RIS323231 Notulen van de raad van 9 juli 2025

Amendement VVD.A voer aanbevelingen Rekenkamer niet ongemerkt af De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024. Besluit: • in het raadsvoorstel op pagina 6, onder 2.5 Overige onderwerpen, te schrappen: o Met het vaststellen van de programmarekening gaat de raad akkoord met de status van de opvolging van de aanbevelingen. Aanbevelingen die zijn opgevolgd komen niet terug in een volgend overzicht. •

En in de bijlage “Programmarekening 2024” op pagina 263, onder Rekenkameronderzoeken, te schrappen: o Tevens is een voorstel over de status opgenomen. Dit kan in behandeling of opgevolgd zijn. Met het vaststellen van de programmarekening gaat de raad akkoord met de status van de opvolging van de onderstaande aanbevelingen. Aanbevelingen die zijn opgevolgd komen niet terug in een volgend overzicht.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg wordt de volgende motie (VVD.1) ingediend:

48

Motie VVD.1 Beter zorgen voor het Zeeheldenkwartier De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024: Constaterende dat: ● het college in de beantwoording van de schriftelijke vragen Beter zorgen voor het Zeeheldenkwartier (RIS321620) aangeeft dat de staat van onderhoud “in het algemeen voldoet”; ● de bestrating op verschillende plaatsen in het Zeeheldenkwartier gaten van meer dan tien centimeter vertoont en stoepen ernstige opdruk en verzakkingen vertonen. Overwegende dat: ● een dusdanig slechte staat van bestrating gevaarlijk is voor voetgangers en fietsers, zeker voor ouderen, kinderen en mensen die slecht ter been zijn; ● onderhoud van de buitenruimte een kerntaak is van de gemeente. Van mening dat: ● gaten van meer dan tien centimeter in de bestrating en schots en scheef liggende stoepen en onbegaanbare parkeervakken niet kunnen worden omschreven als voldoende. Verzoekt het college: ● met de bewoners en ondernemers het achterstallig onderhoud in het Zeeheldenkwartier te inventariseren en een plan te maken om dit binnen een jaar aan te pakken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door de heer Guernaoui, wordt de volgende motie (VVD.2) ingediend:

Motie VVD.2 handhaaf de APV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024. Constaterende dat: ● er een enorme toename is aan buitenslapers in Den Haag; ● er aanhoudende overlast is van buitenslapers in grote delen van de stad; ● het college buitenslapers gedoogt en zelfs faciliteert. Overwegende dat: ● uit winkelstraten als de Theresiastraat, de Bankastraat en de Fahrenheitstraat overlastgevend, agressief en ook crimineel gedrag wordt gemeld; ● uit woonwijken als het Zeeheldenkwartier, de Archipel en Scheveningen gemeld wordt dat buitenslapers zich ophouden in portieken, er poepen en plassen en andersoortige overlast veroorzaken; ● uit groengebieden als het Haagse Bos, de Scheveningse Bosjes, Westbroekpark, Hubertusduin, het Zuiderpark en de Koekamp signalen komen van vervuiling door menselijke ontlasting en (drugs)afval, maar ook van onveiligheid en het vermijden van groengebieden; ● deze leefwijze ook voor de buitenslapers geen gezond en menswaardig bestaan is.

49

Verzoekt het college: ● de APV te handhaven en derhalve buitenslapen niet langer te gedogen; ● voor het eind van het jaar te komen met een sluitende aanpak die inzet op terugkeer naar werk of, indien van toepassing, thuisland. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg, daartoe gesteund door mevrouw Peeck, worden de volgende moties (VVD.3 en VVD.4) ingediend:

Motie VVD.3 Elke parkeerplek telt in het Zeeheldenkwartier De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van het het voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975). Constaterende dat: ● de parkeerdruk in het Zeeheldenkwartier hoog is en bewoners en bezoekers regelmatig moeite hebben om een plek te vinden; ● in veel straten parkeervakken zijn weggekruist, bijvoorbeeld vanwege uitritten of gereserveerde plekken voor artsen of organisaties; ● uit signalen uit de wijk blijkt dat een deel van deze kruisen niet meer nodig is, bijvoorbeeld doordat een uitrit is vervallen of de functie niet langer bestaat, terwijl het kruis op straat is blijven staan en dit tot een warboel leidt; ● ondanks vele meldingen van bewoners het college hier niet of nauwelijks actie op onderneemt. Van mening dat: ● het onwenselijk is dat schaarse parkeerruimte verloren gaat door kruisen die geen actuele functie meer hebben. Verzoekt het college: ● te inventariseren of de weggekruiste parkeervakken in het Zeeheldenkwartier nog terecht als zodanig zijn aangemerkt; ● indien deze beperking niet langer van toepassing is, de betreffende vakken te herstellen tot reguliere parkeerplaatsen; ● de raad over de uitkomsten in Q4 2025 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie VVD.4 Veilig afhalen in winkelstraten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van het het voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975). Constaterende dat: ● in veel winkelstraten specialistische winkels, zoals drankhandels, klanten hebben die spullen moeten afhalen met de auto; ● op drukke dagen, als alle parkeerplekken vol staan, dit leidt tot chaotische taferelen van foutof dubbelparkeren. Overwegende dat: ● dit zeer negatieve gevolgen heeft voor de verkeersveiligheid, omdat fout- of dubbelparkeren leidt tot onoverzichtelijke en gevaarlijke situaties leidt voor fietsers en voetgangers; 50

●

de kruising van de Van Hoytemastraat - Weissenbruchstraat een voorbeeld is, waar een gemakkelijke oplossing beschikbaar lijkt.

Verzoekt het college: ● een aanpak te ontwikkelen om in winkelstraten op strategische plekken laad- en losplekken te realiseren die bestemd zijn om producten af te halen; ● het kruispunt Van Hoytemastraat-Weissenbruchstraat als pilot te gebruiken en de raad na een jaar te rapporteren over de effectiviteit van de pilot. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. We zijn nog maar bij de tweede Programmarekening van deze coalitie, maar wel al bij de vierde Programmarekening van deze raadsperiode en dat is dus de laatste, zoals de gewaardeerde voorzitter van de Rekeningencommissie al zei namens zijn commissie. Net als Hart voor Den Haag en de VVD staan we achter de aanbevelingen en de conclusies van de Rekeningencommissie. Deze coalitie is voortvarend begonnen, bijna drie jaar geleden. Zo zien we dat we de voorzieningen beter zijn gaan spreiden over de stad. De nieuwe functie van het HagaZiekenhuis is hiervan een goed voorbeeld. Ook zien we dat het huurteam huisjesmelkers opspoort en aanpakt en dat we eindelijk langdurige leegstand strafbaar maken. De meest versteende wijken zijn we aan het vergroenen en dat zal echt nog wel even doorgaan. Denk ook aan de vergroening van de Vaillantlaan, waar we echt goede geluiden over horen uit de buurt.

