RIS323384 Notulen van de raad van 18 september 2025

29 30 31 32

33

34

35 36

37 38

Belanghebbende d.d. 27 augustus 2025 inzake onveilige Voor kennisgeving aannemen woonsituatie-verzoek om bescherming (10941512) Belanghebbende d.d. 15 augustus 2025 inzake boeren in de stad, Voor kennisgeving aannemen een flinke uitdaging (10942099) Vereniging Transmurale Zorg d.d. 27 augustus 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen uitkomsten subsidie welzijnswerk (10942137) Veiligheidsregio Haaglanden d.d. 29 augustus 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen aanbieding voorgenomen reactie op zienswijzen (begroting veiligheidsregio Haaglanden) (10944084) Belanghebbende d.d. 29 augustus 2025 inzake volwassen Kinderen Voor kennisgeving aannemen van Ouders met Psychische Problemen (KOPP-kinderen) (10944195) Wijkberaad Kraayenstein d.d. 2 september 2025 inzake overlast Voor kennisgeving aannemen door te hard rijdend verkeer en straatracers op de Lozerlaan (10944228) Milieu Centraal d.d. 28 augustus 2025 inzake houtstook Voor kennisgeving aannemen (10944284) Extinction Rebellion d.d. 8 september 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen klimaatnoodtoestand en uitnodiging A12 blokkade tegen fossiele subsidies aan gemeentebestuur Den Haag (10947686) Vereniging Vrienden van Den Haag d.d. 4 september 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen zijn woningcorporaties altijd goed voor de stad (10947716) Gemeenschappelijke Regeling GGD-VT Haaglanden d.d.

Voor kennisgeving aannemen 11 september 2025 inzake begrotingstukken GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (10948369)

Aan de orde is: F.

Vaststelling van de notulen van 9 juli 2025.

De notulen en het verslag worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de besluitenlijst.

G.1

Voorstel van het college inzake Verordening tot twaalfde wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 (RIS322960) Voorstel van het college inzake Instemmingsverzoek Bedrijvenschap HarnaschPolder tbv Liquidatieplan en Beëindigingsovereenkomst (RIS322970) Voorstel van het college inzake vaststelling delegatiebesluit omgevingsplan Den Haag 2025 (RIS322726) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw De Poorterstraat 11 (RIS322706) Voorstel van het college inzake Verklaring van geen bedenkingen voor omgevingsvergunning voor bouwen woning nabij Gele Lis 127 (RIS322788) Voorstel van het college inzake de vaststelling van het voorontwerp voor Laan van Eik en Duinen (RIS322969) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tuinhuis Jozef Israëllaan 51 (RIS323018)

G.2 G.3 G.4 G.5 G.6 G.7

17

G.8 G.9 G.10 G.11 G.12 G.13 G.14 G.15 G.16 G.17

Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning extra bouwlaag Spuistraat 44 (RIS323088) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning aanbouw woning Waalsdorperweg 32 (RIS323037) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tuinhuis Weissenbruchstraat 93 (RIS323089) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning vergroten woning Basketbalplein 5 (RIS323038) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning vergroten woning Basketbalplein 3 (RIS323090) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning vergroten woning De Bruynestraat 34 (RIS323102) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning tijdelijk circus op Malieveld (RIS323121) Voorstel van het college inzake opheffen geheimhouding verwerving appartementsrecht (RIS323174) Voorstel van het college inzake opheffen geheimhouding koopovereenkomst Brasserskade 237H (RIS323177) Voorstel van het college inzake opheffen geheimhouding raadsmededeling sociaal ondernemer (RIS323220)

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wenst geacht te worden tegen G.1 te hebben gestemd, omdat we tegen die zero-emissiezone zijn. De voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden te hebben gestemd tegen voorstel G.1.

Aan de orde is: H.

Datumbepaling initiatiefvoorstel D66: Eer de helden van het Haags Verzet (RIS322921).

De voorzitter. Namens het college kan ik melden dat de reactie van het college uiterlijk in het vierde kwartaal van 2025 verwacht mag worden. We hebben nu een hele korte schorsing voor een voorzitterswissel. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. Voorzitter: de heer Sluijs.

Aan de orde is: -

Spoeddebat haatbrieven moskeeën.

De voorzitter. Dit spoeddebat vindt plaats op verzoek van DENK. Omdat we een nieuw Reglement van Orde hebben, wil ik de spelregels graag toelichten. In het nieuwe Reglement van Orde is het actualiteitendebat vervangen door een spoeddebat. Het instrument kent iets andere regels, die ik dus kort met u doorneem. De aanvrager, de heer Mahmood van DENK, krijgt twee minuten spreektijd. Het college krijgt drie minuten om de vragen te beantwoorden. Na de beantwoording krijgt de aanvrager desgevraagd één minuut aanvullend het woord. Daarna kan namens elke fractie, behoudens de fractie 18

van het raadslid dat de vragen heeft gesteld, één lid aanvullende vragen stellen. Indien van deze gelegenheid gebruik wordt gemaakt, geldt ook hiervoor een spreektijd van maximaal een minuut. De persoon tot wie de eventuele vragen zijn gericht, krijgt maximaal twee minuten het woord om te antwoorden. De voorzitter kan beperkt interrupties toestaan. Het indienen van moties is toegestaan. De beraadslaging wordt geopend. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. De dreigbrieven aan Haagse moskeeën zijn een directe aanval op de vrijheid van godsdienst en de veiligheid van duizenden Hagenaars. Geen losse woorden op papier, maar intimidatie die angst zaait in onze stad. DENK Den Haag veroordeelt deze intimidatie krachtig. Ik sprak moskeebestuurders en bezoekers. Zij voelen zich onveilig. Dat gevoel is versterkt door het politieke klimaat en eerdere incidenten. Een imam vertelde mij dat hij 's ochtends drie keer achter zich kijkt voordat hij naar de moskee loopt. Ouderen durven ook niet naar de moskee, krijgen we te horen. Dit is niet het Den Haag dat wij willen zijn. En dan de teksten gisteren in Schiedam: 'alle moslims dood' en 'dood aan moslims en joden'. Schokkend! Dreigbrieven zijn meer dan woorden. Ze zijn bedoeld om angst te zaaien en mensen weg te jagen uit hun gebedshuizen, maar onze stad laat zich niet verdelen. Den Haag is groter dan haat.

Vrijheid van godsdienst is niet onderhandelbaar. Wij moeten laten zien dat wij die vrijheid beschermen. Daarom een vraag aan de burgemeester. Ik heb begrepen dat u gisteren een goed gesprek heeft gevoerd met een aantal moskeebesturen. Dank daarvoor, maar zij willen naast een gesprek ook actie zien. Wat gaat u nu concreet doen om de gebedshuizen te ondersteunen? Kunnen wij een duidelijke toezegging krijgen dat u op dit moment al het nodige doet voor de veiligheid en dat u op korte termijn in overleg met moskeebesturen inventariseert welke maatregelen nodig zijn? We kregen al signalen dat moskeeën die aangifte wilden doen, niet de nodige prioriteit hebben ervaren. Ik heb vandaag begrepen dat dit nu wel de nodige aandacht heeft. Wilt u richting politie en het OM onderstrepen dat opsporing en vervolging van de daders topprioriteit hebben? Tot slot het klimaat. De imam die ik aan het begin van mijn inbreng aanhaalde en die zich genoodzaakt om 's ochtends drie keer achter zich te kijken, vertelde hoe blij hij elke keer wordt als hij Nederland binnenrijdt via Hazeldonk en onze Nederlandse lucht inademt. 'Lekker', zegt hij dan opgelucht ademhalend. Veel mensen in onze samenleving vinden dat moslims hier weg moeten, maar moslims hebben net zo goed recht op dat Nederlandergevoel, het recht om je veilig thuis te voelen in je stad. Dat laten we niemand afpakken; punt. De heer Van Zanen.

