er zijn meer dan vierhonderd mannelijke sekswerkers actief. Die kunnen nergens op een vergunde plek sekswerk uitoefenen. Ik vind dat echt een schande. De heer Van Zanen. Voor de uitbreiding moet u niet bij mij wezen. U heeft het debat van vanmiddag gehoord. Ik ga over de vergunningen. Ik spreek met de exploitanten. Wij hebben er geen enkel bezwaar tegen. Maar wij kunnen het nu niet vergunnen. Het is aan de markt zelf. We vragen er aandacht voor. U schrijft in uw motie: wilt u ze realiseren? Die mogelijkheid zie ik niet op dit moment. Dus ik ontraad haar. De voorzitter. Ik wil de burgemeester erop wijzen dat hij de microfoon aan laat tijdens interrupties. Dan loopt de tijd ook door van het college. De heer Van Zanen.

O, dat is sneu voor de collega's en voor mezelf. De voorzitter. Ja, zeker voor de collega's. U kunt erop rekenen dat u commentaar krijgt! Isabel Bos (GroenLinks). Het is mooi om te horen dat de burgemeester aandacht heeft voor deze groep. Ik geef een aanmoediging om daar aandacht voor te blijven vragen, want dit is een groep die, zoals collega Smit al aangaf, onvergund werkt en echt wel met veiligheidsrisico's te maken heeft daardoor. Dus ik begrijp dat we zelf geen plekken kunnen creëren, maar ziet u de motie toch ook vooral als een aanmoediging om u ervoor te blijven inzetten dat die plekken er wel komen en dat daar dus ook voldoende zicht op zal zijn voor de gemeente. De heer Van Zanen. Dat staat niet in de motie. Als hij had gevraagd 'had u in de jaarlijkse gesprekken die worden gevoerd, daar aandacht voor blijven vragen?', dan had ik 'ja' gezegd. Isabel Bos (GroenLinks). Om toch naar een toezegging toe te werken, stel ik dan de vraag of de burgemeester daar aandacht voor wil blijven vragen. De heer Van Zanen. Ja, dat is het geval. Dan motie J.11 van de HSP over het stoppen met de lobby voor de wet- en regelgeving en de grondslag. We hebben daar in de commissie uitvoerig over gesproken. U snapt dat ik die motie ontraad. Het zou ook niet helpen in dit debatje net over de motie van mevrouw Mostert. Marije Mostert (D66). Ik heb even overlegd met de mede-indieners.

Ik houd motie J.5 aan. De voorzitter. Aangezien motie J.5 D66 is aangehouden, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We stemmen aan het einde van de vergadering over de ingediende moties. Ik wil de raad erop wijzen dat we de dinerschorsing rond half zeven willen doen. We kunnen dus nog heel eventjes door.

71

Aan de orde is: K.

Voorstel van het college inzake PUK park Bloemendaal (RIS322690).

De beraadslaging wordt geopend. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Bij de omgevingsvisie heb ik al genoemd dat we moeten zorgen voor woningbouw die past bij de wijk. Het CDA is blij met de maximale hoogte van vijf bouwlagen in het PUK. Met het PUK voldoen we ook aan de woningbouwafspraken die we met Parnassia hebben gemaakt, en aan afspraken hebben we ons te houden. Laat ik duidelijk zijn. Het CDA kan instemmen met PUK Bloemendaal, maar niet zonder kanttekening. Want tijdens gesprekken die het CDA heeft gevoerd met bewoners, Wijkberaad Vroondaal en de Commissie Loosduinen kwamen wederom de zorgen naar voren over de verkeersontsluiting en voorzieningen. Het verkeer staat bij wegwerkzaamheden nu al vast in het gebied. Aan de kant van Westland zijn ambities voor groei met extra woningen, bedrijvigheid bij Poeldijk en het ABC-terrein, en ook aan de Haagse kant wordt bijgebouwd. Deze groei vraagt om grensoverschrijdende oplossingen. Het CDA verzoekt ook vandaag weer het college om hierover het gesprek te blijven voeren met onze buren en te zorgen voor bereikbaarheidsoplossingen op lange termijn. In navolging van het CDA-amendement Altijd zicht op het voorzieningenniveau is er een uitgebreide toelichting gegeven op de benodigde voorzieningen, waarvoor dank.

Komende tijd moeten we deze voorzieningen gaan realiseren en financieren, zodat huidige en toekomstige bewoners fatsoenlijk gebruik kunnen maken van de zorg, huisarts en kinderopvang en naar een sport kunnen. Dank voor de toezegging tijdens de commissie om hierop terug te komen, ook bij de gebiedsvisie. We gaan ook weer in op de financiering bij de nieuwe IHP's. Ik heb ook begrepen dat inmiddels de gesprekken zijn gestart over de gebiedsvisie in Loosduinen. Het CDA zal nauwlettend erop toezien hoe hier naast voorzieningen ook de benodigde bereikbaarheidsoplossingen in kaart worden gebracht en uiteindelijk ook zicht wordt gegeven op de realisatie, ook voor de bouw van de benodigde 300 woningen in dit voorstel. We zullen hierop dan ook kritisch terugkomen wanneer we de gebiedsvisie in de raad bespreken. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. Park Bloemendaal is een levendig stuk natuur in Den Haag. Een landschap vol met vogels, vleermuizen en vlinders, en als landschap ook een schakel tussen duinen, bossen en de polder. Van dit groene park een bouwplaats maken is eeuwig zonde. Het plan lijkt mijn fractie juridisch onuitvoerbaar door de stikstofregels, voor de natuur een aanslag, en ook onwenselijk door gebrekkige ontsluiting en weinig voorzieningen.