We kijken ook uit naar het vernieuwde Transvaalpark. Maar niet alleen de buitenruimte wordt flink vergroend. Ook zijn we juist in wijken met veel uitdagingen hard bezig om woningen te verduurzamen, zodat het woongenot van mensen met een kleine beurs omhooggaat en hun energierekening omlaag. Trans personen en non-binaire personen die hun geslachtsregistratie willen wijzigen, maken hiervoor hoge kosten. In Den Haag helpen we deze mensen door de kosten daarvoor, en die voor hun nieuwe documenten, te vergoeden. En ik ben er trots op om te kunnen zeggen dat dit college werkt aan een stad waarin iedereen eten kan kopen voor zichzelf en zijn kinderen, zonder daarvoor krom te liggen. Armoederegelingen als de Ooievaarspas zijn in deze periode bijvoorbeeld uitgebreid en kinderen kunnen gratis met het openbaar vervoer. Maar het werk van de coalitie is nog lang niet klaar. We verwachten dat het college in 2025 nog stevig door blijft buffelen. Ze kijken allemaal naar de punten van hun schoenen op dit moment, valt mij op! We zagen in onze eigen terugblik op 2024 nog een aantal punten die verder aangescherpt kunnen worden. Daarom heb ik de volgende moties. De eerste motie gaat over de medemenselijkheid. Die heeft de volgende inleiding. Den Haag is stad van vrede en recht, ook als het landelijke kabinet wat betreft mensenrechten de weg even kwijt is.

Maar bovenal is Den Haag een stad waarin medemenselijkheid niet bestraft wordt. We vormen een stad waarin men omkijkt naar elkaar en waarin hoop boven haat staat. Daarom dien ik de volgende motie in, samen met collega's Butt, Ahraui, Mahmood, Mostert, Faïd, Arp, Partiman, Smit en Klokkenburg, met de titel 'Medemenselijkheid is niet strafbaar'. Deze motie roept het college op om zich maximaal te verzetten tegen het voorstel van de asielwet die mensen criminaliseert en dehumaniseert, als stad van Vrede en Recht zich te blijven inzetten voor het beschermen van mensenrechten, helpen van mensen en medemenselijkheid, samen met andere steden, ferm en strijdvaardig te lobbyen vóór medemenselijkheid en tégen het wetsvoorstel, en het kabinet daarbij te wijzen op zijn zorgplicht naar iedere burger, ongeacht verblijfsstatus. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U heeft het over de stad van vrede en recht, en met name recht. Betekent dat niet dat we ons gewoon moeten houden aan democratisch tot stand gekomen weten regelgeving van de buren, ook al zijn we het er niet mee eens?

51

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Op dit moment is het een wetsvoorstel en nog geen wet, en is het dus goed om hiervoor te lobbyen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar uw motie gaat ook over de toekomstige situatie waarin die wet wél wordt aangenomen. Ik ga ervan uit dat een partij als GroenLinks-PvdA zich dan ook gewoon aan die wet houdt. Dan mag je echt wel zeggen dat je het een slechte wet vindt, maar wetten moeten we toch nakomen? Of hoeft dat niet meer? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Speciaal voor de heer Guernaoui lees ik nog één keer het eerste dictum voor: zich maximaal te verzetten tegen het vóórstel van de asielwet die mensen criminaliseert en dehumaniseert. Het gaat om een wetsvóórstel. De indieners beogen dat het college zich daarover uitspreekt. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus als die wet wordt aangenomen, moeten ze zich er niet tegen verzetten, zoals die GroenLinkswethouder in Amsterdam wil doen? Daarop heeft u dus een ander standpunt dan onze Amsterdamse buren? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zat even te denken over de Spreidingswet. Hebben we die hier ook niet eens besproken, en kwam er toen niet een motie waarin stond dat we ons daar niet aan moesten houden? Hoe zat dat ook alweer? Wie waren daar toen ook alweer voorstander van? Iets met pot en ketel … Ik wil door naar een ander punt … De voorzitter.

Het is mooi dat u dat wilt, maar mevrouw Van Basten Batenburg heeft een interruptie. Lotte van Basten Batenburg (VVD). En wie zei toen ook alweer tegen Hart voor Den Haag dat wethouders toch de wet moeten uitvoeren? De voorzitter. Meneer De Vuyst, kunt u zich dat citaat nog herinneren? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik vind dat een citaat dat sowieso van mevrouw Van Basten Batenburg kan zijn geweest. Wat heb ik gewonnen, een koelkast? Dan over social return en dat breder inzetten in de stad. Social return klinkt u misschien wat technisch, maar hiermee kan de gemeente geld dat zij aanbesteedt ook een bijdrage leveren aan de mensen in de stad. Daarom de volgende motie, samen met collega's Butt en Holman, met de titel 'Social return breed inzetbaar in de stad'. Die verzoekt het college in de gemeentelijke communicatie, zowel op de website en andere openbare gemeentelijke kanalen als in communicatie met gemeentelijke opdrachtnemers, ook en meer expliciet aandacht te besteden aan goede voorbeelden van en alternatieve manieren waarop er invulling kan worden gegeven aan social return. Voorzitter. Op 30 juni is het Haags Slavernijmonument onthuld. Een emotioneel en mooi moment voor alle betrokken gemeenschappen en alle andere inwoners van Den Haag.

Het instellen van 1 juli, Keti Koti, als nationale herdenkings- en feestdag lijkt ons van belang om het tot een speciale dag te maken voor herdenking en viering van vrijheid en om wat breder aandacht te geven aan het gedeelde koloniale verleden in de Nederlandse samenleving. Daarom de volgende motie, Keti Koti 1 juli vrij, van collega's Baboeram, Ahraui, Mahmood, Mostert en mijzelf. Die verzoekt het college zich in te zetten om van Keti Koti op 1 juli een nationale feestdag te maken, de raad te informeren over planning van de gesprekken met het Comité 30 juni-1 juli Den Haag, de partnerorganisaties zoals The Black Hague Experience van de Haagse Slavernij Herdenking, Stichting Nederland Wordt Beter en werkgevers zoals FNV die al meedoen, over de '1 juli vrij'-campagne, het voortouw te nemen en alle gemeentelijke ambtenaren (betaald) verlof te geven door Keti Koti op 1 juli als een lokale feestdag aan te wijzen conform artikel 6.2 lid 2 en 6.6 lid 1 onder h van de cao Gemeenten 2025-2027, totdat het een nationale feestdag is. Fatima Faïd (HSP). Kent u de motie Vrijheid met Keti Koti uit 2022?

52

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik geloof dat ik mijn gewonnen koelkast moet inleveren, want die klinkt niet meteen heel bekend. Maar ik denk dat mevrouw Faïd mijn geheugen gaat opfrissen. Fatima Faïd (HSP). Zeker, ik ga uw geheugen opfrissen. Want weet u misschien ook wat u toen gestemd heeft, en eigenlijk de meerderheid van de mensen die onder deze motie staat? Het is de motie om vrij te vragen met Keti Koti aan de gemeente. Hoe vindt u zelf dat het gaat? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij constateren we dat het nog niet geregeld is. Er staat mij vaag bij - maar u heeft het opgezocht, dus u zult het beter weten - dat er toen is gezegd dat het meegenomen zou worden in de cao-onderhandelingen. Dat is nu gebeurd, waardoor er nu een artikel is waarnaar we kunnen verwijzen. Maar ik doe de factcheck even bij mevrouw Faïd zelf. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Faïd. Fatima Faïd (HSP). Ik zou toch willen vragen: hoe vindt u zelf dat het gaat? Ik krijg toch een beetje het idee van 'in 1944 zat iedereen in het verzet'. Ik vind het echt een beetje hypocriet van GroenLinks. Ik vind het ook heel oncollegiaal om nu mij net een whatsappje te sturen of ik ook alsjeblieft onder jullie motie wil. Dat vind ik niet oké. Dat wilde ik even meegeven. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat spijt me oprecht. Het is niet mijn bedoeling om mevrouw Faïd oncollegiaal te benaderen.

