RIS323626 Bijlage 1 Ruimtelijk programmatische verkenning IZ WF

Ruimtelijk Programmatische Verkenning Internationale Zone, deelgebied World Forum

5 februari 2025

Internationale ZoneWorld Forumgebied

2

INHOUD MANAGEMENTSAMENVATTING4

5. VARIANTENSTUDIE 27 5.1 Variant 1. LAAN 28 5.2 Variant 2. SCHAKEL 34 5.3 Variant 3. HART 40 5.4 Variant 4. CAMPUS 46  6. AFWEGINGSKADER53 6.1 Afweging financieel 54

1. INLEIDING 1.1 Internationale Zone 1.2 Aanleiding 1.3 Opgaven en doel 1.4 Locatie en scope 1.5 Leeswijzer

9 9 9 11 11 11

2. KADERS 2.1 Rijksbeleid 2.2 Gemeentelijk beleid

13 13 14

7. CONCLUSIES57

3.LOCATIE17 3.1 Huidig programma 17 3.2 Historie van het gebied 18 3.2 Actuele ontwikkelingen 20

B. BIJLAGEN61 B1 Overig beleid 61 B2 Afwegingstabellen 67 B3 Conclusies Verkenning Bereikbaarheid 75 B4 Verkenning Bereikbaarheid 76

8. AANBEVELINGEN59

4. AMBITIES 23 Veiligheid23 Verdichten24 Verbinden24 Vergroenen25

3

MANAGEMENTSAMENVATTING

Aanleiding

De aanleiding voor deze Ruimtelijk Programmatische Verkenning (RPV) is enerzijds een verdieping van de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 (17-12-2019, RIS304182). Het college heeft in het ‘Haags Akkoord 20232026’ aangegeven de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 verder te willen uitwerken in een toekomstvisie en ‘tot een perspectief te komen de internationale organisaties en omliggende wijken goed en veilig met elkaar te verbinden’. Anderzijds is een aanleiding de toenemende huisvestingsvraag voor internationale organisaties (IO’s) die momenteel soms vastlopen door conflicterende eisen. De verwachting is dat de huisvestingsvraag alsmede uitbreiding van IO’s de komende jaren zal toenemen, in combinatie met de steeds hogere beveiligingseisen.

Doel en ambitie RPV

Het doel van de RPV is; het onderzoeken van de ontwikkelingspotentie, met name gericht op internationale organisaties, binnen het World Forumgebied. De verschillende ruimtelijke varianten in het RPV, geven inzicht in de ontwikkelmogelijkheden, ambities, kansen en beperkingen voor de ontwikkeling van het World Forumgebied. De beveiligingeisen van de diverse IO’s zijn hierin meegenomen. Het eindproduct is een ruimtelijk programmatische verkenning met daarin de resultaten van ruimtelijke varianten, vergeleken in een afwegingskader inclusief een financiële doorrekening, met bijbehorende conclusies.

Aanpak Verkenning

De RPV heeft relevante kaders en belangen geïnventariseerd via interviews en themasessies met stakeholders en met gebruikmaking van de visie ‘Breng Romantiek Terug’ van bewoners. Op basis van deze inventarisatie zijn vier verschillende varianten voor het gebied uitgewerkt. Deze

4

varianten zijn vervolgens getoetst bij de stakeholders, IO’s, veiligheidsexperts en collega’s van de vakdisciplines, via scrumsessies, een klankbordgroep en sessies met het Atelier Rijksbouwmeester. Deze toetsing heeft input gegeven voor de inventarisatie van kansen en aandachtspunten per variant en is samengevat in een integraal afwegingskader inclusief financiële haalbaarheid. Door middel van hen afwegingskader zijn de varianten onderling vergeleken. De varianten zijn aan de hand van vier thema’s, de vier V’s (Verdichten, Veiligheid, Verbinden en Vergroenen), beoordeeld middels criteria. Deze criteria zijn voortgekomen uit reeds bestaande doelen en ambities en aangevuld met doelen en ambities die zijn opgehaald gaande het traject om te komen tot deze verkenning. Door middel van verschillende inhoudelijke sessies zijn de doelen aangescherpt/ uitgebreid. Voor het thema Verbinden is in nauwe samenwerking een separate studie uitgevoerd door de afdeling Mobiliteit van de Gemeente Den Haag (Verkenning Bereikbaarheid World Forumgebied). De resultaten zijn meegenomen in de afweging op dit thema. Daarnaast is door een externe partij een onderzoek gedaan naar de financiële haalbaarheid van de verschillende varianten. Om de varianten te kunnen doorrekenen is als onderdeel van de RPV een proefverkaveling gemaakt voor de ambitie Verdichten.

Ook de uitkomsten van die studie worden meegenomen in de RPV.

Locatie

Het World Forumgebied ligt in het stadsdeel Scheveningen en grenst aan de Scheveningse Bosjes; een binnenstedelijk groen-/bosgebied. In het gebied, van 35ha groot, bevinden

zich drie musea/culturele instellingen, het congresgebouw World Forum, internationale instellingen, diverse ambassades, kantoorgebouwen, drie hotels, een gebouw voor shortstay, een basisschool, een tankstation en een aantal woongebouwen en woningen. Dit gebied is inmiddels onderdeel van het kroonjuweel van Den Haag als Stad van Vrede & Recht. Door de diverse IO’s en ambassades draagt het gebied bij aan de identiteit, economie en geopolitieke status van de stad Den Haag.

Actuele ontwikkelingen

Binnen het gebied zijn er verschillende lopende projecten. Juist de strategische projecten voor de langere termijn hebben impact op de RPV en de ontwikkelkansen. Het gaat hierbij om het beter bereikbaar maken van het gebied met hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) en tegelijkertijd de doorkruising met de rest van de stad ervan te bevorderen (verbinden), het groene karakter van het gebied en aangrenzende woonbuurten te versterken en te verduurzamen, en om het congresgebouw World Forum te herontwikkelen.

Ambities

Naast de doelstelling staan er voor het World Forumgebied vier ambities centraal. Drie van de vier ambities komen voort uit de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019. De vier ambities zijn: verdichten, vergroenen, verduurzamen en veiligheid. Deze laatste, vierde ambitie, is de directe aanleiding voor deze verkenning en is daarom toegevoegd. Bij elke ambitie zijn criteria benoemd die gebruikt worden om de verschillende varianten te vergelijken en een afweging te kunnen maken. Een deel van de bijbehorende criteria komt voort uit beleidskaders en huisvestingseisen. Andere criteria zijn geformuleerd op basis van voortschrijdend inzicht tijdens onderzoeken bij deze verkenning.

De varianten

Voor deze RPV zijn vier varianten uitgewerkt. Deze varianten kenmerken zich door een eigen ruimtelijke opzet en bieden daardoor in verschillende mate oplossingen voor de toekomstontwikkelingen in het gebied. De varianten zijn opgebouwd uit een aantal specifieke ingrepen en een aantal bouwstenen. Deze bouwstenen zijn (ruimtelijke/ programmatische) ingrepen die onafhankelijk van de varianten uitgevoerd kunnen worden. Door de verkenning op deze wijze uit te werken wordt een aantal kwaliteiten, mogelijkheden en aandachtspunten inzichtelijk. Een proefverkaveling heeft de verdichtingsmogelijkheden van de varianten kwantificeerbaar gemaakt.

STATENKWARTIER

ZORGVLIET

Plangebied met straatnamen en wijken

5

Variant ‘Laan’

Bijzonder aan deze variant is dat de historische laanstructuur van de Scheveningseweg door een korte tunnel hersteld wordt. Door minimale ruimtelijke en programmatische ingrepen worden de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het World Forumgebied, en specifiek rondom CP1 verbeterd. De belangrijkste ingreep is een korte ondertunneling van de Scheveningseweg, conform de Gebiedsvisie (2019). In deze variant is er ontwikkelruimte (ca. 33-38.000 m2) gecreëerd voor kantoren/IO’s. Dit is direct gelegen nabij de ondertunneling van de Scheveningsweg. Het verdiepen van het verkeer en het creëren van afstand tot bebouwing sluit aan bij de ambities t.a.v. veiligheid. Het ondergronds brengen van het doorgaande verkeer op de S200 verbetert de doorstroming en maakt het kruispunt beter oversteekbaar en veiliger voor voetgangers en fietsers. Nieuw programma in de bestaande plinten draagt bij aan de leefbaarheid. Ondanks het herstel van de bomenlaan op de Scheveningseweg is het vergroenen minimaal, vandaar dat er met de bouwsteen van een ecologische verbinding onder de Teldersweg wel een aanzienlijke verbetering wordt aangebracht.Andere bouwstenen die in deze variant mogelijk zijn: de ontwikkeling van Shell tankstation locatie als mobiliteit/ recreatie hub (park & beach) en een basisrenovatie van het congresgebouw World Forum.