De Partij voor de Dieren kiest liever voor behoud en het zorgzaam omgaan met de bestaande kwaliteiten, waaronder de 46 bomen en de ruim 3.500 vierkante meter bosplantsoen, waar de kettingzaag voor dreigt. Daarom zullen we het PUK niet steunen. Tegelijkertijd willen we constructief meedenken over alternatieven. Daarom dien ik de motie Park Bloemendaal als landgoed in. Deze verzoekt het college met de Parnassia Groep in overleg te treden om de mogelijkheden te verkennen voor aanwijzing van Park Bloemendaal als landgoed onder de Natuurschoonwet, in kaart te brengen welke financiële voordelen deze aanwijzing biedt voor beheer en onderhoud van het gebied, en daarbij ook te bekijken welke ondersteuning de gemeente kan bieden om deze aanwijzing desgewenst mogelijk te maken. Want zo'n landgoedstatus kan bijdragen aan duurzaam beheer en behoud van het park. Het levert financiële voordelen op voor de eigenaar en middelen die kunnen worden ingezet voor onderhoud van het park. Er is op deze plek al anderhalve eeuw onafgebroken zorg in een rustige omgeving. Er staan ook waardevolle historische gebouwen, zoals de kerk uit 1924 met een bijzondere geschiedenis die nog langer teruggaat. Of het bouwplan nu wel of niet doorgaat, het is in beide gevallen zinnig en inspirerend om deze mogelijkheden te onderzoeken.

72

Joren Noorlander (D66). Ik vraag me af wat de impact op de ontwikkeling is op het moment dat dit amendement wordt aangenomen. Betekent dit dan dat de ontwikkeling verder vooruitgeschoven wordt en dus Parnassia minder goed kan doorontwikkelen en daarmee ook misschien wel de zorg daar onder druk komt te staan? Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik heb geen amendement ingediend, maar een motie. De motie vraagt juist om in overleg met Parnassia te kijken naar de mogelijkheden. Je kan ook een deel van het terrein als landgoed bestemmen. Het kan juist ook in ieders belang zijn. In het PUK staat ook dat er nog afspraken moeten worden gemaakt over de kosten voor het beheer. Dit kan daar juist een hulp bij zijn. Maar het is aan de eigenaar, Parnassia, om dat besluit te nemen. In die zin heeft het dus geen directe invloed als Parnassia zou zeggen: dit willen we categorisch, absoluut nooit overwegen. Joren Noorlander (D66). Excuus, het was een motie natuurlijk. Dus u vraagt met deze motie eigenlijk aan Parnassia om die status aan te vragen, als ik het goed begrijp. Jan Willem van den Bos (PvdD). De motie vraagt aan de gemeente om daarover in gesprek te gaan. Een reden waarom mijn fractie dat verstandig lijkt is de volgende. Wij denken oprecht dat er vanwege de stikstofregels een heel groot risico is dat dit onuitvoerbaar is.

Ook in zo'n situatie kan het alleen maar helpen om alvast te gaan kijken op welke manier je wel goed zou omgaan hiermee. Dan kan dit een goed scenario zijn. Joren Noorlander (D66). Wat is de boodschap van de Partij voor de Dieren aan Parnassia als zij tegen dit voorstel stemmen en dus het zorgmodel van Parnassia onder druk staat? Wat zegt de Partij voor de Dieren tegen hen? Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik denk dus niet dat het zorgmodel van Parnassia hiermee onder druk staat. Wat ik tegen Parnassia zou zeggen is: u heeft hier een prachtige locatie naast een Natura 2000-gebied. Daar kan je op veel manieren heel blij mee zijn. Maar voor hen is het ook gewoon een compenserende factor dat lokaal, regionaal en landelijk het stikstofprobleem niet wordt opgelost. Dat zal de bottleneck zijn waardoor die realisatie voor hen hier heel moeilijk zal zijn, is de inschatting van mijn fractie. De voorzitter. Door de heer Van den Bos wordt de volgende motie (K.1 PvdD) ingediend: Motie K.1 PvdD Park Bloemendaal als landgoed De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake PUK park Bloemendaal (RIS322690).

Constaterende, dat: ▪ het college met het planuitwerkingskader Park Bloemendaal woningbouw mogelijk wil maken op het terrein van de Parnassia Groep; ▪ dit gebied grenst aan het Natura 2000-gebied Solleveld en deel uitmaakt van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur; ▪ het gebied een geschiedenis heeft als landgoed, en er nog vele kenmerken zichtbaar zijn van de historische opzet. Overwegende, dat: ▪ aanwijzing als landgoed onder de Natuurschoonwet bijdraagt aan duurzaam beheer en bescherming van landschap en cultuurhistorie; ▪ eigenaren van een Natuurschoonwet-landgoed fiscale voordelen kunnen verkrijgen, bijvoorbeeld voor onderhoud, waardoor beheer financieel eenvoudiger wordt.

73

Verzoekt het college: ▪ met de Parnassia Groep in overleg te treden om de mogelijkheden te verkennen voor aanwijzing van Park Bloemendaal als landgoed onder de Natuurschoonwet; ▪ in kaart te brengen welke financiële voordelen deze aanwijzing biedt voor beheer en onderhoud van het gebied; ▪ daarbij ook te bekijken welke ondersteuning de gemeente kan bieden om deze aanwijzing desgewenst mogelijk te maken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. We kunnen natuurlijk allemaal niet wachten tot het stikstofprobleem na 29 oktober wordt opgelost, maar tot die tijd zijn we er hard mee bezig en ook daarna zal het niet een-twee-drie klaar zijn. Park Bloemendaal, een mooi PUK, een mooi programma dat past in de eerdere afspraken die zijn gemaakt met Parnassia inzake de drie locaties, het verschil ook in woningbouw, en tot slot is de mix van wonen en zorg op één terrein natuurlijk ook iets wat wij kunnen toejuichen. Het is zeker een mooie omgeving. Daarom hoop ik ook op brede steun voor dit PUK. Alles wat mevrouw De Groot zei over goede voorzieningen, ook in die omgeving, is absoluut waar. In de gebiedsvisie Loosduinen zullen we daar ook zeker aandacht voor hebben, zeker na uw waarschuwende woorden die klonken, inclusief de mobiliteit.