Ze weet dat ik veel waardering heb voor haar als een van de langstzittende raadsleden hier. Dat wil ik via deze weg rechtzetten. Het was zeker niet de bedoeling om haar uit te sluiten van deze motie. Als ze dat wil, dan zet ik haar als eerste eronder. De voorzitter. Ik zie geen reactie. Kavish Partiman (CDA). Ik heb niet per definitie moeite met vrije dagen, maar is het niet een idee om te gaan kijken naar keuzevrijheid? Ik kan me voorstellen dat deze dag voor een deel van de samenleving heel belangrijk is. Maar zouden we niet kunnen kijken binnen onze ambtelijke organisatie om voor mensen die daar behoefte aan hebben, er een keuzedag van te maken, en om anderen, die bij wijze van spreken een ander moment in het jaar belangrijk vinden, daaraan te laten meedoen? Dan maken we er niet een algehele vrije dag van. Het landelijke besluit is een ander verhaal, maar hier in onze gemeente kan je liever kijken wat praktisch is, toch? Bent u dat niet met me eens? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik sta daar toch net wat anders in dan de heer Partiman. Gezien ook de grote Surinaamse gemeenschap die we in Den Haag hebben, vind ik dit dusdanig belangrijk dat we hier als gemeente ook echt bij stil mogen staan. Dat is eigenlijk wat we hiermee beogen. Kavish Partiman (CDA). Gelukkig staan we hier als gemeente echt stil bij. We hebben dit jaar ook het mooie monument onthuld.

Daar zal waarschijnlijk jaarlijks nu ook een herdenking plaatsvinden. Het is echt heel mooi dat we erbij stilstaan. Maar we hebben een grote Surinaamse gemeenschap, we hebben een grote Turkse gemeenschap, een grote Antilliaanse gemeenschap, een grote Marokkaanse gemeenschap. Die hebben allemaal belangrijke dagen in hun gemeenschappen. Is het niet beter om te kijken of we daar een beleid voor kunnen maken dat je, als er een belangrijk moment is in een bepaalde gemeenschap, daarnaar kijkt als organisatie? Dan haal je niet één specifieke dag eruit, maar laat je de keuze aan al die gemeenschappen en waar zij behoefte aan hebben. Anders is het vandaag Keti Koti, morgen weer een andere dag en overmorgen weer. Zo is het best een glijdende schaal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). U zegt dat er belangrijke dagen zijn voor verschillende gemeenschappen. Maar bij Keti Koti gaat het ook enorm over hoe wij, als Den Haag en als Nederland, ons verhouden tot Suriname. Dat maakt dit nog wel de categorie extraordinair. Vandaar dat ik toch nu voor Keti Koti pleit en niet voor uw idee van de wisseldagen. Dat zou ik misschien meer voor me zien - ik kijk alvast naar de heer Bredemeijer - voor het wisselen van bijvoorbeeld Hemelvaart met Suikerfeest en dat soort dingen. O, die reageert er niet zo positief op. 53

De voorzitter. Meneer Partiman, laatste keer. Kavish Partiman (CDA). Ik kan me zomaar voorstellen dat de heer Bredemeijer geen voorstander ervan is om Hemelvaart in te ruilen. Dat gezegd hebbende wil ik niets afdoen aan de gruwelijkheden die zich hebben voorgedaan en waar deze dag voor staat, maar we hebben hetzelfde met het Indisch verleden, waarin ook heel gruwelijke dingen zijn gebeurd. Is het wel zo slim om echt één dag eruit te halen en daarvoor te gaan pleiten? Als dit landelijk gebeurt, is het wat anders. Maar ik ben er nog niet van overtuigd dat dit zo'n goed idee is voor de gemeente. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik denk toch wel dat we er als Den Haag naar moeten kijken. Zelfs als het nog geen nationale feestdag is, is deze dag wel erg belangrijk in Den Haag. Dat hebben we ook gezien bij de onthulling van het Slavernijmonument. Ik roep u vanuit het Haags belang op om voor deze motie te stemmen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als er een dag is die ons allemaal raakt en die ook geen vrije dag is, dan zou dat toch 5 mei moeten zijn? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik zet de hulplijn in, maar volgens mij is 5 mei een vrije dag voor ambtenaren geworden, om de vijf jaar. Ik dacht dat dat gewijzigd was. Voor rijksambtenaren is het volgens mij - dat weet u - al zo gewijzigd dat dit ieder jaar is. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Dus herhaal ik: zou 5 mei dan niet een heel geschikte dag zijn om toch vrij te regelen, elk jaar? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Zelf heb ik ieder jaar 5 mei vrij, dus ik vind het een goed idee. Maar dan moet u zelf met een motie komen daarover. 5 mei vieren we al op vele manieren. Aan Keti Koti hebben we ook al een manier toegevoegd de afgelopen jaren om dat te herdenken in Den Haag. Ik denk dat we daar nog een stap verder in mogen gaan. Mocht u met een motie komen voor 5 mei, dan zal ik die met welwillendheid bekijken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dank voor de welwillendheid, maar als u moet kiezen want ik denk dat we moeten kiezen - is het dan 5 mei of Keti Koti? Maarten De Vuyst (GroenLinks). U vraagt me nu of ik mijn linker- of rechterarm wil afgeven. Mag ik daar nog een nachtje over slapen? In ieder geval heb ik nu een motie over Keti Koti. Dat is omdat we nu op het punt staan dat we het nationaal wel degelijk overwegen. Als we kijken naar de geschiedenis van de mensheid, behoort het tot een van de belangrijke data. Voorzitter. Vorig jaar hebben we een prachtige sportzomer gehad. Mijn fractie ziet nog meer kansen om als stad beter uit te dragen dat je in Den Haag veilig en inclusief kan sporten, bijvoorbeeld bij de vele queervriendelijke sportverenigingen die onze stad rijk is.

De organisatie van een groot queer sportevenement, zoals de EuroGames of Gay Games, kan daarbij helpen. Daarom de volgende motie, met als titel 'Haal de EuroGames terug naar Den Haag': verzoekt het college om samen met queer sportverenigingen en sportbonden te onderzoeken of Den Haag een gaststad kan zijn van een groot queer sportevenement, zoals de Gay Games of de EuroGames. Die dien ik mede in met de collega's Bos en Ahraui. Kavish Partiman (CDA). Sportevenementen hiernaartoe halen is over het algemeen een dure grap. Uit welk fonds zouden we dat moeten betalen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Eerst moet het lukken om ze hiernaartoe te halen. Volgens mij heeft de wethouder Sport zich deskundig getoond in het vinden van fondsen, bijvoorbeeld het Olympisch fonds. Maar ik denk dat het niet volgend jaar geregeld zal zijn. We hebben er dus nog wel even tijd voor.