Laan

6

Variant ‘Schakel’

Kenmerk van deze variant is dat een nieuwe groene pleinruimte door een verlengde ondertunneling een schakel vormt tussen het Statenkwartier en de Scheveningse Bosjes. Door een verlengde ondertunneling en gedeeltelijk verdiepte Johan de Wittlaan worden de ingrepen uit Variant 1 (‘Laan’) verder uitgebreid om de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het World Forumgebied extra te verbeteren. In deze variant is er ontwikkelruimte (ca. 33-38.000 m2) gecreëerd voor kantoren/IO’s. Dit is direct gelegen nabij de ondertunneling van de Scheveningsweg. Het verdiepen van het verkeer en het creëren van afstand tot bebouwing sluit aan bij de ambities t.a.v. veiligheid. Het ondergronds brengen van het doorgaande verkeer op de S200 verbetert de doorstroming en maakt het kruispunt beter oversteekbaar en veiliger voor voetgangers en fietsers. Nieuw programma in de bestaande plinten draagt bij aan de leefbaarheid. Ondanks het herstel van de bomenlaan op de Scheveningseweg is het vergroenen minimaal, vandaar dat er met de bouwsteen van een ecoduct over de Teldersweg wel een verbetering optreed. Andere bouwstenen die in deze variant mogelijk zijn: de herontwikkeling van de Statesman, de ontwikkeling van Shell tankstation locatie als mobiliteit/recreatie hub (park & beach) en een grootschalige renovatie van het congresgebouw World Forum.

Schakel

Variant ‘Hart’

Het herstellen van de oorspronkelijke villawijkstructuur door een lange ondertunneling, versterkt de verbindingen tussen het Statenkwartier en de Scheveningse Bosjes en verbetert ook de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities. Dit wordt mogelijk gemaakt door het ondertunnelen van een deel van het Telderstracé en de Johan de Wittlaan. Door het aanleggen van de tram over de Johan de Wittlaan kan een kloppend hart van het World Forumgebied ontstaan. In deze variant is er meer ontwikkelruimte (ca. 90.000 100.000m2) gecreëerd voor kantoren/IO’s. Het verdiepen van het verkeer en het creëren van afstand tot bebouwing sluit aan bij de ambities t.a.v. veiligheid. Het ondergronds brengen van het doorgaande verkeer op de S200 verbetert de doorstroming en maakt het gebied beter te doorkruisen en veiliger voor voetgangers en fietsers. Ruimte voor aanvullende functies draagt bij aan de leefbaarheid. De tunnel in de Scheveningse Bosjes maakt een meer robuuste verbinding tussen de groengebieden mogelijk. Bouwstenen die in deze variant mogelijk zijn: de herontwikkeling van de Statesman, de ontwikkeling van Shell tankstation locatie als mobiliteit/recreatie hub (park & beach), de HOV-lijn over de Johan de Wittlaan en de uitbreiding van het congresgebouw World Forum op eigen kavel.

Hart

Variant ‘Campus’

Een aaneengesloten gebied met een meer groen karakter verbetert de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities nog verder t.o.v. variant ‘Hart’. De ondertunneling onder de Scheveningse Bosjes zorgt voor deze verbetering. Hierdoor kan het worden herontwikkeld tot een gebied met een hoog (gebieds)beveiligingsniveau én een aangename openbare ruimte. In deze variant is er meer ontwikkelruimte (in totaal ca. 180.000m2) gecreëerd voor kantoren/IO’s. Het verdiepen van het verkeer en het creëren van afstand tot de bebouwing sluit aan bij de ambities t.a.v. veiligheid. Het ondergronds brengen van het doorgaande verkeer op de S200 verbetert de doorstroming en maakt het gebied beter te doorkruisen en veiliger voor voetgangers en fietsers. Ruimte voor aanvullende functies draagt bij aan de leefbaarheid. In de Scheveningse Bosjes blijft een lokale weg voor auto’s nodig, dit maakt aanvullende voorzieningen tussen de groengebieden noodzakelijk. Bouwstenen die in deze variant mogelijk zijn: de herontwikkeling van de Statesman, de ontwikkeling van Shell tankstation locatie als mobiliteit/recreatie hub (park & beach) en nieuwbouw van het congresgebouw World Forum op de kavel van het Mariott hotel.

Conclusies

Het doel van de Verkenning is de ontwikkelingspotentie te onderzoeken in het World Forumgebied voor met name Internationale organisaties. Rekening houdend met de ambities verdichten, verbinden en vergroenen, aangevuld met de ambitie veiligheid i.v.m. de bijzondere programmatische functies (IO’s). De ontwikkelpotentie ten aanzien van de ambitie verdichten is in de twee eerste varianten (‘Laan’ en ‘Schakel’) beperkt. Deze twee varianten hebben wel een positieve impact op de ambities verdichen en vergroenen. Binnen het bestaande stedelijk weefsel, sluit het gebied beter aan op de omgeving en draagt bij aan deze twee gemeentelijke ambities. Door de minimale verdichting, maar ook door de impact en grootte van ingreep in het gebied is ook de impact ten aanzien van de ambitie Veiligheid beperkt. De meeste ontwikkelpotentie in dit gebied komt in beeld bij de laatste twee varianten (‘Hart’ en ‘Campus’). In beide varianten gaat de gebiedsontwikkeling gepaard met verschuivingen van een aantal huidige functies en een aantal grootschalige infrastructurele ingrepen (tunnelvarianten). Hierdoor wordt er geïnvesteerd in een gebiedsontwikkeling voor IO’s binnen het World Forumgebied, waarbij de veiligheidsmaatregelen op een goede kwalitatieve manier ingepast kunnen worden. Ook de ambite verbinden is zeer positief in deze varianten.

De financiële doorrekening geeft een eerste indicatie van de haalbaarheid. Zichtbaar is dat de varianten ‘Laan’ en ‘Schakel’ minder negatieve businesscases kennen dan de varianten ‘Hart’ en ‘Campus’. De maatschappelijke baten en lasten zijn geen onderdeel van deze financiële doorrekening.

Overall kan geconcludeerd worden dat; • het World Forumgebied een ontwikkelpotentieel heeft voor internationale organisaties met beveiligingseisen. Er is meer ruimte voor organisaties en deze kunnen veiliger worden ingepast, mits er voor een ongelijkvloerse oplossing wordt gekozen; • er verschuivingen van een aantal huidige functies en de daarbij behorende investeringen nodig zijn om het ontwikkelpotentieel te benutten; • er risico’s zijn ten aanzien van de programmatische verschuivingen, maar deze geen onderdeel zijn van deze verkenning; • de betekenis van dit gebied op basis van de ambities Verbinden en Vergroenen vergroot en daarmee bijdraagt aan vestigingscondities en het beeld van de internationale stad van Vrede en Recht, in aanvulling op de ambitie te Verdichten; • de faktor tijd een belangrijke rol speelt in de gebiedsontwikkeling van dit gebied. Door de omvang en complexiteit van alle varianten is de fasering en realisatietijd aanzienlijk; • Er pas ontwikkeld kan worden voor nieuwe internationale organisaties, als de onderdoorgang/-ondertunneling gerealiseerd is; • het World Forumgebied in groter verband beschouwd moet worden om keuzes te kunnen maken welk (internationaal) programma waar in de stad zou moeten landen; • er nog geen inzicht is in de maatschappelijke kosten en baten.

Campus

7

8

1. INLEIDING

De gemeente Den Haag en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zijn vaste partners voor het realiseren van onder andere huisvesting voor internationale organisaties in de stad Den Haag. Het RVB handelt daarbij in opdracht van de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid. Deze Ruimtelijk Programmatische Verkenning (RPV) is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de gemeente Den Haag en het RVB en is gericht op gebiedsontwikkeling.

