RIS323626 Bijlage 1 Ruimtelijk programmatische verkenning IZ WF

1

fietsroute wegen onderdoorgang/tunnel toegang route gecontroleerde voertuigen VRI Aanlooproute voetganger

parkeergarages

Verbonden openbar ruimte

*

Nieuwe voorziening Bestaande voorziening HOV halte

M

31

1

Vergroenen Doordat deze variant minimale ruimtelijke ingrepen voorstelt, zijn er hier weinig extra vergroeningsmogelijkheden in deze variant. Daarmee zal deze variant slechts beperkt bijdragen aan het klimaatadaptiever maken van het gebied. Wel biedt de ondertunneling van de kruising Johan de Wittlaan/Teldersweg – Scheveningsweg ruimte voor het planten van bomen om zo de historische laanstructuur van de Scheveningseweg te herstellen. Daarnaast zou het Churchillplein vergroend kunnen worden, het is momenteel grotendeels verhard, terwijl de gebruikswaarde beperkt is. Om deze variant beter te laten bijdragen aan het thema vergroenen, wordt voorgesteld om een onderdoorgang te realiseren onder de Teldersweg. Daarmee wordt vervolg gegeven aan actiepunten uit de visie ‘Breng Romantiek Terug’ (2017), zie 2.5. Deze onderdoorgang biedt een verbeteringsmogelijkheid voor de ecologische waarde van de Scheveningse Bosjes, omdat er ruimte is voor een 10m brede ecologische onderdoorgang (zonder verlichting). Daarnaast kan het de recreatieve waarde van het gebied verbeteren, doordat voetgangers/fietsers zich gemakkelijker kunnen verplaatsen van het noordelijk naar het zuidelijk deel (naast de 10 meter brede ecologische onderdoorgang).

Nadeel hiervan is het gebrek aan dag-lichttoetreding waardoor hier geen vegetatie tot ontwikkeling kan komen (dit kan in het ontwerp geoptimaliseerd worden door openingen aan te brengen tussen de verkeersstromen op maaiveld).

Uitsnede plankaart t.h.v. Teldersweg/Ver-Huëllweg

volle grond gronddekking op garage/tunnel waterpartij ongelijkvloerse ecologische verbinding met langzaamverkeersverbinding (referentie is met waterverbinding i.p.v. groen) uit Concept Ambitiedocument Internationaal Park - 2015, LOLA)

32

Veiligheid

1

Een deel van de Johan de Wittlaan zal verdiept komen te liggen vanwege de aanleg van de ongelijkvloerse kruising. Daarnaast zal de verdiepte weg versmald worden, doordat de middenberm wordt opgeheven/geminimaliseerd. Door deze wegverdieping en -versmalling zal de afstand tussen auto en gebouw op een aantal plekken toenemen. Dit is gunstig voor het landschappelijk inpassen van beveiligingsmaatregelen bij CP1 en bij het nieuwe ontwikkelveld aan de Johan de Wittlaan 15 Naast het vergroten van de afstand van de auto’s tot het gebouw, zal het gebouw wel altijd toegankelijk moeten blijven voor gemotoriseerd verkeer in de vorm van nood- en SCAN hulpdiensten, expeditie en afvalophaaldiensten, en VIP-vervoer. Dit gebeurt in deze variant door een route langs de kavel Johan de Wittlaan 15, waar alleen gecontroleerde/bekende voertuigen op mogen rijden. Hier zal een voorziening voor moeten worden aangebracht aan het begin van deze route. De route kan daarnaast ook dienstdoen als fietsroute om het fietsnetwerk door het gebied compleet te kunnen houden. De overige fietsroutes in het gebied krijgen voorzieningen waardoor ze niet toegankelijk worden voor auto’s (“druppels”), zodat het gebied ook niet op een andere manier met de auto bereikt kan worden. De totale infrastructuur is verbeeld bij Verbinden op blz. 31.

SCAN

De mogelijkheden voor het aanleggen van gebiedsbeveiliging zijn in deze variant minimaal.

SCAN

SCAN CP1

10

10

20

10

Eurojust

Doorsnede Johan de Wittlaan t.h.v. CP1 - autoverkeer in tunnelmond

Auto in tunnelbak Afsluitbaar gebied Autovrij gebied Fietsroute Gecontroleerde route naar IO Scan van voertuigen naar IO Druppel in fietsroute

33

5.2 Variant 2 – ‘Schakel’

2

In deze variant is onderzocht op welke wijze minimale ruimtelijke ingrepen kunnen zorgen voor verbeterde ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het gebied. Als oplossing wordt de aanleg van een, langere, ongelijkvloerse kruising voorgesteld (Johan de Wittlaan/ Teldersweg en Scheveningseweg). De naam van deze variant (Schakel) verwijst naar de groene schakel die door de herinrichting van de kruising en de aanleg van de langere tunnel ontstaat en het Statenkwartier verbindt met de Scheveningse Bosjes.

TOEGEPASTE BOUWSTENEN IN ‘SCHAKEL’ • • • •

Aanleggen ecoduct over Teldersweg; Ontwikkelruimte en ondergrondse parkeergarage (ook park&beach) op de Shell-locatie; Herontwikkelen The Statesman; Congresgebouw World Forum grootschalige renovatie (intern gebruik optimaliseren).

De ingrepen: • Aanleggen ongelijkvloerse kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg, met verlengde onderdoorgang van de Johan de Wittlaan; • Versmallen deel van het wegprofiel Johan de Wittlaan; • Afkoppelen verbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg voor autoverkeer (m.u.v. NHD); • Aanplanten bomen rondom kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg; • Aanleggen HOV-verbinding (Koningscorridor) via Teldersweg en Eisenhowerlaan; • Aanleggen ecoduct over Teldersweg • Aanpassen profiel voet-/fietspad aan weerszijden van de Johan de Wittlaan, ter hoogte van CP1; • Horeca paviljoen en ondergrondse parkeergarage (tevens park&beach) op de Shell-locatie; • Realiseren ontwikkelveld aan de Johan de Wittlaan 15; • Realiseren ontwikkelveld aan de Jan Willem Frisolaan 13; • Herontwikkelen The Statesman; • Congresgebouw World Forum grootschalige renovatie (intern gebruik optimaliseren).

‘Schakel’

34

.p./ 0 p r. 12 derg on

*

A

onde

rgr. ve

rdee

ls st

atio

n

A

* B

B

Variant 2. ‘Schakel’ Legenda Ontwikkellocatie Nieuw bouwvolume/-vlak Bestaande bebouwing Beveiligingszone internationale organisatie 10m zone HOV-lijn HOV halte Fietsroute Fietsen op 30km weg / Langzaam verkeer Noodverkeer/ Logistiek Autoweg Helling tunnel Tunnel trace Inrit parkeergarage Ondergrondse parkeergarage Ecologische tunnel Nieuwe groene inriching Groen met beveiligings functie Bestaande groen Nieuwe bomen Bestaande bomen Programma short stay/ hotel/ wonen Programma recreatie Programma kantoor

35

Internationale organisatie

*

Horeca/ publieke programma

Verdichten

2

In deze variant is er ca. 38.000 - 44.000m2 ontwikkelruimte geschikt voor de huisvesting van IO’s. Deze ruimte bevindt zich bij Churchillplein 1, aan de Johan de Wittlaan 15, aan de Jan Willem Frisolaan 13 en aan de Johan de Wittlaan 7. Aan de Johan de Wittlaan 15 bevindt zich een bestaand pand. In het pand wordt op korte termijn tijdelijke huisvesting gerealiseerd voor een IO. De verlengde ondertunneling van de Johan de Wittlaan maakt het mogelijk om deze locatie uit te breiden in vierkante meters en de beveiligingsmaatregelen landschappelijk in te passen. Aan de Jan Willem Frisolaan 13 bevindt zich een ander bestaand pand. In het pand wordt op dit moment eveneens reeds tijdelijke huisvesting gerealiseerd voor een IO. Door de verlengde ondertunneling van de Johan de Wittlaan wordt het mogelijk om deze locatie uit te breiden in vierkante meters. Aan de Johan de Wittlaan 7 bevindt zich op dit moment een bestaand pand, verbonden met een luchtbrug aan de panden Johan de Wittlaan 5 en 3. Het huidige pand is op dit moment niet geschikt voor het huisvesten van een hoogbeveiligde organisatie door de positie vlak langs de Johan de Wittlaan. Deze variant stelt voor om de aansluiting van de Willem Lodewijklaan op de Johan de Wittlaan te verplaatsen, zodat er op deze positie ontwikkelruimte ontstaat voor een hoogbeveiligde organisatie.