Voorzitter. Laat ik beginnen met het volgende. Iedereen in Den Haag moet zich veilig kunnen voelen in zijn of haar eigen stad; punt. Het is volstrekt onacceptabel dat sommige Haagse moslims zich onveilig voelen in hun stad of in hun moskee. De recente anonieme brieven, die kennelijk zijn bedoeld om te kwetsen en die meerdere moskeeën in onze stad en elders in het land hebben ontvangen, veroorzaken gevoelens van angst en onveiligheid. Dat werd wethouder Icar en mij gisteren opnieuw verteld toen we bij de vertegenwoordigers van de moskeeën langsgingen in de El Islam-moskee aan de Van der Vennestraat, vlak bij de Haagse Markt. Ik kan de drie concrete vragen van de heer Mahmood alle drie bevestigend beantwoorden. We hebben gisteren een uitvoerig gesprek gehad - dat doe ik trouwens veel vaker - waarbij ook de plaatsvervangend politiechef aanwezig was. Ik zeg graag toe dat wij komen met een inventarisatie van de plekken waar religieuze en levensbeschouwelijke organisaties actief zijn, natuurlijk op basis van het informatiebeeld van wat er nodig is en wat er gedaan kan worden rond het thema veiligheid, het thema weerbaarheid en ook sociale veiligheid. De inventarisatie komt er dus. Twee: gisterochtend is dat in de werkbespreking Veiligheid ook geantwoord op vragen van de heer Ghay door de hoofdofficier van justitie; een hoger gezag is er niet. De aangiften zullen prioriteit krijgen.

Ik begrijp dat dat inmiddels ook gebeurd is. In het gesprek van gisteren was er een wisselend beeld: een van de mensen zei dat hij - in mijn woorden - van het kastje naar de muur werd gestuurd, maar een ander zei dat, al voordat zij aangifte konden doen, de wijkagent al in de moskee was. Er wordt dus verschillend, maar actief gereageerd. O jee, nou ben ik de derde vraag vergeten.

19

De voorzitter. U gaf al aan dat u ze allemaal bevestigend ging beantwoorden. Dat hebben we dus al. De heer Van Zanen. Sorry, excuses. Ik heb geen derde puntje. De voorzitter. Meneer Mahmood, u mag die vraag herhalen. Adeel Mahmood (DENK). Die heeft de burgemeester gedeeltelijk al beantwoord. Die vraag ging over het signaal richting OM dat dit bij de aangiften topprioriteit krijgt. De heer Van Zanen. Ja, prima. De voorzitter. De heer Mahmood heeft geen behoefte aan het stellen van aanvullende vragen, maar ik zie dat andere fracties wel die behoefte hebben. Dat mag in een minuut. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Ik kan me aansluiten bij DENK en ik ben op zich ook blij met de beantwoording van de burgemeester. Ik wil benadrukken dat deze haatbrieven niet los kunnen worden gezien van de toename van moslimhaat en islamofobie. Het lijkt op een tumor die aan het groeien is. Dit raakt onze hele stad, met name moslims, en mensen voelen zich onveilig om naar de moskee te gaan, niet alleen de moskee waar we het nu over hebben. Moskeeën en moslims trekken aan de bel. Daarom heb ik aanvullende vragen. Haat richting moskeeën komt vaker voor. Ik heb moskeeën gesproken die soms wel en soms niet aangifte doen. Ik hoor van moskeeën dat ze niet altijd openbaar maken dat ze worden bedreigd, want ook dat kan eng zijn.

Kan de burgemeester daar ook zo snel mogelijk mee aan de slag? Dit is ook nodig om een goed beeld te krijgen van hoe groot de dreiging nu is. Brengt de burgemeester dat ook in beeld? Het is meer dan alleen een veiligheidsvraagstuk. Betrek daarom ook het urgente vraagstuk over inclusie en discriminatie van moslims erbij. Tot slot: betrek bij de veiligheidsmaatregelen en spoedmaatregelen van de burgemeester ook andere moskeeën en inwoners van de stad die zich nu bedreigd voelen door deze haatbrieven, dus breder dan alleen de concrete moskee waar we het nu over hebben. Kan de burgemeester dit doen? Yousef Assad (D66). Voorzitter. Het is verschrikkelijk wat Haagse moslims en hun moskeeën is overkomen. Drie aanvullende vragen. Gaat de burgemeester zichtbare en onzichtbare veiligheidsmaatregelen treffen totdat de inventarisatie in beeld is en op basis daarvan weer structurele maatregelen worden aangekondigd? Wil de burgemeester conform de wens van de moskeeën ook een structureel veiligheidsoverleg instellen? Werkt de driehoek ook samen met andere steden waar moskeeën met vergelijkbare dreigingen te maken hebben gehad, waar een patroon in zit, waarvan geleerd kan worden en waarin samen wordt opgetrokken? Dat vindt mijn fractie nog een heel belangrijk detail. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter.

Bedreiging van moskeeën maar ook andere gebedshuizen - kerken, synagogen - is natuurlijk onaanvaardbaar. Het is goed dat de burgemeester, de politiechef en de wethouder direct met de moskeeën hebben gesproken, want ik kan me voorstellen dat ze ontzettend zijn geschrokken. Maar ik ben ook benieuwd naar de uitkomsten van die gesprekken en welke concrete maatregelen u gaat nemen. Mijn vraag is dus vooral wanneer we daar iets over krijgen. Wanneer krijgen we de brief, zodat we daar eventueel aanvullend over in gesprek kunnen gaan om dit soort situaties zo snel mogelijk aan te pakken en te zorgen dat dit gebeurt? En ga daarbij ook in op de synagogen, want die worden helaas ook vaak bedreigd. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Ik kan me eigenlijk alleen maar aansluiten bij de woorden van mijn collega's. Intimidatie en haat zijn onacceptabel, zeker in de stad die we hier met elkaar willen zijn. Ook dank aan de burgemeester voor de beantwoording. Ik ben ook heel erg benieuwd naar het antwoord op de vraag die collega Assad net stelde over wat er nou precies gedaan wordt in de samenwerking met andere gemeenten, ook om de zoektocht naar de eventuele daders op een goede manier te kunnen versnellen, zodat we dit soort incidenten in de toekomst hopelijk kunnen voorkomen. Daarnaast hebben we in het college natuurlijk ook onze wethouder Levensbeschouwelijke organisaties, wethouder Bredemeijer.

Ik zou in dit debat graag van hem willen horen hoe die contacten 20

met levensbeschouwelijke organisaties precies lopen, maar ook hoe dat zich vanuit dit stadhuis verhoudt tot die veiligheid en die weerbaarheid om ook deze gemeenschappen zo veel mogelijk te kunnen helpen. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Ook wij sluiten ons aan bij de collega's die hun afschuw hebben uitgesproken over deze afschuwelijke brieven. De vrijheid van religie is een fundament van onze samenleving, zwaarbevochten en nooit vanzelfsprekend. Juist daarom raakt het ons dat deze vrijheid door dit soort intimidatie opnieuw onder druk wordt gezet. Onze gedachten en ons medeleven gaan uit naar de getroffen moskeeën en hun gemeenschappen, want waar één geloof wordt aangevallen, staat de vrijheid van ons allemaal op het spel. We kunnen ons daarom alleen maar aansluiten bij alle vragen die zijn gesteld door alle collega's. We zijn ook benieuwd naar de antwoorden van de wethouder Levensbeschouwelijke organisaties over zijn contacten. De heer Van Zanen. Voorzitter. Er is misschien verwarring bij mevrouw Butt of ik heb me niet duidelijk uitgedrukt. Alle moskeeën zijn aangesloten. Ze waren er gisteren niet allemaal, maar wel bijna allemaal. We kennen ze in ieder geval allemaal. Wij zullen hetgeen wij gisteren hebben besproken, voor zover dat nuttig is, ook doorgeven aan alle betrokkenen; dat hebben we gisteren ook al afgesproken.