1.1 Internationale zone

De Internationale Zone vormt het kroonjuweel van Den Haag als Stad van Vrede en Recht. Het is de thuisbasis van een grote concentratie Internationale Organisaties (IO’s), tribunalen, NGO’s en ambassades. Hun aanwezigheid draagt bij aan de identiteit, economie en geopolitieke status van de stad Den Haag en gastland Nederland. De Internationale Zone, met name het deelgebied World Forum, bevindt zich midden in de stad tussen fijne leefbare woonwijken en een aantrekkelijk groengebied. Juist die combinatie geeft de Haagse Internationale Zone ook een unieke vestgingsconditie. De beschikbaarheid van locaties in combinatie met de beveiligingsmaatregelen vormen momenteel een uitdaging bij het huisvesten van IO’s in het World Forumgebied. Het geeft een spanningsveld tussen een leefbare stad voor bewoners en bezoekers en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor IO’s.

Internationale Zone en deelgebieden (uit Gebiedsvisie 2019)

1.2 Aanleiding

De aanleiding voor deze ruimtelijk programmatische verkenning is enerzijds een verdieping van de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 (17-12-2019, 304182). Het college heeft in het ‘Haags Akkoord 2023-2026’ aangegeven de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 verder te willen uitwerken in een toekomstvisie en ‘tot een perspectief te komen de internationale organisaties en omliggende wijken goed en veilig met elkaar te verbinden’. Anderzijds is een aanleiding de toenemende huisvestingsvraag voor internationale organisaties die momenteel soms vastlopen door conflicterende eisen.. De verwachting is dat de huisvestingsvraag alsmede de uitbreiding van IO’s de komende jaren zal toenemen, in combinatie met steeds hogere beveiligingseisen. Deze ontwikkeling zet de positie van Den Haag als Internationale Stad van Vrede en Recht onder druk en daarmee ook de positie van Nederland als gastland voor de huisvesting van IO’s, de ruimte is immers schaars in Nederland. Tevens zijn er binnen Europa ook andere steden (Wenen, Genève en Luxemburg) die aantrekkelijke vestigingsmilieus hebben voor huisvesting van dit type organisaties.

9

Legenda Visie kaart Internationale Zone Plangrens studiegebied Bestaand groen Groen met beveiligingsfunctie Groen dak Ecologisch groen Boomgroepen / Bosrand Hoofdboomstructuur Ecologische verbindingszone Water Landschappelijk geïntegreerde gebiedsbeveiliging Reguliere beveiliging Voertuigbarriere Bestaande tramspoor Trace Koningscorridor Tramhalte Regionale hoofdweg Wijkontsluitingsweg

P

Trace tunnel Verdiepte weg Bestaande bebouwing (omgeving) Bestaande bebouwing context

P

10

P

1.3 Opgave en doel In deze verkenning worden op basis van vier ambities verschillende ruimtelijke varianten geschetst waarbij de randvoorwaarden bereikbaarheid en leefbaarheid in relatie tot beveiligingseisen centraal staan. De verschillende ruimtelijke varianten geven inzicht in de ontwikkelmogelijkheden, ambities, kansen en beperkingen voor de ontwikkeling van het World Forumgebied. Het doel van deze verkenning is: • Het onderzoeken van de ontwikkelingspotentie, met name gericht op internationale organisaties, binnen het World Forumgebied. Deze verkenning is gebaseerd op onderstaande opgaven: • Identificeer ontwikkellocaties met inachtneming van beveiligingseisen van IO’s binnen het te verkennen gebied; • Verbeter de landschappelijke inpassing van beveiligingseisen en andere eisen van IO’s, waardoor de ruimtelijke kwaliteit verbetert.

Gebiedsbeveiliging is één van de mogelijkheden; • Stel de betekenis vast van het congresgebouw World Forum als onderdeel van het ecosysteem van IO’s; • Verbeter de kruising Scheveningseweg-Teldersweg/Johan de Wittlaan voor auto’s, voetgangers, fietsers en openbaar vervoer, conform de Gebiedsvisie (2019); • Integreer een hoogwaardige ov-verbinding (HOV) in de varianten; • Verbeter de leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersdoorstroming door middel van verkeersmaatregelen, zoals scheiding van verkeersstromen; • Verhoog de levendigheid in het World Forumgebied; • Versterk de ecologische waarde door een betere aansluiting van de aanwezige groenzones op het Natuurnetwerk Nederland/Hollandse Duinen; • Maak aanleg van een aan Energierijk Den Haag gelieerd systeem mogelijk.

Door deze opgaven hand in hand te laten gaan met de ontwikkelpotentie binnen het World Forumgebied, werken de gemeente en RVB aan de versterking van de profilering van Den Haag en Nederland als vestigingslocatie van Vrede en Recht. De ontwikkelpotentie is onderzocht binnen deze verkenning door middel van een proefverkaveling waarop de metrages gebaseerd zijn. Deze ontwikkelpotentie is vervolgens in een separate, externe, studie (Haalbaarheidsstudie) doorgerekend en de financiële afwegingen en conclusies zijn op basis van dat rapport tot stand gekomen. Bij de ontwikkelpotentie is expliciet gekeken naar geschikte locaties voor hoogbeveiligde IO’s, die niet in de bestaande (kantoor) gebouwen terecht kunnen. Bij die kantoorgebouwen zijn de veiligheidseisen niet op een kwalitatief goede manier in te passen. Als onderdeel van het opstellen van de RPV is door de afdeling Mobiliteit een Verkenning Bereikbaarheid World Forumgebied uitgevoerd, in samenwerking met externe partijen. De inzichten, resultaten en conclusies uit die verkenning zijn ook onderdeel van de RPV. De RPV is daarmee een verdieping van de Gebiedsvisie Internationale Zone uit 2019 en een opmaat naar een gebiedsprogramma. De inzichten uit deze verkenning helpen richting te geven aan verdere besluitvorming rond de gebiedsontwikkelingen in de Internationale Zone.

Zone 2019 zijn; het Vredespaleis en Plein 1813, Strafhof en omgeving en de Internationale Boulevard (zie afbeelding op blz. 9). Elk deelgebied heeft een eigen signatuur, karakter en profiel. De scope van het deelgebied World Forum is weergegeven op blz. 10. Het betreft het gebied vanaf Madurodam tot aan de kruising Johan de Wittlaan/ Stadhouderslaan en tussen Sorghvliet/Scheveningse Bosjes en de Eisenhowerlaan.

1.5 Leeswijzer De verkenning is opgedeeld in verschillende hoofdstukken. Hoofdstuk 2 gaat in op het beleid van de Rijksoverheid en de gemeentelijke kaders. Hoofdstuk 3 beschrijft de locatie en ligging in de stad, tevens beschrijft het de historie van het gebied en actuele projecten binnen de scope. In hoofdstuk 4 worden de ambities toegelicht die van toepassing zijn op alle varianten. Vervolgens komen in hoofdstuk 5 de verschillende ruimtelijke varianten middels tekeningen en kaarten aan bod. De varianten worden vervolgens afgezet tegen de ambities, inclusief een financiële doorrekening, in hoofdstuk 6, in het afwegingskader. Daarna worden in hoofdstuk 7 conclusies getrokken. En tenslotte worden in hoofdstuk 8 de aanbevelingen beschreven.

Het eindproduct is een Ruimtelijk Programmatische Verkenning met daarin de (visuele) resultaten van ruimtelijke varianten, met elkaar vergeleken in een afwegingskader (inclusief de financiële resultaten) met bijbehorende conclusies.

1.4 Locatie en scope Het World Forumgebied is één van de vier deelgebieden binnen de Internationale Zone in Den Haag en is ruim 35 hectare groot. De andere deelgebieden uit de Gebiedsvisie Internationale

11

12

2. KADERS

Uitgangspunt voor de Verkenning zijn de afspraken die Nederland maakt als gastland en de door de Gemeente Den Haag vastgestelde beleidskaders, waaronder de ruimtelijke kaders “Breng Romantiek terug” en “Gebiedsvisie Internationale Zone 2019”.

2.1 Rijksbeleid

In het belang van de internationale rechtsorde en in het belang van ons land wil Nederland een goede vestigingsplaats zijn voor internationale organisaties. IO’s dragen bij aan Nederlandse beleidsdoelen, zoals de bevordering van de internationale rechtsorde. De Ambassadeur voor Internationale Organisaties (AMIO) en de directie Protocol en Gastlandzaken (DPG) van het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) zijn mede-aanspreekpunt voor IO’s.