54

Kavish Partiman (CDA). Dan constateer ik wel dat GroenLinks het met me eens is dat een goed gevuld Olympisch fonds wel heel belangrijk is om al deze evenementen naar de stad te kunnen halen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als daar de juiste dingen mee gebeuren, zoals de EuroGames of de Gay Games binnenhalen, valt daar best over te praten, zeg ik tegen de heer Partiman. Ik zie hier een mooie kongsi. Nu we het toch over Europa hebben: de internationale trein stopt inmiddels al vier jaar niet meer in Den Haag. Dat doet pijn. Ja, je kunt in Rotterdam wel de Eurostar naar Parijs, Londen of Marseille nemen, maar Rotterdam is dus niet Den Haag. Vandaar de motie met als titel 'De internationale trein stopt hier', die ik indien met mevrouw Holman en de heer Mekers. De motie luidt: verzoekt het college vervolg te geven aan het 'Ambitiedocument Internationale Connectiviteit per spoor' (RIS310119), om een lobbyaanpak te maken met als doel om een station van Den Haag onderdeel te laten zijn van het Europees treinnetwerk, en de lobby zowel richting vervoerders als nationale en Europese autoriteiten te richten. Van cityhoppen met de trein naar tegelwippen. Den Haag won het NK Tegelwippen al een paar keer, maar GroenLinks wil dat we elk jaar op nummer 1 staan. Hier verslaan we Utrecht tenminste in. Duurzaam Den Haag doet geweldig werk, maar er liggen nog volop kansen.

Vooral als ondernemers ook volop meedoen met groene gevels, ontharde bedrijfstuinen, maar ook aan Operatie Steenbreek. Daarom de volgende motie, met als aangepaste titel 'GroenGele Schep voor Ondernemers': verzoekt het college een Haagse variant van de Gouden Schep in het leven te roepen, hiervoor een incidenteel bedrag beschikbaar te stellen van € 50.000 ten behoeve van de realisatie van de GroenGele Schep en dit bedrag te onttrekken uit het Raadsinitiatievenfonds, deze uit te reiken aan een Haagse ondernemer die zich bijzonder heeft ingezet voor het vergroenen van zijn of haar terrein of pand, bijvoorbeeld door deelname aan Operatie Steenbreek, gevelgroen, of het vervangen van tegels door groen, daarbij ook de mogelijkheid te verkennen om dit in samenwerking met ondernemersverenigingen, BIZ'en en wijkorganisaties vorm te geven, en de impact te evalueren en bij succes de GroenGele Schep jaarlijks uit te reiken. Dan nog meer groene ambities die we willen aanscherpen. Daarvoor dien ik de motie Pak grootste energieslurpers eerst aan, met collega's Thepass en Holman.

Die verzoekt het college de top 10 grootste CO2-uitstoters in Den Haag in beeld te brengen en daarbij te onderzoeken welke rol de gemeente kan spelen om de verduurzaming van deze bedrijven te bevorderen, zich vanuit haar bestuurlijke rol binnen de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) in te zetten voor de extra focus van capaciteit rondom de energiebesparingsplicht op de grootste energieverbruikers, en de ODH tevens te verzoeken met een overzicht te komen van de grootste energieverbruikers in Den Haag en de regio, inclusief hun genomen maatregelen en de effectiviteit daarvan. Voorzitter. Dan nog over het doelgroepenvervoer en het leerlingenvervoer. Collega Thepass zal later vanavond bij de afronding van het debat ook nog twee moties indienen. We vinden het jammer dat Hart voor Den Haag ervoor heeft gekozen om nu een motie in te dienen en niet op die afronding te wachten, terwijl ze wisten dat we dat debat gingen voeren, maar het is wat het is. Ik kom bij onszelf. Dat gaat over de verlofregeling voor politici. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). U bent het toch wel met mij eens dat die afronding debat niet hetzelfde is als wat we net deden, zoals nu interrumperen? Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Nee, maar u bent het toch ook met mij eens dat als iemand al de afronding van het debat heeft aangevraagd, u nu weet dat die komt en dan probeert om eerder met een motie te komen, dat ook niet het toonbeeld van collegialiteit is? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Laten we dan kiezen voor volwaardige debatten. Dat is een beter instrument. Als dat niet wordt gesteund, dan blijft dit over. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het lijkt weer een test voor mijn geheugen, maar ik herinner me niet dat iemand een volwaardig debat heeft aangevraagd over de Wmo. We hebben daar een goed debat over gehad in de commissie. Daar heeft u de inbreng van de heer Thepass kunnen horen. De

55

moties zijn ook op tijd rondgestuurd. Ik vind het jammer. Dat druk ik hier uit en ik concludeer dat het is zoals het is. Voorzitter. Ik was bij de verlofregeling voor politici. Die sluit niet goed aan bij de realiteit van raadsleden. Zo moet je bijvoorbeeld tijdelijk ontslag nemen bij langdurige ziekte of zwangerschap. Daarom het volgende verzoek aan het presidium, mede namens Hera Butt en Janneke Holman: te lobbyen voor de uitbreiding van de verlofregeling voor raadsleden samen met de G4 (en andere gemeenten die mee willen doen) in lijn met het advies van het ARPA, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om ruimere verlofregelingen te regelen voor de raadsleden in Den Haag, bijvoorbeeld zwangerschapsverlof voor raadsleden, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om geen 'ontslag' te hoeven vragen voor afwezigheid bijvoorbeeld vanwege zwangerschap voor de raadsleden in Den Haag, en de raad uiterlijk in Q3 2025 te informeren over het bovenstaande. Concluderend. We hebben mooie resultaten gezien van deze coalitie, ook in moeilijke tijden. Zelfs nu we een minderheidscoalitie hebben, behaalt het college resultaten en toont het zich dienstbaar aan de inwoners van onze prachtige stad. We wensen het college veel succes met het uitvoeren van de verdere ambities en blijven er scherp op dat de stad ook in het laatste jaar tot de verkiezingen groener, socialer en schoner wordt.

De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Holman en de heer Mekers, wordt de volgende motie (GL.1) ingediend:

Motie GL.1 De internationale trein stopt hier De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’: Overwegende, dat: ▪ Den Haag de internationale stad is van vrede en recht; ▪ Den Haag als regeringshoofdstad belangrijke internationale connecties heeft en de vestigingsplaats is van een fors aantal internationaal opererende bedrijven, waardoor er een noodzaak is voor mensen om op een fijne manier naar onze stad te reizen en andersom voor Hagenezen naar andere steden in Europa; ▪ The Hague Connected en Economic Board The Hague het belang van meer directe internationale treinverbindingen hebben benadrukken; ▪ de raad de noodzaak heeft uitgesproken om goed aangesloten te zijn op het internationale spoornet, om zo goed bereikbaar te zijn voor internationale bezoekers met een transportmiddel dat voor weinig CO2 zorgt (RIS310796).