Evenals in variant 1 zijn er hier beperkte mogelijkheden voor het realiseren van extra voorzieningen in het gebied. Voorgesteld wordt om het bestaande tankstation aan de Scheveningseweg te herontwikkelen tot (ondergrondse) parkeerhub, gecombineerd met een (bovengrondse) maatschappelijke functie. Hierdoor wordt er ruimte gemaakt voor de nodige extra parkeerplekken en tegelijkertijd wordt de levendigheid in het gebied versterkt.

36

*

*

Hotel/verblijf World Forum Museum Café/restaurant Nieuw café/restaurant Ontwikkelruimte HOV-halte

Verbinden De uitgebreide, ongelijkvloerse kruising in deze variant zorgt ervoor dat de verkeerssituatie op de kruising Johan de Wittlaan/Teldersweg-Scheveningseweg wordt verbeterd. De voorgestelde situatie biedt ruimte voor het doorgaande verkeer (S200) om beter door te stromen. Daarnaast zal de verkeersdruk op de kruising licht afnemen, wat de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers ten goede komt.

lag

ns

ke

n Fra

se

ing

n ve

he

Sc

S200 Johan

de Witt

laan /

nho we rla Eise

an

ersla

Een aantal toegangen tot de bestaande parkeergarages vervalt ter plaatse van de ondertunneling van de Johan de Wittlaan. Koppeling tussen de bestaande parkeergarages en het toevoegen van een parkeervoorziening aan de rand van het gebied lossen dit op.

an

g we

2

oud

De aanleg van de HOV verbinding richting het Centraal Station, onderdeel van de Koningscorridor zal de reistijd verkorten. Dit verbetert de bereikbaarheid van het World Forumgebied. Ook in deze variant worden twee haltes gerealiseerd voor de Koningscorridor: bij de kruising Eisenhowerlaan-Prins Mauritslaan (tegenover Europol), zoals in variant 1 en bij een nieuwe parkeerhub op de hoek van de Scheveningseweg (in de nabijheid van de tramhalte van lijn 9).

h Stad

Net als in variant 1 ‘Laan’ komt de autoverbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg te vervallen. Het opheffen van deze verbinding heeft consequenties voor de bereikbaarheid van de omliggende woonwijk (Statenkwartier), die wordt dan ontsloten via de Frankenslag en de Stadhouderslaan. Voor nood- en hulpdiensten blijft de Eisenhowerlaan bereikbaar vanaf de Scheveningseweg, via of parallel aan de trambaan. Daarnaast komt het vervallen van de toegang tot de Eisenhowerlaan de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing van beveiligingsmaatregelen op de kop van CP1 ten goede.

fietsroute wegen onderdoorgang/tunnel toegang NHD route gecontroleerde voertuigen VRI

Aanlooproute voetganger

parkeergarages

Verbonden openbar ruimte

*

Nieuwe voorziening Bestaande voorziening HOV halte

M

37

Vergroenen

2

Door de verlengde ondertunneling komt er meer ruimte vrij die gebruikt kan worden voor vergroening. Daarmee biedt deze variant meer mogelijkheden voor het klimaatadaptief maken van het plangebied. De aanpassingen in deze variant blijven zich echter beperken tot het noordelijk deel van het plangebied. Net als in Variant 1 wordt de historische laanstructuur aan de Scheveningseweg met deze ingrepen hersteld. Tegelijkertijd maakt de verlengde ondertunneling van de Johan de Wittlaan de boomstructuur op de Johan de Wittlaan kwetsbaar (vanwege de groeiomstandigheden naast een tunnelbak). Om deze variant beter te laten bijdragen aan het thema vergroening wordt voorgesteld om een ecoduct te realiseren over de Teldersweg. Daarmee wordt vervolg gegeven aan actiepunten uit de visie ‘Breng Romantiek Terug’ (2017), zie 2.5. Een ecoduct biedt een verbeteringsmogelijkheid voor de ecologische waarde van de Scheveningse Bosjes door het toevoegen van een ecoduct van minimaal 25m breed voor planten en dieren. Aandachtspunt hierbij is de landschappelijke inpassing vanwege het initiële verlies aan beplanting door de ecoductconstructie. Daarnaast kan het de recreatieve waarde van het gebied verbeteren, doordat voetgangers/fietsers zich gemakkelijker kunnen verplaatsen van het noordelijk naar het zuidelijk deel.

Naast de 25m brede ecologische verbinding wordt ruimte gemaakt voor voetgangers en fietsers (minimaal 10 meter, zonder verlichting).

Uitsnede plankaart t.h.v. Teldersweg/Dwarsweg

volle grond gronddekking op garage/tunnel waterpartij Studie fietsbrug (hier nog uit te breiden met ecoduct) Studie IBDH 2012

38

Veiligheid In deze variant komt een groter deel van de Johan de Wittlaan verdiept te liggen vanwege de aanleg van de verlengde ondertunneling. Dit betekent ook dat een groter wegdeel zal worden versmald, door opheffing/minimalisering van de middenberm in dit deel. Door deze wegverdieping en -versmalling zal de afstand tussen auto en gebouw op meer plekken dan in variant 1, toenemen. Dit is gunstig voor het landschappelijk inpassen van beveiligingsmaatregelen bij CP1 en de ontwikkelvelden Johan de Wittlaan 15, Jan Willem Frisolaan 13 en Johan de Wittlaan 7.

van een doodlopende weg. De route kan daarnaast ook naar als fietsroute om het fietsnetwerk door het gebied compleet te kunnen houden. De overige fietsroutes in het gebied krijgen voorzieningen waardoor ze niet toegankelijk worden voor auto’s, zodat het gebied ook niet op een andere manier met de auto bereikt kan worden. De totale infrastructuur is verbeeld bij Verbinden op blz. 37.

2

De mogelijkheden voor het aanleggen van gebiedsbeveiliging blijven in deze variant minimaal, doordat de ingrepen enkel plaatsvinden in het noordelijk deel van het gebied.

Naast het vergroten van de afstand van de auto’s tot de gebouwen/ontwikkelvelden, zullen de gebouwen wel altijd toegankelijk moeten blijven voor gemotoriseerd verkeer in de vorm van nood- en hulpdiensten, expeditie en afvalophaaldiensten, en VIP-vervoer. Dit gebeurt in deze variant door een route langs de kavel Johan de Wittlaan 7, 13 en 15, waar alleen gecontroleerde/bekende voertuigen op mogen rijden. Hier zal een voorziening voor moeten worden aangebracht aan het begin van deze route. De route wordt doorgetrokken naar de kruising Eisenhowerlaan/ Johan van Oldenbarneveltlaan, op deze plek komt ook een controle-voorziening. De gebouwen zijn dan via twee kanten bereikbaar, wat een veiligheidsvoordeel heeft ten opzichte

SCAN

SCAN

eM

Scheveningeseweg 15 22m

SCAN

CP1

10

1.5 2.5

4

SCAN

Eurojust

3 20

8

Auto in tunnelbak Afsluitbaar gebied Autovrij gebied Fietsroute Gecontroleerde route naar IO Scan van voertuigen naar IO Druppel in fietsroute

AА Doorsnede Johan de Wittlaan t.h.v. CP1 - autoverkeer in tunnel Eurojust uitbreding 50m

39

5.3 Variant ‘Hart’ Middels het ondertunnelen van het Telderstracé en Johan de Wittlaan verbeteren de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities naar in een levendig World Forumgebied met een kloppend hart (de HOV-halte komt aan de voorzijde van het World Forum te liggen). Bovendien biedt de tunnel in de Scheveningse Bosjes ruimte voor een robuuste groene verbinding.

3

TOEGEPASTE BOUWSTENEN IN ‘HART’ • • •

Ontwikkelruimte en ondergrondse parkeergarage (ook park&beach) op de Shell-locatie; Herontwikkelen The Statesman; Congresgebouw World Forum uitbreiden op eigen kavel.

De ingrepen: • Aanleggen ongelijkvloerse kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg, met verlengde ondertunneling van de Johan de Wittlaan; • Afkoppelen verbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg voor autoverkeer (m.u.v. NHD); • Aanplanten bomen rondom kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg; • Aanleggen HOV-verbinding (Koningscorridor) via Teldersweg en Johan de Wittlaan (bovenop tunnel); • Aanvullende voorzieningen voor eekhoorns/boommarters over traminfrastructuur in Scheveningse Bosjes; • Sportschool met spa en ondergrondse parkeergarage (tevens park&beach) op de Shell-locatie; • Herinrichten Johan de Wittlaan voor langzaam verkeer; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 15; • Realiseren ontwikkelveld Jan Willem Frisolaan 13; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 7; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 3-5; • Realiseren ontwikkelveld OPCW; • Realiseren ontwikkelveld Marriott; • Herontwikkelen The Statesman; • Congresgebouw World Forum uitbreiden op de eigen kavel.