Hetgeen gisteren is besproken geldt overigens voor alle levensbeschouwelijke, religieuze en maatschappelijke organisaties die met dit soort situaties te maken krijgen. Meerdere fracties hebben gevraagd - mevrouw Butt deed dat als eerste - hoe de dreiging wordt geduid. Ik ga nu precies voorlezen wat mij is aangegeven, niet alleen door de politie maar vooral ook door de NCTV, want die blijven hier natuurlijk bovenop zitten. De brieven zijn bekeken door de politie en de NCTV. Het dreigingsbeeld voor moskeeën is niet verhoogd of aangepast. Er is vooralsnog dus geen aanleiding om te denken dat deze brieven leiden tot een verhoogde feitelijke onveiligheid, maar dat doet niets af aan de boosaardigheid van de brieven en het onveiligheidsgevoel dat daardoor bij sommigen wordt opgewekt. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik gisteren ontzettend blij was om daar zeer actieve en zeer betrokken Haagse vertegenwoordigers van bijvoorbeeld moskeeën te zien die zeiden: wij laten ons niet intimideren en wij laten ons niet van de wijs brengen, maar wij hebben ook mensen in de gemeenschap die een onveiligheidsgevoel hebben. Samir Ahraui (PvdA). Ik zou in het licht van het antwoord van de burgemeester graag willen vragen hoe hij dan reflecteert op de flinke toename die we door het hele land zien.

Het feit dat we nu dit incident in Den Haag hebben, staat natuurlijk in schril contrast met de toenemende hoeveelheid gevallen die we door het land zien. De heer Van Zanen. Nu maken we het wel heel erg breed. Ik zeg het uit mijn hoofd: in Eindhoven, Rotterdam en Den Haag zijn er brieven. Daar is uitvoerig naar gekeken. Dit is de stand der dingen. Ik wilde net een vraag van mevrouw Butt beantwoorden die ook anderen hebben gesteld: er is meer dan veiligheid, want we moeten ook in de preventieve sfeer handelen. We zijn bij OCW niet voor niets bezig met een groot islamofobieonderzoek om daar een aanpak op te creëren. Ja, ik vind het al een hele tijd niet alleen als persoon maar ook als burgemeester buitengemeen treurig dat in de internationale stad van vrede en recht verdorie in toenemende mate polarisatie en uitingen van discriminatie plaatsvinden. Dit is intimidatie; dat heb ik net allemaal gezegd. Daar maak ik me ernstig zorgen over. Daar moeten we ons tegenaan bemoeien en daar moeten we ons bewust van zijn. Daar moeten we van jongs af aan tot oud met z'n allen aan werken. Een inclusieve samenleving is het beste wat we kunnen hebben, maar als er opgetreden moet worden en als er onveilige situaties zijn, wordt er opgetreden en kunnen we geen zoete broodjes bakken. Maar dat is ook helemaal niet wat u vraagt.

De aanpak zal dus veel breder moeten zijn dan alleen op het punt van openbare orde en veiligheid. Via de voorzitter: ja, meneer Assad, de zichtbare en - die ga ik natuurlijk niet vertellen onzichtbare maatregelen worden vanaf nu genomen. Dat betekent dat door de politie een aantal zaken in beeld zijn gebracht en worden gebracht. Er zijn uitstekende en zeer structurele contacten met de G4 en natuurlijk ook binnen de nationale politie. En vergeet niet dat wij met ons informatiepunt IPPR echt vooroplopen. Voordat wij de brieven hadden, dus voordat zij in Den Haag waren bezorgd, hingen andere gemeenten bij wijze van spreken al bij ons aan de bel: hoe gaat het bij jullie? Die contacten zijn dus hecht. Dat zegt ook iets binnen de nationale politie, maar het zegt ook iets over de aanpak die we 21

aan alle kanten hebben. Daarmee is het niet weg en is het probleem niet opgelost, maar ik denk dat we goed zijn uitgerust om vanuit de gemeente, vanuit de politie en vanuit het land met de specialistische diensten op te treden. Dat geldt trouwens voor meerdere religieuze organisaties. Er was ook al een in ieder geval halfjaarlijks structureel overleg met vertegenwoordigers van alle levensbeschouwelijke instellingen; daar ben ik ook zelf bij. Er is ook met enige regelmaat contact met moslimorganisaties en de twee overkoepelende organisaties, maar ook met vertegenwoordigers van de liberale en de orthodox-joodse instellingen. Maar we hebben gisteren ook afgesproken dat we dat koord even strak trekken, zodat iedereen geïnformeerd is, want anders gaan we elkaar napraten. Het antwoord is dus ja, maar dat overleg was er al en gelukkig niet alleen met mij. De voorzitter. Ik wil u erop wijzen dat u eigenlijk door uw spreektijd heen bent. Ik weet niet of u nog … De wethouder moet ook nog komen. De heer Van Zanen. Hier wordt smakelijk om gelachen en terecht. Het is een spoeddebat; waarom schiet u dan niet op, burgemeester? Zo is het. Meneer Guernaoui, zodra ik iets aan papier kan toevertrouwen, zal ik dat zeker doen als dat helpt. Dan kan ik misschien ook uw steun gebruiken. Ik heb geen nieuwe, andere vragen gehoord van meneer Ahraui en meneer Partiman.

Ik hoop dat ik hiermee heb geantwoord. Excuses voor de breedsprakigheid. De voorzitter. Eigenlijk had de spreektijd natuurlijk verdeeld moeten worden tussen de leden van het college, maar het is een nieuw instrument uit een nieuw Reglement van Orde. We gaan in het presidium dus nog evalueren hoe we dit op een goede manier kunnen hanteren. Dus alle clementie daarvoor. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Ik denk dat de burgemeester voldoende heeft aangegeven dat deze situatie volstrekt onacceptabel is. Als college hebben we de contacten met de levensbeschouwelijke organisaties natuurlijk heel hoog in het vaandel staan. We vinden het vanuit alle verschillende portefeuilles en verantwoordelijkheden hartstikke belangrijk om hen te betrekken en te verbinden. Van dit soort situaties moet in alle stelligheid afstand genomen worden. We hebben de afgelopen jaren ernaar gestreefd om die verbinding tot stand te brengen, inderdaad in tal van overlegmomenten maar ook door met elkaar te zeggen dat het, als er iets gebeurt - het liefst als er iets gebeurt bij een andere levensbeschouwelijke organisatie - zaak is om voor elkaar op te komen. Een mooi voorbeeld is misschien dat de gemeenschap van kerken heel stellig heeft aangegeven dat dit volstrekt onacceptabel is en dat ze hier heel duidelijk een streep willen trekken. Daar hebben ze ook de media voor opgezocht.

In dit geval is dus vanuit een andere levensbeschouwelijke hoek, de christelijke hoek, duidelijk aangegeven dat dit echt onacceptabel wordt gevonden. Volgens mij is dat de manier waarop ze met elkaar die verbinding aangaan en waarop ze elkaar weten te vinden. Wij proberen daarin als college en als gemeente te ondersteunen. Samenwerking op het gebied van veiligheid en levensbeschouwelijke organisaties is heel expliciet aan de orde, ook binnen dit stadhuis. Er is natuurlijk een contactpersoon voor levensbeschouwelijke organisaties, die de gemeente daarmee dus goed weten te vinden. Veiligheid is een element, helaas inderdaad een heel belangrijk element, maar het is één van de elementen waarop samengewerkt wordt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dit is natuurlijk een acute situatie in de stad, waar volgens mij heel goed tegen opgetreden wordt en waarvan wij gisterochtend al begrepen dat de politie en de burgemeester daar gelukkig bovenop zitten, maar tegelijkertijd hebben wij als raad al een behoorlijke tijd geleden een plan tegen moslimdiscriminatie toegezegd gekregen. Ik snap niet waarom dat zo lang moet duren, want we weten dat dit een urgente problematiek is, ook in deze stad. Dus waarom is het college daar zo afwachtend in? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik weet niet of 'afwachtend' het goede woord is.