Constaterende, dat: ▪ de Europese Unie sinds 2012 de Richtlijn 2012/34/EU tot instelling van één Europese spoorwegruimte heeft; ▪ ondanks de internationale positie van Den Haag de laatste directe trein van Den Haag naar Brussel in 2021 is gestopt met rijden en Den Haag sinds 2022 geen aansluiting meer heeft op het internationale spoor; ▪ de rechtstreekse trein naar Brussel niet in de huidige concessie met NS zit (RIS322800); ▪ er goede kansen liggen voor aansluiting met Brussel, Parijs, Londen, Aken, Düsseldorf en Berlijn volgens het ‘Ambitiedocument Internationale Connectiviteit per spoor’ (RIS310119); ▪ de gemeente samen met de Economic Board The Hague de kansrijke opties uitwerkt en een business case maakt (RIS322800). Van mening, dat: ▪ bij de status van Den Haag als internationale stad, ook een internationaal treinstation hoort;

56

Verzoekt het college: ▪ vervolg te geven aan het ‘Ambitiedocument Internationale Connectiviteit per spoor’ (RIS310119); ▪ om een lobby aanpak te maken met als doel om een station van Den Haag onderdeel te laten zijn van het Europees treinnetwerk; ▪ de lobby zowel richting vervoerders als nationale en Europese autoriteiten te richten. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Butt en mevrouw Holman, worden de volgende moties (GL.2 en GL.8) ingediend:

Motie GL.2 Een betere verlofregeling voor raadsleden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’. Overwegende, dat: ▪ verlofregelingen voor politici niet goed aansluiten bij de realiteit van raadsleden bijvoorbeeld omdat er tijdelijk ontslag genomen moet worden bij langdurige ziekte of zwangerschap. Constaterende, dat: ▪ in het wetsvoorstel, dat in het najaar ter consultatie zal worden voorgelegd, de uitbreiding van verlofvormen alleen wordt overwogen voor burgemeesters en wethouders; ▪ het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers (hierna: “ARPA”) ook heeft aangegeven dat de verlofvormen voor raadsleden en andere volksvertegenwoordigers versoepeld en verruimd dienen te worden; ▪ volgens het ARPA is een ruimere verlofregeling voor raadsleden van groot belang om taken als raadslid goed te vervullen en de lokale democratie te versterken. Van mening, dat: ▪ deelname aan de lokale democratie voor iedereen mogelijk moet zijn, ongeacht de levensfase en de persoonlijke situatie; ▪ de aantrekkelijkheid van het politieke ambt mede wordt bepaald door de randvoorwaarden; ▪ een goede verlofregeling een cruciale randvoorwaarde is voor de mogelijkheid om alle verantwoordelijkheden en taken te combineren met het raadslidmaatschap.

Verzoekt het presidium: ▪ te lobbyen voor de uitbreiding van de verlofregeling voor raadsleden samen met de G4 (en andere gemeenten die mee willen doen) in lijn met het advies van het ARPA; ▪ te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om ruimere verlofregelingen te regelen voor de raadsleden in Den Haag, bijvoorbeeld zwangerschapsverlof voor raadsleden; ▪ te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om geen ‘ontslag’ te hoeven vragen voor afwezigheid bijvoorbeeld vanwege zwangerschap voor de raadsleden in Den Haag; ▪ de raad uiterlijk in Q3 2025 te informeren over het bovenstaande. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie GL.8 Social Return breed inzetbaar in de stad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’. 57

Overwegende, dat: ▪ op 20 juni 2024 het Actieplan Maatschappelijk en Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen is aangenomen; ▪ hierin is opgenomen dat de gemeente Den Haag bij aanbestedingen en inkoop social return (ook wel Social Return on Investment, SROI) toepast, waarbij opdrachtnemers minimaal 5% van de gegunde opdrachtsom inzetten op werkgelegenheid of arbeidsontwikkeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; ▪ er momenteel, en al enkele jaren lang, sprake is van een krappe arbeidsmarkt, waarbij er weinig werkzoekenden zijn voor de grote hoeveelheid werk. Constaterende, dat: ▪ het bij de huidige krappe arbeidsmarkt voor opdrachtnemers een uitdaging kan zijn om te voldoen aan de social return eis; ▪ het aanvullend hierop in bijvoorbeeld Amsterdam en Rotterdam mogelijk is om breder invulling te geven aan de social return eis. Daar kunnen opdrachtnemers, naast arbeidsparticipatie, ook kiezen voor andere invullingen zoals scholing, stages, of het ondersteunen van maatschappelijke initiatieven; ▪ deze mogelijkheid ook in Den Haag als ambitie is opgenomen in het beleidsplan Werk en Participatie 2023-2026 dat op 8 juni 2023 is vastgesteld; ▪ GroenLinks uit de stad signalen ontvangt dat de mogelijkheden voor het breder invullen van SROI nog niet voldoende duidelijk en vindbaar zijn op de gemeentelijke kanalen.

Van oordeel, dat: ▪ Social Return on Investment het doel dient om opdrachtnemers van gemeentelijke opdrachten een maatschappelijke bijdrage te laten leveren aan de stad. Van mening, dat: ▪ deze maatschappelijke bijdrage ook andere vormen kan kennen dan enkel het stimuleren van arbeidsparticipatie. Verzoekt het college: ▪ in de gemeentelijke communicatie (zowel op de website en andere openbare gemeentelijke kanalen als in communicatie met gemeentelijke opdrachtnemers) ook en meer expliciet aandacht te besteden aan goede voorbeelden van – en alternatieve manieren waarop er invulling kan worden gegeven aan social return. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst wordt de volgende motie (GL.3) ingediend:

Motie GL.3 GroenGele Schep voor Ondernemers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’. Overwegende, dat: ▪ Den Haag bij het NK Tegelwippen in 2024 bijna 250.000 tegels heeft opgehaald en daarmee vierde is geworden; ▪ van de 250.000 tegels er 57.000 tegels via Operatie Steenbreek (organisaties en particulieren) en de rest, circa 193,000 tegels uit gemeentelijke projecten zijn opgehaald; ▪ in andere gemeenten, zoals Halderberge en Capelle aan den IJssel, ondernemers actief worden betrokken bij het vergroenen van hun omgeving, bijvoorbeeld via gezamenlijke projecten op bedrijventerreinen; 58

▪

het uitreiken van een lokale prijs, als een variant van de landelijke "Gouden Schep", ondernemers extra kan motiveren om mee te doen.

Constaterende, dat: ▪ de bijdrage van Haagse ondernemers aan het NK Tegelwippen tot nu toe beperkt is; ▪ er nog veel potentieel ligt bij Haagse bedrijven, winkels en horeca om hun omgeving te vergroenen door tegels te vervangen door groen; ▪ actieve betrokkenheid van ondernemers niet alleen bijdraagt aan het NK Tegelwippen, maar ook aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid in de stad. Verzoekt het college: ▪ een Haagse variant van de "Gouden Schep", in het leven te roepen; ▪ hiervoor een incidenteel bedrag beschikbaar te stellen van € 50.000 ten behoeve van de realisatie van de Haagse Gouden Schep en dit bedrag te onttrekken uit het Raadsinitiatievenfonds; ▪ deze uit te reiken aan een Haagse ondernemer die zich bijzonder heeft ingezet voor het vergroenen van zijn of haar terrein of pand, bijvoorbeeld door deelname aan Operatie Steenbreek, gevelgroen, of het vervangen van tegels door groen; ▪ daarbij ook de mogelijkheid te verkennen om dit in samenwerking met ondernemersverenigingen, BIZ'en en wijkorganisaties vorm te geven; ▪ de impact te evalueren en bij succes de GroenGele Schep jaarlijks uit te reiken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Bos en de heer Ahraui, wordt de volgende motie (GL.4) ingediend:

Motie GL.4 Haal de EuroGames terug naar Den Haag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’, Overwegende, dat: ▪ de uitgaven voor de grote topsportevenementen die worden bekostigd uit de reserve Olympisch Fonds € 1,0 miljoen lager zijn uitgevallen; ▪ uit het Olympisch Fonds de organisatie van de TeamNL Sport Experience, de finish van de eerste etappe van de Tour de France Femmes, het EK Beachvolleybal, het TeamNL Welkom Thuis én alle (sportieve) activiteiten die in aanloop naar en tijdens deze evenementen hebben plaatsgevonden werd gefinancierd; ▪ de eerste EuroGames in 1992 in Den Haag werden georganiseerd; ▪ tijdens een ‘rondje langs de velden’ bij de Haagse queer sportverenigingen er een behoefte is geuit voor het organiseren van een groot sport evenement in Den Haag; sSportevenementen als de Gay Games en EuroGames breedtesport, inclusieve sportcultuur en sportparticipatie voor queer personen promoten naar zowel de Haagse inwoners, als naar buiten toe; ▪ de gemeente Den Haag eerder bids heeft gedaan voor de organisatie van het WK Hockey in 2014 (RIS178948), het WK Zeilen in 2014 (RIS177242), de Special Olympics Nationale Spelen in 2018 (RIS289940); Verzoekt het college: ▪ om samen met queer sportverenigingen en sportbonden te onderzoeken of Den Haag een

gaststad kan zijn van een groot queer sport evenement, zoals de Gay Games of de EuroGames. 59

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Baboeram, de heer Ahraui, de heer Mahmood en mevrouw Mostert, wordt de volgende motie (GL.5) ingediend:

Motie GL.5 Keti Koti 1 Juli Vrij De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’, Overwegende, dat: ▪ het instellen van 1 juli als nationale herdenking en feestdag van belang is om een speciale dag te maken voor bezinning, dialoog en brede aandacht voor het gedeelde verleden in de Nederlandse samenleving; ▪ 1 juli wél wordt genoemd op overheidswebsites als nationale herdenking, maar nog geen status heeft als nationale feestdag; ▪ sinds 1 januari 2024 de gemeente Den Haag onder de bepalingen van de Cao Gemeenten valt voor verlof en de genoemde kosten in 2022 van € 3 miljoen en de dekking hiervan niet langer aan de orde is (RIS321750); ▪ de gemeente als werkgever volgens artikel 6.2 lid 2 van de Cao Gemeenten 2025-2027 kan van de vakantie in lid 1 maximaal 2 dagen aanwijzen als feestdagen in artikel 6.6 onder h en/of als verplichte sluitingsdagen; ▪ de werknemer volgens artikel 6.6 lid 1 onder h van de Cao Gemeenten 2025-2027 verlof heeft met behoud van salaris en salaristoelage(n) op lokale feestdagen aangewezen door de werkgever als in artikel 6.2 lid 2.

Constaterende, dat: ▪ in 2021 de gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht (G4) pleitten in een gezamenlijke brief naar het Rijk voor een nationale feestdag voor Keti Koti op 1 juli, een herdenkingsdag die in het teken staat van de afschaffing van de slavernij; ▪ op 20 november 2022 de Haagse burgemeester zijn excuses heeft aangeboden voor het slavernijverleden van de stad; ▪ het college de ‘Keti Koti Handreiking voor Werkgevers’ van Stichting Nederland Wordt Beter niet overneemt (RIS321750); ▪ het college de gesprekken gaat inplannen over de 1 juli vrij campagne met de (Surinaamse) Haagse belangenorganisaties, Nederland Wordt Beter en een werkgever zoals FNV (RIS322799). Verzoekt het college: ▪ zich in te zetten om van Keti Koti op 1 juli een nationale feestdag te maken; ▪ de raad te informeren over planning van de gesprekken met het Comité 30 juni – 1 juli Den Haag, de partnerorganisaties zoals The Black Hague Experience van de Haagse Slavernij Herdenking, Stichting Nederland Wordt Beter en werkgevers zoals FNV die al meedoen, over de 1 juli vrij campagne; ▪ het voortouw te nemen en alle gemeentelijke ambtenaren (betaald) verlof te geven door Keti Koti op 1 juli als een lokale feestdag aan te wijzen conform artikel 6.2 lid 2 en 6.6 lid 1 onder h van de Cao Gemeenten 2025-2027 totdat het een nationale feestdag is. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Butt, de heer Ahraui, de heer Mahmood, de heer Assad, mevrouw Faïd, mevrouw Arp, de heer Partiman, de heer Smit en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (GL.6) ingediend: 60

Motie GL.6 Medemenselijkheid is niet strafbaar De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’. Constaterende, dat: ▪ de Tweede Kamer op donderdag 3 juli jl. in meerderheid voor een asielwet heeft gestemd die mensen zonder documenten criminaliseert en dehumaniseert; ▪ deze asielwet het mensen en organisaties verbiedt hulp te bieden aan ongedocumenteerde mensen. Overwegende, dat: ▪ organisaties als het Leger des Heils, het Rode Kruis, Dokters van de Wereld, Wereldhuis, maar ook artsen, kerken, moskeeën en individuele mensen met dit wetsvoorstel strafbaar zijn als ze hulp aan mensen geven; ▪ barmhartigheid, hulp en menselijkheid nooit strafbaar zouden mogen zijn. Van mening, dat: ▪ mensen in Den Haag worden aangemoedigd een medemens te helpen. Roept het college op om: ▪ zich maximaal te verzetten tegen het voorstel van de asielwet die mensen criminaliseert en dehumaniseert; ▪ als stad van Vrede en Recht zich te blijven inzetten voor het beschermen van mensenrechten, helpen van mensen en medemenselijkheid; ▪ samen met andere steden, ferm en strijdvaardig te lobbyen vóór medemenselijkheid en tégen het wetsvoorstel, en het kabinet daarbij te wijzen op haar zorgplicht naar iedere burger, ongeacht verblijfsstatus. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Thepass en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (GL.7) ingediend:

Motie GL.7 Pak grootste energieslurpers eerst aan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975)’. Overwegende, dat: ▪ de klimaattransitie alleen op draagvlak kan rekenen als deze rechtvaardig wordt ingestoken; ▪ het bedrijfsleven een relatief veel meer uitstoot dan individuele burgers. Constaterende, dat: ▪ er in de huidige aanpak van de ODH geen onderscheid wordt gemaakt tussen de verschillende bedrijven die onder de wettelijke energiebesparingsplicht vallen; ▪ de algemene rekenkamer in haar rapport adviseert om de wettelijk verplichte inzet rondom de energiebesparingsplicht allereerst in te zetten op de grootste energieverbruikers (het zogeheten ‘risicogericht handhaven’); ▪ grootvervuilers momenteel überhaupt geen onderdeel uitmaken van Haags klimaatbeleid.