‘Hart’

40

.p./ 0 p r. 12 derg on

*

A

A

Variant ‘Hart’ Variant 3. ‘Hart’

Legenda Ontwikkellocatie Nieuw bouwvolume/-vlak Bestaande bebouwing 10m beveiligingszone internationale organisatie 10m zone HOV-lijn HOV halte Fietsroute Fietsen op 30km weg / Langzaam verkeer Noodverkeer/ Logistiek Autoweg Helling tunnel Tunnel trace Inrit parkeergarage Ondergrondse parkeergarage Ecologische tunnel Nieuwe groene inriching Groen met beveiligings functie Bestaande groen Nieuwe bomen Bestaande bomen Programma short stay/ hotel/ wonen Programma recreatie Programma kantoor

41

Internationale organisatie

*

Horeca/ publiek programma

Verdichten In deze variant is er ca. 90.000 - 100.000m2 ontwikkelruimte geschikt voor de huisvesting van IO’s. Net als in variant 2 ‘Schakel’ ontstaat er door de ondertunneling en door het verplaatsen van de aansluiting van de Willem Lodewijklaan op de Johan de Wittlaan ontwikkelruimte op de Johan de Wittlaan 15 en 7, en op de Jan Willem Frisolaan 13.

Voor het congresgebouw World Forum is een mogelijkheid voor uitbreiding op de kavel zelf, misschien gedeeltelijk over het expeditiehof heen. Intern kan ook nog ruimte gevonden worden in de overmaat die het huidige gebouw heeft, zodat daar ook extra gewenst programma kan worden toegevoegd.

S

Daarnaast maakt de ondertunneling van de Johan de Wittlaan het in deze variant mogelijk om ontwikkelruimte te creëren aan de Johan de Wittlaan 3-5. De huidige panden op die locatie zijn op dit moment niet geschikt voor het huisvesten van een hoogbeveiligde organisatie omdat ze te dicht langs de weg liggen.

3

Deze variant stelt verder op de locatie van OPCW (Johan de Wittlaan 32) een herontwikkeling voor, dit vraagt om een verhuizing van OPCW. De organisatie van OPCW dient in het plangebied te blijven, dit vraagt om een goede fasering. Deze herontwikkeling maakt vervolgens de aanleg van de HOV-lijn via de Johan de Wittlaan-Catsheuvel/het Fotomuseum mogelijk.

*

*

Ook stelt deze variant een herontwikkeling voor op de locatie van het Marriott Hotel (Johan de Wittlaan 30). Deze locatie biedt veel verdichtingsmogelijkheden, zeker met de ondertunneling van de Johan de Wittlaan. Een aantal toegangen tot bestaande parkeergarages vervalt ter plaatse van de ondertunneling van de Johan de Wittlaan. Koppeling tussen garages en het toevoegen van (gedeelde) parkeervoorzieningen aan de rand van het gebied kunnen hier uitkomst bieden en dienen in een vervolgfase nader uitgewerkt te worden, mede vanwege de concessies die IO’s moeten doen op gebied van veiligheid en parkeren (omdat zij parkeervoorzieningen moeten delen).

42

Hotel/verblijf World Forum Museum Café/restaurant Nieuw café/restaurant Ontwikkelruimte HOV-halte

Verbinden Ook de tunnel in deze variant zorgt ervoor dat de verkeerssituatie op de kruising Johan de Wittlaan/TelderswegScheveningseweg wordt verbeterd. De voorgestelde situatie biedt ruimte voor het doorgaande verkeer (S200) om beter door te stromen. Daarnaast zal de verkeersdruk op de kruising afnemen, wat de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers ten goede komt.

n ve

he

Sc

Johan de

Wittlaan

Eise

/ S200

nho we rlaa n

g we

se ing

l

n

laa

oop

oek

n

rslaa

De HOV verbinding richting het centraal station, onderdeel van de Koningscorridor zal de reistijd verkorten. Dit verbetert de bereikbaarheid van het World Forumgebied. In deze variant loopt de Koningscorridor via de Johan de Wittlaan (bovenop de

uve

A. G

ude

De oversteekbaarheid van de Johan de Wittlaan wordt in deze variant verder verbeterd. Naast een oversteekmogelijkheid van het Churchillplein naar de, iets verlegde, Willem Lodewijklaan komt er een oversteek van Catsheuvel naar de Adriaan Goekooplaan, doordat de S200 ook hier ondergronds ligt. Bovendien kan er ook op andere plekken overgestoken worden, bijvoorbeeld tussen gebouwen in, dankzij het ontbreken van de auto op maaiveld. Aandachtspunt is hierbij de HOV-verbinding die op de tunnel ligt, en in welke mate die oversteekbaar wordt.

Cats he ho Stad

Voor lokaal verkeer worden toe- en afritten gerealiseerd, zodat de tunnel verbonden wordt met de Scheveningseweg. Net als in variant 1 en 2 komt de autoverbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg te vervallen. Het opheffen van deze verbinding heeft consequenties voor de bereikbaarheid van de omliggende woonwijk (Statenkwartier), die wordt dan ontsloten via de Frankenslag en de Stadhouderslaan. Voor nood- en hulpdiensten blijft de Eisenhowerlaan bereikbaar vanaf de Scheveningseweg, via of parallel aan de trambaan. Daarnaast komt het vervallen van de toegang tot de Eisenhowerlaan de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing van beveiligingsmaatregelen op de kop van CP1 ten goede.

lag

ns

ke

n Fra

fietsroute

3

wegen onderdoorgang/tunnel toegang NHD route gecontroleerde voertuigen VRI parkeergarages

tunnel). Er worden haltes gecreëerd op de Johan de Wittlaan (tegenover het congresgebouw World Forum) en op Catsheuvel (nabij het Foto- en Kunstmuseum). Deze positie van de HOV verbinding draagt bij aan het verbeteren van de levendigheid in het gebied, echter zullen tegelijkertijd de haltes verder weg zijn voor de bewoners van het Statenkwartier. Een aantal toegangen tot de bestaande parkeergarages vervalt ter plaatse van de ondertunneling van de Johan de Wittlaan. Koppeling tussen de bestaande parkeergarages en het toevoegen van parkeervoorzieningen aan de rand van het gebied kunnen hier uitkomst bieden.

Aanlooproute voetganger Verbonden openbar ruimte

*

Nieuwe voorziening Bestaande voorziening HOV halte

M

43

Vergroenen Door de ondertunneling van een groot deel van de Johan de Wittlaan/Teldersweg komt er in deze variant veel ruimte vrij die gebruikt kan worden voor vergroening. Daarmee biedt deze variant veel mogelijkheden voor het versterken van de klimaatadaptiviteit van het plangebied, wat ook ten gunste zal komen aan de omliggende wijken. De ondertunneling in deze variant draagt ook sterk bij aan het versterken van de ecologische en recreatieve waarde van de omliggende groengebieden. De barrièrewerking van de Teldersweg tussen de Scheveningse Bosjes wordt grotendeels opgeheven doordat de S200 hier ondergronds komt te liggen, alleen het HOV-tracé blijft over als barrière, waarvoor een oplossing moet worden gevonden voor dieren zoals de eekhoorn.

3

Net als in Variant 1 wordt de historische laanstructuur aan de Scheveningseweg met deze ingrepen aangeheeld. Tegelijkertijd maakt de ondertunneling van de Johan de Wittlaan de boomstructuur langs de Johan de Wittlaan kwetsbaar vanwege de groeiomstandigheden naast een tunnelbak. Daar waar de hoofdboomstructuur op de tunnelbak ligt, dient daarvoor voldoende gronddekking aangebracht te worden.

Uitsnede plankaart Teldersweg - door de tunnel kan er nieuw park worden aangelegd.

volle grond gronddekking op garage/tunnel waterpartij Voorziening voor eekhoorns nodig om barrière HOV-lijn te slechten (locatie n.t.b.)

