RIS323650 Notulen van de raad van 20251009

Er is even wat verwarring, want het amendement dat de VVD voorlas, is een ander amendement dan bij de griffie bekend is en ook weer een ander amendement dan bij mij bekend is. Maar wat de VVD zojuist heeft voorgelezen, is het dus? Oké, dank. Dan begin ik met dat amendement. Het college kan zich goed vinden in de motivering van de indieners, het is altijd verstandig om na te denken over de rolverdeling en om periodieke weegmomenten in te bouwen met elkaar. Dat zullen we ook zeker doen. Het helpt ons om elkaar samen met al die partners echt even goed in de ogen te kijken. Zijn we nou wel de juiste dingen aan het doen en doen we de dingen ook zoals we dat met elkaar hebben afgesproken? Levert het op wat we ervan verwacht hebben? En wat gaat er juist wel heel goed? Wat kunnen we daarvan leren, en kunnen we dat ook op andere plekken toepassen? Het college heeft veel enthousiasme en ook steun geproefd bij uw raad, ook in de commissie. Daar zijn we heel erg blij mee. Wel loop ik ertegen aan dat de VVD met dit amendement voorstelt dat de raad besluit over verdere voortzetting of beëindiging. Dat is echt, ook wettelijk gezien, een bevoegdheid van het college en niet van uw raad. Als ik het amendement zo mag lezen dat wij u uitgebreid zullen consulteren, kan ik het aan uw raad laten.

Maar als het echt gaat over besluiten over voortzetting, zal ik het amendement op procedurele grond moeten ontraden. Dat zou ik zonde vinden, want ik denk wel dat het heel belangrijk is dat uw raad blijft meekijken bij de ontwikkelingen in deze Zorginnovatiehub. Het amendement van de Partij voor de Dieren kan het college wel aan de raad laten. Dat is in lijn met de doelstellingen van het college voor de Zorginnovatiehub, en het is ook heel goed om dit op te nemen in de statuten. Lesley Arp (SP). Misschien dan ook een wat procedureel punt van mijn kant. Als het amendement van de VVD wordt aangenomen, is er volgens mij gewoon een besluit. Dan kan er toch geen sprake zijn van een interpretatiediscussie? Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat is een heel terecht punt van mevrouw Arp. Een amendement kunnen we niet interpreteren. Als het wordt aangenomen, wordt het helemaal overgenomen. In dat geval ontraadt het college dit amendement. Maar wat we wel heel graag zullen doen - dat is dan geen onderdeel van het amendement - is dat we elk jaar uw raad consulteren over hoe we hiermee verdergaan op basis van de voortgangsrapportage van de Zorginnovatiehub. Dat kunnen we toezeggen. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik mag aannemen dat wij altijd op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen, dus wat is deze toezegging waard? Wethouder Vavier (GroenLinks).

We koppelen daar dan een wensen- en bedenkingenprocedure aan vast. Dan kan de raad dus meekijken met de voortgang, en wensen en bedenkingen meegeven. De gemeente is immers een van de partners in die Zorginnovatiehub. Wij kunnen dat dan dus als partner meenemen in de gesprekken die we hebben met onze samenwerkingspartners. 33

De voorzitter. Even voor de techniek, want dit is nu even een wensen- en bedenkingenprocedure, hè. Ik weet niet hoe … O, dat hoeft niet? O, het dictum. Oké. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dan ontraadt het college dus het amendement van de VVD. We laten het amendement van de Partij voor de Dieren aan de raad, en we zeggen toe dat we met de voortgangsrapportage van de Zorginnovatiehub ook iets van de wensen en bedenkingen van de raad meenemen in het samenwerkingsverband met de hub. De voorzitter. Ik kijk de kring rond. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De beraadslaging wordt gesloten. Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning Permanente Winter Opvang Sportlaan 598 (RIS323317). De beraadslaging wordt geopend. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik heb een aantal vragen voor de wethouder naar aanleiding van de commissie Samenleving. Ten eerste over de werkzaamheden. In de stukken over de permanente winteropvang staat expliciet dat er geen bouwkundige aanpassingen aan het gebouw nodig zijn. Nu bereikt ons via de nieuwsbrief van de gemeente en via omwonenden het bericht, bevestigd door de wethouder zelf in de commissievergadering, dat er tussen oktober en februari een centrale stoomketel vervangen gaat worden.

Dat is een forse sloopactiviteit in een pand uit de jaren zeventig, met een aanzienlijk risico op asbest. Klopt het dat deze werkzaamheden gepland staan? Voor wanneer staan ze gepland? En waarom is de raad hierover niet geïnformeerd in de documenten over de winteropvang die nu voorliggen? Dan over de vergunningen. De omgevingsdienst heeft de gemeente al in april 2025 op de vingers getikt omdat het aangeleverde asbestrapport te oud was. Voor het verwijderen van asbest zijn een recente, goedgekeurde asbestinventarisatie en een sloopmelding wettelijk verplicht. Aangezien het pand in een beschermd stadsgezicht ligt, is er bovendien een omgevingsvergunning voor slopen vereist. Kan de wethouder toezeggen dat de werkzaamheden aan de ketel pas starten nadat er een nieuw, goedgekeurd asbestinventarisatierapport is opgesteld, de sloopmelding is geaccepteerd en de benodigde omgevingsvergunning is verleend? En kan de wethouder deze documenten met de raad delen? Dan nog over de veiligheid van de bewoners. Als de werkzaamheden aan de stoomketel doorgaan, betekent dit dat er een grote sloopoperatie, mogelijk met asbestsanering, plaatsvindt in hetzelfde complex waar we 80 kwetsbare dak- en thuislozen opvangen.

Vindt de wethouder het verantwoord om deze twee zaken tegelijkertijd op dezelfde locatie te laten plaatsvinden? Hoe wordt de veiligheid van de bewoners van de winteropvang gegarandeerd als er naast de deur gesloopt wordt? Ik kijk uit naar heldere en eenduidige antwoorden van de wethouder. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Elk jaar opnieuw hetzelfde bindende advies bespreken, en een ruimtelijke procedure waar het gaat om ruimtelijke omstandigheden terwijl het gaat om een identieke opvang: het is niet efficiënt en het helpt de mensen die afhankelijk zijn van de winteropvang niet sneller aan duidelijkheid. Ook vanwege de ETHOS-telling die zojuist is gedaan, denk ik dat we alle zeilen bij moeten zetten. Daarom dient de PvdD samen met CU/SGP, HSP, GroenLinks en PvdA een amendement in dat beoogt het bindend advies vanuit de raad ook te laten gelden voor toekomstige aanvragen van dezelfde omvang en bij ongewijzigde omstandigheden. De vergunning wordt uiteraard steeds beoordeeld door de gemeente. We kiezen zo voor één jaarlijks terugkerende hoepel minder. Zo voorkomen we onnodig papierwerk en geven we de opvang en de mensen die er verblijven sneller zekerheid. Het amendement besluit om als nieuw dictumpunt toe te voegen: af te zien van de noodzaak 34

tot een bindend advies conform het besluit volgens het RIS-nummer voor toekomstige vergunningsaanvragen van dezelfde omvang en bij ongewijzigde omstandigheden voor de permanente winteropvang op deze locatie. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik heb zonet wat vragen gesteld over een eventuele asbestsanering, die zomaar wordt doorgedrukt door dit college. Wat vindt de heer Smit daarvan? Robin Smit (PvdD). Dat staat hier eigenlijk los van, want dat zijn vergunningsaanvragen die sowieso doorlopen moeten worden. Dat staat hier dus los van. Als wij als raad die informatie willen, dan staat het mevrouw Verdonk vrij omdat dat verzoek aan het college te doen. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dus als het college dit doorduwt en er dus asbest wordt gesaneerd terwijl alle dakloze mensen daar wonen, vindt de heer Smit dat gewoon best. Robin Smit (PvdD). Ik neem een beetje afstand van het woord 'doorduwen', maar als ik terugkijk in de geschiedenis, zie ik dat Hart voor Den Haag in de vorige periode van deze raad ook een motie heeft ingediend om de permanente winteropvang in Den Haag een plek te geven. Nou, die plek is er, dus ik zou zeggen: Hart voor Den Haag, sluit je aan en zorg dat die mensen daar veilig opgevangen kunnen worden. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Kijk, we hebben het niet over het bestaan van de PWO.