Dan de motie zoals die net is ingediend door de heer Van den Bos, Park Bloemendaal als landgoed. Ik heb begrepen dat de heer Van den Bos in ieder geval hoopt dat het plan niet doorgaat, zodat we het dictum kunnen uitvoeren. Het college hoopt natuurlijk dat het wel doorgaat. Wij zien eerlijk gezegd er ook niet heel veel meerwaarde in om nu menskracht en geld te gaan besteden aan een onderzoek naar iets compleet anders dan wat wij hier nu voorstellen. Mocht het uiteindelijk zo zijn dat de stikstofcrisis in Nederland niet wordt opgelost en mocht dit plan daar vervolgens last van krijgen, dan zou je nog eens kunnen gaan denken of er andere zaken zijn die je kan onderzoeken. Maar dat initiatief ligt dan wel bij de eigenaar van de grond, te weten Parnassia. Dus mocht Parnassia het interessant vinden om deze weg te doorlopen, dan staat het hen vrij. Sterker nog, zij zijn ook degenen die zelf een aanvraag hiervoor moeten doen. Dan kunnen zij zich altijd melden. Maar deze motie gaat nog veel stappen te ver. Wij ontraden die dus ook. Onze mankracht op het stadhuis hebben wij echt op een andere wijze in te zetten. Jan Willem van den Bos (PvdD). Maar ook in het PUK staat dat die afspraken over de buitenruimte nog gemaakt moeten worden en ook de financiële afspraken daarbij.

Als zo'n route ook kan helpen bij het onderhoud en beheer, dan kan het juist toch ook een win-winsituatie zijn gemeente en Parnassia? Wethouder Van Asten (D66). Dat vermoeden wij niet met deze landgoedstatus. Wij denken dat we gewoon goede afspraken kunnen maken. Overigens staat wel vaker in een PUK dat dit soort afspraken nog gemaakt moeten worden. Wij blijven dus bij het ontraden van deze motie, maar natuurlijk hopen wij op uw warme instemming voor dit PUK. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. Aan de orde is: L. Voorstel van het college inzake Ontwerpverklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning herinrichting Koekamp nabij Boslaan 12 (RIS322802). 74

De beraadslaging wordt geopend. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. Het is vreemd dat bomen worden gekapt en dieren verstoord worden om informatie te geven over precies diezelfde natuur. Daarbij zou de horeca ondergeschikt moeten blijven aan het bezoekerscentrum. Toch blijkt uit de plannen dat de horecaruimte groter wordt dan bijvoorbeeld het informatiegedeelte. Er wordt ruimte gegeven voor feesten en partijen met een avondopenstelling van de horeca; het idee is twaalf keer per jaar. Dat verstoort de nodige rust voor de natuur. Daarom dien ik samen met collega Arp van de SP een amendement in, met ook veel dank aan de AVN, de Bomenstichting Den Haag, Vrienden van Den Haag, SOS Den Haag en de Vogelbescherming voor hun constructieve inbreng. Het amendement heet Voorschriften voor openingstijden en omvang horeca. Het besluit dictumpunt I als volgt te wijzigen: 'te verklaren in deze fase van de procedure geen bedenkingen te hebben tegen de aanvraag om omgevingsvergunning voor de activiteit "handelen in strijd met de regels ruimtelijke ordening" ten behoeve van het bouwen van een kantoor, werkplaats, opslag, horeca en informatiecentrum ter plaatse van het te slopen werkschuur Boslaan 12, het plaatsen van een hekwerk, het inrichten van het terrein, het plaatsen van een keermuur en het aanleggen van een voetgangersbrug, mits: a.

In de vergunningvoorschriften de openingstijden van de horeca zonder uitzonderingsmogelijkheid duren tot 17:00 uur van 1 november tot 1 april en tot 18:00 uur van 1 april tot 1 november. b. De omvang van de horecagelegenheid inclusief het terras zodanig wordt verkleind dat dit in oppervlak ondergeschikt is aan het informatiecentrum (hoofdfunctie).' Rutger de Ridder (VVD). Ik vroeg me af of meneer Van den Bos van de Partij voor de Dieren niet een heel klein beetje overdrijft als hij zegt dat er allerlei feesten en partijen op deze locatie plaats gaan vinden. Jan Willem van den Bos (PvdD). Dat denk ik juist niet. Het gaat om best een grote horecavoorziening. Daar kan je veel mensen in kwijt. Die avondopenstellingen zijn natuurlijk precies daarvoor bedoeld. Rutger de Ridder (VVD). De Partij voor de Dieren mag natuurlijk zeker haar mening hebben over deze locatie. Maar ik vind het een beetje ongepast om net te doen alsof we hier een of andere dancing gaan openen met nachtopenstelling en ik weet niet wat allemaal. Het is gewoon een locatie waar vergaderd kan worden en waar twaalf verlaatjes per jaar zijn. Dat valt echt wel mee. Jan Willem van den Bos (PvdD). Over de dancing hebben we het niet gehad. Dat voorstel ligt gelukkig niet voor. Er zijn ook vergaderzalen. Daar gaat het niet om.