Ik moet het antwoord op de vraag wanneer dit exact verwacht wordt, op dit moment schuldig blijven. Misschien

22

kan een van de collega's mij aanvullen, maar ik weet dit op dit moment zelf niet. Het zal ongetwijfeld snel komen, want dit is een belangrijk onderwerp. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik zou het waarderen als die vraag inderdaad beantwoord kan worden, want het zou er al veel eerder zijn en volgens mij willen wij hier als raad ook al even een debat over voeren. Dat duurt maar en dat duurt maar. Als er nu vanuit de raad zoveel urgentie is dat wij voor het eerst een spoeddebat hierover hebben, vraag ik me af of het college dat ook kan opvatten als een signaal dat het een beetje haast moet maken met dat plan. De voorzitter. Ik krijg van wethouder Vavier door dat zij daar iets over kan zeggen. Ik denk dat ik dat gewoon maar moet toestaan, want dan krijgt u daar meteen antwoord op. Wethouder Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Voor de zomer hebben wij fase 1 naar uw raad gestuurd. In Q4 van dit jaar komt het totaal. Dat komt er dus aan. De voorzitter. Daarmee is het spoeddebat afgerond. Er zijn geen moties ingediend. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera's (RIS322503). De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Pollers zijn levensgevaarlijk. Auto's klappen erop, mensen raken gewond en hulpdiensten worden opgehouden. Dat is ook de reden waarom wij ons best hebben gedaan voor en hebben ingestemd met het vervangen van de pollers door ANPR-camera's. Maar dat betekent feitelijk dat we van zeer slecht naar slecht zijn gegaan, want ook camera's brengen grote problemen met zich mee. Buiten het centrum richt dit beleid nog steeds grote schade aan. Kijk naar de Hoefkade, de Parallelweg, de Stationsweg en de Zoutmanstraat. Daar zorgen knips, afsluitingen en autoluw maken voor slechte bereikbaarheid. Ondernemers zien hun klanten verdwijnen en de levendigheid vloeit weg uit de wijk. Bewoners raken geïsoleerd, omdat families en vrienden minder gemakkelijk op bezoek kunnen komen. Wat dit extra wrang maakt, is dat sommige partijen in hun verkiezingsprogramma beloofden het anti-autobeleid te stoppen, te investeren in doorstroming, het autovrije centrum niet uit te breiden en draagvlakmetingen te doen voor pollers. Bij gebrek aan steun zouden deze pollers dan direct verdwijnen. We zien van die beloftes dus helemaal niets terug. Ik denk dat de heer Mahmood weet waarover ik het heb.

Daarvoor dien ik de eerste motie in. Adeel Mahmood (DENK). In 2018 waren de pollers er nog niet, maar was er wel over besloten. Wat heeft uw fractie toen ingebracht in de coalitieonderhandelingen? Heeft u daar afspraken over gemaakt? Is het u gelukt om enige beweging te krijgen op dit dossier? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij zijn al vanaf dag één dat de pollers zijn geplaatst constant bezig. Wat wij in ons verkiezingsprogramma hadden staan, hebben wij gewoon uitgevoerd. Ik noem maar even het terugdraaien van betaald parkeren op marktdagen. Adeel Mahmood (DENK). Daar ging mijn vraag niet over. Die ging gewoon specifiek over de pollers. U heeft daar keihard campagne tegen gevoerd. Wat was uw inbreng in 2018, toen u aan de knoppen zat en toen u mocht meebeslissen? En wat heeft u uiteindelijk geregeld, zodat er enige beweging komt om die pollers weg te krijgen? Uw partij was toen de grootste.

23

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voor zover ik weet, hebben wij ons altijd tegen die pollers verzet en hebben we daar talloze moties over ingediend. Daar heeft u talloze keren tegen gestemd. De voorzitter. Meneer Mahmood, voor de derde maal. Adeel Mahmood (DENK). Geheel naar verwachting krijg ik geen antwoord op mijn vraag. De conclusie die ik hieruit trek, is dat Hart voor Den Haag hier echt geen millimeter beweging in heeft gekregen toen het kon meebeslissen en in de coalitie zat. DENK en de huidige coalitie hebben hier wél beweging in gekregen door bewoners toegang te geven tot het gebied, ondernemers toegang te geven tot het gebied middels een motie van de VVD en uiteindelijk ook mantelzorgers. Dat is de conclusie die ik hier vandaag trek. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb u nog geen voorbeeld horen noemen van wat wij in ons programma hadden staan over het plaatsen van pollers. Ik heb hier wel uw programma voor de verkiezingen. Daarin zegt u: draagvlakmetingen onder bewoners en ondernemers voor pollers en bij onvoldoende draagvlak per direct pollers verwijderen op de Escamplaan en de Hoefkade. Is dat al gebeurd? De voorzitter. Gaat u verder. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Daarom verzoeken wij het college de pollers op de Hoefkade en de Parallelweg zo spoedig mogelijk te verwijderen en deze wegen weer open te stellen voor doorgaand verkeer en de raad hierover op korte termijn te informeren. Deze motie is medeondertekend door Nick Kaptheijns van de PVV en Massimo Etalle van FVD. De Escamplaan is een ander schrijnend voorbeeld. Daar zijn de pollers weggehaald, maar de camera's zorgen er nu nog steeds voor dat de spoedeisende hulp van het ziekenhuis moeilijk bereikbaar is. Mensen moeten nu tot twintig minuten omrijden. Dat is onacceptabel. Daarvoor een tweede motie, met als dictum: verzoekt het college een onderzoek te starten naar de effecten van het heropenen van de Escamplaan voor doorgaand verkeer, waarbij specifiek de doorstroming, verkeersveiligheid en bereikbaarheid van de spoedeisende hulp worden meegenomen. Ook deze motie is medeondertekend door de PVV en FVD. Tot slot. Mensen die voor het eerst door de ANPR-camera rijden, verdienen eerst een waarschuwing. Ze hebben geen moord begaan door per ongeluk even het gebied in te rijden, maar krijgen voor deze vergissing wel een verschrikkelijk hoge bekeuring. Dat is belachelijk. Wij zeggen dus: eerst waarschuwen en daarna een boete.

Daarom verzoeken wij het college ervoor te zorgen dat automobilisten die voor de eerste keer door een ANPR-camera rijden in een afgesloten gebied eerst een officiële waarschuwing ontvangen in plaats van een boete en dit beleid stadsbreed te hanteren bij de invoering van ANPR-camera's. Peter Mekers (D66). Volgens mij hebben wij bij het invoeren van die camerasystemen ook op de Escamplaan in de eerste periode vooral waarschuwingen gegeven. Dat is dus al staand beleid, zoals ik me dat voorstel. Maar ik begrijp van Hart voor Den Haag dat het in de toekomst iedereen die voor het eerst die overtreding begaat, een waarschuwing wil geven. Houdt het dan op bij de ANPR-camera's of geldt dat ook voor door rood licht rijden of voor op het fietspad rijden met je auto? Waar houdt het op voor Hart voor Den Haag? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als u de motie goed leest, ziet u dat zij zich specifiek richt op de ANPR-camera's. U zegt dat we dat in het begin hebben gedaan. Dat klopt; dat was voor een maand. Ik zou de eerste maand dus constant heen en weer kunnen rijden, maar iemand die in de tweede maand vanuit een andere stad komt, krijgt dan een boete. Die is daar dus niet mee geholpen. Peter Mekers (D66).