We hebben het over het geven van carte blanche aan het college. Daar hebben wij moeite mee en daar zou ik graag een toelichting op willen. Robin Smit (PvdD). Carte blanche geven is echt iets anders dan wat hier nu voorligt. Wat hier nu voorligt, is de vraag of je die procedure iedere keer weer opnieuw moet willen. Wij hebben als raad iedere keer opnieuw hetzelfde debat, terwijl we misschien eigenlijk meer met elkaar willen debatteren over hoe je die PWO-voorziening daar krijgt en hoe je eventueel de hosts gaat inzetten. Dan ga je veel meer werken aan de inkleuring ervan, en ga je niet weer dezelfde hoepels belopen. Ik hoop dat mevrouw Verdonk dat met ons eens is, anders zitten we hier iedere keer opnieuw voor hetzelfde discussiepunt. De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, mevrouw Faïd, mevrouw Butt en mevrouw Holman, wordt het volgende amendement (I.A PvdD) voorgesteld: Amendement I.A PvdD Voorkom herhaling bindend advies over identieke situatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Raadsvoorstel inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning Permanente Winter Opvang Sportlaan 598, RIS323317.

Besluit om als nieuw dictum punt toe te voegen: ▪ af te zien van de noodzaak tot een bindend advies conform het besluit van RIS313814 voor toekomstige vergunningsaanvragen van dezelfde omvang en bij ongewijzigde omstandigheden voor de Permanente WinterOpvang op deze locatie. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. 7.201 mensen in Den Haag en omgeving zijn dakloos. Dat is de uitkomst van de ETHOS-telling die gisteren bekend werd gemaakt. Dat is schokkend, maar helaas niet verrassend. Volgende week hebben we hierover natuurlijk een debat in de commissie. Het belang van de permanente winteropvang is in elk geval duidelijk. Daarom steunen wij het amendement van de 35

Partij voor de Dieren, dat beoogt dat we niet ieder jaar opnieuw hoeven te besluiten dat we in de winter 80 mensen onderdak bieden aan de Sportlaan. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD is, zoals bekend, tegen de aantallen en de samenstelling van de beoogde doelgroep in het Haga-complex, maar voor het totale plan hebben we begin volgend jaar in de raad een nieuw 'go/no go'-moment. Terug dus naar het voorliggende verzoek. Als Haagse VVD zijn we niet voor leegstand, en kunnen we hier onder harde voorwaarden ook mee akkoord gaan. Kan de wethouder allereerst toezeggen om voor 1 november te realiseren wat zij ook in de commissie zei, namelijk dat onder de bewoners van de buurten een kort, overzichtelijk en laagdrempelig lijstje met telefoonnummers verspreid zal worden waarop staat wie er gebeld kan worden in welke situatie? Dan de overlast. Ik hoop dat iedereen het artikel over de krachtige ondernemer in de Fahrenheitstraat op Omroep West heeft gelezen. Er is overlast: overlast in bushokjes, op straat, in de winkels. We kunnen gaan kissebissen over de vraag waar de overlast veroorzakende mensen vandaan komen - komen ze wel of niet uit de PWO of verder uit de stad of is het de jeugd? - maar voor een bewoner of ondernemer doet dat er weinig toe.

Als Haagse VVD vinden wij dat we met elkaar verplicht zijn om er alles aan te doen om de straten en buurten veilig en leefbaar maken en te houden. De wethouder gaf in de commissie aan dat de Haagse hosts, die daarin een hele belangrijke en goede rol spelen, werken van de opening tot de sluiting van de winkels. Maar van één ondernemer begrijp ik dat de werktijden van de Haagse hosts zijn afgestemd op een andere supermarktketen, terwijl hij een uur eerder opengaat, om 7.00 uur, en hij juist de meeste last ondervindt als zijn winkel opengaat. En dan zijn de Haagse hosts er nog niet. Daarnaast horen we van bewoners dat er ook overlast is in de Goudenregenstraat en op de Nieboerweg, die net buiten het werkveld van de hosts lijken te vallen. We dienen dus als Haagse VVD een motie in met de titel 'Versterking veiligheid en leefbaarheid door uitbreiding bij Haagse hosts'. Het dictum luidt als volgt: verzoekt het college voor 1 november 2025 met alle supermarkten op de Fahrenheitstraat in gesprek te gaan over hun openingstijden en sluitingstijden, vanaf 1 november 2025 de werktijden van de Haagse hosts daarop aan te passen en het gebied waar de Haagse hosts verantwoordelijk voor zijn uit te breiden tot het gehele Rode Kruisplantsoen. De voorzitter.

Door mevrouw Peeck wordt de volgende motie (I.1 VVD) ingediend: Motie I.1 VVD Versterking veiligheid en leefbaarheid door uitbreiding bij Haagse hosts De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsveguning Permanente Winter Opvang Sportlaan 598 (RIS323317). Constaterende dat: • Haagse hosts toezien op de leefbaarheid en veiligheid van de buurten rond de locatie Sportlaan 598; • door hun inzet ondernemers en bewoners op laagdrempelige wijze overlast kunnen melden; • Haagse hosts verantwoordelijkheid nemen voor de directe omgeving van de locatie Sportlaan 598; • de werktijden van de Haagse hosts op dit moment afgestemd zijn op de openings- en sluitingstijden van 1 keten met 2 supermarkten in oa de Fahrenheitstraat terwijl er in die straat andere supermarkten aanwezig zijn die vroeger opengaan dan deze keten; • overlast van verslaafde, verwarde en dakloze mensen juist vaak groot is bij het opengaan van een supermarkt.

36

Van mening dat: • voor de veiligheid en leefbaarheid van zowel bewoners als ondernemers de Haagse hosts in de Fahrenheitstraat zichtbaar aanwezig moeten zijn net voor het moment dat de supermarkten opengaan tot net na het sluiten ervan; • overlast van verslaafde, verwarde en dakloze mensen verder reikt dan de ‘directe omgeving’ van de locatie Sportlaan 598. Verzoekt het college: • voor 1 november 2o25 met alle supermarkten op de Fahrenheitstraat in gesprek te gaan over hun openingstijden- en sluitingstijden; • vanaf 1 november 2025 de werktijden van de Haagse hosts daarop aan te passen; • het gebied waar de Haagse hosts verantwoordelijk voor zijn uit te breiden tot het gehele Rode Kruisplantsoen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan de leden van uw raad voor de gestelde vragen en de ingediende moties. Allereerst de vragen van Hart voor Den Haag, dat stelt dat er voor het vervangen van de ketel een sloopvergunning nodig is. Die is niet nodig. Er is geen sloopvergunning nodig voor het vervangen van de ketel. Er is ook geen omgevingsvergunning nodig voor het vervangen van de ketel. Het is onderhoud. Er is ook geen risico op asbestverspreiding. De ketel wordt overigens vervangen in een ander deel, dus niet in de PWO.