44

Veiligheid In deze variant komen vrijwel de gehele Johan de Wittlaan en Teldersweg ondergronds te liggen. Door deze ondertunneling zullen er minder auto’s in de buurt van de gebouwen in het World Forumgebied komen en ontstaat er extra vrije ruimte in het plangebied. Dit is gunstig voor de mogelijkheden om beveiligingsmaatregelen landschappelijk in te passen; dit geldt voor CP1 en voor andere ontwikkelvelden langs de Johan de Wittlaan. Naast het toenemen van de afstand van de auto’s tot de gebouwen/ontwikkelvelden, zullen de gebouwen wel altijd toegankelijk moeten blijven voor gemotoriseerd verkeer in de vorm van nood- en hulpdiensten, expeditie en afvalophaaldiensten, en VIP-vervoer. Dit gebeurt in deze variant door een route langs de kavel Johan de Wittlaan 3-5-7, 13 en 15, waar alleen gecontroleerde/bekende voertuigen op mogen rijden. Hier zal een voorziening voor moeten worden aangebracht aan het begin van deze route. De route wordt doorgetrokken naar de kruising Eisenhowerlaan/Johan van Oldenbarneveltlaan, op deze plek komt ook een controlevoorziening. De gebouwen zijn dan via twee kanten bereikbaar, wat een veiligheidsvoordeel heeft ten opzichte van een doodlopende weg. De route kan daarnaast ook dienstdoen als fietsroute om het fietsnetwerk door het gebied compleet te kunnen houden. De overige fietsroutes in het gebied krijgen

eM

voorzieningen waardoor ze niet toegankelijk worden voor auto’s, zodat het gebied ook niet op een andere manier met de auto bereikt kan worden. De totale infrastructuur is verbeeld bij Verbinden op blz. 43. SCAN

Doordat het plangebied in deze variant grotendeels heringericht wordt (en doorgaand autoverkeer onder het gebied door gaat), zijn er mogelijkheden voor het aanleggen van integrale gebiedsbeveiliging. Hierdoor zullen bepaalde beveiligingsmaatregelen niet meer per gebouw aangelegd hoeven worden. SCAN

In deze variant ontstaat een groter aaneengesloten autovrij gebied, wat een randvoorwaarde is voor gebiedsbeveiliging. Hoewel het gebied te allen tijde toegankelijk moet blijven voor voetgangers en fietsers zou deze beveiliging in de toekomst, afhankelijk van de ontwikkelingen ook opgeschaald kunnen worden. Daarnaast is het mogelijk om ten tijde van een groot evenement, of een calamiteit het gebied tijdelijk helemaal af te sluiten, zodat de veiligheid tijdens dat evenement extra gewaarborgd is.

3

SCAN

Nadelig voor de veiligheid in deze variant is de lange doorlooptijd van de bouwwerkzaamheden voor de aanleg van de tunnel. Doordat deze door het hart van het gebied gaat, zal de aanleg van de tunnel veel impact hebben op het gehele World Forumgebied. Scheveningeseweg 15 22m

SCAN

SCAN CP1

10

1.5 2.5

4

Eurojust

3 20

AА

Auto in tunnelbak Afsluitbaar gebied Autovrij gebied Fietsroute Gecontroleerde route naar IO Scan van voertuigen naar IO Druppel in fietsroute

8

Doorsnede Johan de Wittlaan t.h.v. CP1 - autoverkeer in tunnel(mond)

45 Eurojust uitbreding 50m

5.4 Variant ‘Campus’ Middels een ondertunneling onder de Scheveningse Bosjes worden de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities nog verder verbeterd t.o.v. variant Hart, waardoor het World Forumgebied kan worden herontwikkeld tot een gebied met een hoog (gebieds)beveiligingsniveau én een aangename openbare ruimte. Ondanks de tunnel onder de Scheveningse Bosjes blijft de Telderseweg in een afgewaardeerde vorm nodig om de uitwisseling met de Scheveningseweg mogelijk te houden, en de buurten bereikbaar te houden.

4

De ingrepen: • Aanleggen tunnel Teldersweg en Johan de Wittlaan (via tracé onder Scheveningse Bosjes); • Herinrichten Scheveningseweg t.p.v. kruising; • Herinrichten Teldersweg tot weg voor lokaal autoverkeer; • Aanvullende voorzieningen voor eekhoorns/boommarters over Teldersweg en traminfrastructuur in Scheveningse Bosjes; • Afkoppelen verbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg voor autoverkeer (m.u.v. NHD); • Aanleggen HOV-verbinding (Koningscorridor) via Teldersweg en Eisenhowerlaan; • Aanplanten bomen rondom kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg; • Horeca paviljoen en ondergrondse parkeergarage (tevens park&beach) op de Shell-locatie; • Herinrichten “nieuwe” Johan de Wittlaan voor langzaam verkeer; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 15; • Realiseren ontwikkelveld Jan Willem Frisolaan 13; • Herontwikkelen The Statesman; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 7; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 3-5; • Realiseren ontwikkelveld Johan de Wittlaan 32 (OPCW); • Nieuwbouw congresgebouw World Forum op kavel Marriott;

46

•

Realiseren ontwikkelveld Churchillplein 10 (sloop huidig congresgebouw World Forum); Realiseren ontwikkellocatie Martelaren van Gorcumkerk.

•

TOEGEPASTE BOUWSTENEN IN ‘CAMPUS’ • • •

Functies op de Shell-locatie; Herontwikkelen The Statesman; Herontwikken Martelaren van Gorcum-locatie.

‘Campus’

Ontwikkeling Martelaren van Gorcumkerk

.p./ 0 p r. 12 derg on

*

Variant ‘Campus’ Variant 4. ‘Campus’

Legenda Ontwikkellocatie WF

Nieuw bouwvolume/-vlak Bestaande bebouwing 10m beveiligingszone internationale organisatie 10m zone HOV-lijn HOV halte Fietsroute Fietsen op 30km weg / Langzaam verkeer Noodverkeer/ Logistiek Autoweg Helling tunnel Tunnel trace Inrit parkeergarage Ondergrondse parkeergarage Ecologische tunnel nieuwe groene inriching Groen met beveiligings functie Bestaande groen Nieuwe bomen Bestaande bomen Programma short stay/ hotel/ wonen Programma recreatie

Ontwikkeling Martelaren van Gorcumkerk

Programma kantoor

47

Internationale organisatie

*

Horeca/ publiek programma

Verdichten In deze variant kan er ca. 200.000m2 geschikte ontwikkelruimte gevonden worden voor de huisvesting van IO’s. Net als in variant 3 ontstaat er door de ondertunneling van de Johan de Wittlaan en door het verplaatsen van de aansluiting van de Willem Lodewijklaan op de Johan de Wittlaan ontwikkelruimte op de Johan de Wittlaan 15, 3-7, op de Jan Willem Frisolaan 13, op de locatie van OPCW (die in het gebied dient te blijven wat eerst om een verhuizing vraagt) en op de locatie van het huidige Marriott Hotel. Doordat het tunneltracé buiten het plangebied loopt, ontstaan er tevens extra verdichtingsmogelijkheden op het huidige tracé van de Johan de Wittlaan.

4

Daarom wordt in deze variant een herontwikkeling van het gebouw van het congresgebouw World Forum (Churchillplein 10), door middel van sloop-nieuwbouw, voorgesteld, omdat de functie van het congrescentrum in het plangebied moet blijven. In deze variant wordt hiervoor een nieuwe locatie voorgesteld: ter plekke van het huidige Marriott Hotel. Door deze verplaatsing kan het ontwikkelveld van Churchillplein 10 uiteindelijk, na oplevering van het nieuwe World Forum, geschikt gemaakt worden voor de huisvesting van een IO, eventueel gecombineerd met de ontwikkelvelden op de Johan de Wittlaan 3-5. Dit levert een groot ontwikkelgebied op, waar een cluster van gebouwen gerealiseerd kan worden waarbij beveiligingsmaatregelen landschappelijk én op gebiedsniveau zijn ingepast. Een aantal toegangen tot bestaande parkeergarages vervalt ter plaatse van de ondertunneling van de Johan de Wittlaan. Koppeling tussen garages en het toevoegen van (gedeelde) parkeervoorzieningen aan de rand van het gebied kunnen hier uitkomst bieden en dienen in een vervolgfase nader uitgewerkt te worden, mede vanwege de concessies die IO’s moeten doen op gebied van veiligheid en parkeren, omdat zij parkeervoorzieningen moeten delen.