Het gaat hier om een horecavoorziening met een best wel een serieuze horecakeuken, waar een ondernemer voor wordt gezocht. Op die twaalf avonden gaan ze natuurlijk wel ook gasten bedienen. Mijn fractie ziet het dus wel degelijk als een substantiële, grote horecalocatie die dan ook veel mensen gaat ontvangen. De voorzitter. Meneer De Ridder, voor de derde maal. Rutger de Ridder (VVD). Gelukkig wordt hier het verschil pijnlijk blootgelegd tussen de Partij voor de Dieren en de VVD als het gaat over hoe we als stad om moeten gaan met dit soort locaties. Hoe gaaf zou het zijn als iemand wil trouwen op zo'n fantastisch mooie plek en het zou kunnen? Stel dat dat kan, in de natuur, waar meneer Van den Bos zo trots op is? Dat laten ze dan zien op al die foto's. Dat is toch geweldig! Jan Willem van den Bos (PvdD). Het klopt volledig dat je dan het verschil ziet tussen de VVD en de Partij voor de Dieren. De Partij voor de Dieren komt op voor plekken waar nog rust is. Nu leven er ook veel diersoorten. Die vinden het voorstel van de heer De Ridder niet zo geweldig. Die kunnen namelijk daar dan niet nestelen en niet overleven. Dus daar zijn we het over eens. Voorzitter. Verder dien ik ook nog een motie in, ook omdat het college eerder in de beantwoording van schriftelijke vragen zelf aangaf dat er een BEA aan de raad zou worden voorgelegd. Die ontbreekt nu en dat is onzorgvuldig.

Via deze motie spreken we af dat er een Bomen 75

Effect Analyse komt voordat de terinzagelegging van start gaat. De motie heet Zorg voor beeldbepalende boom en correcte procedure. Deze verzoekt het college om de aanvraag omgevingsvergunning voor de Koekamp niet ter inzage te leggen voordat een actuele Bomen Effect Analyse is opgesteld, conform de Richtlijn BEA, om Staatsbosbeheer te verzoeken om in deze BEA te laten onderzoeken of één van de paden vanaf de werf richting het Malieveld achterwege kan worden gelaten, zodat de beeldbepalende hemelboom en de omliggende bosschages behouden blijven, en de raad te informeren over welke aanpassingen aan het ontwerp mogelijk zijn om bomenkap te voorkomen. De voorzitter. Door de heer Van den Bos, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt het volgende amendement (L.A PvdD) voorgesteld: Amendement L.A PvdD Voorschriften voor openingstijden en omvang horeca De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Ontwerpverklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning herinrichting Koekamp nabij Boslaan 12 (RIS322802).

Besluit om dictumpunt I als volgt te wijzigen: ▪ te verklaren in deze fase van de procedure geen bedenkingen te hebben tegen de aanvraag om omgevingsvergunning voor de activiteit ‘handelen in strijd met de regels ruimtelijke ordening’ ten behoeve van het bouwen van een kantoor, werkplaats, opslag, horeca en informatiecentrum ter plaatse van het te slopen werkschuur Boslaan 12, het plaatsen van een hekwerk, het inrichten van het terrein, het plaatsen van een keermuur en het aanleggen van een voetgangersbrug, mits: a. In de vergunningvoorschriften de openingstijden van de horeca zonder uitzonderingsmogelijkheid duren tot 17:00 uur van 1 november tot 1 april en tot 18:00 uur van 1 april tot 1 november. b. De omvang van de horecagelegenheid inclusief het terras zodanig wordt verkleind dat dit in oppervlak ondergeschikt is aan het informatiecentrum (hoofdfunctie); Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Van den Bos wordt de volgende motie (L.1 PvdD) ingediend: Motie L.1 PvdD Zorg voor beeldbepalende boom en correcte procedure De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Ontwerpverklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning herinrichting Koekamp nabij Boslaan 12 (RIS322802).

Constaterende, dat: ▪ op 15 november 2022 een aanvraag omgevingsvergunning voor de Koekamp is ingediend; ▪ het college in april 2023 in de beantwoording van schriftelijke vragen (RIS314471, antwoorden 1 en 5) expliciet heeft aangegeven dat de aanvraag “nog niet volledig en inhoudelijk te beoordelen” is omdat onder meer een Bomen Effect Analyse (BEA) ontbreekt, en dat de BEA in het kader van de specifieke verklaring van geen bedenkingen zal worden voorgelegd aan de raad. Overwegende, dat: ▪ de Koekamp deel uitmaakt van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur;

76

▪ ▪

▪ ▪

besluiten over bouw of verharding zonder actuele BEA (opgesteld conform de Richtlijn BEA) kunnen leiden tot onherstelbare schade aan of kap van bomen; een BEA bedoeld is om de boom, met waarden en functies die bij vertegenwoordigt, een evenwichtige plek te geven in planvoorbereiding en besluitvorming, waarbij door de 12 bouwstenen van de Richtlijn BEA te volgen inzicht ontstaat in welke bomen behouden kunnen blijven, hetzij door het verplanten van de bomen hetzij door planaanpassingen ; het onlangs toegestuurde ‘bomenrapport Boslaan 12’ hier niet aan voldoet, en het als gegeven beschouwd dat de 75 jaar oude beeldbepalende hemelboom gekapt moet worden; het maatschappelijk draagvlak en het vertrouwen in zorgvuldige besluitvorming gebaat zijn het nakomen van toezeggingen over de BEA.

Verzoekt het college: ▪ de aanvraag omgevingsvergunning voor de Koekamp niet ter inzage te leggen voordat een actuele Bomen Effect Analyse is opgesteld, conform de Richtlijn BEA; ▪ Staatsbosheer te verzoeken om in deze BEA te laten onderzoeken of één van de paden vanaf de werf richting het Malieveld achterwege kan worden gelaten, zodat de beeldbepalende hemelboom en de omliggende bosschages behouden blijven; ▪ de raad te informeren over welke aanpassingen aan het ontwerp mogelijk zijn om bomenkap te voorkomen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Mijn collega Benjamin Broekhuizen heeft in de commissie Ruimte het debat gevoerd. Ook namens hem doe ik hier de inbreng. De Haagse VVD is trots op het Haagse Bos en de Koekamp. Niet alleen is het een prachtige plek om even te wandelen, zo vlakbij de stad, het staat ook bol van de geschiedenis. Daarom hebben we ook ons ingezet met aandacht voor de Akte van Redemptie. Collega Dumoulin staat daarboven. Hij heeft daar aandacht voor gevraagd. We hebben ons ingezet voor het behoud van het Hertenkamp. Chris van der Helm heeft zich daar in het verleden voor ingezet. Het is belangrijk dat we zuinig zijn op het gebied.