In de PWO gaan we namelijk nog werken met een noodvoorziening voor de winter. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Volgens mijn gegevens en ook volgens die van de Omgevingsdienst Haaglanden is er wel degelijk een sloopvergunning nodig. Ik krijg dus graag nogmaals een heldere uitleg van u. Ten tweede gaat het niet om een reparatie of zo. Het gaat om het slopen van een ketel en om het helemaal neerzetten van een nieuwe ketel. Wethouder Vavier (GroenLinks). Nee, er wordt niet gesloopt; er wordt een ketel vervangen en daarvoor is geen sloopvergunning nodig. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Het is geen sloop? Er wordt een hele ketel uit gehaald. Dat valt gewoon onder sloop. Ik heb ook geïnformeerd bij de Omgevingsdienst Haaglanden, die dit ook bevestigt. Dat is één. Het tweede is dat de wethouder heeft gezegd dat alle werkzaamheden klaar zijn voor 1 november. Er gebeurt nog niets. Kan de wethouder dat toelichten? Wethouder Vavier (GroenLinks). Voor 1 november zou het in ieder geval in orde zijn voor de mensen die in de permanente winteropvang worden opgevangen. Zo hebben we dat vorige week ook in de commissie besproken. Ik heb dat ook zo aangegeven. We hebben toen ook het verschil besproken met wat er in de nieuwsbrief aan de omgeving staat, namelijk dat er gedurende een periode wordt gewerkt aan het vervangen van deze ketel. Dat geldt dus voor het hele pand.

We zorgen er voor 1 november voor dat de mensen die in de PWO terechtkomen, er van de winter warm bij zitten. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Verdonk. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik moet de wethouder toch corrigeren. De wethouder heeft in de commissie letterlijk gezegd dat voor 1 november de sloopwerkzaamheden klaar zijn en er dan een nieuwe ketel in zit. Ik heb nog gevraagd: is dat alleen voor de PWO? Toen zei de wethouder: nee, dat is voor het hele gebouw, voor de hele tijdelijke invulling.

37

Wethouder Vavier (GroenLinks). We kunnen hier nu gaan welles-nietesen, maar ik denk niet dat dat verstandig is. Ik heb aangegeven dat de vervanging van die ketel voor het hele pand is en dat we voor de PWO klaar zijn met de voorziening zodat er in de PWO … Maar ik wil uw raad met alle liefde ook even een briefje sturen met hoe het precies zit. Dan heeft uw raad dat precies op een rijtje, en ook of er nou wel of niet een sloopvergunning noodzakelijk is. Dat zullen we even aan uw raad doen toekomen. Wat ik zeker ook kan toezeggen, is dat er voor 1 november weer even een ansichtkaart in alle brievenbussen van de omwonenden komt met alle telefoonnummers waar mensen terechtkunnen met vragen of met zorgen. Dan kom ik bij het amendement en de motie die zijn ingediend. Eerst het amendement van de Partij voor de Dieren, Voorkom herhaling bindend advies over identieke situatie. Het is natuurlijk aan uw raad om te besluiten bij welke categorie omgevingsvergunning zij een bindend advies wil afgeven. Het is dus aan uw raad om voor of tegen dit amendement te stemmen. Dan de motie van de VVD, Versterking veiligheid en leefbaarheid door uitbreiding bij Haagse hosts. Wij hebben hierover … Caroline Peeck (VVD). Nog even een verhelderende vraag over het amendement. Kan het juridisch wel als het een tijdelijke situatie is? Wethouder Vavier (GroenLinks).

Kijk, dit gaat over het voorleggen aan uw raad van een bindend advies. Daarover besluit uw raad zelf. Dit gaat er niet over dat er geen omgevingsvergunning meer wordt aangevraagd; dit gaat erover dat die niet meer aan uw raad wordt voorgelegd voor een bindend advies, en dat kan juridisch. Uw raad kan besluiten: wij hoeven dit niet te zien; dit kan het college zelf besluiten. Ik ga door met de motie van de VVD, die ons vraagt om met de supermarkten in de Fahrenheitstraat in gesprek te gaan over de openingstijden en de sluitingstijden. De tijden waarop de Haagse hosts worden ingezet, zijn afgestemd met de BIZ, en daarin zitten ook alle supermarkten. Overigens zijn alle ondernemers van de Haagse Fahrenheitstraat hierbij aangesloten. Met de BIZ hebben we net als vorig seizoen afgesproken dat we rond de feestdagen, dus van 12 december 2025 tot 2 januari 2026, de inzet van de Haagse hosts opschalen naar van 7.00 uur tot 23.00 uur. Als de BIZ dat graag wil uitbreiden, dan kan dat ook altijd. De supermarkt waar mevrouw Peeck het over heeft, kan dat dus zeker via de BIZ bespreken, maar onze gesprekspartner voor het maken van dit soort afspraken is echt de BIZ. Wat betreft het gebied waarvoor de Haagse hosts verantwoordelijk zijn, kan ik zeggen dat het hele Rode Kruisplantsoen al onderdeel is van het inzetgebied van de Haagse hosts.

Als ondernemers buiten de inzettijden overlast ervaren, is ook de PWO 24/7 bereikbaar. Dan kan er ook heel snel en adequaat ondersteuning worden geleverd. Caroline Peeck (VVD). Ik begreep van de supermarkt inderdaad dat bij hem juist om 7.00 uur 's ochtends de meeste overlast wordt veroorzaakt. In mijn motie vraag ik ook alleen om in gesprek te gaan met deze supermarkt. Misschien is hierover ook gewoon niet helemaal overeenstemming binnen de BIZ, maar hij heeft echt aangegeven: om 7.00 's ochtends heb ik de meeste last; kan iemand bekijken of de Haagse hosts dan alvast aan het werk kunnen gaan? Het gaat puur om een uitbreiding van die tijden. Wethouder Vavier (GroenLinks). Dat begrijp ik, maar dat gesprek moet dan ook intern in de BIZ worden gevoerd. Voor ons is de BIZ echt de gesprekspartner om afspraken mee te maken over die Haagse hosts. Ik begrijp natuurlijk goed dat deze supermarkt daar een probleem mee heeft, maar ik zou deze supermarkt dan ook echt willen aanraden om daarover binnen de BIZ met elkaar van gedachten te wisselen. Daarbij geldt dat wij het in de periode rondom kerst al doen, hè. Dan is die uitbreiding er al. Dan is de inzet van 7.00 tot 23.00 uur. Caroline Peeck (VVD). U gaat dus niet voor 1 november van dit jaar nogmaals in gesprek met de BIZ over dit punt?

38

Wethouder Vavier (GroenLinks). Als de BIZ daarom verzoekt, gaan we zeker heel graag in gesprek. We kunnen dat ook zelf proactief doen, om nog even met hen na te gaan of dit echt de goede afspraken zijn, dus om het toch nog even te checken. Dat willen we heel graag doen, tuurlijk. Caroline Peeck (VVD). Als de wethouder dat wil toezeggen, heel graag. Wethouder Vavier (GroenLinks). Wij ontraden deze motie wel, vanwege dus het feit dat er al afspraken zijn en het Rode Kruisplantsoen al onderdeel uitmaakt van de afspraken met de Haagse hosts. Maar we doen graag de toezegging om opnieuw met de BIZ in gesprek te gaan. Caroline Peeck (VVD). Met die toezegging zal ik mijn motie intrekken. De voorzitter. Aangezien motie I.1 VVD is ingetrokken, maakt zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De beraadslaging wordt gesloten. Aan de orde is: J.

Voorstel van het college inzake de Nota Sekswerk Den Haag (RIS320863).

De beraadslaging wordt geopend. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wil dat sekswerk serieus genomen wordt door het college. Zoals de wethouder zelf in haar nota schrijft: sekswerk is altijd een onderdeel van de stad geweest, en dat zal het ook altijd blijven. Wij willen dat dit niet alleen met woorden gebeurt, maar ook met daden. En soms gaat het zelfs mis met die woorden. In de Omgevingsvisie Den Haag 2050, getiteld 'Thuis in een groene metropool aan zee', komt sekswerk niet voor, net zomin als prostitutie en mensenhandel, zelfs niet in de vijf pagina's die gaan over het stadsdeel Centrum, terwijl bekend is dat dit een gevoelig gebied is voor buurtbewoners, sekswerkers en exploitanten. Helaas kon de burgemeester hierop in de commissievergadering geen antwoord geven, en ook de wethouder had geen heldere reactie op de vraag: waarom niet? Ik stel de vraag dus nogmaals. Hoe kan dit? Is het niet vreemd? Sekswerk hoort bij de stad. Waarom staat het niet in de Omgevingsvisie? Voor diverse wijken en voor allerlei straten wordt een visie neergelegd, maar niet voor de Doubletstraat en de Geleenstraat. Dat is apart. Daarom dien ik maar een motie in, die heet 'Visie op sekswerk'.