Gastland beleid

De regering heeft op basis van art. 90 van de Grondwet de plicht ‘de versterking van de internationale rechtsorde te bevorderen’. Het aantrekken van en goed gastheerschap jegens internationale organisaties draagt daaraan bij. Dit houdt ook in dat het Rijk streeft naar de vestiging van internationale organisaties die bijdragen aan het bevorderen van samenwerking tussen landen, het faciliteren van dialoog en het aangaan van internationale verdragen en overeenkomsten. De gastlandstatus levert ook een positieve bijdrage aan de internationale reputatie van Nederland en aan het buitenlandspolitieke netwerk van ons land. Niet in de laatste plaats kan de gastlandfunctie positief bijdragen aan de Nederlandse economie.

Als gastland heeft Nederland de verantwoordelijkheid zorg te dragen de hier gevestigde internationale organisaties onafhankelijk, veilig en naar behoren te kunnen laten functioneren in de uitvoering van hun mandaat. In de praktijk betekent dat o.a. dat Nederland (rijk én gemeente) verantwoordelijk is voor de veiligheid buiten het terrein van de internationale organisaties (de organisatie is zelf verantwoordelijk voor de veiligheid binnen het terrein). Het Rijk wil daarbij de huisvesting van internationale organisaties waar mogelijk faciliteren. Daarbij is het Rijk toegewijd aan het bieden van goede voorzieningen aan de huidige internationale organisaties en het mogelijk maken van hun uitbreiding. Met iedere organisatie zijn afspraken over de rechten, plichten en verantwoordelijkheden tussen de organisatie en het gastland vastgelegd in een zetelverdrag en deze kunnen daardoor van elkaar verschillen. Dat betekent ook dat het altijd maatwerk is op welke manier een IO wordt gehuisvest, welke rol BZ of het beleidsverantwoordelijk departement heeft en wat de eventuele rol van het RVB is (niet alle gebouwen van IO’s vallen onder het RVB).

Nederland zet zich in voor het aantrekken en behouden van internationale organisaties die aansluiten bij : 1. de thema’s vrede, recht en veiligheid; 2. het mandaat van internationale organisaties die reeds in NL zijn gevestigd (bijv. VN­organisaties, EUagentschappen); 3. de Nederlandse beleidsprioriteiten en/of Nederlandse economische topsectoren, zoals op het gebied van kennis, innovatie en technologie.

13

2.2 Gemeentelijk beleid De gemeente heeft diverse beleidskaders waaraan de ontwikkelingen dienen te voldoen. Dit zijn beleidskaders over de onderwerpen programma (wonen, werken, voorzieningen, congresgebouw World Forum) mobiliteit, groen en openbare ruimte en duurzaamheid. Hier zijn kaders omtrent veiligheid van aan toegevoegd door het RVB. De beleidskaders zijn te vinden in bijlage B1 op blz. 61. Er worden 2 beleidsproducten in deze paragraaf uitgelicht die een directe voorloper zijn van deze ruimtelijk programmatische verkenning.

Visie omwonenden Scheveningse Bosjes en Westbroekpark

In 2017 is de visie “Breng Romantiek Terug” opgesteld door de ‘Denktank Westbroekpark, Scheveningse Bosjes inclusief Waterpartij’ bestaande uit bewoners uit het gebied voor de Scheveningse Bosjes en het Westbroekpark, inclusief de Waterpartij. De centrale vraag hierbij was: “Hoe kunnen we het Westbroekpark en de Scheveningse Bosjes met behoud van eigen karakter aantrekkelijk houden, aantrekkelijker maken en beter verbinden voor alle Hagenaars en bezoekers?” De uitvoering van de visie, deels al in uitvoering, wordt zoveel mogelijk door de gemeente opgepakt, in goed overleg met beheerders, bewoners, ondernemers, bewoners- en belangenorganisaties en de denktank. Het document beschrijft vijf principes die antwoord geven op de centrale vraag: 1. Behoud of uitbreiding van duinbos en park: Koesteren van de landschappelijke diversiteit; 2. Verbeteren van verbindingen: Voor zowel natuur als mensen die als gasten in die natuur verblijven; 3. Waarderen van natuur en groen: Inclusief cultuurhistorische waarden als Haagse kernkwaliteiten; 4. Veranderingen alleen bij overtuigende meerwaarde: Voor de kernkwaliteiten van het gebied; 5. Verhogen van participatie: Betrekken van bewoners bij het beheer van het gebied.

De visie “Breng Romantiek Terug” benoemt een drietal kansen die van toepassing zijn op het tweede principe, het verbeteren van verbindingen voor mens en dier: 1. Realiseren van verbindingen over de Teldersweg ter hoogte van de Ver-Huëllweg en net na de Waterpartij richting Scheveningseweg. De overkluizingen tot 250 meter breedte met kruiden en struiken vormen ecoducten met wandel-, fiets- en ruiterpaden; 2. Vergroenen van wegen: Bijvoorbeeld de Aletta Jacobsweg en Ver-Huëllweg. Onnodig asfalt wordt teruggebracht, waardoor er minder ruimte is voor autoverkeer en meer ruimte voor groen. Hierbij wordt rekening gehouden met parkeergelegenheid voor onder meer de begraafplaatsen en het Indisch Monument. Fietspaden blijven behouden en worden kwalitatief verbeterd. Bewoners en ondernemers worden betrokken bij de uitwerking van de plannen; 3. Geleidelijk autovrij maken van het bos: Waar nodig uitsluitend toegankelijk voor bestemmingsverkeer. De eerste kans hebben we overgenomen en is onderdeel van de geformuleerde ambities van deze RPV. De twee overige geformuleerde kansen uit de visie hebben geen onderdeel gekregen in deze RPV. Ze kunnen onderdeel zijn van alle varianten.

Voor deze RPV is met name gekeken hoe het tweede principe ‘het verbeteren van verbindingen’ voor mens en dier, onderdeel kan zijn van deze RPV. De verbinding van de Teldersweg vormt de grens tussen de Scheveningse Bosjes en het Westbroekpark en doorsnijdt het gebied. De weg vormt daardoor een fysieke barrière voor mensen en dieren.

Breng Romantiek terug - 2017 (RIS297966)

14

Gebiedsvisie Internationale Zone 2019

Op 17 december 2019 is de Gebiedsvisie Internationale Zone door het college vastgesteld (RIS304182). De Gebiedsvisie is ontwikkeld om de positie van Den Haag als stad van Vrede en Recht te behouden en te versterken en het economisch belang ervan naast het belang te leggen van verbinden en vergroenen van de stad. De Gebiedsvisie dient als toetsingskader en heeft een looptijd van 8 jaar. Het dient ook als agenda voor de langere termijn ambities voor de Internationale Zone. In de visie zijn vier verschillende deelgebieden benoemd met elk een eigen signatuur, karakter en profiel. Er wordt per deelgebeid een toekomstbeeld beschreven dat gekoppeld is aan diverse randvoorwaarden.

Gebiedsvisie Internationale Zone

Deze RPV focust op het World Forumgebied. Het is een gebied dat herkenbaar is als de plek waar belangrijke activiteiten op internationaal niveau plaatsvinden. Internationaal gerenommeerde musea en organisaties op het gebied van recht en juridisch onderzoek zijn hier gevestigd. Een duidelijke profilering van het World Forum draagt bij aan de authenticiteit en herkenbaarheid van het gebied. Deelgebied World Forum Het World Forumgebied is programmatisch in twee delen opgedeeld. Door het concentreren van openbaar toegankelijke functies zoals musea en hotels en het concentreren van IO’s, ontstaan er twee clusters met specifieke ontwikkelgebieden. De twee clusters zijn verweven met elkaar door de gedeelde openbare ruime en gedeelde netwerken op het gebied van bereikbaarheid en voorzieningen.

november 2019

Gebiedsvisie Internationale Zone - 2019 (RIS304182)

De ambities uit de gebiedsvisie die direct invloed hebben op deze RPV zijn: 1.

De bereikbaarheid van het World Forumgebied verbeteren door mogelijkheden te onderzoeken voor de aanleg van een aftakking van de Koningscorridor tussen het World Forumgebied en het Centraal Station. 2. Bestuderen van varianten voor het aanleggen van een ongelijkvloerse kruising bij het Kruispunt Teldersweg/Johan de Wittlaan met de Scheveningseweg. 3. Mogelijkheden bekijken om de oversteekbaarheid voor het langzaam verkeersnetwerk te verbeteren. 4. Stimuleren van de ontmoetingen door horeca te realiseren nabij de voorgestelde ov-halte. 5. Verkennen van ontwikkelruimte voor internationale organisaties nabij het World Forum, de Statesman, Churchillplein 1. 6. Onderzoeken mogelijkheden om het World Forum congresgebouw te herontwikkelen en uit te breiden tot een multifunctioneel congresgebouw met expocentrum. 7. Bestuderen naar toepassing van intergrale gebeidsbeveiliging. 8. Onderzoek naar mogelijheden voor vergroenen van de buitenruimte door duinlandschap in te zetten voor integrale gebiedsbeveiliging. 9. Verbinden van wandelroutes in de Scheveningse Bosjes met wandelroutes in woonwijk en het hele gebied. 10. Bestuderen van clusteren musea en hotels. 11. Ontwikkelruimte verkennen in de directe nabijheid van Europol. 12. Ontwikkelgebieden reserveren voor internationale organisaties.