Maar tegelijkertijd ziet de Haagse VVD hier ook een mooie kans om aan de slag te gaan met educatie over de natuur in het algemeen en het bos in het bijzonder. Denk aan schoolkinderen die les krijgen van de boswachter voor ze het bos ingaan. Maar denk ook aan de mogelijkheid om in deze unieke groene omgeving te vergaderen. De Haagse VVD kan het voorgelegde plan dan ook steunen, juist omdat de voorwaarden passend zijn. Alleen lichte horeca met openingstijden die aansluiten bij het informatiecentrum, met alleen op basis van uitzonderingen een paar keer per jaar langere openingstijden, dit alles ter ondersteuning van het bezoekerscentrum. Constant Martini (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik sta hier omdat collega Dubbelaar elders belangen van ons verdedigt. Het is eenvoudig voor ons. In de commissie is het breed en allemaal aan de orde geweest. We hebben hier ook een korte ontmoeting gehad tussen de verschillende belangen die er zijn. Dat maakt het mogelijk dat ik mede namens de heer Noorlander van D66 een korte motie mag indienen.

Het dictum daarvan luidt: verzoekt het college bij de beoordeling van de aanvraag voor een horecavergunning geen medewerking te verlenen aan een structurele avondopenstelling van de horeca op de Koekamp en alleen aan de hoofdfunctie gerelateerde horeca toe te staan, inclusief de maximaal twaalf maal per jaar aan te vragen uitzondering voor een bijeenkomst tot 23.00 uur. Ik denk dat we hiermee ook een mooie tussenweg tussen de verschillende belangen gevonden hebben. Rutger de Ridder (VVD). Op zich is dit een logische motie, maar dat is toch precies ook wat er in het voorstel staat? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Ik dacht dat door het zo duidelijk neer te zetten dat we het twaalf keer doen en dat het ingepast is in de structurele avondopenstelling, je net het accent wat meer 77

neerzet dan in het voorstel staat. Het is ook duidelijk de behoefte om hiermee eens te kijken of we de Partij van de Dieren en andere krachten hier in de raad zouden kunnen verenigen. Rutger de Ridder (VVD). Dus anders dan te doen gebruikelijk bent u heerlijk aan het verbinden vanavond? Constant Martini (Hart voor Den Haag). Echt waar, u heeft in die drieënhalf jaar mij nog niet leren kennen! De voorzitter. Door de heer Martini, daartoe gesteund door de heer Noorlander, wordt de volgende motie (L.2 HvDH) ingediend: Motie L.2 HvDH Koekamp is geen feestlocatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Ontwerpverklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning herinrichting Koekamp nabij Boslaan 12 (RIS322802). Constaterende dat: • Staatsbosbeheer een horecapunt wil inrichten op de Koekamp als onderdeel van de herinrichting; • bewoners zorgen hebben geuit over een mogelijke avondopenstelling van deze horeca. Overwegende dat: • op basis van de bij de aanvraag voor de omgevingsvergunning aangeleverde gegevens het beeld is dat de voorgestelde horeca-inrichting zowel eigenschappen heeft van lichte horeca (categorie 1) als van aan de hoofdfunctie gerelateerde horeca; • een lichte horecavergunning (categorie 1) volgens de regels een openstelling tot 23:00 uur 's avonds mogelijk maakt.

Van mening dat: • de horecafunctie in het bezoekerscentrum op de Koekamp een ondersteunende dagfunctie moet hebben en niet in de avond structureel geopend hoeft te zijn. Verzoekt het college: • bij de beoordeling van de aanvraag voor een horecavergunning geen medewerking te verlenen aan een structurele avondopenstelling van de horeca op de Koekamp en alleen aan de hoofdfunctie gerelateerde horeca toe te staan (inclusief de maximaal 12 maal per jaar aan te vragen uitzondering voor een bijeenkomst tot 23 uur). En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. We hebben hier een mooi debat over gehad in de commissie, waar inderdaad de verschillende belangen naar voren kwamen tussen absolute rust en het ontwikkelen van het centrum, zoals het eigenlijk al jarenlang toch met enige regelmaat deze raad ook heeft bereikt. Het college vindt het een mooi voorstel van Staatsbosbeheer om hier een informatiecentrum te openen, zodat dat gedeelte van de Koekamp ook een publieksfunctie gaat hebben. Het is belangrijk ook in de stad om meer mensen met de natuur in aanraking te brengen. Daar moeten de juiste verhoudingen in zitten en de ondersteunende horeca moet inderdaad ondersteunend zijn. De motie Koekamp is geen feestlocatie is ingediend. Onze insteek strookt met wat de motie voorschrijft.

Samen kunnen we die positief aan de raad laten. 78

Het amendement gaat een flink stuk verder. Ten eerste geeft het ook aan dat het bezoekerscentrum dat tot 18.00 uur geopend zou moeten zijn, ineens tot 17.00 uur moet zijn geopend. Daarnaast staan er enkele andere zaken over de terrassen en de beperkingen. Dit gaat het college veel te ver. Wij staan juist voor die publieksfunctie. Daar hoort inderdaad ook een ondersteunende horecafunctie bij, met een beperkte avondopenstelling, op verzoek. Want anders is het tot 18.00 uur geopend. Vandaar dat wij dit amendement ontraden. Dan hebben we nog de motie over de bomen: Zorg voor beeldbepalende boom. Die beeldbepalende boom heeft wel een interessant karakter, want die beeldbepalende boom is een exoot, die we eigenlijk moeten verwijderen volgens de voorschriften, want hij woekert zowel ondergronds als via het verspreiden van zaden. Daarmee belemmert die de inheemse soorten. Er is gekeken naar waar dat pad zou moeten liggen. Dat pad, inclusief de kabels in de ondergrond, is op deze plek gekomen om juist de monumentale Hazelaar die op dit gebied staat, te sparen. Dus wat hier voorligt, is eigenlijk: spaart u de inheemse Hazelaar of de exoot van de Allianthus altissima, oftewel de Hemelboom? U vindt dat trouwens in de Boomrapportage, pagina 12. Dus daar is goed naar gekeken. Dat mogen we ook verwachten van een organisatie als Staatsbosbeheer. Dus deze motie willen we graag ontraden.