48

*

Hotel/verblijf World Forum Museum Café/restaurant Nieuw café/restaurant Ontwikkelruimte HOV-halte

Verbinden Ook de tunnel om het gebied heen zorgt ervoor dat de verkeerssituatie op de kruising Johan de Wittlaan/TelderswegScheveningseweg verbetert. De voorgestelde situatie biedt ruimte voor het doorgaande verkeer (S200) om beter door te stromen. Daarnaast zal de verkeersdruk op de kruising op maaiveld afnemen, wat de doorstroming en de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers ten goede komt.

n ve

he

Sc

nho we rlaa n

g we

se ing

Eise

Cats he

uve

l

n

rslaa

Het wegtracé van de Johan de Wittlaan wordt in deze variant opgeheven, waardoor de twee delen van het World Forumgebied voor langzaam verkeer optimaal met elkaar verbonden worden. De oversteekbaarheid van de Johan de Wittlaan wordt in deze variant verder verbeterd. Naast een oversteekmogelijkheid van het Churchillplein naar de, iets verlegde, Willem Lodewijklaan komt er een oversteek van Catsheuvel naar de Adriaan Goekooplaan, doordat de S200 ook

an

pla

oo

ek

Go

ude

Net als in de eerdere varianten komt de autoverbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg te vervallen. Het opheffen van deze verbinding heeft consequenties voor de bereikbaarheid van de omliggende woonwijk (Statenkwartier), die wordt dan ontsloten via de Frankenslag en de Stadhouderslaan. Voor nood- en hulpdiensten blijft de Eisenhowerlaan bereikbaar vanaf de Scheveningseweg, via of parallel aan de trambaan. Daarnaast komt het vervallen van de toegang tot de Eisenhowerlaan de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing van beveiligingsmaatregelen op de kop van CP1 ten goede.

A.

ho Stad

Doordat het tracé onder de Scheveningse Bosjes doorloopt is het niet mogelijk om in- en uitritten aan te leggen voor het realiseren van een verbinding tussen de tunnel en de Scheveningseweg. Daarom blijft de Teldersweg in deze variant bestaan, afgeschaald naar een weg voor lokaal bestemmingsverkeer. De uitwisseling van verkeer van de S200 met de Scheveningseweg kan niet gemist worden.

lag

ns

ke

n Fra

fietsroute wegen onderdoorgang/tunnel toegang NHD route gecontroleerde voertuigen VRI parkeergarages

4

hier ondergronds ligt. Bovendien kan er ook op andere plekken overgestoken worden, bijvoorbeeld tussen gebouwen in, dankzij het ontbreken van de auto op maaiveld. De HOV verbinding richting het centraal station, onderdeel van de Koningscorridor zal de reistijd verkorten. Dit verbetert de bereikbaarheid van het World Forumgebied. Net als in variant 1 en 2 loopt de Koningscorridor via de Eisenhowerlaan. Ook in deze variant worden twee haltes gerealiseerd voor de Koningscorridor: bij de kruising Eisenhowerlaan-Prins

Aanlooproute voetganger Verbonden openbar ruimte

*

Nieuwe voorziening Bestaande voorziening HOV halte

M

49

Mauritslaan (tegenover Europol), zoals in Variant 1 en 2, en bij de nieuwe parkeerhub aan de Scheveningseweg (in de nabijheid van de tramhalte van lijn 9 aan de Scheveningseweg). bij de Scheveningseweg en nabij de kruising EisenhowerlaanPrins Mauritslaan (tegenover het huidige Statesmangebouw).

Vergroenen Door de tunnel komt hier, net als in variant 3, veel ruimte vrij die gebruikt kan worden voor vergroening. Daarbij biedt deze variant veel vergroeningsmogelijkheden in het plangebied in volle grond, doordat het tunneltracé buiten het plangebied loopt (onder de Scheveningse Bosjes (en de Adriaan Goekooplaan) door, wat betekent dat er geboord moet worden voor de aanleg ervan). Dit creëert nog meer mogelijkheden voor het versterken van de klimaatadaptiviteit van het plangebied, wat ook ten gunste zal komen aan de omliggende wijken. De ondertunneling in deze variant draagt minder sterk bij aan het versterken van de ecologische en recreatieve waarde van de omliggende groengebieden dan variant 3, doordat de barrièrewerking van de Teldersweg tussen de Scheveningse Bosjes blijft bestaan (al is het in een afgeslankte vorm) en door de aanleg van de HOV verbinding.

4

Uitsnede plankaart Teldersweg - tunnel onder Scheveningse Bosjes en afgewaardeerde Teldersweg

Net als in de eerdere varianten wordt de historische laanstructuur aan de Scheveningseweg met deze ingrepen aangeheeld. Tegelijkertijd maakt de ondertunneling van de Johan de Wittlaan de boomstructuur op de Johan de Wittlaan kwetsbaar vanwege de groeiomstandigheden naast een tunnelbak. volle grond gronddekking op garage/tunnel waterpartij Voorziening voor eekhoorns nodig om barrière HOV-lijn en “nieuwe” Teldersweg te slechten (locatie n.t.b.)

50

mbitie XL

А

ernationale organisatie m

Veiligheid Net als in variant 3 ‘Hart’ komen in deze variant vrijwel de gehele Johan de Wittlaan en Teldersweg ondergronds te liggen. Daarnaast loopt het tunneltracé buiten het plangebied om, waardoor doorgaand autoverkeer niet meer aanwezig zal zijn in het gebied. Hierdoor ontstaat maximale vrije ruimte in het plangebied. Dit is gunstig voor de mogelijkheden om beveiligingsmaatregelen landschappelijk in te passen; dit geldt voor CP1 en voor andere ontwikkelvelden langs de Johan de Wittlaan. Naast het vergroten van de afstand van de auto’s tot de gebouwen/ontwikkelvelden, zullen de gebouwen wel altijd toegankelijk moeten blijven voor gemotoriseerd verkeer in de vorm van nood- en hulpdiensten, expeditie en afvalophaaldiensten, en VIP-vervoer. Dit gebeurt in deze variant door een route langs de nieuwe kavels, waar alleen gecontroleerde/bekende voertuigen op mogen rijden. Hier zal een voorziening voor moeten worden aangebracht aan het begin van deze route. De route kan daarnaast ook dienst doen als fietsroute om het fietsnetwerk door het gebied compleet te kunnen houden. De route wordt doorgetrokken naar de kruising Eisenhowerlaan/Johan van Oldenbarneveltlaan, op deze plek komt ook een controle-voorziening. De gebouwen zijn dan via

twee kanten bereikbaar, wat een veiligheidsvoordeel heeft ten opzichte van een doodlopende weg. De totale infrastructuur is verbeeld bij Verbinden op blz. 49. Doordat het plangebied in deze variant grotendeels heringericht wordt (en doorgaand autoverkeer onder het gebied door gaat), zijn er net als in variant 3 ‘Hart’ mogelijkheden voor het aanleggen van integrale gebiedsbeveiliging. Hierdoor zullen bepaalde beveiligingsmaatregelen niet meer per gebouw aangelegd hoeven worden.

SCAN

Hier zijn mogelijkheden om SCANop te schalen in gebiedsbeveiliging, ofwel, dit gebied kun je stand-alone afsluiten in geval van calamiteiten of bijvoorbeeld een belangrijk congres. Deze variant onderscheidt zich van variant 3 voor wat betreft de impact van de lange doorlooptijd van de bouwwerkzaamheden van de tunnel die om het gebied heen gelegd wordt. Doordat het tunneltracé buiten het plangebied loopt, zal de aanleg van de tunnel minder impact hebben op de organisaties en ontwikkelingen in het World Forumgebied. De tunnelmond ligt wel in het gebied en op de Johan de Wittlaan en zal daardoor ook hinder geven.

SCAN

Eurojust 30m

4 SCAN

SCAN

CP1

10

6

4

3

3,5

Auto in tunnelbak Afsluitbaar gebied Autovrij gebied Fietsroute Gecontroleerde route naar IO Scan van voertuigen naar IO Druppel in fietsroute

5

21,5

Doorsnede Johan de Wittlaan t.h.v. CP1 - autoverkeer om het World Forumgebied heen.