Deze motie verzoekt het college de raad voor 1 december een visie voor te leggen over de toekomst van het (raam)sekswerk in Den Haag, en deze visie ten aanzien van sekswerk toe te voegen (indien noodzakelijk in een addendum) aan de Omgevingsvisie. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Lotte van Basten Batenburg van de VVD. Ik ga door, en ik wil het hebben over de daden. Op de Pletterijkade 50 komt een opvang voor verschillende doelgroepen, en volgens de wethouder is nog niet duidelijk welke groepen dat zijn. Mijn fractie geeft heel duidelijk prioriteit aan de veiligheid van sekswerkers en wil dus in ieder geval niet dat daar tientallen mannelijke alleenstaande asielzoekers inhuizen. Daarom heb ik de volgende motie, getiteld 'De veiligheid van sekswerkers moet prioriteit krijgen'. De motie heeft als dictum: verzoekt het college de opvangvoorziening Pletterijkade 50 in ieder geval niet te bestemmen voor de opvang van mannelijke alleenstaande asielzoekers. Ook deze motie is medeondertekend door mevrouw Lotte van Basten Batenburg van de VVD. De voorzitter. Door mevrouw Verdonk, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, worden de volgende moties (J.1 HvDH en J.2 HvDH) ingediend:

39

Motie J.1 HvDH De veiligheid van sekswerkers moet prioriteit krijgen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota sekswerk Den Haag. Constaterende dat, ▪ het college in de nota sekswerk aangeeft dat er vijf actielijnen zijn; ▪ de vijfde actielijn “veilig werken” is, waarin diverse waarborgen/voorwaarden staan beschreven om (raam)sekswerkers zo veilig mogelijk te laten werken; ▪ de gemeente het pand Pletterijkade 50 heeft aangekocht (op de hoek met de Hunzestraat) waarbij is aangegeven dat de invulling van het pand in eerste instantie is gericht op de opvang of huisvesting van zorgdoelgroepen, nieuwkomers en/of statushouders. Van mening dat, ▪ sekswerkers een zo veilig mogelijke raamwerkplek behoren te hebben; ▪ een opvang voor (mannelijke) alleenstaande asielzoekers op zeer korte afstand, naar verwachting, extra risico’s kan veroorzaken voor de veiligheid van de sekswerkers. Verzoekt het college, ▪ de opvangvoorziening Pletterijkade 50 in ieder geval niet te bestemmen voor de opvang van mannelijke alleenstaande asielzoekers. En gaat over tot de orde van de dag. Motie J.2 HvDH Visie op sekswerk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota sekswerk Den Haag.

Constaterende dat: • in de Omgevingsvisie Den Haag 2050 “Thuis in een groene Metropool aan zee” geen woord is gewijd aan sekswerk; • in de meest recente nota Sekswerk (RIS320863) ook geen visie is verwoord; • de motie “Haalbaarheidsstudie particulier initiatief Geleenstraat” van 20 juni nog steeds niet is uitgevoerd. Overwegende dat: • dit college door de raad herhaaldelijk is gevraagd om een visie te ontwikkelen voor het raamsekswerk in de Doubletstraat en in de Geleenstraat; • problemen met betrekking tot sekswerk blijven bestaan als er geen oplossingen door het college worden aangedragen. Van mening is dat: • buurtbewoners, exploitanten en sekswerkers recht hebben op een visie van het college t.a.v. raamsekswerk; • het onaanvaardbaar is dat zij door het college zolang in onzekerheid worden gehouden. Verzoekt het college: • de raad voor 1 december een visie voor te leggen over de toekomst van het (raam)sekswerk in Den Haag;

40

•

een visie t.a.v. Sekswerk toe te voegen (indien noodzakelijk in een addendum) aan de Omgevingsvisie.

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Bijzonder genoeg kan ik starten op dezelfde wijze als collega Verdonk zojuist deed, namelijk met het citaat dat sekswerk altijd al onderdeel van de stad is geweest. Maar we zien ook dat de stad verandert, en dat ook sekswerk aan die verandering onderhevig is. We zien dat de wensen en de behoeften bij sekswerkers en klanten aan het veranderen zijn. Ik heb het boek bij me, want ik wilde dat nog even laten zien. Dat gaat over het onderzoek van Paul van Gelder, Sekswerk 3.0. Collega Butt laat nu het boek even zien. Daarin wordt die verandering heel duidelijk inzichtelijk gemaakt. Die verandering vraagt om nieuw beleid, zoals in deze beleidsnota, maar ook om een heldere blik op alternatieven en nieuwe vormen van sekswerk. Mijn fractie is daarom blij met de pilots die onderzoeken of het raamsekswerk in de toekomst kan worden omgezet naar andere vormen. Er zijn vandaag een aantal moties die aansturen op het op korte termijn sluiten van het raamsekswerk, maar dat zou mijn fractie bijzonder onverstandig vinden. We moeten eerst zien wat de alternatieven voor raamsekswerk kunnen zijn voordat we deze vorm van sekswerk inperken.

Raamsekswerk voorziet namelijk in een behoefte van sekswerkers, en als wij sekswerk echt als werk willen zien, moeten we ook respecteren dat dit werk verschillende vormen kan hebben. Wel moeten we uiteraard oog hebben voor de klachten die bestaan rond raamsekswerk, maar daarvoor moeten we niet de sekswerkers straffen maar inzetten op het verbeteren van de leefbaarheid in de straten. Ik noemde al de wijzigende behoefte bij sekswerkers en klanten. De mogelijkheid om thuis te werken is ook zo'n vorm van sekswerk die sekswerkers wensen en die voorziet in een behoefte. Mijn fractie steunt daarom de motie die D66 hierover straks zal indienen. Ik wil wel alvast een vraag richten aan de burgemeester. We ontvingen gisteren namelijk nog de beantwoording op een openstaande vraag over thuiswerken uit de commissie. Daarin geeft de burgemeester aan dat sekswerk op grond van het omgevingsplan niet onder 'aan huis gebonden beroepen' valt. Kan de burgemeester het precieze artikel noemen waaruit die strijdigheid blijkt? Ik kon dat namelijk zelf niet vinden. Wel zie ik in het omgevingsplan bij de onderbouwing staan dat het best een grijs gebied is wat nou 'aan huis gebonden bedrijvigheid' is, en dat gemeenten daar zelf een invulling aan kunnen geven. Ik krijg dus ook graag een antwoord van de burgemeester op de vraag of hij bereid is om dat te doen. Tot slot.

We zien ook duidelijk dat er behoefte is aan goede, veilige werkplekken voor mannelijke en trans sekswerkers. Daarom steunt mijn fractie ook de motie die de heer Smit hierover straks nog zal indienen. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Stigmatisering en criminalisering gijzelen deze sector al jarenlang. Het is een van de oudste beroepen van Nederland en dat moeten we ook zo houden. Hierbij wil ik gelijk helder maken dat u mij niet hoort zeggen dat er niks mis is met deze sector, want er zijn zeker ook aandachtspunten. Maar het aantal vergunde werkplekken is de laatste drie jaar aanzienlijk verminderd. Dat gebeurt eigenlijk al langere tijd. Deze sector heeft te kampen met onrecht en dat raakt niet alleen mij maar zeker ook deze mensen met een creatieve ondernemersgeest. Ook zij zijn onderdeel van het Haagse mkb. De Partij voor de Dieren vraagt al langer aandacht voor werkplekken voor mannelijke en trans sekswerkers. Met ruim 400 mannelijke sekswerkers en tientallen trans sekswerkers zijn er bijna tot geen legale werkplekken voor dit legale beroep in onze stad. Hierdoor wordt deze groep gedwongen te werken in de onvergunde branche. Gelukkig zijn er particulieren en sekswerkers die initiatieven hebben opgezet om hier verandering in te realiseren, alleen lopen zij soms vast in bijvoorbeeld vergunningsprocedures. Vandaar dat wij de volgende motie hebben.