Er is goed naar gekeken. De Hemelboom die hier is, zal prachtig zijn, maar komt met veel problemen voor de inheemse soorten. Dus vandaar dat we deze motie ontraden. We hopen dat u instemt met dit mooie plan, zodat zo snel mogelijk de Koekamp een mooie functie krijgt. Jan Willem van den Bos (PvdD). De Hemelboom staat er al 70 jaar, maar laten we dat terzijde leggen. Maar het is het college zelf dat expliciet schriftelijk heeft aangegeven een BEA op te sturen. Het is dan toch ook logisch om die toezegging na te komen? Wethouder Van Asten (D66). Ik heb even teruggekeken. In de brieven van 30 januari 2023 wordt dat inderdaad beschreven. Dat is helaas niet gebeurd. Maar er ligt natuurlijk wel gewoon een heel boomrapport onder met wat de staat van de bomen is en wat de levensverwachting is van die bomen. Er zijn dus op zich genoeg bomen gesneuveld voor die rapporten om te laten zien wat we nu op dit stuk voor elkaar willen krijgen. We willen aan de slag. We willen het graag ontsluiten. We willen daar enkele paden in leggen. Er is goed gekeken naar welke bomen we daar willen bewaren, zoals die Hazelaar waar ik net al van repte. Het pad komt door het kroonvolume heen. Het kroonvolume is daar ook het wortelvolume. Dat betekent dat die boom dat niet goed zal overleven. Het is een exoot. Die verspreidt zich op een manier die we niet meer willen.

Sterker nog, het is voorgeschreven om dat actief tegen te gaan. Dan heeft u absoluut gelijk dat een BEA is toegezegd. Dat is helaas niet gebeurd, daarvoor verontschuldigingen. Maar volgens mij heeft u meer dan genoeg informatie om hier het besluit op te kunnen nemen. Jan Willem van den Bos (PvdD). Het is natuurlijk een concept-vvgb die ter inzage moet worden gelegd. Het gaat ook niet alleen om besluitvorming van de raad, maar ook om het volgen van de procedure, ook voor organisaties die zienswijzen gaan indienen. Dan is het toch alleen maar logisch om te zorgen dat hoe het is afgesproken, ook gebeurt? Ik ben eerlijk gezegd best wel verbaasd dat het college dat niet in lijkt te zien. Wethouder Van Asten (D66). Ik ben er namens het college uitgebreid op ingegaan. Er zit een uitgebreid bomenrapport bij. Dat bevat echt een heleboel informatie. Dus ik neem aan dat, inclusief met wat hier gewisseld wordt, alle instellingen meer dan genoeg informatie hebben om eventueel een zienswijze in te dienen. U wilt graag hier niet dat centrum hebben. Het college heeft ervoor gekozen om het wel te willen, met respect voor de natuur en de inheemse soorten die er groeien. Daarmee staan wij achter dit plan. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter.

We stemmen aan het einde van de vergadering over de ingediende moties en het amendement. 79

Dan overleg ik even wat wij gaan doen met de dinerschorsing. Ik had gezegd half zeven. We lopen nu ietsjes voor op schema. We hebben een groot agendapunt hierna. Ik zou het een beetje rommelig vinden om daar nu mee te starten. Het zou dus mijn voorkeur hebben om nu te schorsen en dan om kwart over zeven verder te gaan. We zijn dus tot kwart over zeven geschorst voor de dinerpauze. De vergadering wordt van 18.17 uur tot 19.15 uur geschorst. Aan de orde is: M.

Voorstel van het college inzake Kwaliteitsplan Zuidwest (RIS322208).

N.

Voorstel van het college inzake Ambitie en scopebepaling Morgenstond (RIS322209).

Y. Commissiebrief inzake Voortgangsrapportage Dreven, Gaarden en Zichten (RIS321724) én Commissiebrief inzake Voortgangsbericht Zuidwest (RIS321120). De voorzitter. De voorstellen M en N worden gezamenlijk behandeld. Bij de agendavaststelling is agendapunt Y erbij betrokken. De beraadslaging wordt geopend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Voor mij is dit geen gewoon agendapunt. De Leyweg is een deel van wie ik ben. Ik ben letterlijk een kind van de Leyweg. Mijn moeder bracht haar drie zoons hierheen voor nieuwe kleren. Dat was natuurlijk geen geringe opgave als alleenstaande moeder, met drie van die etters op pad! Een beloning volgde dan ook bij goed gedrag. Dat was een bezoek aan Euro Cinema. Mijn opa en oma woonden op De Rades en namen de kleine De Mosjes vaak mee naar de Leyweg voor een ijsje, een boodschap of gewoon om mensen te kijken. Het was een tijd van hoop, saamhorigheid en vooruitgang. Wie de Leyweg van vroeger kent, herinnert zich de Euro Cinema, het culturele hart van Zuidwest. Op 25 september 1963 werd de bioscoop feestelijk geopend door koningin Juliana en prins Bernhard, met de première van Lawrence of Arabia. Duizenden mensen stroomden toe. De sfeer was vol verwachting, vol geloof, mooie toekomst. Voor velen was Euro Cinema de eerste film, de eerste date, de eerste droom. Toen het in 1987 de deuren sloot, viel er iets stil in de wijk.