Verbeelding uit Gebiedsvisie Internationale Zone 26

GEBIEDSVISIE INTERNATIONALE ZONE - 2 JULI 2019

15

STATENKWARTIER

ZORGVLIET

16

Plangebied met straatnamen en wijken

3. LOCATIE

Het World Forumgebied ligt in het stadsdeel Scheveningen en grenst aan de Scheveningse Bosjes; een binnenstedelijk groen/bos gebied. Het gebied is onderdeel van de wijk Zorgvliet en grenst aan het Statenkwartier. Het wordt aan de westzijde begrensd door de Eisenhowerlaan en aan de oostzijde door het Park Sorghvliet en de Scheveningse Bosjes. Het plangebied loopt ook door de Scheveningse Bosjes/ Waterpartij vanwege de studie naar de Koningscorridor en de Teldersweg. In het gebied, van 35ha groot, bevinden zich drie musea/ culturele instellingen, het congresgebouw World Forum, een aantal internationale instellingen (waaronder OPCW, Eurojust, Europol), diverse ambassades, kantoorgebouwen, ondergrondse parkeergarages, 3 hotels, een short stay, een basissschool, een tankstation en een aantal woongebouwen en woningen.

3.1 Huidig programma

Internationale organisaties: 73.000m2 BVO Kantoren: 38.000m2 BVO Hotels: 35.000m2 BVO Congresgebouw World Forum: 45.000m2 BVO Musea: 33.000m2 BVO

Kantoren en internationale organisaties

Den Haag heeft een krappe kantorenmarkt, met een leegstandspercentage van 4,4%, wat ver onder de ‘gezonde’ frictieleegstand van 5-7% ligt. In vergelijking met de G5steden heeft Den Haag het laagste leegstandspercentage. De Internationale Zone kent zelfs een leegstandspercentage van slechts 1,67%, ver onder het stedelijk gemiddelde. Het aandeel van de overheid en non-profitorganisaties in de stad neemt toe. Bij een groeiende vraag, is het essentieel om niet alleen kantoorruimtes te ontwikkelen, maar ook bijbehorende

faciliteiten zoals hotels, sport- en restauratieve voorzieningen voor bezoekers. Dit zal bijdragen aan een complete en aantrekkelijke omgeving voor IO’s en hun medewerkers. Door te investeren in de herontwikkeling van het World Forumgebied, kan er een toekomstbestendige en dynamische vestigingsplaats creëren die voldoet aan de eisen van de moderne internationale gemeenschap. Het RVB is verantwoordelijk voor het vastgoedbeheer van de Rijksoverheid en speelt ook een rol bij de huisvesting van een deel van de internationale organisaties. Het RVB is daarbij eigenaar en verhuurder voor de twee grootste internationale organisaties in het gebied, Europol en Eurojust. Verwachting is dat beide organisaties de komende jaren verder zullen groeien. Tevens zijn er VN-organisaties gevestigd, met name OPCW en IRMCT. Tot slot zijn in het gebied meerdere ambassades gevestigd en NGO’s, zoals de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht (HCCH).

Voorzieningen

Bijzonder aan het World Forumgebied is dat er vier grote publiekstrekkers zijn met een (inter)nationaal gemêleerd publiek. Allereerst het congresgebouw World Forum, dat naast, internationale, congressen, ook concerten, musicals en dergelijke programmeert. Het gebouw heeft een bruto vloeroppervlak van ongeveer 45.000 m², waarvan slechts 17.500 m² verhuurbaar is. Het beschikt over een auditorium, 35 breakout rooms, expositieruimte en kan tot 5.000 personen accommoderen (9/10/2024 RIS319975). Verder het Kunstmuseum met een omvangrijke collectie, het Fotomuseum met hoogstaande exposities en Museon/ Omniversum dat zich vooral richt op jong publiek met een boodschap over duurzaamheid. Deze voorzieningen staan op zich los van de in het gebied gevestigde internationale organisaties, maar zijn wel zeer belangrijk (ook interntionaal) voor Den Haag als stad.

In het World Forumgebied bevinden zich veel ondergrondse parkergarages als onderdeel van kantoren/IO’s of van het congresgebouw. De parkeergarages zijn meestal niet gekoppeld en hebben allemaal een eigen entree vanaf de straat of plein. Het Rijksvastgoedbedrijf en gemeente Den haag zijn de belangrijke vastgoedspelers in het WorldForumgebied. Gronden en opstallen binnen het plangebied zijn: 1. Gemeentelijk eigendom; 2. Privaat eigendom, gronden op erfpacht gelegen; 3. Eigendom RVB. Opvallend is dat er geen zuiver privaat eigendom is bij de grotere gebouwen in het gebied.

Overzicht parkeergarages en entrees

17

3.2 Historie van het gebied Ontstaansgeschiedenis

Het World Forumgebied kent verschillende belangrijke en herkenbare tijdlagen. De Scheveningseweg stamt uit 1665 en was de eerste verharde weg in het, toen nog, buitengebied in Nederland. Van hieruit verstedelijkte het duinlandschap langzaam met bochtige wegen en de aanwezige hoogteverschillen. In de Tweede Wereldoorlog moest een deel van de bebouwing in het gebied plaatsmaken voor een tankgracht van de Duitsers, de Atlantikwall. Na de oorlog maakte W.M. Dudok, in opdracht van de gemeente Den Haag, een plan voor de wederopbouw van het gebied, waarvan de Parkway inclusief een aantal daaraan grenzende gebouwen nog goed herkenbaar is. Het voormalige congresgebouw (nu World Forum) vond hier zijn plek, en in de afgelopen decennia heeft een aantal internationale organisaties zich hier gevestigd. Een deel van de openbare ruimte is heringericht (2005-2014) om de samenhang van het gebied te vergroten.

Cultuurhistorische waarde: Atlantikwall en Parkway

Monumenten

In het gebied liggen twee rijksmonumenten: het voormalig Joegoslavië Tribunaal en het Kunstmuseum.

Naast de beschermde stadsgezichten zijn er meer recente cultuurhistorische aspecten die van belang zijn voor dit gebied. Het gaat om de Atlantikwall en de Parkway van Dudok.

Beschermde stadsgezichten

De wijken en groengebieden rondom de Teldersweg en de Johan de Wittlaan maken onderdeel uit van Rijksbeschermde stadsgezichten; het gaat om Rijksbeschermd stadsgezicht Statenkwartier, Van Stolkpark – Scheveningse Bosjes en Zorgvliet. De bescherming is bedoeld om de cultuurhistorische identiteit van een gebied te behouden en in te zetten bij ontwikkelingen. Het gebied tussen de Eisenhowerlaan en de Johan de Wittlaan behoort niet tot een van Rijksbeschermde stadsgezichten.

In 1943 moest een strook bebouwing langs het huidige traject van de President Kennedylaan en Johan de Wittlaan wijken voor de aanleg van een tankgracht. De zigzaggende structuur was onderdeel van de Atlantikwall, een duizenden kilometerslange verdedigingslinie van de Duitse bezettingsmacht. Ook het onderzoeksgebied was volledig kaalgeslagen. Enkel het toenmalige Gemeentemuseum en de villa’s tussen de Willem Lodewijklaan en de Adriaan Goekooplaan bleven staan, maar kwamen leeg te staan of werden gevorderd door de bezetter.