Als je een vrijkaart hebt om de eerste overtreding gratis te mogen begaan, een 'get out of jail free card', waarom stopt Hart voor Den Haag dan bij de pollers? Waarom laat Hart voor Den Haag dat dan niet overal toe? Als de veiligheid van de mensen die beschermd worden door pollers

24

je de eerste keer kennelijk niet kan schelen, waarom wordt dat dan niet ook voor andere dingen toegestaan? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U gaat er maar van uit dat wij dat allemaal vinden, maar u heeft zelf het antwoord al gegeven: dat verschilt natuurlijk per situatie. Door rood rijden moet gewoon bestraft worden; klaar. De voorzitter. Meneer Mekers, voor de derde maal. Peter Mekers (D66). Mijn conclusie is dan wel dat mensen die met de auto hier in de toekomst, wanneer daar ook camera's staan, het voetgangersgebied in willen rijden dat van Hart voor Den Haag de eerste keer gewoon mogen doen, want ze worden toch niet gestraft. Dat vind ik een hele vervelend signaal richting automobilisten. Als je dat de eerste keer altijd gaat toestaan, is dat onveilig voor de mensen die nu nog beschermd worden door pollers. Dat is de heer Meinesz toch met mij eens? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Meneer Meinesz kan er niets aan doen dat meneer Mekers zo'n zielige gedachtegang heeft dat iedereen er dan maar eventjes in gaat rijden omdat ze dan geen eerste boete krijgen. Zo zit de wereld niet in elkaar, meneer Mekers. Leonie Gerritsen (PvdD). Mijn vraag gaat een beetje verder door op wat meneer Mekers zegt, want we kunnen hier als raad natuurlijk niet gaan interpreteren welke verkeersovertredingen wel of niet beboet worden en wanneer je daar uitzonderingen op maakt.

Hoe werkt dat dan? Als het gewoon een verkeersovertreding is, hoe ziet de heer Meinesz dat dan voor zich? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U kijkt naar een andere situatie. Ik heb het hier over de camera's. Daar kon je vroeger gewoon normaal doorheen rijden, ook op de Parallelweg en de Hoefkade. Daar is helemaal niks aan de hand. Als je daar dan per ongeluk in rijdt omdat je van buiten de stad komt, bijvoorbeeld om een juwelierszaak te bezoeken op de Hoefkade, en dan zo'n boete om je oren krijgt, vinden we dat eigenlijk belachelijk. Doe het dan net zoals in Delft: gewoon de eerste keer een waarschuwing. Leonie Gerritsen (PvdD). Dan zegt de heer Meinesz dus: als wij het belachelijk vinden. Zo werkt het natuurlijk niet. Als er ergens bijvoorbeeld een plek is waar je mocht parkeren en als dat op een gegeven moment niet meer mag en er een verkeersbord komt, zeggen we dan: vindt meneer Meinesz het belachelijk of niet als we hier nu opeens een andere verkeerssituatie hebben? Zo werkt het natuurlijk niet. We bespreken het als raad. Er komt een andere verkeerssituatie en als mensen de regels overtreden, krijgen ze een boete. Dat is de normale gang van zaken. De normale gang van zaken is niet: we hebben daar wel een verkeerssituatie gewijzigd maar iemand vindt dat belachelijk en we gaan dus niet beboeten. Ziet u dat zo voor zich? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

We hebben het niet over niet beboeten, maar over waarschuwen. Dat lijkt me zeer normaal. Je moet inderdaad kijken of alles in verhouding is tot de overtreding die gepleegd wordt. Adeel Mahmood (DENK). Ik verbaas me een beetje over deze discussie, die richting andere verkeersboetes gaat. Volgens mij hebben we het daar in de commissie duidelijk over gehad en is de wethouder ook meegaand geweest in die zin dat er misschien mee wordt gewerkt aan een waarschuwingsperiode. Kunt u misschien herhalen dat uw verzoek alleen is gericht op die ANPRcamera's? Want dat lijkt niet voor iedereen duidelijk te zijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U kunt ook de motie gewoon goed lezen, maar als u dat graag wilt horen: alleen voor de ANPR-camera's. Ik heb zojuist uitgelegd dat het door u genoemde voorbeeld van een maand niet werkt.

25

De voorzitter. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door de heer Kaptheijns en de heer Etalle, worden de volgende moties (I.1 HvDH, I.2 HvDH en I.3 HvDH) ingediend:

Motie I.1 HvDH Eerst waarschuwen, dan beboeten bij ANPR-camera’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 september 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera’s (RIS322503). Constaterende, dat: • de nieuwe ANPR-camera’s direct bekeuren bij het inrijden van een afgesloten gebied; veel bewoners, ondernemers en bezoekers niet of onvoldoende zijn geïnformeerd over deze nieuwe werkwijze; • dit kan leiden tot hoge boetes en grote frustratie bij goedwillende weggebruikers. Overwegende, dat: • verkeersmaatregelen niet bedoeld moeten zijn om automobilisten direct op kosten te jagen, maar om gewenst gedrag te stimuleren; • het redelijk is om iedereen bij een eerste overtreding een waarschuwing te geven in plaats van een boete; • dit bovendien aansluit bij een eerlijk en klantvriendelijk parkeer- en verkeershandhavingsbeleid. Verzoekt het college: • ervoor te zorgen dat automobilisten die voor de eerste keer door een ANPR-camera rijden in een afgesloten gebied eerst een officiële waarschuwing ontvangen in plaats van een boete; • Dit beleid stadsbreed te hanteren bij de invoering van ANPR-camera’s.

Motie I.2 HvDH Onderzoek doorgaand verkeer Escamplaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 september 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera’s (RIS322503). Constaterende, dat: • de pollers op de Escamplaan zijn vervangen door ANPR-camera’s; • hierdoor de doorstroming sterk is beperkt en de spoedeisende hulp slecht bereikbaar is; • er in de periode dat de pollers buiten werking waren nauwelijks ongelukken zijn gebeurd. Overwegende, dat: • het terugbrengen van doorgaand verkeer de bereikbaarheid van het ziekenhuis aanzienlijk zou verbeteren; • dit ook verkeersdruk kan wegnemen van omliggende wegen zoals de Loosduinseweg. Verzoekt het college: • een onderzoek te starten naar de effecten van het heropenen van de Escamplaan voor doorgaand verkeer, waarbij specifiek de doorstroming, verkeersveiligheid en bereikbaarheid van de spoedeisende hulp worden meegenomen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie I.3 HvDH Verwijder de pollers op de Hoefkade en de Parallelweg 26

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 september 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera’s (RIS322503). Constaterende, dat: • sinds de plaatsing van pollers op de Hoefkade en de Parallelweg veel ondernemers forse omzetverliezen hebben geleden; • bewoners aangeven dat zij minder bezoek ontvangen, waardoor sociaal contact onder druk staat; • de pollers een knip hebben veroorzaakt tussen de Transvaal- en Schilderswijk, met negatieve gevolgen voor de samenhang in de wijk; • de verkeersdruk zich heeft verplaatst naar de Vaillantlaan, met meer opstoppingen als gevolg. Overwegende, dat: • het weghalen van de pollers de doorstroming in de wijk direct zal verbeteren; • ondernemers hierdoor meer klanten kunnen ontvangen en hun bestaanszekerheid wordt versterkt; • bewoners van beide wijken profiteren van betere bereikbaarheid en meer levendigheid. Verzoekt het college: • de pollers op de Hoefkade en de Parallelweg zo spoedig mogelijk te verwijderen en deze wegen weer open te stellen voor doorgaand verkeer; • de raad hierover op korte termijn te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter. In de commissie hebben we een goed gesprek gehad over het voorliggende voorstel.

Als Haagse VVD kunnen we het voorstel van het college met het oog op leefbaarheid en verkeersveiligheid steunen, maar wel met de volgende kanttekeningen. Eerder dienden we een aangenomen motie in waardoor ruimhartig gekeken zou worden naar het geven van ontheffingen aan ondernemers op en rond de Hoefkade. Het college voert het komende kwartaal gesprekken met hen. We zullen dit als Haagse VVD nauwlettend volgen. Daarnaast wilden we als Haagse VVD dat het vervangen van de pollers zorgvuldig zal gaan, maar we lazen de zorgen van de inwoners daarover. Hoe weten inwoners dat die zorgvuldige afwegingen echt gemaakt zijn bij het vervangen van de pollers? Misschien kan de wethouder daar een toelichting op geven. Als Haagse VVD zijn we voor handhaving, maar we willen van de camera's geen boetekanonnen maken. Automobilisten moeten ruimhartig de kans krijgen om te zien dat ze een weg ingaan waar ze niet doorheen mogen. In zijn antwoord gaf de wethouder aan dat het plaatsen van een bord afdoende is. Als Haagse VVD vinden we dat binnen het miljoenenbudget dat beschikbaar is meer creatieve inspanningen geleverd moeten worden.