61

Spreekt uit, dat: ▪ een rechtvaardige energietransitie zich allereerst richt op de grootste vervuilers. Verzoekt het college: ▪ de top 10 grootste c02-uitstoters in Den Haag in beeld te brengen en daarbij te onderzoeken welke rol de gemeente kan spelen om de verduurzaming van deze bedrijven te bevorderen; ▪ zich vanuit haar bestuurlijke rol binnen de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) in te zetten voor de extra focus van capaciteit rondom de energiebesparingsplicht op de grootste energieverbruikers; ▪ de ODH tevens te verzoeken met een overzicht te komen van de grootste energieverbruikers in Den Haag en de regio, inclusief hun genomen maatregelen en de effectiviteit daarvan. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Het is tijd voor de jaarlijkse rekening van het college. Op die rekening zien we veel mooie woorden, maar nog wel te weinig medemenselijkheid. Al jaren worden urgente problemen aangekaart, maar wat ons betreft blijken er nog te weinig concrete acties uit. We zien hoe de participatie van huurders op een dieptepunt is gekomen. We zien nog steeds ratten op straat, nog steeds afval en nog steeds geen openbare toiletten. En tenzij ik opeens kleurenblind ben geworden, mis ik nog steeds veel groen, vooral in de armere wijken van deze stad. Het is nu echt tijd voor meer zichtbare daden.

Afgelopen jaar zette Den Haag zichzelf internationaal op de kaart met het verbod op fossiele reclame. Een heel mooi signaal, zeker, maar vooralsnog lijkt het vooral een stukje stadspromotie. Laat ik maar duidelijk zijn: dat is niet per se waar onze prioriteiten liggen. We worden dagelijks benaderd door inwoners die toch verboden fossiele reclame in de stad zien hangen. Daarom een vraag aan de wethouder van de Partij voor de Dieren: hoe staat het met de handhaving van dit verbod, hoeveel boetes zijn er inmiddels opgelegd en geldt de handhaving per individuele advertentie? Als je als stad zo zichtbaar duurzaamheid promoot, dan schept dit ook verplichtingen. Mooie woorden zijn niet genoeg. Het moet ook kloppen op straat. We delen allemaal de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Maar dat lukt alleen als iedereen kan meedoen. Juist daar wringt het een beetje. Uit meerdere rapporten blijkt dat nietNederlandstalige inwoners een beetje buitenspel staan. Informatie over duurzaamheid, subsidies of energiehulp is vrijwel uitsluitend in het Nederlands. Dat is niet inclusief en het is eigenlijk ook niet effectief. Wie goed heeft geluisterd naar mijn eerdere bijdragen, wat ik u allen natuurlijk kan aanraden, herkent dit punt. De Haagse Stadspartij heeft eerder de motie ingediend Communiceer in meer talen over duurzaamheid. Die haalde het niet. Onbegrijpelijk, vonden wij.

We staan daar niet alleen in. Ook het Haags Klimaatberaad zegt nu helder dat de communicatie beter, inclusiever en meertaliger moet, zeker voor mensen die leven in energiearmoede. Dus iedereen krijgt een nieuwe kans; zo constructief zijn we dan ook weer. Daarom dienen we deze motie opnieuw in, met het dictum: verzoekt het college zo spoedig mogelijk een aanpak te ontwikkelen waarbij informatie over duurzaamheid, subsidies en klimaatbeleid in meer talen beschikbaar wordt gemaakt, en de raad hierover te informeren. Verder hebben we begrepen dat afgelopen week een presentatie heeft plaatsgevonden over het Zwart Manifest, ooit een HSP-motie. Kan de wethouder aangeven wanneer de presentatie naar de raad gestuurd kan worden? Dan de grootste openstaande rekening voor dit college: het beleid rondom leerlingenvervoer en jeugdhulp. Pijnlijk zichtbaar werd het in de manier waarop de wethouder is omgegaan met de beschikkingen. De wethouder besloot, terwijl hij wist dat het juridisch niet mocht, om standaard geen beschikking meer af te geven aan ouders. Maar die beschikking is de rechtszekerheid van gezinnen. We hebben daar herhaaldelijk voor gewaarschuwd. Uiteindelijk is de wethouder dan ook teruggefloten door de rechter. Maar het kwaad is geschied. Meer dan duizend rechthebbenden hebben onterecht geen beschikking gekregen. Dan de brandbrief van scholen voor speciaal onderwijs.

Die brief gaat door merg en been. Ze stellen dat door het beleid leerlingen en leerkrachten zich niet meer veilig voelen. Hoe kan het dat er 62

ondanks beloftes tot beterschap nog steeds sprake is van structurele problemen? Waarom moeten scholen nu publiekelijk aan de bel trekken? Waarom gaan ze niet meer naar de wethouder hiermee? Ook wij krijgen wekelijks meldingen dat het weer misgaat met het leerlingenvervoer. Dan rijst de vraag of deze wethouder het überhaupt nog kan oplossen. Als zelfs scholen hem niet meer benaderen, is er niet alleen een beleidsprobleem, maar ook een vertrouwensprobleem. Dat vertrouwen zijn wij ook kwijt. Daarom dient mijn fractie de volgende motie in: spreekt uit dat de gemeenteraad het vertrouwen opzegt in de Wethouder Onderwijs, Jeugd en Sport. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (HSP.1 en HSP.2) ingediend:

Motie HSP.1 Motie van wantrouwen tegen wethouder onderwijs, jeugd en sport De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van de Programmarekening van 2024 Constaterende, dat: • het leerlingenvervoer in Den Haag structureel faalt: ritten vallen uit, chauffeurs zijn onvoldoende geschoold, communicatie ontbreekt, routes wisselen frequent, en kinderen missen onderwijs of raken overstuur tijdens het vervoer; • scholen voor speciaal onderwijs zich genoodzaakt zagen publiekelijk te verklaren dat het vervoer de leerlingen en leerkrachten onveilig maakt; • deze problemen al jarenlang bekend zijn en consequent worden gesignaleerd door ouders, scholen en belangenorganisaties, zonder dat er sprake is van structurele verbetering; • de Jeugdombudsman Den Haag herhaaldelijk heeft geconcludeerd dat de gemeente structureel tekortschiet in de uitvoering en het belang van het kind onvoldoende centraal stelt; • de wethouder beleid heeft gevoerd onder de noemer “beschikkingarm werken”, waardoor ouders géén beschikking kregen voor jeugdhulp, in strijd met de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en de Jeugdwet; • hierdoor gezinnen geen rechtszekerheid, geen bezwaarrecht en geen duidelijkheid kregen over hun hulpverlening; • de rechter de gemeente expliciet heeft teruggefloten wegens structurele wetsovertreding op dit punt, wat neerkomt op het ondermijnen van

rechtsbescherming van ouders en kinderen. Overwegende, dat: • de jaarrekening 2024 niet alleen financiële, maar ook inhoudelijke verantwoording draagt over hoe kwetsbare kinderen zijn ondersteund; • de kinderen in Den Haag beleid verdienen waar kinderen centraal staan; • onder verantwoordelijkheid van deze wethouder er geen sprake is van actieve kindcentrale regie. Spreekt uit: • dat de gemeenteraad het vertrouwen opzegt in de Wethouder onderwijs, jeugd en sport. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie HSP.2 Duurzaamheid in alle talen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 Juli 2025, ter bespreking van de Programmarekening 2024