Het dictum luidt: verzoekt het college om gezamenlijk met sekswerkers, exploitanten en het Team BoysMen binnen bestaande ruimtes van de huidige sekswerkinrichtingen inclusief raamstraten werkplekken voor mannelijke en trans sekswerkers te realiseren en de raad hierover eind december 2025 te informeren. Deze motie dien ik in mede namens de HSP, GroenLinks en de PvdA. 41

De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, mevrouw Bos en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (J.9 PvdD) ingediend: Motie J.9 PvdD Geef mannelijk- en trans sekswerk een plek De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van de nota sekswerk (RIS320863). Constaterende, dat: ▪ in Den Haag meer dan 400 mannelijke sekswerkers werkzaam zijn; ▪ in Den Haag tientallen trans sekswerkers werkzaam zijn; ▪ Den Haag bijna geen tot geen werkplekken heeft voor mannelijke sekswerkers in de raamstraten, privehuizen of clubs; ▪ door het gebrek aan werkplekken voor mannelijke- en trans sekswerkers deze groep sekswerkers gedwongen wordt om te werken in de onvergunde branche.

Overwegende, dat: ▪ alle sekswerkers hun werk onder veilige en vrije omstandigheden moeten kunnen uitvoeren, met dezelfde rechten als andere werkende burgers en met dezelfde bescherming van de overheid; ▪ in onze stad veel vraag is naar mannelijke- en trans sekswerkers; ▪ Mannelijke- en trans sekswerkers door een tekort aan werkplekken vaak onzichtbaar en moeilijk bereikbaar zijn; ▪ SHOP een multidisciplinair team (BoysMen) heeft samengesteld met verschillende expertises, speciaal voor transpersonen, jongens en mannen; ▪ door voor mannelijke- en trans sekswerkers werkplekken in de vergunde branche te realiseren er meer controle is op veiligheid, gezondheid en welzijn van de sekswerkers. Verzoekt het college: ▪ om gezamenlijk met sekswerkers, exploitanten en het team BoysMen binnen bestaande ruimtes van de huidige sekswerkinrichtingen incl. raamstraten werkplekken voor mannelijkeen trans sekswerkers te realiseren en de raad hierover eind december 2025 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Wij bespreken vandaag de Nota Sekswerk, voorheen de nota prostitutie. Met deze nota zegt het college dat sekswerk normaal werk is.

Tegelijkertijd is het een beroep waarover we actief debatteren, bijvoorbeeld over hoe we kunnen werken aan bescherming van deze mannen en vrouwen en over hoe het toezicht geregeld kan worden, waarvoor we uitstapprojecten aanbieden en waarbij er meer risico op mensenhandel en seksuele uitbuiting is dan in andere sectoren. Het is een branche waarin de lichamelijke integriteit van mensen meer aangetast kan worden dan in andere sectoren. We moeten niet uit het oog verliezen dat, naast een groep mensen die vrijwillig in de sector zit en een groep die er gedwongen zit, ook een deel van de vrouwen en mannen hier semigedwongen werkt. Zij doen dat omdat er geen andere mogelijkheid is om aan werk te komen, omdat hun woning samenhangt met hun werkplek of zo verder. Die groep moet beter in zicht komen en gehoord worden. Mijn fractie is blij dat de wethouder in de commissievergadering heeft toegezegd om deze groep beter in het zicht te zullen krijgen en te betrekken. Het verbaast ons te horen en te lezen dat bewoners niet betrokken zijn geweest bij het tot stand komen van de nota. Bewoners hebben zorgen over de pilots, die mogelijk een risico teweeg kunnen brengen voor de leefbaarheid van de wijk indien er geen garanties zijn voor mogelijke bijsturing of stopzetting van de pilots ingeval van een negatieve impact. Maar niet alleen de leefbaarheid van de 42

wijk is een risico. Ook mensenhandel en uitbuiting zijn risico's. Daarom heb ik een motie, die ik indien samen met collega Van Basten Batenburg. Het dictum luidt als volgt: verzoekt het college regels omtrent bijsturing of stopzetting bij negatieve impact van de pilots op te stellen, hierbij ook actief contact te zoeken met bewoners(organisaties), en gedurende de pilot actief te evalueren of de pilot nog naar behoren functioneert en bij negatieve gevolgen deze stop te zetten. Isabel Bos (GroenLinks). Kan collega Klokkenburg aangeven wat zij bedoelt met negatieve impact? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Nou, ik vraag enerzijds aan het college om dat te doen. Neem de pilot waarin vrouwen of mannen met elkaar samen exploitant zijn. Daarin kan er natuurlijk sprake van zijn dat de een de ander gaat overheersen, of dat er uitbuiting is of dat soort signalen. Dan zou ik niet de hele pilot willen afmaken om aan het eind bij de evaluatie te concluderen dat het misschien niet zo'n goede pilot was, terwijl personen daar echt heel negatieve gevolgen van kunnen hebben. Ik zou willen dat er gestopt wordt op het moment dat dat gesignaleerd wordt. Isabel Bos (GroenLinks). Vanuit het belang van de sekswerker kan ik me dat inderdaad nog inbeelden, maar u verwijst ook specifiek naar de bewonersorganisaties, waarmee contact moet worden gehouden.

Betekent dat ook dat u zou willen stoppen met de pilots op het moment dat bewoners negatieve effecten ervaren? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Als er een dusdanig grote negatieve impact is op de omgeving vanwege die pilots, zou ik dit zeker willen inzetten om dat stop te zetten. Ik denk dat dat dan in het belang is van eenieder. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Bos. Isabel Bos (GroenLinks). Ja, mijn laatste vraag. Wat zouden dan die dusdanig grote effecten kunnen zijn? Is dat ook al een toename van de parkeerdruk? Welke grote impact zou er moeten zijn om te stoppen met die pilots op basis van signalen vanuit bewoners? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik kan me daar van alles bij voorstellen, maar ik vraag aan het college om dat samen met bewoners te doen. Als er één auto meer geparkeerd wordt, is dat natuurlijk niet een 'dusdanig grote impact'; dat snapt mevrouw Bos volgens mij ook. Robin Smit (PvdD). Kan ik, daarop voortbordurend, de lijn van ChristenUnie/SGP dan doortrekken naar alle ondernemers in de stad? Moeten we supermarkten of café-eigenaren dan ook aanpakken als die overlast veroorzaken? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP).

Ik vind zeker dat er gehandhaafd moet worden als er zeer negatieve impact is van wie dan ook in de stad, maar we hebben het hier over specifieke pilots waarmee we willen kijken hoe we het raamsekswerk anders zouden kunnen gaan inrichten. Ik denk dat je al die negatieve impact dan juist goed in beeld moet krijgen, en die moet voorkomen op het moment dat die optreedt. Robin Smit (PvdD). Dan stel ik een andere vraag aan de ChristenUnie/SGP. Vindt de ChristenUnie/SGP dan ook dat wij ons als gemeente moeten gaan bemoeien met alle werkplekken in Den Haag? En 'werkplekken' bedoel ik ondernemend-breed. Dan gaan we ons dus als gemeente bemoeien met heel het mkb in Den Haag. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Nou, ik ben niet bekend met pilots bij andere ondernemers. Ik zit dus even te zoeken welke vergelijking de heer Smit maakt. De voorzitter. U zet uw betoog voort.