51

52

6. AFWEGINGSKADER De ambitiecriteria zoals beschreven en beargumenteerd in hoofdstuk 4, worden in dit afwegingskader afgezet tegen de verschillende varianten uit hoofdstuk 5. In hoeverre beantwoorden de varianten aan de criteria. De samenvattende tabel op deze bladzijde laat zien dat de varianten 3 en 4 beter scoren op vrijwel alle ambities. Variant 3 levert over het algemeen het beeld goed/comfortabel op, terwijl variant 4 minder scoort op de ambitie Vergroenen, maar juist maximaal op de ambities Verbinden en Veiligheid. De achtergronden hiervan zijn te vinden in de bijlage, maar de belangrijkste oorzaak hiervoor is de ingrijpendheid van een lange tunnel onder de Scheveningsebosjes door en de noodzaak daarbij voor het handhaven van verkeer op maaiveld op de Teldersweg. In de bijlage (B3) zijn de afwegingstabellen per ambitie opgenomen, met een meer gedetailleerde verantwoording van de bevindingen, en ook de afwegingstabellen per variant, waarin de uitgebreidere afwegingen terug te vinden zijn.

1. Laan

Verdichten

Verbinden

+/-

+

In bijlage B4 zijn de conclusies uit de separate Verkenning Bereikbaarheid opgenomen, in het afwegingskader zijn deze resultaten ook meegewogen.

2. Schakel +/+/+/+ +++ +++ +++ +/+/-

+

+/+ +/+/+++ +++ ++ + +

++

4. Campus

+ +++ + +/-

++

++

++

+++ ++ ++

+++

++ ++ ++ +++ +++ ++ +++ +++

++

Weging

Vergroenen

+

+ + -

Maximaal haalbaar, ideaal

+++

Goed, comfortabel

++

++ ++

Voldoet, minimaal noodzakelijk

+

++ +/-

Net voldoende, concessies

-/+

Onvoldoende

-

Legenda toegepaste weging

+

3. Hart

Veiligheid

+/-

+/+/-

+

+ + +/++ +/-

++

+ +

+

+ +

++

++ ++ ++ ++ +/++ ++ ++ ++ +/-

++

+ /-

+/+++ ++ +/-

+++

+++ +++ +++ ++ +++

+

Afweging samenvatting

53

54

6.1

Afweging FINANCIEEL

Er is een financiële doorrekening gemaakt van de vier varianten, waarbij ze zijn vertaald in een vastgoedprogramma. Het vastgoedprogramma is op basis van een eerste proefverkaveling tot stand gekomen en kan in de toekomst dus nog wijzigen Bij deze proefverkaveling is aangegeven welke bestaande objecten mogelijk verworven en/of gesloopt dienen te worden. De variantenstudie onderscheidt ontwikkelplots bestemd voor kantoren en IO’s. IO’s hebben een grotere veiligheidsmarge dan doorsnee kantoren. Omdat de exacte invulling van de ontwikkelplots niet altijd scherp is, is er een globale invulling van het ontwikkelprogramma gemaakt. Tevens is gekeken naar de kosten de infrastructurele maatregelen.

De financiële doorrekening geeft een eerste indicatie van de haalbaarheid van plannen. Het is een momentopname op basis van kengetallen, zo moeten de getallen in deze paragraaf dan ook gelezen worden. Zichtbaar is dat de varianten 1. ‘Laan’ en ‘2. Schakel’ minder negatieve businesscases kent dan de varianten 3. ‘Hart’ en 4. ‘Campus’. Er is uitgegaan van de netto-contante waarde (NCW), waarbij teruggerekend is naar de netto kosten en opbrengsten over een langere periode van opbrengsten, exploitatie, afschrijvingen en financiering. 1.

2.

3.

4.

Variant 1. ‘Laan’ komt uit op een negatieve NCW voor het vastgoed van tussen de €18 en € 24 mln., aangevuld met een investering van € 120 tot € 160 mln. in inframaatregelen. Variant 2. ‘Schakel’ leidt tot een negatieve NCW voor het vastgoed van tussen de €40 en € 55 mln. en een investering van € 150 tot € 190 mln. in inframaatregelen. Variant 3.’Hart’ leidt tot een negatieve NCW voor het vastgoed van tussen de € 88 tot € 118 mln. en een investering van €350 tot € 420 mln. in inframaatregelen. Variant 4. ‘Campus’ leidt tot slot tot een negatieve NCW voor het vastgoed van tussen de €42 en € 56 mln. en een investering in inframaatregelen van € 400 tot € 480 mln.

Financieel*

1. LAAN

2. SCHAKEL

3. HART

4. CAMPUS

Eerste analyse netto-contante waarde (NCW)

- € 18 - 24 miljoen

- € 40 - 55 miljoen

- € 88 - 118 miljoen

- € 42 - 56 miljoen

Investering inframaatregelen

€ 120 - 160 miljoen

€ 150 - 190 miljoen

€ 350 - 420 miljoen

€ 400 - 480 miljoen

De kosten per scenario stijgen naarmate de complexiteit en omvang toenemen. Dit komt door hogere investeringen in infrastructuur en grondexploitatie. Tegelijkertijd nemen ook de opbrengsten per scenario toe. Voor het vastgoedprogramma en de bijbehorende opbrengsten blijkt dat de variant 4. ‘Campus’ financieel ongeveer even ongunstig is als variant 3. ‘Hart’. Echter, wanneer de kosten per te realiseren vierkante meter bruto vloeroppervlak (BVO) worden berekend, biedt variant 4. ‘Campus’ de meest gunstige uitkomst. De onrendabele top per m² is hier het kleinst, terwijl deze in de variant 1. ‘Laan’ het grootst is. Dit verschil is logisch gezien het grotere aantal toe te voegen vierkante meters in variant 4. ‘Campus’. Wel moet worden opgemerkt dat de onrendabele top is berekend op basis van de gebruikte proefverkaveling.

Haalbaarheid

Alle vier de varianten kennen een negatieve businesscase. De varianten ‘Laan’ en ‘Schakel’ kennen minder afhankelijkheden waardoor uitvoering op kortere termijn denkbaar is. De ingrepen die gedaan worden in het gebied mogen idealiter ook niet een-op-een toegerekend worden aan het World Forumgebied. De ingrepen (vooral de ondertunneling) hebben een bovenwijkse functie. Welk deel toegerekend mag worden naar het gebied is geen aanname voor gedaan in dit onderzoek.

*momentopname op basis van kengetallen

55

56

7. CONCLUSIES

Het doel van de Verkenning is de ontwikkelingspotentie te onderzoeken in het World Forumgebied voor met name Internationale organisaties. Rekening houdend met de ambities verdichten, verbinden en vergroenen, aangevuld met de ambitie veiligheid i.v.m. de bijzondere programmatische functies (IO’s). De ontwikkelpotentie ten aanzien van de ambitie verdichten is in de twee eerste varianten (‘Laan’ en ‘Schakel’) beperkt. Deze twee varianten hebben wel een positieve impact op de ambities verdichen en vergroenen. Binnen het bestaande stedelijk weefsel, sluit het gebied beter aan op de omgeving en draagt bij aan deze twee gemeentelijke ambities. Door de minimale verdichting, maar ook door de impact en grootte van ingreep in het gebied is ook de impact ten aanzien van de ambitie Veiligheid beperkt. De meeste ontwikkelpotentie in dit gebied komt in beeld bij de laatste twee varianten (‘Hart’ en ‘Campus’). In beide varianten gaat de gebiedsontwikkeling gepaard met verschuivingen van een aantal huidige functies en een aantal grootschalige infrastructurele ingrepen (tunnelvarianten). Hierdoor wordt er geïnvesteerd in een gebiedsontwikkeling voor IO’s binnen het World Forumgebied, waarbij de veiligheidsmaatregelen op een goede kwalitatieve manier ingepast kunnen worden. Ook de ambite verbinden is zeer positief in deze varianten.

Overall kan geconcludeerd worden dat; • het World Forumgebied een ontwikkelpotentieel heeft voor internationale organisaties met beveiligingseisen, mits er voor een ongelijkvloerse oplossing wordt gekozen; • er verschuivingen van een aantal huidige functies en de daarbij behorende investeringen nodig zijn om het ontwikkelpotentieel te benutten; • er risicos zijn ten aanzien van de programmatische verschuivingen, maar deze geen onderdeel zijn van deze verkenning; • de betekenis van dit gebied op basis van de ambities Verbinden en Vergroenen vergroot en daarmee bijdraagt aan vestigingscondities en het beeld van de internationale stad van Vrede en Recht; • de faktor tijd een belangrijke rol speelt in de gebiedsontwikkeling van dit gebied. Door de omvang en complexiteit van alle varianten is de fasering en realisatietijd aanzienlijk; • Er pas ontwikkeld kan worden voor nieuwe internationale organisaties, als de onderdoorgang/-ondertunneling gerealiseerd is; • het World Forumgebied in groter verband beschouwd moet worden om keuzes te kunnen maken welk internationaal programma waar in de stad zou moeten landen; • er nog geen inzicht is in de maatschappelijke kosten en baten.