Maar de ziel, dat licht, dat kunnen we terugbrengen. Hoe mooi zou het zijn als de Leyweg opnieuw een bioscoop krijgt? Een moderne Pathébioscoop die voortbouwt op wat Euro Cinema ooit was. Niet zomaar een plek om films te draaien, maar een trekpleister waar mensen elkaar weer ontmoeten, waar gezinnen uit Zuidwest een avondje uit kunnen, zonder de stad in te hoeven. Een Pathé op de Leyweg is de logische moderne opvolger van Euro Cinema, symbool van hoop, ontspanning en verbondenheid. Daarmee krijgt de wijk haar kloppende hart terug van vroeger en van nu. Want dat is waar de Leyweg ooit voor stond: de geest van wederopbouw. Wijken als Morgenstond, Vrederust en Bouwlust werden in de jaren vijftig ontworpen naar de ideeën van stedenbouwkundige Wouter Dudok. Hij stond voor zorg, helderheid, licht, lucht en ruimte. Het waren wijken van hoop en optimisme, met groen als ruggengraat, want elke Hagenaar moest uitzicht hebben op bomen, gras en water. Ik ben een kind van de jaren zeventig en ik heb dat optimisme nog mogen voelen. Een Den Haag dat groeide, dat geloofde in beter, een stad met open blik en een warm hart. Dat gevoel van saamhorigheid moeten we terugvinden. Vandaag de dag zien we een andere Leyweg: leegstand, verwaarlozing, onveiligheid, een straat die haar trots is kwijtgeraakt. Dat doet pijn, want de Leyweg is het hart van Zuidwest, en een hart, dat hoort te kloppen.

Daarom zijn we blij dat het college met goede plannen komt voor Morgenstond én de Leyweg. Eindelijk erkenning voor dit deel van de stad, dat aandacht verdient. Maar eerlijk is eerlijk, het collegeplan is nog te beperkt. Maar er zijn goede verwachtingen dat het nog beter wordt. Er wordt nu nog te veel naar stenen gekeken en te weinig naar de ziel van de wijk. Daarom hebben wij als Hart voor Den Haag ons eigen plan gemaakt. Van verval naar vitaliteit 80

Wederopstanding van de Leyweg heet het plan. Het ligt hier. Ik heb het vanmorgen rondgestuurd. Een plan dat niet begint bij alleen maar beton, maar bij bewoners, ontmoeting, cultuur en trots. En bovendien een plan dat voortborduurt op de goede plannen van het college, want ook dat mag een keer gezegd. We stellen voor het nieuwe cultuurhuis te vernoemen naar Eddy Christiani, de geboren Hagenaar die met zijn gitaar de wereld veroverde. Hij stond voor levenslust, muziek en optimisme. Het Eddy Christiani Cultuurhuis moet een plek worden waar die geest weer leeft: muziek, kunst, ontmoeting en Haagse gezelligheid. Een podium voor jong talent en gevestigde namen, midden tussen de mensen. Daarna zullen we van de winkelpassage een Haagse designeroutlet maken, een economische motor voor Zuidwest, met internationale merken, een sterke horeca, de genoemde Pathébioscoop en een moderne foodhall, waar de Haagse diversiteit letterlijk te proeven is. Een plek van beleving, groen, water, terrassen, straatmuziek en sfeer. Lesley Arp (SP). Dank voor de mooie inleiding aan de heer De Mos. Nu wil het feit dat we al twee heel uitvoerige debatten hebben gehad over Morgenstond, waarin ook dat idee van een cultuurhuis uitgebreid is besproken. Dat is toen vanuit Hart voor Den Haag, vanuit de heer Martini gedaan, waar ik altijd graag naar luister.

Hij had het juist over een soort Centre Pompidou aan de Leyweg als culturele voorziening. Nu horen we dus het Eddy Christiani Huis. Daar zit nogal wat licht tussen. Ik was benieuwd. Wat is er in dit tijd gebeurd? Waarom voert de heer Martini niet meer het woord hierop? Ik was wel nieuwsgierig. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Doe ik een keer het woord en ben ik een keer in uw midden ik had toch wel op een iets warmer ontvangst gerekend. Dat Centre Pompidou staat natuurlijk ook in het plan, om daar als voorbeeld naar te kijken hoe je van een verloren gebied een kansrijk gebied kan maken. Dat is dus heel interessant, want we moeten wat groter gaan denken om een verloren gebied als de Leyweg weer te laten floreren. We hebben het daarover gehad in de fractie. U kent ons, wij zijn een democratische partij. Wij hebben fractievergaderingen. Daar hebben we deze koers uiteindelijk uitgestippeld. En het is een fantastisch plan geworden, al zeg ik het zelf. De wijk reageert ook vol hoop en optimisme. Er zit dus toekomst in, toekomstmuziek. Als u zegt 'dan gaan we het Centre Pompidou ook bouwen', dan vindt u ons direct aan uw zijde natuurlijk. Lesley Arp (SP). Het wordt heel interessant. Dus de Leyweg krijgt én een Centre Pompidou én een Eddy Christiani Huis. Ik had zelf bij het debat van afgelopen juni ook wel wat vragen over dat cultuurhuis.

Toen heb ik contact opgenomen met bijvoorbeeld Dakota, dat daar in de buurt zit. Toen hoorde ik dat het idee voor een cultuurhuis al een tijdje in het vat zit bij allerlei culturele instellingen. Die zijn er al over aan het nadenken. Ik was dus benieuwd. Is het idee voor het Eddy Christiani Huis ook iets is wat met het culturele veld en die initiatiefnemers is afgetast? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ga u helemaal geruststellen, want dat cultuurhuis zoals u het omschrijft, omarmen wij volledig. Dat is fantastisch. We hebben het alleen over een naam. Een cultuurhuis moet ook een naam krijgen. Welke naam past dan beter dan die van de grote Eddy Christiani bij dat mooie cultuurhuis? Dus aan het idee van een cultuurhuis veranderen wij helemaal niks. We hebben het hier alleen over de naamvoering. Dat staat ook in het plan dat ik vanmiddag heb rondgestuurd. Dat zal recht doen aan een Hagenaar die zo veel heeft betekent voor de muziek, voor hoop en optimisme, die helemaal geen straatnaam gekregen heeft. U kent ons als een partij van stadstrots. Een prachtig cultuurhuis, in onze beleving ook nog uitgebreid met een zalencentrum waar wat evenementen en feesten gegeven kunnen worden, past daar helemaal bij. Dus we gaan samen genieten. Misschien gaan we samen ook wel dansen op de mooie liedjes van Eddy Christiani.