43

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Misschien is dit een mooie vraag om bij het mkb-debat te gaan stellen, zeg ik tegen de heer Smit. Ik ga verder. Fatima Faïd (HSP). Ik wil toch nog even doorgaan op die overlast voor bewoners. In uw eerste puntje, over risico's voor sekswerkers zelf, kan ik heel ver meegaan, maar die overlast voor bewoners … Ik krijg toch niet helemaal helder waar ik nou precies aan moet denken in relatie tot die pilots. Het is toch een onderdeel van de pilot dat je aan het einde gezamenlijk gaat kijken waar je tegen aangelopen bent? Dat hoeft toch niet terwijl we die pilot aan het doen zijn? Dat doen we toch nooit? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Het zou natuurlijk ook kunnen gebeuren dat die pilot zo goed draait dat er honderden extra mensen naar dat gebied komen en daar overlast veroorzaken, op welke manier dan ook. Ik denk dat dat het moment is waarop je moet zeggen: we stoppen nu even en we gaan eerst kijken hoe we dit goed gaan regelen. Fatima Faïd (HSP). Bedankt natuurlijk aan mevrouw Klokkenburg, maar dat lijkt me evident. Stel dat het inderdaad zo succesvol is dat er honderden mensen dat terrein op komen. Dan lijkt het me logisch dat u of anderen in de raad tegen de wethouder zeggen: hé, dit loopt misschien een beetje uit de hand; wat gaan we doen? Ik snap het niet zo goed.

U bent allemaal als-danvragen aan het stellen en dat is eigenlijk een beetje gek. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Als je een pilot start, wil je weten wat je doelen zijn: wat wil je ermee bereiken, wanneer vind je het succesvol en wanneer vind je het echt niet goed gaan? Ik denk dat je dat 'niet goed gaan' niet helemaal achteraf moet evalueren, omdat er echt wel momenten zijn waarop levens van mensen geruïneerd kunnen worden, zou ik bijna zeggen. Dat voorbeeld gaf ik zonet ook aan mevrouw Bos. Dan moet je niet gaan afwachten tot het einde van de pilot. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Faïd. Fatima Faïd (HSP). Nee, natuurlijk moeten we dat niet doen als er levens van mensen geruïneerd worden. Maar daar zijn we dan toch gewoon met z'n allen bij? Ik begrijp niet zo goed waarom u juist bij deze pilots een soort rem wilt inbouwen, terwijl dat helemaal niet nodig is. Het is namelijk helemaal niet zeker dat hier honderden mensen op afkomen. Dus nogmaals, kunt u uitleggen voor welke vormen van overlast u bang bent? En dan wel een beetje reëel, zeg maar. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik denk dat ik daar genoeg over heb gezegd. Ik vraag het college ook om daarover na te denken. Ik mag ook hopen dat er al over na is gedacht hoe dit vormgegeven gaat worden.

Daarbij doe ik hier de oproep om niet te wachten tot het einde, om dan te concluderen dat er dingen zeer grondig zijn misgegaan, maar om de pilots stop te zetten op het moment dat je zoiets constateert. Ik vervolg mijn betoog. De nieuwe nota beoogt te werken aan destigmatisering en positieverbetering van sekswerkers. Wat ChristenUnie/SGP betreft, wordt daarnaast ook actief gewerkt aan perspectief buiten de branche. Stoppen met sekswerk is om allerlei redenen vaak een moeizaam traject, bijvoorbeeld omdat er sprake is van huisvesting gekoppeld aan werk, gebrek aan een netwerk buiten de prostitutie, financiële kwetsbaarheid en kwetsbaarheid in mentale zin. Dat zeggen diverse sekswerkers die ermee gestopt zijn. Op dit moment is er in Den Haag nog geen plek om in rust en veiligheid de keuze voor sekswerk te heroverwegen of te overwegen voor sekswerkers die eruit zouden willen stappen. Diverse steden hebben wel zo'n plek, en de bevindingen daarvan zijn zeer positief. Daarom heb ik een motie samen met de collega's Partiman en Van Basten Batenburg, met het volgende dictum. Verzoekt het college samen met relevante partners en sekswerkers de mogelijkheden te onderzoeken om een overweeghuis te openen in Den Haag. Robin Smit (PvdD). Wat biedt de optie van zo'n overweeghuis ten opzichte van de bestaande opvang?

44

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Een overweeghuis is een plek waar sekswerkers tot rust kunnen komen, buiten de branche kunnen werken en niet per se nog in het netwerk blijven. Ze kunnen daar echt de keuze maken, met de hulp van maatschappelijk werk, voor hoe zij willen dat hun toekomst eruitziet. Robin Smit (PvdD). Maar daarvoor biedt Den Haag toch al opvangplekken waar mensen kunnen zitten en uiteindelijk ook kunnen overstappen naar een andere doelgroep? De doorstroom is dan toch hetgeen waar wij ons als gemeente voor moeten inzetten? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Allereerst ben ik het er van harte mee eens dat die doorstroom beter moet. Ik denk zelfs dat een snelle uitstroom niet alleen via een opvanglocatie maar ook rechtstreeks zou moeten kunnen, via een urgentieverklaring of via andere routes. Maar ik denk dat de basis van waaruit je naar een opvang gaat een andere is dan de basis van waaruit je naar een overweeghuis gaat, en dat principe ligt nu niet ten grondslag aan de opvang. Dat is misschien een plek om tot rust te komen, maar het verschil zit juist in die hulp bij de vraag: wat is jouw toekomst? De voorzitter. Laatste keer, meneer Smit. Robin Smit (PvdD). En aan welke relevante partners moeten we dan denken volgens de ChristenUnie/SGP? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Er zijn diverse organisaties die helpen bij het uitstappen.

Er zijn organisaties die sekswerkers naar ander werk helpen, bijvoorbeeld stichting Dignita. Sekswerkers zelf moeten daar natuurlijk ook bij betrokken worden. Fatima Faïd (HSP). Ik vind dat overweeghuis een sympathiek idee, maar hoe waarborgt de ChristenUnie de onafhankelijkheid van degene die dit huis gaat exploiteren? Dat is ook een vraag die ik straks aan de wethouder ga stellen, want het moet natuurlijk wel onafhankelijk zijn. Het moet niet gedwongen gaan, van: nu moet je uitstappen. En het moet ook geen zachte dwang zijn, zeg maar. Dus hoe ziet u dat? Wie zijn de onafhankelijke partijen in de stad? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). De motie vraagt het college om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn. Er staat nog niet in dat partij x of partij y dat moet gaan doen. Is er behoefte aan en op welke manier zou het dan kunnen? Ik vraag hier ook niet dat de gemeente het allemaal betaalt, want in andere steden zijn het ook vaak burgerinitiatieven. Ik zou het uiteraard het mooiste vinden als dat initiatief er zou komen. Hoe de onafhankelijkheid geborgd gaat worden? Daar zou op toegezien moeten worden. Ik denk dat iedereen de vrijheid heeft om de keuze te maken die hij of zij zou willen maken. We zouden daar dan misschien als gemeente op moeten controleren.