Legenda Visie kaart Internationale Zone Plangrens studiegebied Plangrens project Eisenhouwerlaan Prangrens project CP1 Bestaand groen Legenda Visie kaart Internationale Zone Groen met beveiligingsfunctie

Scheveningen Dorp

Westbroekpark en belgisch Park

Groene dak Plangrens studiegebied Ecologischproject groen Eisenhouwerlaan Plangrens Boomgroepen / Bosrand Prangrens project CP1

Van Stolkpark/ Scheveningse Bosjes Bestaand Hoofdboomstructuur groen

Ecologische verbindingszone Groen met beveiligingsfunctie Water dak Groene Landschappelijk Ecologisch groengeïntegreerde gebiedsbeveiliging Reguliere beveiliging Boomgroepen / Bosrand

Sportlaan - Segbroeklaan

Voertuigbarriere Hoofdboomstructuur Langzaamverkeersroute Ecologische verbindingszone Bestaande tramspoor Water Trace Koningscorridor Landschappelijk geïntegreerde gebiedsbeveiliging Tramhaltebeveiliging Reguliere Regionale hoofdweg Voertuigbarriere Wijkontsluitingsweg Langzaamverkeersroute Trace tunnel Bestaande tramspoor Verdiepte weg Trace Koningscorridor Bestaande bebouwing (omgeving) Tramhalte Bestaandehoofdweg bebouwing context Regionale Ontwikkelingskansen Wijkontsluitingsweg Gemeentelijke Trace tunnel monumenten Verdiepte weg Rijksmonument

Archipelbuurt en Willemspark II

Bestaande bebouwing (omgeving) Gemeentelijk beschermd stadsgezicht P

Zorgvliet

Bestaande bebouwing context Rijks beschermd stadsgezicht Ontwikkelingskansen Groote groene gebieden Gemeentelijke monumenten Ecologische verbindingen

P

Rijksmonument Begraafplaats

P

Gemeentelijk beschermd stadsgezicht Hoofdboomstructuur Rijks beschermd stadsgezicht Kelpunt hoofdboomstructuur

Ontwerp Scheveningseweg door Constantijn Huygens (1653)

Groot groene gebieden Bestemmingsplan grenzen

Beschermde stadsgezichten en monumenten

Ecologische verbindingen Begraafplaats 19

18

Hoofdboomstructuur Kelpunt hoofdboomstructuur

25

*

I

19 25

* >30

I

Atlantikwall (1947)

Dudok kwam in 1949 met het voorstel van de ontwikkeling van een cultureel centrum als sluitstuk van het Wederopbouwplan Sportlaan-Stadhoudersplein-Scheveningsche Bosjes. Dudok ontwierp een nieuwe verkeersweg, de Johan de Wittlaan, van het Stadhoudersplein tot aan de Scheveningseweg. Aan de noordwestzijde van deze weg zou een schakeling van verschillende functies (concertgebouw, congresgebouw, schouwburg, volksuniversiteit, conservatorium, archiefgebouw en uitbreiding van het Gemeentemuseum) tot één groot bouwwerk leiden. De overzijde van de weg, werd ‘in aansluiting bij de ter plaatse aanwezige, zwaar beschadigde, doch voor een deel reeds herstelde villabebouwing’ bestemd tot woonbuurt voor welgestelden, met enkele openbare gebouwen, waaronder een school en kerk. Het plan van Dudok was een totaalconcept: structuren, gebouwen en openbare ruimten versterkten elkaar. De Johan de Wittlaan ontwierp hij als een voorname route: een parkway met afwisselend grote gebouwen, boomgroepen en mooie doorkijkjes. Bewust bracht

hij een contrast aan tussen de ‘cultuurlijke’ zijde met het cultuurcentrum in een strak aangelegde openbare ruimte en de ‘natuurlijke’ zijde van het landgoed met een lossere en dichtere beplanting. Hierin schuilde ook een gevaar: een gebouw meer of minder, of een bomenlaan eraf of erbij zou de compositie direct verstoren. Doordat veel gebouwen uiteindelijk anders zijn uitgevoerd, vaak groter, en de groene ruimte kariger werd, brokkelde de bedachte compositie aan weerszijden van de Johan de Wittlaan af. Voor de RPV is de historie van het gebied van belang, en er dient op een goede manier mee om te worden gegaan. Dit zal met name bij de beoordeling en in het vervolgproces aan de orde komen.

bos

Ontwerp Herbouwplan Scheveningsebosjes door Dudok (1949)

Parkway door Dudok sport

bos/sport

19

3.3 Actuele ontwikkelingen In het World Forumgebied is een aantal projecten in uitvoering of binnenkort in uitvoering.

Congresgebouw World Forum

Het “World Forum The Hague” is de grootste congreslocatie van Den Haag. Het college heeft aangegeven dat het World Forum behouden dient te worden, maar dat deze wel van topkwaliteit moet zijn, wil de locatie concurrerend blijven met andere steden met congreslocaties. Om de sturing en regie te kunnen hebben en te houden wil de gemeente daarom eigenaar blijven van het World Forum (RIS 319975). Er is op korte termijn een renovatie van het gebouw nodig, ook kan de keuze worden gemaakt om voor nieuwbouw te kiezen. De gemeente voert met de exploitant gesprekken over hun bereidheid om mee te investeren in de toekomstbestendigheid van het huidige object en omliggende locatie. De komende jaren zal hier, mede met het oog op de verlenging van de huidige exploitatie, duidelijkheid over moeten komen. Ten tijde van het opstellen van de RPV is er een vraag gekomen voor een multifunctionele evenementenruimte aanvullend op het huidige functioneren van het congresgebouw, o.a. in te zetten voor exposities. Het gaat om een gebouw met een footprint van 5.000m2, in 2 lagen. Dit is (vanwege tijdsgebrek, de vraag kwam in een te laat stadium tijdens het opstellen van de RPV) geen onderdeel geweest van deze Verkenning, maar zal in een vervolgproject moeten worden opgepakt.

Churchillplein 1

Het voormalige Joegoslavië tribunaal aan het Churchillplein 1 (en oorspronkelijk kantoor van verzekeringsbank de Nieuwe Nederlandsche-Nieuwe Eerste Nederlandsche (EN-NEN), ontworpen door architect Van der Steur) is een Rijksmonument. Er vindt momenteel onderzoek plaats door het RVB naar de

20

mogelijkheid tot het vestigen van een IO in het gebouw. De huidige gebruiker, IRMCT, is een organisatie met een kleiner wordende ruimtevraag. De onderzoeksvragen zijn o.a. hoe de huisvesting in Churchillplein 1 (CP1) samen kan gaan met de monumentale status, hoe en of de cultuurhistorische waarde van het Joegoslavië tribunaal voldoende behouden kan blijven, en hoe de benodigde veiligheidsmaatregelen rondom de kavel op een kwalitatief goede manier ingepast kunnen worden. Op het eerste gezicht lijken beide eisen te conflicteren. De RPV zoekt naar een lange termijn oplossing voor de veiliigheidsmaatregelen. Tussentijds kan er gezocht worden naar tijdelijke maatregelen.

Tijdelijke kantoren t.b.v. IO’s

Tevens worden er verschillende kantoorgebouwen in de Internationale Zone ingezet voor tijdelijke huisvesting van een IO. Deze zijn te vinden op de locatie bij Eurojust (Jan Willem Frisolaan 13, reeds in gebruik), Jan Willem Frisolaan 3 (in realisatie) en aan de Scheveningseweg 64 (in planvorming, buiten World Forumgebied).

Eisenhowerlaan

Het tramspoor in de Eisenhowerlaan is momenteel niet in gebruik, maar in verband met de functie ervan als calamiteitenspoor is het toch nodig de rails te vervangen zodat de trambaan geschikt is voor het materieel van de toekomst (Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio - INTHR). Deze aanleiding wordt aangegrepen om de verkeersveiligheid op de Eisenhowerlaan te vergroten en het hele profiel opnieuw in te richten. Onderdeel hiervan is ook de inpassing van een deel van de veiligheidsmaatregelen bij CP1.

5 3

5 2

3

4 1

Projecten: 1. Uitbreiding World Forum P

2. Churchillplein 1 (CP1) 3. Tijdelijke kantoren IO’s 4. Herinrichting Eisenhowerlaan

P

(INTHR-project) P

5. Scheveningse Bosjes en Westbroekpark

Actuele ontwikkelingen in het World Forumgebied

21

22

4. AMBITIES

Voor het World Forumgebied staan vier ambities centraal. Drie van de vier ambities komen voort uit de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019; • Verdichten en versterken door het toevoegen van programma; • Verbinden van mensen en gebieden middels logische (en veilige) routes; • Vergroenen en verduurzamen. De vierde ambitie, veiligheid, is minder prominent beschreven in de Gebiedsvisie 2019, maar wel de directe aanleiding voor deze Verkenning: • Veiligheid omtrent het ontwikkelingspotentieel zodanig dat aan de voorwaarden voor een veilige huisvesting wordt voldaan. Hieronder worden de ambities uitgelegd en daarna in criteria geformuleerd. De varianten in het volgende hoofdstuk (5) worden in hoofdstuk 6 aan de criteria getoetst. Aangezien veiligheid in dit kader een relatief nieuw thema is, starten we daarmee.