Daarom dien ik mede namens de heer Mahmood van DENK de motie Maak van de camera geen boetekanon in, met als dictum: verzoekt het college de raad te informeren welke zichtbare en effectieve middelen worden gerealiseerd waarmee automobilisten tijdig worden gewaarschuwd dat zij een bijzondere toegangsweg naderen die ze niet mogen betreden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik ben het natuurlijk helemaal met u eens, maar als uw motie niet wordt aangenomen, steunt u dan onze motie? Dan worden die mensen de eerste keer in ieder geval niet gelijk flink beboet. Caroline Peeck (VVD). De heer Mahmood zei al dat er gekeken wordt naar een korte periode van waarschuwingen. Laten we dat dus eerst even afwachten voordat we verdergaan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U bent het toch met mij eens dat je daar dan de eerste maand gewoon door mag rijden? Dat heb ik uitgelegd. Iemand die daar woont, kan dan gewoon twintig keer 27

heen en weer rijden, maar een persoon die in de tweede maand komt, krijgt een boete en die weet dit misschien niet. Caroline Peeck (VVD). Laten we die periode afwachten. Handhaven is belangrijk. Wij zijn meer voor preventie: zorg dat het goed gezien kan worden, zodat mensen echt zien dat ze een straat ingaan waar ze niet in mogen. Dat is belangrijker dan wat u voorstelt. De voorzitter. De heer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is niet helemaal waar. U wilt waarschuwen en dat willen wij ook, maar als uw motie niet aangenomen wordt, waarschuwen wij hen op een andere manier. Caroline Peeck (VVD). We wachten af waar de wethouder mee komt voor zijn waarschuwingsperiode. Wij hebben nu een motie liggen waarmee preventief gezorgd zal worden dat mensen die fout überhaupt niet gaan maken. De voorzitter. Door mevrouw Peeck wordt de volgende motie (I.4 VVD) ingediend:

Motie I.4 VVD Maak van de camera geen boetekanon De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 september 2025, ter bespreking van het Voorstel van het College inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera’s (RIS 322503). Constaterende dat: • in het voorstel van het college voor het vervangen van de pollerinstallaties door ANPRcamera’s budget is gereserveerd voor het inrichten van de backoffice, maar geen budget is opgenomen voor markeringen op het wegdek of anderszins. Overwegende dat: • het zonder duidelijke markeringen voor weggebruikers niet duidelijk is dat het een bijzondere toegangsweg betreft waar ze niet in mogen rijden. Verzoekt het college: • de raad te informeren welke zichtbare en effectieve middelen worden gerealiseerd, waarmee automobilisten tijdig worden gewaarschuwd dat zij een bijzondere toegangsweg naderen die ze niet mogen betreden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. In de commissie heb ik mijn zorgen uitgesproken over het hoge aantal boetes daar waar de poller wordt vervangen door een camera, met als ultiem voorbeeld natuurlijk de locatie van de voormalige horrorpoller aan de Escamplaan. Maar we zien dit ook in andere steden, zoals Amersfoort, Nijmegen en Amsterdam. Ook heb ik mijn zorgen geuit over verkeersboetes in het algemeen.

De dag na ons debat in de commissie had Arjen Lubach hier een goed item over; dat is echt het terugkijken waard. Als je iets doet wat niet mag en als je daarvoor een boete krijgt, is dat natuurlijk ontzettend terecht, maar het boetesysteem loopt uit de klauwen. Door aanmaningen en verhogingen bij het niet op tijd betalen van een boete zitten 120.000 huishoudens in Nederland in de schulden. De hoogte van verkeersboetes is de afgelopen jaren bovenmatig hard gestegen. Daarom heb ik de motie Socialer boetebeleid, met als dictum: verzoekt het college bij vervanging van pollers door ANPR-camera’s een periode in te regelen dat overtreders bij het ontvangen van een boete (of waarschuwing), bij een volgende overtreding de volgende dagen niet 28

direct (nog) een boete ontvangen, te monitoren en de raad jaarlijks te informeren over de aantallen boetes en waarschuwingsbrieven bij ANPR-camera's en een lobby te starten, indien mogelijk in G4verband, voor een socialer boetebeleid door onder andere de tijdelijke proef met een kosteloze betalingsherinnering permanent te maken, de hoogte van verkeersboetes proportioneel te maken en de exorbitante verhogingen van boetes bij niet-betalen te verlagen. De motie wordt mede namens mevrouw Arp van de SP, mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP, de heer Mahmood van DENK en de heer De Vuyst van GroenLinks ingediend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het is leuk dat meneer Mahmood de motie ook steunt, maar geldt dit, gelet op punt 3 - want met de eerste twee punten zijn we het wel eens - straks voor alle boetes? Janneke Holman (PvdA). Ja, dat geldt voor alle boetes, ook echt alle verkeersboetes, de zogenaamde Mulderboetes. Er is de afgelopen maanden een best wel breed maatschappelijk debat gevoerd, ook in de Tweede Kamer, over waarom het huidige boetesysteem niet deugt, waardoor heel veel mensen in problemen komen. Dat zijn onder anderen die 120.000 huishoudens in heel Nederland. Dit geldt dus inderdaad voor alle verkeersboetes. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is wel grappig, want ik hoorde andere partijen zojuist vragen of het ook geldt voor door rood licht rijden.

Dat hoor ik nu niet; dat is grappig. Dat is toch raar? Als het om parkeren en een poller gaat, kan ik het begrijpen, maar ik kan dit niet begrijpen als het gaat om rijden door rood licht. Janneke Holman (PvdA). Als je een verkeersregel overtreedt, hoor je daar gewoon een boete voor te krijgen, want boetes zijn bedoeld als corrigerend. Het gaat nu mis in het systeem - ik raad toch heel erg aan om dat item van Arjen Lubach terug te kijken; dat is goed bestede tijd - omdat de boete, als je die simpelweg niet kan betalen, intussen twee keer over de kop gaat; dat zeg ik even uit mijn hoofd. Wat aanvankelijk een boete van € 400 is, kan dus binnen ongeveer drie maanden een boete van € 1.200 worden. Dat brengt mensen echt in problemen. Dat is niet waarvoor die boete bedoeld is. De boete is ook niet bedoeld voor het dichten van de begroting van het ministerie van JenV. Dat is nu hoe verkeersboetes worden ingezet. Ik denk dat we daar echt vanaf moeten en dat wij daar als gemeente voor moeten lobbyen bij het Rijk. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat is grappig, want dat heb ik toen ook aangehaald, bijvoorbeeld bij het aanleggen van een wielklem: dat loopt op tot € 1.000. Ik vroeg de wethouder of het college vindt dat dit in verhouding is tot de boete. 'Ja, daar is het college het mee eens.' Het college vond dat wel goed. Dat is apart. Janneke Holman (PvdA). Ik hoorde geen vraag.