Ik zie dat nog niet helemaal voor me, maar vanuit mijn kant wordt men in ieder geval niet de ene of de andere kant op gedwongen. De voorzitter. Dat is helder, denk ik aan de gebarentaal van mevrouw Faïd te zien. Isabel Bos (GroenLinks). Ik wil nog voortborduren op de vraag van de heer Smit van zojuist wat nou de aanvulling is op het aanbod dat er al is. Als ik op de website van SHOP kijk, de stichting hulp en opvang prostitués, zie ik daar over de opvang staan dat het 24 uursopvang is en dat je daar als sekswerker of ex-sekswerker naartoe kan gaan. Ook als slachtoffer van mensenhandel kan je daar terecht. Je krijgt een slaapplek en je kan douchen, eten en de computer gebruiken. Ook is er een huisarts. Er is ook een trainingsaanbod en ik lees over sporten, spelletjes en filmavonden. Er zijn appartementen waarnaar je kan doorstromen en ze helpen je om je zelfredzaamheid te vergroten en je voor te bereiden op zelfstandig wonen. Zou mevrouw Klokkenburg dit niet gewoon willen uitbreiden in plaats van nu weer iets nieuws te moeten bedenken? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik denk dat uitbreiding van de opvang sowieso relevant is, want die opvang zit natuurlijk gewoon vol. Zoals de heer Smit ook al zei, is de doorstroming van het 45

grootste belang. Maar ik zou juist willen kijken of er niet iets breders kan gebeuren, los van deze opvang, die klinkt als opvang. Dat moet juist een plek zijn waar je buiten de hele wereld tot rust kan komen en je keuze kan heroverwegen. Op die manier. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (J.3 CU/SGP) ingediend: Motie J.3 CU/SGP Garantie bijsturing of stopzetting pilots bij negatieve impact De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Raadsvoorstel inzake Nota sekswerk Den Haag (RIS320863), constaterende, dat: • de aangekondigde pilots voor alternatieve vormen van sekswerk inmiddels begonnen zijn; • niets staat omschreven over mogelijke bijsturing of stopzetting van de pilots in het geval van negatieve impact; overwegende, dat: • het kan voorkomen dat de pilots negatieve impact hebben in de vorm van mensenhandel, uitbuiting of overlast in de buurt en dit in de looptijd van de pilot zichtbaar wordt; • voor de totstandkoming van de pilots de bewoners(organisaties) niet zijn betrokken, maar wel zorgen hebben over de pilots; • het HEIT toezicht houdt op de uitvoering van de pilots; • wenselijkheid en veiligheid criteria zijn voor het uitvoeren van de pilots; verzoekt het college: • regels omtrent bijsturing of stopzetting bij negatieve impact van de

pilots op te stellen; • hierbij ook actief contact te zoeken met bewoners(organisaties); • gedurende de pilot actief te evalueren of de pilot nog naar behoren functioneert en bij negatieve gevolgen deze stop te zetten, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Partiman en mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (J.4 CU/SGP) ingediend: Motie J.4 CU/SGP Onderzoek mogelijkheden overweeghuis De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van het Raadsvoorstel inzake Nota sekswerk Den Haag (RIS320863), constaterende, dat: • sekswerkers die overwegen uit te stappen op dit moment geen plek hebben waar ze een periode rustig hun keuze kunnen (her)overwegen; • stoppen met sekswerk om diverse redenen een moeizaam traject is; overwegende, dat: • in verschillende steden, waaronder Utrecht (https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3827262/hierkunnen-sekswerkers-nadenken-over-hun-toekomst), Groningen (https://overweeghuisgroningen.nl) en Nijmegen-Arnhem (https://overweeghuisnijmegenarnhem.com), 'overweeghuizen' zijn waar sekswerkers in veiligheid en rust de ruimte hebben om na te denken over hun toekomst; 46

• • •

in Den Haag op dit moment niet een dergelijke plek bestaat; het doel van de door het college voorgestelde pilots mede het bevorderen van de gezondheid en veiligheid van prostituees is; op dit moment geen enkele pilot voorziet in het bieden van perspectief voor sekswerkers die overwegen te stoppen met hun werk;

verzoekt het college: • samen met relevante partners en sekswerkers de mogelijkheden te onderzoeken om een overweeghuis te openen in Den Haag, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marije Mostert (D66). Voorzitter. Sekswerk is werk, en werk verdient bescherming, waardigheid en duidelijke regels. D66 vindt dat mensen de vrijheid moeten krijgen om te kiezen voor dit werk. Je moet gewoon een werkruimte kunnen huren om je beroep uit te oefenen zonder dat dit gecriminaliseerd wordt, en je moet een bankrekening kunnen openen of een verzekering kunnen afsluiten, net als iedere andere zelfstandige. Dank aan het college voor de Nota Sekswerk. Want laten we eerlijk zijn: Den Haag staat al te lang stil. Er wordt al jaren gepraat, maar te weinig gedaan, terwijl de ontwikkelingen en de wensen rondom sekswerk veranderen. Deze nota biedt een richting voor de toekomst. Sekswerk is een legaal beroep, en er is bij sekswerkers een grote wens om thuis te werken. Veel sekswerkers werken nu ongegund thuis, met grote veiligheidsrisico's als gevolg. In Utrecht, Tilburg, en Hilversum is thuissekswerk vergund en wordt het uitgezonderd van de vergunningenplicht. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij de gemeente om misstanden in de onvergunde sector aan te pakken.

Door thuissekswerk toe te staan, maken we de drempel voor het melden van misstanden lager en wordt thuissekswerk dus veiliger. We kunnen goed gebruikmaken van de ervaringen met thuissekswerk in steden zoals Utrecht. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Helemaal aan het begin hoorde ik mevrouw Mostert zeggen: het is gewoon werk en het zou ook gewoon moeten kunnen in ruimtes. Wil D66 dan sekswerk toestaan op alle bestemmingen die bijvoorbeeld geschikt zijn voor de detailhandel? Marije Mostert (D66). Nee. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Kan ze dan toelichten wat ze wél bedoelt? Zij moet het toch bijna wel eens zijn met de VVD dat het geen normaal werk is, alsof je bij de drogist werkt? Marije Mostert (D66). Het is een beroep waarin een dienst wordt verleend, net als bij een fysiotherapeut, een massagesalon of een nagelstyliste. Wat D66 betreft, is dit gewoon werk. Lotte van Basten Batenburg (VVD). En D66 meent serieus dat er geen enkel ander veiligheidsrisico is voor een sekswerker in vergelijking met een fysiotherapeut? Want dan ga ik me echt zorgen maken om mijn zus. Marije Mostert (D66). Ik zou even bellen als ik mevrouw Van Basten Batenburg was; je weet het nooit. Nee, kijk, er zit natuurlijk een risico aan sekswerk. Dat ontkennen wij ook niet.

Maar op het moment dat je het stigma van sekswerk af haalt, zul je veel beter inzichtelijk krijgen welke mensen bijvoorbeeld slachtoffer zijn van uitbuiting of een andere druk ervaren, en waar dus gevaarlijke situaties bestaan. D66 dient de volgende motie in, met de titel 'Stel niet langer uit, start een pilot thuissekswerk'. Het dictum luidt als volgt: verzoekt het college thuissekswerk net als in andere gemeenten te legaliseren door thuissekswerk uit te zonderen van de vergunningplicht, en een pilot thuissekswerk mogelijk te maken, thuissekswerk in de APV op te nemen, sekswerk als beroep aan huis mogelijk te maken, en SHOP, de klankbordgroep en andere belangenorganisaties de opdracht te geven 47

om trainingen voor sekswerkers over gezond en veilig thuiswerken te ontwikkelen. Deze motie is mede ingediend door Fatima Faïd van de Haagse Stadspartij, Robin Smit van de Partij voor de Dieren, Isabel Bos van GroenLinks en Janneke Holman van de PvdA. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik kom nog even terug op die risico's, want u noemt de veiligheidsrisico's niet speciaal, maar het gaat natuurlijk wel om veiligheidsrisico's. Kijk, je kan wel net doen alsof die er niet zijn, maar we weten toch allemaal, ook gezien de waarborgen die er nu nodig zijn in de straten die we hebben, dat er wel degelijk veiligheidsrisico's zijn? Bestaan die dan niet? Marije Mostert (D66). Er werken heel veel sekswerkers onvergund thuis. Dat betekent dat zij bijvoorbeeld chantabel zijn. Iemand kan zeggen: als jij niet precies doet wat ik wil, geef ik je aan bij de politie. Dat is per definitie onveilig. Op het moment dat je thuiswerk mogelijk maakt, maak je het ook inzichtelijker en kan een sekswerker ook aan de bel trekken op het moment dat dit soort dingen plaatsvinden. Nu kan dit niet, met hele grote risico's als gevolg. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik heb de brief gelezen die de burgemeester vanmorgen heeft gestuurd. Volgens mij kán het op dit moment helemaal niet in Den Haag. Marije Mostert (D66). Wij komen ook met het voorstel voor een pilot.