Ik ken ze allemaal! Dus laten we dat samen gewoon lekker gaan doen. Ik ben het dus helemaal eens dat u dat cultuurhuis wil laten zijn zoals het is. Voorzitter. Dan ga ik verder met mijn toch wel mooie betoog, al zeg ik het zelf. Alles begint bij de basis: veiligheid en schoonmaak. Wie de Google reviews leest, weet wat de mensen zeggen. Het is er vies, het voelt onveilig. Dat moet anders, met handhaving op straat, cameratoezicht, extra schoonmaak, sfeerverlichting en een zichtbaar gemeentelijk gezicht. Een schone en veilige Leyweg is 81

de basis voor herstel. We willen ook boven de winkels woningen voor studenten, ateliers realiseren, zodat jonge mensen, kunstenaars en creatieve ondernemers er nieuw leven in blazen. Dat is herleving van energie, creativiteit en toekomst. Dit plan kijkt verder dan de straat alleen. We verbinden de Leyweg met de kracht van het Zuiderpark. Vanuit een prachtig groen stadspark loop je straks zo het nieuwe hart van Zuidwest in. Heerlijk lijkt me dat. Rust en reuring, natuur en stad hand in hand, dat is een gouden combinatie. We kunnen leren van andere steden. Zaandam, bijvoorbeeld, koos twintig jaar geleden niet voor pleisters, maar voor lef. Zij brachten water terug in de stad, gaven ruimte aan kunst, handel en ontmoeting en zagen de binnenstad weer bloeien. Dat kunnen wij ook! Het werkt voor de mensen die er wonen, een goed ontwerp. De mentaliteit van 'yes, we can', die moeten we hebben. Die hebben we keihard nodig. Laten we ook trots zijn op onze eigen Haagse muziekcultuur. Den Haag is en blijft de popstad van Nederland. Daarom hoort het popmuseum RockArt, dat nu op een vergeten industriegebied in Hoek van Holland staat, gewoon in Den Haag te zijn. En waar beter dan de Leyweg? Samen met het Eddy Christiani Cultuurhuis vormt het dan het culturele hart dat Zuidwest nationaal op de kaart kan zetten. Het belangrijkste van alles: betrek bewoners.

Laat hen niet alleen meedenken, maar ook kiezen uit het uiteindelijke ontwerp. Dan krijg je draagvlak, trots en kwaliteit. Hart voor Den Haag staat positief-kritisch, en meer positief dan kritisch, in dit debat. We waarderen de ambitie van het college, maar vragen: durf groter te dromen. Durf te doen wat de wederopbouwers na de oorlog deden. Durf te geloven in hoop, in saamhorigheid, in de kracht van de wijk. Want Morgenstond heeft nog altijd goud in de mond, maar alleen als we het durven op te pakken en te laten schitteren. Laat de Leyweg opnieuw worden wat zij ooit was. Het trotse hart van Zuidwest, een plek van ontmoeting, energie en liefde - het hangt gewoon in de lucht. Ik heb een motie. Die klinkt als volgt: verzoekt het college om de afzonderlijke onderdelen van dit plan te onderzoeken op haalbaarheid, draagvlak, financiële dekking en ruimtelijke inpassing, om hierover bij de volgende Voortgangsrapportage Zuidwest een integrale rapportage aan de raad voor te leggen met een oordeel per onderdeel, en de raad hierover te informeren, zodat bij de volgende Voortgangsrapportage Zuidwest per voorstel een politiek besluit kan worden genomen. Isabel Bos (GroenLinks). Dank aan de heer De Mos voor de mooie bijdrage, inderdaad. U bent wat mij betreft ook altijd welkom in de commissie Ruimte om daar ook bij te dragen aan het debat.

Vergeeft u mij dat ik uw plan niet gelezen heb; vandaar dus mijn vraag. Ik hoor u wat dingen zeggen over een designeroutlet. Dat zijn toch gewoon particuliere initiatieven? Klopt dat? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja. Iedereen die mij een beetje kent, weet dat dit mijn manier is. We hebben een groot plan, we willen meer huizen hebben, we willen duizenden woningen toevoegen. Dan past ook bij een college een beetje bluf. Dan pak je de telefoon. Dat hebben ze in Roermond ook gedaan. Het was een wethouder die daar heeft gezegd: potverdorie, er moet hier wat gebeuren in Roermond. En dat is behoorlijk gelukt: 8,3 miljoen bezoekers per jaar. Niemand kende Roermond, laten we wel wezen. Dat is nu de tweede attractie van Nederland. Dat is met lef. Dat is gewoon doordat bestuurders zeggen: hé, we geloven in een plan en we gaan er ondernemers bij zoeken die het - inderdaad, want u heeft helemaal gelijk - particulier gaan uitbaten. Dat kan. Dat kan, als we erin geloven met zijn allen. Isabel Bos (GroenLinks). Ik wil er heel graag in geloven, maar ik weet ook dat we te maken met een Didam-arrest. We kunnen niet zomaar iets bouwen en dan maar tegen ondernemers zeggen: ga hier maar in zitten. Dat zal toch altijd vanuit de markt zelf moeten komen. Hoe ziet u dat dan voor zich? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik denk dat u het Didam-arrest een beetje overschat.