Kavish Partiman (CDA). Naar aanleiding van het vorige debatje wil ik toch duidelijkheid hebben. Mevrouw Holman pleit er toch niet voor dat we geen boetes gaan geven aan mensen die de wet overtreden? De boete moet toch gewoon gegeven worden? Het gaat toch om het sociale karakter ervan? Janneke Holman (PvdA). Jazeker, die verduidelijking is fijn. Natuurlijk moeten er verkeersboetes blijven, maar je ziet dat zij in de historische ontwikkeling in de afgelopen jaren echt veel harder zijn gestegen dan de inflatie, echt tot het punt dat het letterlijk goedkoper is om iemand een klap in zijn gezicht te geven dan op een gehandicaptenparkeerplaats te parkeren. Dat is echt waar; dat kun je factchecken. Daarvan zou je dus kunnen zeggen: is dat nog wel rechtvaardig en proportioneel en is dat waar verkeersboetes voor bedoeld zijn? De voorzitter. Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (I.5 PvdA) ingediend:

29

Motie I.5 PvdA Socialer boetebeleid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 18 september 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vervangen van pollerinstallaties door ANPR-camera’s (RIS322503). Constaterende, dat: ▪ het college voornemens is om de komende jaren 31 pollers te vervangen door ANPRcamera’s. Overwegende, dat: ▪ de introductie van ANPR-camera’s vooralsnog leidt tot een hoog aantal verkeersboetes, waaronder bij camera aan de Escamplaan, maar ook bij camera’s in andere gemeentes zoals in Nijmegen, Culemborg en Amersfoort; ▪ uit onderzoek blijkt dat 120.000 huishoudens in Nederland problematische schulden hebben door verkeersboetes, met name door aanmaningskosten, incassokosten en deurwaarderskosten waardoor een relatief lage boete die niet kan worden betaald, kan oplopen tot een veelvoud van het oorspronkelijke boetebedrag. Verzoekt het college: ▪ bij vervanging van pollers door ANPR-camera’s een periode in te regelen dat overtreders bij het ontvangen van een boete (of waarschuwing), bij een volgende overtreding de volgende dagen niet direct (nog) een boete ontvangen; ▪ te monitoren en de de raad jaarlijks te informeren over de aantallen boetes en waarschuwingsbrieven bij ANPR-camera’s; ▪ een lobby te starten, indien mogelijk in G4-verband, voor een socialer boetebeleid door o.a.

de tijdelijke proef met een kosteloze betalingsherinnering permanent te maken, de hoogte van verkeersboetes proportioneel te maken en de exhorbitante verhogingen van boetes bij nietbetalen te verlagen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. We zijn erg blij dat we binnenkort verlost zijn van de verschrikkelijke pollers. Bewoners en ondernemers in de Schilderswijk ondervinden al jarenlang grote ellende door deze pollers: vertraging als je vanuit huis vertrekt en vertraging als je weer naar huis wil; een nachtmerrie voor heel veel bewoners. Een kans om dit te verbeteren kwam doordat DENK in 2023 toetrad tot het college en heeft geregeld dat bewoners toegang krijgen tot het pollergebied. Daarnaast krijgen ook mantelzorgers en ondernemers toegang. Natuurlijk willen we uiteindelijk dat een groter gebied toegang krijgt tot het pollergebied. Dat zal in de toekomst dan ook onze inzet zijn. Hiermee kun je doorgaand verkeer weren en tegelijkertijd krijgen bewoners en ondernemers die hier moeten zijn toegang tot hun eigen wijk. Het voordeel hiervan is ook dat de Vaillantlaan en de Neherkade iets kunnen worden ontlast; het staat daar dagelijks muurvast. Het voorstel is op zich duidelijk. We hebben het in de commissie ook gehad over communicatie.

We willen geen taferelen zoals op de Escamplaan, met heel veel boetes tot gevolg. Welke ideeën zijn er om dit te voorkomen? Wat ons betreft wordt er maximaal ingezet op communicatie, zodat mensen heel goed en heel duidelijk weten wie wel en wie niet mag doorrijden. Een aantal partijen zijn met moties gekomen in die geest. Die zullen wij van harte ondersteunen. We hebben in de commissie begrepen dat we een brief krijgen over het toegangsregime, volgens mij in december. We willen hier zeker over doorpraten als we die brief hebben ontvangen, bijvoorbeeld ook over een waarschuwingsperiode.

30

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik ben benieuwd hoe erover wordt gecommuniceerd wie er wel mag doorrijden en wie niet. Doen we dat bijvoorbeeld middels een verkeersbord? Adeel Mahmood (DENK). Ik zou het niet willen beperken tot één verkeersbord. Ik denk dat er veel meer verkeersborden nodig zijn. Ik denk dat er ook heel goed gekeken moet worden naar de weginrichting, zodat mensen van tevoren weten dat ze daar niet moeten zijn en zij daar gewoon echt heel goed over worden geïnformeerd met meerdere verkeersborden en duidelijke markeringen. Volgens mij heeft de VVD een motie ingediend waarin het college wordt gevraagd om inzichtelijk te maken met welke maatregelen het komt. Wat mij betreft moet dat heel goed gebeuren, want we hebben op de Escamplaan gezien dat dat daar helaas niet goed heeft gewerkt, ook al weet ik dat je dat gewoon kunt zien en dat een bestuurder dat zou moeten kunnen zien. Leonie Gerritsen (PvdD). Hebben we dan niet een nog iets groter probleem, namelijk dat mensen zich gewoon niet aan verkeersregels houden? Het is een tijdje geleden dat ik mijn rijbewijs heb gehaald, maar als ik ergens zie dat ik er niet in mag en dat alleen vergunninghouders daarin mogen, dan rij ik daar niet in. Dat is op zich toch gewoon redelijk makkelijk te volgen? Adeel Mahmood (DENK). Ik moet zeggen dat dat een hele logische gedachte is. Dat zou je denken, maar de praktijk is helaas anders.

Een voorbeeld daarvan is de Escamplaan. Als het er nou een paar honderd waren, zou ik denken: beste bestuurders … Het is sowieso hun eigen fout. Ik praat niks goed. Je moet het gewoon kunnen zien. Een bestuurder krijgt daar ook een boete voor en die betaalt die boete uiteindelijk ook en voelt dat uiteindelijk in zijn portemonnee. Maar als het om zoveel duizenden mensen gaat, moet je daar lessen uit trekken. Ik hoop dat we die lessen van tevoren inzichtelijk krijgen als de motie van de VVD wordt uitgevoerd, zodat we vanuit de raad ook kunnen zeggen dat er misschien andere ideeën zijn of dat aanpassing van X of Y tot verbetering leidt. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan kom ik toch bij het eerste punt uit uw verkiezingsprogramma: het stoppen van het anti-autobeleid in Den Haag en investeren in de doorstroming van het verkeer, want de verkeersafsluiting in de Schilderswijk en het huidige Verkeerscirculatieplan zorgen ervoor dat veel Hagenaars dagelijks moeten omrijden en in de file terechtkomen. Hoe verhoudt dit zich tot het verhaal dat u nu houdt over de Schilderswijk? Adeel Mahmood (DENK). Ik ben echt blij dat we een fan hebben die ons verkiezingsprogramma volgens mij nog meer leest dan ik. Ik weet heel goed wat erin staat, maar u heeft het waarschijnlijk ook vaker gelezen. Daar ben ik echt blij mee. Er staan ook heel veel andere punten in.

Het is heel duidelijk hoe dat zich verhoudt tot het aspect van de pollers: wij zijn vanaf het begin geen voorstanders van die pollers. Als het aan ons lag, waren ze er ook nooit gekomen. We hadden toen niet het aantal zetels om dat te regelen. Er was gewoon een meerderheid voor en daardoor zijn ze er uiteindelijk gekomen. Bij wat we uiteindelijk hebben geregeld, hebben we ook heel goed geluisterd naar wat bewoners en ondernemers willen. Zij willen toegang tot hun eigen wijk. Dat betekent niet dat ze willen dat heel Den Haag als doorgaand verkeer door die smalle straat kan rijden. Dat hebben we meegenomen en daaruit is het idee ontstaan. Volgens mij heeft Hart voor Den Haag ons ooit ook gesteund met een motie om dit voor elkaar te krijgen. Dat was ergens in juli 2023. Dit is dus eigenlijk ook wat u heeft gewild. Wij willen toegang voor de buurt en de wijk tot de pollers; misschien geldt dat in de toekomst voor een groter gebied, maar we hebben wel kunnen regelen dat er beweging is op dit dossier. Dat is onze winst. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U wilt doorgaand verkeer weer tegenhouden, hoor ik. Maar goed, u zou een enquête doen in die buurt. Wanneer heeft u die dan gedaan? Adeel Mahmood (DENK). We weten heel goed dat een groot deel van de Schilderswijk deze pollers niet wil hebben. We hebben daarover gedemonstreerd. We zijn de wijken ingegaan.