Ik heb de brief ook gelezen en ik ben dus heel benieuwd naar de reactie van de burgemeester hierop. De voorzitter. Nog even wachten! Kavish Partiman (CDA). Bij dat thuiswerken vraag ik me wel iets af. Bedoelt D66 dat die woning het huis moet zijn waar de persoon woont? Of is thuiswerken het toestaan van prostitutie in bijvoorbeeld appartementen of woningen? Daar zit een wezenlijk verschil tussen. Marije Mostert (D66). … De voorzitter. Wacht even. Ik moet u het woord nog geven en ook uw microfoon nog aanzetten. Gaat uw gang. Marije Mostert (D66). Ik zit er vol verve in, voorzitter. Ik zal me een beetje inhouden. Nee, ik hoor heel goed wat de heer Partiman zegt en daar zit inderdaad een groot verschil tussen. In Utrecht is er in eerste instantie voor gekozen dat het de woonplek moet zijn. Degene die het sekswerk aanbiedt, is dus ook ingeschreven in dat pand en dat blijft ook die ene persoon. Dat is het voorbeeld dat ik ken en waarvan zij zeggen dat dat heel goed werkt. Kavish Partiman (CDA). Dan kan ik concluderen dat het wel echt de plek moet zijn waar de persoon is ingeschreven en dat het niet een werkplek gaat worden.

Dan zit je op een gegeven moment wel met een probleem omdat je prostitutie in een woning toestaat als zijnde werk, terwijl iemand die bijvoorbeeld brood wil bakken en dat vanuit huis wil verkopen dat niet zomaar mag, omdat je daar een heel andere vergunning voor nodig hebt en de bestemming anders is. Daar zit dus wel een ingewikkeldheid in. Hoe kijkt D66 hiernaar en hoe kijkt D66 naar andere ondernemers die ook van alles en nog wat vanuit huis zouden willen doen en daarvoor een vergunning nodig hebben? Marije Mostert (D66). Ik ben het eens met de heer Partiman dat je het eigenlijk over een bordeel hebt als je meerdere sekswerkers op één plek laat werken. Dat heeft een heel andere vergunningplicht dan de situatie waarin er één sekswerker thuiswerkt. Dan de leefbaarheid. De buurtbewoners rond de Doubletstraat melden agressie, ervaren overlast en zien drugshandel. Dit heeft niet met de sekswerkers te maken, maar wel met de mensen die het aantrekt, en dat kan niet langer. Daarom heeft D66 gepleit voor meer Haagse hosts. Dat zijn mensen die de menselijke verbinding versterken. Zij zijn een aanspreekpunt en ze zien wat er leeft. Ze helpen de sfeer op straat te verbeteren. Wij willen dat zij ook een vaste plek krijgen in de Doubletstraat, waar ze dan zichtbaar, aanspreekbaar en dagelijks aanwezig zijn. 48

Dan echte participatie, van het begin af aan. Het ontwikkelen van toekomstbestendig sekswerkbeleid kunnen we niet top-down doen. Echte verandering vraagt om echte participatie van sekswerkers, buurtbewoners en ondernemers, niet achteraf en ook niet als formaliteit, maar vanaf de tekentafel. Dat is wat Den Haag verdient. Als we nu niet doorpakken, wanneer dan wel? De problemen zijn helder en de oplossingen liggen op tafel, maar wat ontbreekt is politieke durf. D66 kiest voor vooruitgang, voor een menswaardig en veilig beleid en voor Pilots die perspectief bieden. We roepen het college op om te blijven investeren in die Haagse hosts, te zorgen voor brede participatie en te komen met die pilots. Het is echt tijd voor verandering, want er is genoeg gepraat. Het is nu tijd om wat te gaan doen. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik nu, zoals aangekondigd, naar de Partij van de Arbeid, mevrouw Holman. O, sorry! Er is nog een interruptie van mevrouw Verdonk. Of is het een punt van orde? Nee, een interruptie, hè? Ja. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ja, ik heb nog even een vraag. Aan de ene kant wilt u Haagse hosts inzetten, dus meer veiligheid garanderen, en aan de andere kant vindt u het goed dat iemand zomaar in zijn eigen huis sekswerk gaat doen. Hoe gaat dat dan? Marije Mostert (D66). Ik snap die vraag.

Wat we zien is dat de overlast die wordt ervaren door bijvoorbeeld mensen die wonen of werken rondom de Doubletstraat, met name komt van kijkende mensen die daar komen en die drugs gebruiken en alcohol drinken. Als iemand thuis sekswerk aanbiedt, leert de ervaring uit andere steden dat er niet tot nauwelijks overlast is. Dus ik denk dat het een win-winsituatie is. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Maar denkt u dat het dan niet mogelijk is dat er een klant komt die drugs heeft gebruikt en die denkt 'nou, ik heb hier dé mogelijkheid om eens lekker helemaal uit mijn dak te gaan'? Ik zal het niet verder beschrijven, maar u heeft er vast een voorstelling bij. Marije Mostert (D66). Ik heb daar beeld bij, zeker. We hebben het dan over een enkele klant. Wat je nu ziet is dat er op een avond grote groepen mensen onder invloed voor overlast zorgen. Als iemand een afspraak maakt bij iemand thuis voor sekswerk, dan is het één klant. Het is niet zo dat die honderden klanten tegelijkertijd afwerkt. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Maar die sekswerker heeft ook één klant, en ook daar gebeuren juist toch dingen die we niet willen. Daar zijn toch veiligheidsrisico's aan verbonden, door die ene klant. Marije Mostert (D66). Daarom moeten we juist deze pilot doen.

Dan reguleren we het wel, waardoor je veel beter inzicht krijgt in welke onveilige situaties er zijn en die sekswerker die dus ook kan melden. Want nu doen mensen het niet, omdat ze onvergund werken. Daardoor lopen ze een enorm risico om chantabel te zijn, met alle gevolgen van dien. Isabel Bos (GroenLinks). Ik ben de naam van het platform vergeten, maar mevrouw Mostert kan me ongetwijfeld helpen. Er is toch ook een platform waar sekswerkers elkaar waarschuwen voor problematische klanten? Marije Mostert (D66). Ja, dat klopt. Ik ga ook nu bedenken hoe dat ook alweer heet. Ik ben de naam even kwijt, maar er is een platform. Sowieso maken sekswerkers heel veel afspraken met elkaar. Ze werken met het delen van locaties, met bepaalde codes. Dus er wordt al heel veel bedacht. Bijvoorbeeld SHOP kan ook heel goed meedenken over veiligheid en gezond thuiswerken als je een training aanbiedt voor sekswerkers die thuiswerken. Er is dus ontzettend veel mogelijk. Isabel Bos (GroenLinks). Dan is vergund werken dus ook echt wel een voorwaarde om dit soort dingen te laten slagen. Dan kan je als sekswerker fijner mensen aan de deur weigeren of bij het maken

49

van een afspraak al weigeren als je weet: als ik hem toch voor mijn deur vind, dan kan ik de politie bellen of op een andere manier voorkomen dat ik daarmee te maken krijg. Marije Mostert (D66). Dat is inderdaad de insteek van deze motie. De voorzitter. Door mevrouw Mostert, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (J.5 D66) ingediend: Motie J.5 D66 Stel niet langer uit, start een pilot thuissekswerk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 oktober 2025, ter bespreking van de nota sekswerk (RIS320863). Constaterende dat: • sekswerk een legaal beroep is in Nederland; • er een grote wens is vanuit sekswerkers om thuis te kunnen werken; • veel sekswerkers nu onvergund thuiswerken, met grote veiligheidsrisico’s als gevolg; • door thuissekswerk op te nemen in de APV en het uit te zonderen van de vergunningsplicht de gemeente kan voldoen aan de regels dat je niet mag registreren; • ervaringen in gemeenten waar sekswerk vanuit huis is toegestaan leren dat de sekswerker die alleen werkt en staat ingeschreven in de woning waar hij of zij werkt bijna nooit overlast veroorzaakt.