Ambitie Veiligheid

Bij deze ambitie gelden de volgende afwegingscriteria:

De Internationale Zone kan alleen als zodanig in Den Haag functioneren als er ruimte is voor veilige huisvesting van de aanwezige IO’s. Dit betekent dat er ruimte moet zijn voor beveiligingsmaatregelen rondom het gebouw. Dit is geen statisch gegeven en aan verandering onderhevig, daarom wordt uitgegaan van een aantal vuistregels (zie bijlage B1.4 op blz. 66).

AFWEGINGSCRITERIA VEILIGHEID

Veiligheid is een veel breder thema, maar voor de RPV is ervoor gekozen om specifiek deze invulling aan deze ambitie te geven. Daarnaast is er vanzelfsprekend ook aandacht voor verkeersveiligheid, sociale veiligheid en fysieke veiligheid. Voor de IO’s is ook digitale veiligheid van belang, maar die wordt in deze RPV niet meegenomen, omdat die geen ruimtelijke impact heeft.

- Ruimte om gebiedsbeveiliging toe te passen;

- Verbeterde landschappelijke inpassing van beveiligingseisen en andere eisen van internationale organisaties, waardoor de ruimtelijke kwaliteit verbetert bij projecten van IO’s;

- De mogelijkheid om een groter afsluitbaar gebied te kunnen krijgen ten tijde van evenementen; - De duur van het realiseren van de infrastructurele werkzaamheden i.v.m. de invloed daarvan op de beveiliging van IO’s.

De ambitie is het bieden van voldoende veiligheid voor de IO’s waarbij de beveiligingsmaatregelen op een kwalitatief goede manier worden ingepast. Op deze manier blijft Als subambities zijn van belang • Er wordt voldaan aan de vuistregel voor de ruimtereservering, waarin beveiligingsmaatregelen van IO’s toegepast kunnen worden; • De veiligheidsmaatregelen zijn verenigbaar met, en inpasbaar in, een levendig en hoogwaardige stedelijke omgeving; • Alle IO’s en gebouwen moeten bereikbaar blijven voor nood- en hulpdiensten, expeditieverkeer, afvalophaaldiensten en VIP-vervoer.

23

Ambitie Verdichten De hoofdambitie verdichten gaat over het toevoegen van programma. Om meer ruimte te bieden aan IO’s (uitbreiding of nieuwe locaties), maar ook aan aanvullende functies die de levendigheid van het gebied vergroten, voor omwonenden, bezoekers en werknemers. In de varianten zoals we die in deze Verkenning uitwerken staan daarmee de volgende sub-ambities centraal: • Het intensiveren van het grondgebruik voor IO’s in het gebied, waar ook de bijbehorende beveiligingseisen integraal worden meegenomen; • Een aanvullend woonprogramma, short stay dan wel hotels; • Toevoegen van andere functies die het gebied verlevendigen, te denken valt aan ruimte voor scholing op het gebied van Vrede en Recht en horeca; • Ruimte voor een toekomstbestendig congresgebouw World Forum (hier nog zonder multifunctionele evenementenruimte); • Bijdrage aan het Haags Klimaatakkoord om op basis van de principes van het samenwerkingsverband Rijk- Den Haag, Energie Rijk Den Haag (ERDH), een duurzaam energiesysteem realiseren. Bij deze ambitie gelden de volgende afwegingscriteria:

24

AFWEGINGSCRITERIA VERDICHTEN - Toevoeging locaties geschikt voor hoogbeveiligde IO’s (met voldoende ruimte voor de inpassing van de veiligheidsmaatregelen); - Aantrekkelijk (woon-) en werkklimaat (behouden of verbeteren); - Functiemix (aanvullende functies en voorzieningen) - Inpandige mogelijkheden voor parkeren, voor zowel auto’s als fietsen; - Ontwikkelmogelijkheden congresgebouw World Forum.

Ambitie Verbinden Het World Forumgebied dient goed bereikbaar te zijn voor alle vormen van vervoer. Tegelijkertijd wordt het gebied doorkruist door belangrijke auto-, tram-, bus-, fiets- en voetgangersverbindingen. Het gebied is daarmee integraal onderdeel van het gehele Statenkwartier en Zorgvliet. De ambitie is het verbeteren van de verbindingen naar en rondom het World Forumgebied met de realisatie van drie samenhangende vervoersverbindingen: • Een betere verbinding voor fietsers en voetgangers tussen de omliggende gebieden (o.a. Statenkwartier en Scheveningse Bosjes) door prioriteit te geven aan fiets- en wandelpaden; • Een HOV verbinding die het World Forumgebied en Den Haag Centraal Station snel een frequent met elkaar verbindt, onderdeel van de Koningscorridor; • Verbetering van de doorstroming bij de kruising Scheveningseweg-Teldersweg/Johan de Wittlaan voor auto’s, voetgangers, fietsers en openbaar vervoer door een ongelijkvloerse oplossing. Bij deze ambitie gelden de volgende afwegingscriteria:

AFWEGINGSCRITERIA VERBINDEN - Gebied ontsluiten met een HOV verbinding naar Centraal Station, onderdeel van de Koningscorridor; - De doorstroming van het autoverkeer, en tegelijkertijd de oversteekbaarheid voor voetgangers/fietsers, verbeteren door het realiseren van een ongelijkvloerse kruising van de Teldersweg met de Scheveningseweg; - Verkeersstromen ontvlechten t.b.v. doorstroming en verkeersveiligheid; - Het World Forumgebied en de aangrenzende woonwijken blijven bereikbaar voor gemotoriseerd bestemmingsverkeer (inclusief logistiek); - Oversteekbaarheid Johan de Wittlaan (in het gebied) verbeteren voor voetgangers/fietsers ten behoeve van verweven WF-gebied met Statenkwartier + Schev. Bosjes - Oversteekbaarheid Teldersweg verbeteren voor voetgangers/fietsers.

Ambitie Vergroenen Voor de Internationale Zone als geheel en voor het deelgebied World Forum is het groengebied een kernkwaliteit. Hierdoor heeft Den Haag een vestigingsklimaat dat onderscheidend is van andere internationale steden.

AFWEGINGSCRITERIA VERGROENEN - De kansen op het verbinden van groengebieden met elkaar en met de directe omgeving (Scheveningse Bosjes, waterpartij en Van Stolkpark, met World Forumgebied en Statenkwartier) ten behoeve van verhogen van de

Ambitie van de Verkenning op het gebied van vergroenen is om een meer aaneengesloten recreatie- en parklandschap te maken, met een goede bereikbaarheid vanuit en naar de wijken/het World Forumgebied, met aandacht voor ecologie.

recreatieve waarde, stadspark van allure, Nationaal Park

Meer gedetailleerd is de ambitie: • Versterken van de ecologische waarde door een betere aansluiting van aanwezige groengebieden op elkaar en op het Natuurnetwerk Nederland/Hollandse Duinen en het versterken van verbindingen in relatie tot de barrièrewerking door aanwezige infrastructuur zoals de Teldersweg; • Verbeteren van de klimaatbestendigheid van het gebied en het realiseren we een goede ruimtelijke kwaliteit voor mensen, flora en fauna;

van de barrière werking door aanwezige infrastructuur;

Hollandse Duinen; - De bijdrage aan de versterking van de ecologische waarde van de aanwezige groengebieden en het opheffen

- De algemene bijdrage (groen, tenzij) ten behoeve van duurzaamheid (adaptatie: hittestress, wateroverlast); - Het versterken van de hoofdboomstructuur (J. de Wittlaan/Scheveningseweg).