We hebben ondernemers gesproken. We hebben tientallen, zo niet honderden bewoners hierover gesproken. Wat ons betreft is dus heel duidelijk wat de buurt wil. Maar we krijgen ook mee - want die pollers zijn er al een tijdje - dat met name bewoners, ook bewoners die in het gebied zelf wonen, het misschien een 31

goed idee zouden vinden om te kijken hoe het nu gaat met de pilot met bewoners om dan in de toekomst te kijken hoe het verder moet. Uiteindelijk gaat het ons erom dat die bewoners, ondernemers en mantelzorgers toegang krijgen tot hun eigen wijk. Dat willen de bewoners daar ook. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de derde maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nu hoor ik dat het gewoon nattevingerwerk is en dat u eigenlijk geen enquête heeft gedaan. Adeel Mahmood (DENK). Nee, dat is helemaal niet zo. Die conclusie deel ik zeker niet. We hebben dat wel gedaan, op verschillende manieren en op verschillende momenten. Ik zou zeggen: kom een keer met mij mee en laten we dan ook praten met bewoners over wat zij van dit idee vinden. Dat doe ik heel graag met u; dit is ook gelijk een uitnodiging aan u. Ik concludeer - dat heb ik zojuist ook in een interruptie gedaan - dat Hart voor Den Haag gewoon heel veel beloftes maakt en alle talen spreekt, behalve betalen. Wanneer het aankomt op het nemen van bepaalde besluiten … U was in 2018 de grootste partij. U had op dat moment een stokje voor deze pollers moeten steken. Dat was het moment om die ellendige pollers niet eens te laten plaatsen. U heeft dat niet kunnen doen. De voorzitter. Ik snap dat het allemaal een beetje weggezakt is in de zomer, maar ik zou iedereen toch willen verzoeken om via de voorzitter te spreken.

Ik hoor allemaal weer veel 'u' over en weer. Probeer het echt via de voorzitter te doen. De heer Partiman gaat ongetwijfeld het goede voorbeeld geven. Kavish Partiman (CDA). Uiteraard, dat doe ik altijd. Collega Mahmood en ik zijn volgens mij gelijktijdig in deze raad gekomen, in 2018. Ik merkte dat er een beetje aan overhoren werd gedaan. Ik zou collega Mahmood dus even willen overhoren. Toen wij in 2018 in deze raad kwamen, hoe is toen dat traject gelopen richting de totstandkoming van die pollers? Wanneer is hij bijvoorbeeld de Hoefkade opgegaan om te gaan praten met ondernemers omdat er een voorstel lag om daar pollers te plaatsen? Adeel Mahmood (DENK). Volgens mij was er al vóór 2018 besloten; volgens mij was het voorstel eind 2017 al aangenomen. In 2018, toen ik in de raad kwam, hebben we ook heel veel weerstand gevoeld bij bewoners, die wisten dat de pollers er zouden komen. Vervolgend zijn ze geplaatst. Heel veel mensen hebben ervaren dat je dan dagelijks in de file staat. Ik ben nu even kwijt wat u precies vroeg. Uw vraag ging over het traject, van daar tot wanneer? Kavish Partiman (CDA). Het gaat mij om de periode waarin de besluitvorming tot stand is gekomen. Dan is er een participatietraject en dan gaan ambtenaren van de gemeente en de wethouder met de wijk praten over een ingrijpend verschil dat daar zou komen.

Ik wil weten of collega Mahmood en ik dezelfde herinnering aan die periode hebben. Volgens mij was het in 2018, toen wij net in de raad kwamen, dat dit voorstel voorlag en dat die participatie op de Hoefkade en in de Schilderswijk plaatsvond. Dat klopt toch? Adeel Mahmood (DENK). U bent met beter met gedachtes en het onthouden daarvan dan ik, maar volgens mij heeft u gelijk. De voorzitter. De heer Partiman, voor de derde maal. Kavish Partiman (CDA). Die besluitvorming heeft in 2019 plaatsgevonden. U en ik zitten nu beiden in een coalitie. We weten dus ook hoe dit proces nu loopt. Het heeft jaren nodig en er moeten collegebesluiten genomen worden om een raadsvoorstel te sturen. Dan is het toch veilig om te concluderen dat de coalitie die er in 2018 zat, dit besluit heeft bewerkstelligd? Adeel Mahmood (DENK). Dat ben ik helemaal met u eens. Ik heb zojuist ook geprobeerd om dat in andere woorden duidelijk te maken: de partijen die in 2018 aan de coalitie deelnamen, hebben dit

32

uiteindelijk voor elkaar gekregen. Dat klopt; zo zie ik het ook. Het is goed dat we dit ook helder hebben gemaakt; dus dank aan het CDA voor de vraag. We krijgen een brief over het toegangsregime. Daar willen we zeker over doorpraten, maar ook over een waarschuwingsperiode. Als mijn geheugen me niet in de steek laat, meen ik mij te herinneren dat wij het in de commissie ook over een waarschuwingsperiode hebben gehad en dat de wethouder en het college hebben toegezegd dat die er komt. Daarmee is de motie van Hart voor Den Haag eigenlijk overbodig. Kan de wethouder dit bevestigen? Ook naast de ondernemers hebben we de wens van toegang veelvuldig gehoord vanuit de Stationsbuurt. Ik weet dat dat nu geen onderdeel is van de afspraken, maar ik hoop natuurlijk dat we daar in de toekomst verder over kunnen praten als we de brief over het toegangsregime krijgen. Tot slot: wanneer kunnen de eerste bewoners de aanvraag indienen voor toegang tot het gebied? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Een fractiegenoot verzuchtte zojuist: is dit dan de laatste keer dat we over pollers debatteren? Ik heb die illusie weggenomen, want dat denk ik niet. Mijn fractie zal voor het voorstel van het college stemmen. Eerlijk is eerlijk: we vinden het spannend hoe dit gaat uitpakken en hopen in de monitoring vooral veel te lezen over de verkeersveiligheid in de Stationsbuurt.

In aansluiting op de commissiebehandeling, die de heer Voncken voor mij heeft gedaan, hebben we twee vragen aan de wethouder, allereerst specifiek over deze camera's. We hoorden dat er veel communicatie gaat komen over wie wel en wie niet door de camera's mogen rijden, maar niets is zo effectief als ter plekke scannen en iets laten weten. Het staat me bij dat ik dat in Italië weleens heb gezien. Daar hebben ze veel afgeschermde stadscentra, de zona traffico limitato; de Italofiel zegt dat het goed ging. Daarom toch nog een keer de vraag of de wethouder ook wil kijken naar iets bij de pollers zelf, al is het tijdelijk, wat kentekens scant en dan aangeeft of je er wel of niet langs mag rijden. Mijn fractie snapt dat dit niet op de zeer korte termijn kan, maar vindt het de moeite waard om dit nog een keer op te brengen; dat doen we dus ook. Mijn tweede vraag gaat meer over de Mulderboetes, zojuist al genoemd door mevrouw Holman. Wij maken als gemeente de kosten en het Rijk int de boetes. Ik kwam er zojuist achter dat de Wet Mulder zo is ingesteld om te zorgen dat het strafrecht niet overbelast werd. Ondertussen lopen de boetes in het strafrecht minder hard op dan deze verkeerskundige boetes. Dat onderschrijft dus nog eens de motie van mevrouw Holman. Ik kan me voorstellen dat we in de toekomst vaker met deze manier van verkeer scheiden willen werken.