De financiële doorrekening geeft een eerste indicatie van de haalbaarheid. Zichtbaar is dat de varianten ‘Laan’ en ‘Schakel’ minder negatieve businesscases kennen dan de varianten ‘Hart’ en ‘Campus’. De maatschappelijke baten en lasten zijn geen onderdeel van deze financiële doorrekening.

57

58

8. AANBEVELINGEN

De ruimtelijk Programmatische Verkenning biedt een perspectief voor een gebiedsontwikkeling gericht op het huisvesten van internationale organisaties in het World Forumgebied. Daarnaast geeft het een persepectief dat de leefbaarheid kan worden versterkt. Dit brengt echter financiële, programmatische en faseringsuitdagingen met zich mee. Om tot een gedragen besluit te komen voor het opstellen van een gebiedsprogramma, zal de gemeente samen met betrokken stakeholders, op alle niveaus, het gesprek moeten voeren over wat voor dit gebied de volgende stap wordt.

Aanbevelingen

Op basis van de conclusies worden de volgende punten als acties aanbevolen: 1.

Een huisvestingsvisie ontwikkelen op stadsniveau door de gemeente Den Haag, bij voorkeur samen met het RVB, voor de toekomstige huisvestingsbehoefte van bestaande en nieuwe internationale organisaties (portefeuillestrategie);

2.

De gemeente dient een bestuurlijke keuze te maken over de toekomst van het congresgebouw World Forum en welke bijdrage dit kan leveren aan de stad, zowel voor de profilering als stad van Vrede en Recht, als voor de directe economische voordelen voor de stad. Gezien de dringende noodzaak van renovatie van het pand is het van belang dit af te stemmen op de toekomstige investeringen;

3.

Verder onderzoeken hoe de aanleg van de HOV verbinding als onderdeel van de Koningscorridor ingepast en gefinancierd kan worden. De RPV en de ‘Bereikbaarheidsverkenning’ bieden de basis, en een gezamenlijke portefeuillestrategie en toekomst van het congresgebouw World Forum vergroten de haalbaarheid;

4.

Een maatschappelijke kosten en baten analyse (MKBA) op stellen door de gemeente.

5.

Een brede risico analyse;

6.

Een communicatie en participatie strategie;

7.

Een toegespitste mobiliteitsvisie (voor dit gebied eo).

59

60

B. BIJLAGEN

B1 Overig beleid

B1.1 Programma.

In het deelgebied World Forum vragen langlopende ontwikkelingen aandacht. In de Gebiedsvisie 2019 is al beschreven hoe in dit deelgebied van de Internationale Zone de huisvesting van internationale organisaties en de exploitatie van het World Forum samen moeten gaan met een goede bereikbaarheid, maar ook met een duurzame en levendige omgeving voor bewoners en gebruikers. Daarnaast is de actuele aanleiding voor de Verkenning de duurzame inpassing van veiligheidsmaatregelen voor de internationale organisaties.

Herontwikkeling/toekomst congresgebouw World Forum

In dit hoofdstuk komen de beleidskaders aan de orde die voor het deelgebied van toepassing zijn, wanneer we programma willen toevoegen (verdichten), de veiligheid van internationale organisaties op hedendaags niveau willen houden (veiligheid), het gebied zelf bereikbaarder willen maken en tegelijkertijd de doorkruising met de rest van de stad ervan te bevorderen (verbinden) en tegelijkertijd het groene karakter van het gebied willen versterken en verduurzamen (vergroenen).

Congresbezoekers zijn van groot belang voor de stad. Ze vormen een belangrijke impuls voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en zorgen voor directe werkgelegenheid en indirecte bestedingen. Ongeveer 15% van de werkgelegenheid in de stad (45.000 banen) is direct gerelateerd aan toerisme en de vrije tijdseconomie. De bestedingen van internationale zakelijke en privé-bezoekers leiden tot 2.700 indirecte arbeidsplaatsen, waarvan 84% op MBO- of lager onderwijsniveau. In de Economische Visie en de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026 zijn de ambities rondom congressen uiteengezet. De gemeente Den Haag streeft ernaar om in 2026 een toename van 20% te realiseren in het aantal geworven congressen (tot 50) en een toename van 20% in het aantal deelnemersdagen (tot 58.200). Dit zal leiden tot extra bestedingen in de stad en draagvlak creëren voor onder andere cultuur, horeca en winkels, evenals extra werkgelegenheid. Het World Forum is daarmee de belangrijkste locatie in Den Haag waar de internationale congressen plaatsvinden (30% vindt hier plaats en is goed voor 65% van totaal aantal bestedingen aan congressen in de stad). Het zijn naast internationale organisaties met name internationale associaties en ‘corporates’ die internationale congressen organiseren.

Door de veiligheid en het beveiligingsniveau in de Internationale Zone biedt het World Forum deze partijen een unieke propositie. Den Haag wil haar positie op deze internationale congresmarkt behouden en versterken want congressen leveren naast directe omzet voor de stad (ongeveer €80 miljoen euro in topjaar 2019) ook niet of lastige kwantificeerbare effecten op: namelijk de versterking van de reputatie als Stad van Vrede en Recht, de

bijdrage aan de versterking van het vestigingsklimaat en dat weer bedrijven en kenniswerkers trekt. De gemeente Den Haag is van mening dat niet zozeer meer of andere locaties nodig zijn, maar is wel van mening dat naast de Fokker Terminal ook het World Forum van topkwaliteit moet zijn, willen we concurrerend blijven met andere steden. Gezien de ambities op de congresmarkt verwachten we forse ingrepen en investeringen voor de toekomstige (door) ontwikkeling van het World Forum. De exploitant GL events is wereldwijd actief op de congresmarkt en heeft aangegeven dit netwerk in te willen zetten voor verdere ontwikkeling van het gebruik van het World Forum. Met de exploitant voert de gemeente Den Haag gesprekken over welke aanpassingen nodig zijn om de locatie en het omliggende gebied toekomstbestendig te maken (RIS319975). In 2029 loopt het huidige exploitatiecontract met GL Events af. Tegen 2026 moet de gemeente duidelijkheid verschaffen over de toekomst van het World Forum-gebouw. Tegelijkertijd voldoet het World Forum niet meer aan de huidige c.q. toekomstige eisen van de markt. Zo ontbreekt een multifunctionele evenementenruimte (bij voorkeur 10.000 tot 12.000 m2 BVO) en het bestaande gebouw moet zowel van binnen als buiten vernieuwd worden. De wijze waarop hiervoor ruimte kan worden gemaakt zal apart onderzocht worden.

Wel is duidelijk dat de gemeente Den Haag een state-of-the art congrescentrum wil hebben dat multifunctioneel inzetbaar is. Voorlopige conclusie is dat uitbreiding nodig is met een ondergrens van 5.000m2, dit kan in 2 lagen toch tot 10.000m2 BVO leiden. Zonder een keuze om ruimte te bieden aan uitbreiding met een mutlifunctionele evenementenruimte, lijkt het moeilijk te worden om een toekomstbestendig, exploitabel congrescentrum voor de stad te behouden.

61

Voorzieningen

Den Haag staat in de top 10 van 50 wereldwijde hubs qua “voldoening” voor expats volgens de InterNations Expat Insider City Ranking, maar er is ook kritiek op het voorzieningenniveau. De stad scoort bij expats minder goed op het aanbod van kwalitatieve vrijetijdsvoorzieningen. Expats vestigen zich vaak dicht bij hun werk en andere expats. Op maat gemaakte voorzieningen zoals internationale scholen, gezondheidscentra en sociale hubs in de nabijheid zijn gewenst. Versterking van het voorzieningenniveau in het gebied is dan ook gewenst. Dit komt de levendigheid ten goede, en kan ook het vestigingsklimaat verbeteren. Te denken valt aan horeca, bijvoorbeeld een koffiezaak, of een wat exclusievere sportschool met spa-faciliteiten. Daarnaast kunnen ook de medische buurtvoorzieningen die nu in The Statesman zitten, weer een plek in het gebied vinden, vanwege het gebruik ervan door de buurt. De internationale focus in het gebied kan ook een aanleiding zijn om onderwijs toe te voegen, te denken valt dan aan opleidingen die gerelateerd zijn aan het thema Vrede en Recht.