Bij deze ambitie gelden de volgende afwegingscriteria:

25

26

5. VARIANTENSTUDIE Om meer inzicht te krijgen in de ontwikkelingsmogelijkheden in het World Forumgebied zijn in deze Verkenning vier varianten uitgewerkt. 1. Variant ‘Laan’ Door het herstellen van de laanstructuur van de Scheveningseweg worden de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het World Forumgebied, en specifiek rondom CP1 verbeterd. De belangrijkste ingreep is een korte ondertunneling van de Scheveningseweg. Er zijn zeer beperkte mogelijkheden tot verdere uitbreiding van IO’s dan nu voorzien. 2. Variant ‘Schakel’ Een groene pleinruimte aan het aangheelde profiel van de Scheveningseweg verbetert de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het World Forumgebied, en specifiek rondom CP1. De belangrijkste ingreep is een verlengde ondertunneling en gedeeltelijk verdiepte Johan de Wittlaan die de ingrepen uit Variant 1 (‘Laan’) verder uitbreidt. Er zijn beperkte mogelijkheden tot verdere uitbreiding van IO’s dan nu voorzien. 3. Variant ‘Hart’ Door het herstellen van de structuur van de vroegere villawijken in het gebied, verbeteren de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities zich tot een levendig en kloppend hart van het World Forumgebied. De belangrijkste ingreep is het ondertunnelen van het Telderstracé en de Johan de Wittlaan. 4.

Variant ‘Campus’ Een aaneengesloten gebied met een meer groen karakter verbetert de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities nog verder t.o.v. variant Hart, het kan worden herontwikkeld tot een gebied met een hoog (gebieds)beveiligingsniveau én een aangename openbare ruimte. De belangrijkste ingreep is een ondertunneling onder de Scheveningse Bosjes door.

Laan

Deze varianten kenmerken zich door een eigen ruimtelijke opzet en bieden daardoor in verschillende mate oplossingen voor de toekomstontwikkelingen in het gebied. De varianten laten zoveel mogelijk verschillen zien, om daarna een goede afweging te kunnen maken. Er is dus gekozen voor een breed spectrum van ingrepen, waarbij nog niet de vraag gesteld is of ze allemaal optimaal zijn. Sommige ingrepen kunnen geoptimaliseerd worden in het vervolgtraject, anderen kunnen met elkaar gecombineerd worden op een manier die nu niet in de varianten zit. Als dit laatste het geval is noemen we ze in deze RPV “bouwstenen”, per variant worden de toegepaste bouwstenen uitgelicht.

Schakel

BOUWSTENEN In de vier varianten komen een aantal bouwstenen voor. Met bouwstenen worden ingrepen bedoeld die onafhankelijk van de verschillende varianten uitgevoerd kunnen worden. In deze Verkenning hebben we de bouwstenen verdeeld over de varianten, maar soms zijn deze ingrepen uitwisselbaar in andere varianten. Hart

Campus

De bouwstenen zijn: • Aanleggen ecologische onderdoorgang Teldersweg ter hoogte van Ver-Huëllweg; • Aanleggen ecoduct over Teldersweg; • Ontwikkelruimte ondergrondse parkeergarage (ook park&beach) op de Shell-locatie; • Congresgebouw World Forum renovatie variant, of uitbreiden op eigen kavel; • Herontwikkelen The Statesman; • Herontwikkelen Martelaren van Gorcum-locatie.

27

1

5.1 Variant 1. - ‘Laan’ In deze variant is onderzocht op welke wijze minimale ruimtelijke ingrepen kunnen zorgen voor verbeterde ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities in het gebied. Als oplossing wordt de aanleg van een ongelijkvloerse kruising voorgesteld (Johan de Wittlaan/Teldersweg en Scheveningseweg). De naam van deze variant (Laan) verwijst naar de historische laanstructuur van de Scheveningseweg, die met de voorgestelde herinrichting van de kruising zal worden aangeheeld.

TOEGEPASTE BOUWSTENEN IN ‘LAAN’ • • •

Aanleggen ecologische onderdoorgang Teldersweg ter hoogte van Ver-Huëllweg; Ontwikkelruimte en ondergrondse parkeergarage (ook park&beach) op de Shell-locatie; Congresgebouw World Forum basis renovatie.

De ingrepen: • Aanleggen ongelijkvloerse kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg; • Versmallen deel van het wegprofiel Johan de Wittlaan (in tunnelbak/-mond); • Afkoppelen verbinding Scheveningseweg-Eisenhowerlaan voor autoverkeer (m.u.v. NHD); • Aanplanten bomen rondom kruising Johan de Wittlaan/ Teldersweg-Scheveningseweg; • Aanleggen HOV-verbinding (Koningscorridor) via Teldersweg en Eisenhowerlaan • Aanleggen ecologische onderdoorgang Teldersweg ter hoogte van Ver-Huëllweg; • Aanpassen profiel voet-/fietspad aan noordzijde van de Johan de Wittlaan; • Horeca paviljoen en ondergrondse parkeergarage (ook park&beach) op de Shell-locatie; • Realiseren ontwikkelveld aan de Johan de Wittlaan 15 • Realiseren ontwikkelveld aan de Jan Willem Frisolaan 13; • Congresgebouw World Forum basis renovatie.

‘Laan’

28

.p./ 0 p r. 12 derg on

*

A

A

*

Variant 1. ‘Laan’ Legenda Ontwikkellocatie Nieuw bouwvolume/-vlak Bestaande bebouwing Beveiligingszone internationale organisatie 10m zone HOV lijn HOV halte Fietsroute Fietsen op 30km weg / Langzaamverkeer Noodverkeer/ Logistiek Autoweg Helling tunnel Tunnel trace Inrit parkeergarage Ondergrondse parkeergarage Ecologische tunnel nieuwe groene inriching Groen met beveiligings functie Bestaande groen Nieuwe bomen Bestaande bomen Programma short stay/ hotel/ wonen Programma recreatie Programma kantoor

29

Internationale organisatie

*

Nieuwe horeca/publiek programma

1

Verdichten In deze variant is er ca. 33.000 - 38.000m2 ontwikkelruimte voor de huisvesting van IO’s. Deze ruimte bevindt zich bij Churchillplein 1 en aan de Johan de Wittlaan 15. De aanleg van de ongelijkvloerse kruising en de herinrichting van het kruispunt maken het mogelijk om rondom CP1 en de Johan de Wittlaan 15 beveiligingsmaatregelen in te passen op een landschappelijke wijze. Aan de Johan de Wittlaan 15 bevindt zich een bestaand pand, de nieuwe inrichting van de kruising maakt het in de toekomst mogelijk om op deze locatie uit te breiden in m2’s. Door de summiere ingrepen in deze variant zijn er zeer beperkte mogelijkheden voor het toevoegen van extra voorzieningen in het gebied. Wel bestaat er de mogelijkheid om het bestaande tankstation aan de Scheveningseweg te herontwikkelen, bijvoorbeel tot kleine horecalocatie, om zo de levendigheid in het gebied te verhogen. Tevens zou in overleg met het congresgebouw World Forum een publieksvoorziening in de plint van het gebouw kunnen worden toegevoegd.

*

*

hotel/verblijf World Forum Museum café/restaurant nieuw café/restaurant ontwikkelruimte HOV-halte

30

Verbinden

lag

ns

ke

n Fra

n ve

he

Sc g we

se ing

S200 laan / Johan

de Witt

Eise

nho we rla

an

*

De oversteekbaarheid van de Johan de Wittlaan wordt in deze variant slechts minimaal verbeterd, vanwege de beperkte ingrepen. De aanleg van een HOV verbinding richting het centraal station, onderdeel van de Koningscorridor, zal de reistijd verkorten. Dit verbetert de bereikbaarheid van het World Forumgebied. Er worden in deze variant twee haltes gerealiseerd voor de Koningscorridor: aan het Rooseveltplantsoen en ten zuiden van de kruising Eisenhowerlaan-Prins Mauritslaan (tegenover Europol).

an

ersla

oud

h Stad

De ongelijkvloerse kruising in deze variant zorgt ervoor dat de verkeerssituatie op de kruising Johan de Wittlaan/TelderswegScheveningseweg wordt verbeterd. De voorgestelde situatie biedt ruimte voor het doorgaande verkeer (S200) om beter door te stromen. Daarnaast zal de verkeersdruk op de kruising op maaiveld afnemen, wat de doorstroming en verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers ten goede komt. Door de aanleg van de verdiepte Johan de Wittlaan zal de autoverbinding Eisenhowerlaan-Scheveningseweg komen te vervallen. Het opheffen van deze verbinding heeft consequenties voor de bereikbaarheid van de omliggende woonwijken, die wordt dan ontsloten via de Frankenslag en de Stadhouderslaan. Daarnaast komt het vervallen van de toegang tot de Eisenhowerlaan (m.u.v. nood- en huldpdiensten (NHD)) de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing van beveiligingsmaatregelen op de kop van CP1 ten goede.