Wonen

Den Haag telt circa 60.000 expats, wat meer dan 10% van de bevolking is. Ook bij de internationale organisaties is niet voor niets een grote behoefte aan woningen voor hun werknemers. Reguliere woningbouw dicht bij de internationale organisaties is daarbij vanuit veiligheidsoverwegingen vaak niet gewenst, maar bouwen van woningen voor de werknemers zelf dicht bij de kantoren is een mogelijkheid die wel acceptabel lijkt. Qua behoefte is een richtlijn 350 woningen per 10.000 m² internationaal kantooroppervlak. In het World Forumgebied is daarmee vooral de vraag of er ook ruimte is voor woningen specifiek voor expats, vergelijkbaar met het gebruik van de Toren van Oud. Een mix van huur en short stay, gelegen nabij de internationale kantoren en bijbehorende voorzieningen.

62

Uitbreiding van de internationale organisaties zal steeds meer gelijk op moeten gaan met ook de zorg voor voldoende huisvesting. Met de komst van nieuwe IO’s en werknemers, neemt ook de druk toe op de Haagse woningmarkt. Centrum, kust en de Internationale Zone zijn aantrekkelijk voor expats. Specifieke wijken zoals Duinoord, Archipelbuurt en Willemspark, Zeeheldenkwartier, Centrum, en Geuzen- en Statenkwartier zijn populair onder expats. Het bouwen voor doorstroming in andere gebieden kan indirect helpen, omdat het de ruimte creëert voor expatgezinnen in het hogere segment. Dit laatste is evenwel geen onderdeel van deze Verkenning.

Toekomstbestendig energiesysteem

Om te kunnen verdichten (en dus programma toe te voegen) is in deze tijd is een duurzame aanpak voor warmte-, koude- en elektriciteitsvoorzieningen essentieel bij gebiedsontwikkeling. De ontwikkeling van een duurzaam energiesysteem in de internationale zone is niet alleen noodzakelijk vanwege weten regelgeving, maar biedt ook waardevolle kansen. Denk aan het verminderen van netcongestie, het versterken van de concurrentiepositie voor bedrijven en het bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. Om dit slim en duurzaam te organiseren, wordt met EnergieRijk Den Haag (ERDH) een energievisie voor het gebied ontwikkeld. Deze samenwerking tussen Rijksvastgoedbedrijf, provincie en gemeente kan een belangrijke rol spelen in het pakken van koppelkansen in het toekomstig energiesysteem. Uit de energievisie blijkt voor toekomstige nieuwbouw ontwikkeling onder andere: Slimme energiesystemen verminderen netcongestie Een collectief en slim energiesysteem, waarbij energieuitwisseling tussen gebouwen mogelijk is, biedt een oplossing voor netcongestie. Hoewel individuele gebouwen ook een eigen energiesysteem kunnen ontwikkelen, is dit minder efficiënt en

suboptimaal voor de omgeving. Door samen te werken aan een collectief systeem, gecombineerd met innovatieve technieken zoals energieopslag, kan vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. Dit verminderd de druk op het elektriciteitsnet – een noodzaak, gezien de huidige netcongestieproblematiek in de gemeente. Koppelkans: een slim energiesysteem versterkt een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor het gehele gebied De nieuwbouw biedt een uniek mogelijkheid om het energiesysteem direct toekomstbestendig te maken voor de aansluiting op de bestaande bouw. Door het energiesysteem voor de nieuwbouw groter te ontwikkelen kan ruimte gecreëerd worden op het elektranet. Denk hierbij aan grotere opslag mogelijkheden en warmte- en koude opslag systemen. Het creëert flexibiliteit op het elektriciteitsnet, waardoor gebruikers in het gebied meer ruimte krijgen om te groeien. Denk bijvoorbeeld aan musea die hoge eisen stellen aan redundantie voor de bescherming van kunstwerken, of internationale organisaties die werken met gevoelige data. In deze tijd waarin netcongestie in heel Nederland een groeiend probleem is, zorgt flexibiliteit op het elektranet voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

B1.2 Mobiliteit Een prettige, veilige en goed bereikbare werk- en woonomgeving voor IO’s is een belangrijke voorwaarde voor huisvesting. Mobiliteit kan bestaande ontwikkelkansen daardoor vergroten. Het verbeteren van de bereikbaarheid ten opzichte van luchthavens, internationale treinen en clusters op het gebied van bestuur, wetenschap, economie en cultuur draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het gebied voor bewoners, werknemers en IO’s. Wanneer mobiliteit ruimte-efficiënt wordt ingepast door bijvoorbeeld ondertunneling is het ook mogelijk om bijvoorbeeld de ontwikkelkansen voor het programma te vergroten. Daarbij geldt dat aanpassingen aan de infrastructuur in en om het gebied enerzijds direct invloed hebben op de bereikbaarheid van het World Forumgebied, waarbij veiligheid voor alle verkeersgebruikers een belangrijk thema is, maar daarnaast ook op een hoger schaalniveau van de stad en regio betrekking heeft. Zo verbinden fietsroutes door het gebied omliggende wijken, is de nieuwe ov-verbinding onderdeel van de Koningscorridor die nieuwe regionale en stedelijke ovverbindingen legt (waaronder het World Forumgebied) en is verbetering van het kruispunt Teldersweg-Scheveningseweg onderdeel van het verbeteren van de stedelijke hoofdstructuur voor autoverkeer.

Door de afdeling Mobiliteit is in nauwe samenwerking tijdens deze RPV een verkeersonderzoek uitgevoerd om te kijken wat de effecten zijn van een aantal voorgestelde ingrepen op de bereikbaarheid. De afwegingen en conclusies zijn mede gebaseerd op de resultaten van deze Verkenning Bereikbaarheid. Deze wordt als bijlage bij de RPV gevoegd.

Het gebied ontsluiten met een HOV verbinding

Een nieuw aan te leggen railverbinding tussen Madurodam en het World Forumgebied kan de reistijd naar het Centraal Station significant verkorten. Deze nieuwe HOV verbinding verbetert daarmee de bereikbaarheid tussen het World Forumgebied en station Den Haag Centraal, en daarmee luchthaven

Schiphol en de internationale trein naar bijvoorbeeld Brussel en Londen. Dit tracé is onderdeel van de Koningscorridor, een van de beleidsmatige ov-corridors waar de gemeente op inzet om belangrijke ontwikkelingen in en rondom te stad goed te verbinden zoals de Binckhorst, het Centraal Station, het World Forumgebied en het strand. In het onderzoek is verkend welke varianten er zijn om het World Forum-gebied te ontsluiten met hoogwaardig openbaar vervoer.

Verbeteren van de kruising ScheveningsewegTeldersweg

De kruising tussen de Scheveningseweg en de Teldersweg ligt op de stedelijk hoofdweg S200, onderdeel van de Noordwestelijke Hoofdroute van Den Haag. Deze kruising staat onder druk omdat er in de toekomst meer auto’s gaan rijden doordat andere stedelijke hoofdwegen worden ingericht voor langzamer en lokaal verkeer. Het kruispunt bij de Scheveningseweg speelt een belangrijke rol in het reguleren van het in- en uitgaande verkeer van de stad. Tegelijkertijd vormt dit kruispunt een barrière voor fietsers en voetgangers tussen stad en strand en een onderbreking van de karakteristieke Scheveningseweg. In het onderzoek is verkend op welke wijze een ongelijkvloerse verbinding kan bijdragen aan de gebiedsontwikkeling. Hierbij is vooral gekeken naar de lokale doorstroming, het verminderen van de barrièrewerking voor voetgangers en fietsers, het verbeteren van de oversteekbaarheid en verbinden van groengebieden.

Oversteekbaarheid World Forum-gebied Koningscorridor inclusief aftakking richting World Forum-gebied en Scheveningen Haven

Een aantrekkelijk World Forum-gebied is niet alleen goed bereikbaar, maar nodigt ook uit om te verblijven, wandelen en fietsen. In de gebiedsvisie uit 2019 wordt de ambitie genoemd om ook de oversteekbaarheid van het gebied te verbeteren voor voetgangers en fietsers. Met de groei van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen en het streven naar een betere leefbaarheid, moet de stad investeren in duurzame en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen zoals fietsen en lopen. In Den Haag wordt de veiligheid van fietsers en voetgangers bevorderd door het programma ‘Ruim baan voor de fiets’. Dit programma richt zich op de aanleg van hoogwaardige fietsverbindingen om het fietsgebruik te stimuleren. Voor voetgangers en fietsers is een veilig en fijnmazig stedelijk netwerk dat goed aansluit op de directe omgeving en voorzieningen van belang. Dit draagt bij aan een betere oversteekbaarheid, verhoogde verkeersveiligheid en bevordert fietsen en lopen.