63

Constaterende, dat: • uit verschillende rapportages blijkt dat het bereiken van sommige doelgroepen lastig is omdat zij geen Nederlands spreken; • informatie over duurzaamheid en subsidies van de gemeente nog niet in andere talen beschikbaar is; • het Haagse Klimaatberaad in zijn recente adviezen aangeeft dat communicatie en ondersteuning richting inwoners verbeterd moet worden, en expliciet adviseert om meertalig te communiceren om zoveel mogelijk Hagenaars te bereiken; • het Haagse Klimaatberaad benadrukt dat huishoudens in energiearmoede vaak onvoldoende toegang hebben tot verduurzamingsmaatregelen, mede door beperkte informatievoorziening. Overwegende, dat: • de klimaatcrisis te groot is om de inspanningen op het gebied van duurzaamheid alleen te richten op Nederlandstalige mensen; • ook mensen die geen Nederlands spreken graag een bijdrage willen leveren aan een duurzame planeet en de doelstelling van Den Haag klimaatneutraal in 2030; • de gemeente binnen de afvalaanpak al in 8 talen communiceert met de Haagse inwoners; • de wethouder in de commissie heeft toegezegd te onderzoeken of de zonnewijzer in andere talen beschikbaar kan worden gemaakt. Verzoekt het college: • zo spoedig mogelijk een aanpak te ontwikkelen waarbij informatie over duurzaamheid, subsidies en klimaatbeleid in meer talen beschikbaar wordt gemaakt; • de raad hierover te informeren.

En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. We gaan aan het eind van de eerste termijn over de motie van wantrouwen stemmen. Dat betekent ook iets voor de aanwezigheid van de collega's. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Wat was 2024 een jaar. Ook voor dieren waren er flink wat ontwikkelingen. Zo is in 2024 de wetgeving om dierenmishandeling en dierenverwaarlozing strenger te bestraffen, aangenomen. Dat is natuurlijk een goede zet, een goede ontwikkeling, omdat dierenverwaarlozing en -mishandeling vaak een opstapje zijn naar andere geweldsdelicten. Maar nog meer. Ook het nieuwe rapport van de Raad voor Dierenaangelegenheden, Staat van het Dier 2024, is gepubliceerd, met daarin de oproep dat ook het rechtssysteem de belangen van dieren beter moet waarborgen. Dus u bent gewaarschuwd. Ook de populatie van in het wild levende dieren is afgenomen, zo blijkt uit nieuw onderzoek van het Wereld Natuur Fonds. Dit benadrukt nog maar eens de noodzaak waarom natuurbehoud en -herstel zo belangrijk zijn om onze ecosystemen te beschermen. Al deze ontwikkelingen hebben invloed op onze eigen leefomgeving en die van dieren, ook in ons lokale beleid. In maart 2024 heeft voor de honderdste keer The Ocean Cleanup plaatsgevonden. Daarmee is weer flink wat plasticsoep uit de zee gehaald.

Maar ook in Madestein is de waterkwaliteit ongezond. Zo wordt vrijwel elk zwemseizoen de locatie afgekeurd vanwege bijvoorbeeld blauwalg of E.coli, slecht voor mens en dier. Vandaar de motie Veilig pootjebaden voor iedereen: verzoekt het college om naast de bestaande controles op officiële zwemlocaties ook structureel aandacht te geven aan waterveiligheid op plekken in landschapspark Madestein waar kinderen en honden worden uitgenodigd het water in te gaan, zoals de wadi-speelplaats en de hondenzwemvijver, daarbij met het Hoogheemraadschap en andere betrokken partijen te verkennen hoe deze waterplekken kunnen worden meegenomen in periodieke controles, en de resultaten toegankelijk te delen op locatie en via gemeentelijke kanalen. Deze is mede ingediend namens mevrouw Butt van GroenLinks.

64

Voorzitter. De klimaatcrisis is nu en die moeten we nu aanpakken. Om hittestress te voorkomen en de biodiversiteitscrisis tegen te gaan, is vergroenen van de buitenruimte een essentiële maatregel. Daar ziet onze fractie nog wat kansen, bijvoorbeeld bij de Petroleumhaven. Vandaar de volgende motie, Van bouwput naar buurt: verzoekt het college bij de voorbereiding van de tender voor kavel E te kijken of vergroening, zoals de drijvende tuinen, waar mogelijk eerder gerealiseerd kunnen worden, te onderzoeken of voorwaarden voor de locatie van de bouwplaats voor kavel E de mogelijkheden voor vergroening kunnen versnellen, zich ervoor in te spannen om in het vervolgproces waar mogelijk ruimte vrij te spelen voor (gefaseerde) vergroening voor 2030, en bewoners actief en regelmatig te betrekken bij de planning, voortgang en kansen voor versnelde vergroening en verbetering van de openbare ruimte, zodat zij mee kunnen denken. In tijden van crisis moeten we voorkomen dat een kaalslag van groen dreigt. Vandaar de volgende motie, Niet elke breuk is het einde: verzoekt het college om bij toekomstige tranches van het populierenvervangingsplan, met inachtneming van de veiligheid, zo veel mogelijk in te zetten op het behoud van bomen via breuksnoei, ervoor te zorgen dat deze methode standaard wordt meegewogen bij de tweejaarlijkse veiligheidsbeoordeling van populieren.

Om de kwaliteit van de biodiversiteit te vergroten, blijven we ervoor pleiten dat bij de aanplant van nieuw groen in onze stad de natuurwaarde van het aan te planten groen centraal staat. Vandaar de motie Een boom is geen decorstuk: verzoekt het college om standaard te kiezen voor bomen met zo veel mogelijk natuurwaarde en het gebruik van doorgekweekte siervariëteiten alleen toe te passen als het functioneel echt noodzakelijk is, en de raad jaarlijks te informeren over het aandeel bomen met natuurwaarde ten opzichte van doorgekweekte sierbomen. Zo is bij de terrasheaters nog wel wat winst te behalen. Want je kan nu korting krijgen voor een duurzaam warmtekussen en tegelijkertijd de vervuilende heater laten staan. Kortom, werk aan de winkel. Vandaar de volgende motie, Zit je warm, dan de heater weg: verzoekt het college in de toekomst als voorwaarde voor de korting op warmtekussens op te nemen dat andere terrasverwarming met hoger energieverbruik wordt verwijderd, hierover helder te communiceren op de gemeentelijke website en om te zorgen dat ook op de website van de aanbieder van de warmtekussens deze voorwaarde kenbaar gemaakt wordt. In 2024 kreeg techmagnaat Apple een boete van € 1,8 mld. vanwege machtsmisbruik in de appwinkel. Maar ook ondervond heel Nederland in juli 2024 last van een wereldwijde storing in computersystemen bij de overheid en diverse grote bedrijven.

Al langer staat de afhankelijkheidsrelatie die er is met grote techbedrijven ter discussie. Het maakt ons als lokale overheid kwetsbaar, ook op het gebied van bescherming van persoonsgegevens. Dat vraagt om een motie. Vandaar de motie Onderzoek digitale onafhankelijkheid: verzoekt het college te onderzoeken wat er voor nodig is om binnen tien jaar digitaal onafhankelijk te worden, samen met andere gemeenten en de VNG in gesprek te treden met het Rijk over het gezamenlijk verminderen van digitale afhankelijkheid, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een soevereine cloud, gefinancierd vanuit landelijk defensiebudget, de gemeenteraad eind 2025 te informeren over de eerste onderzoeksfase en de gevoerde gesprekken met het Rijk. Deze dien ik in mede namens mevrouw Van Basten Batenburg van de VVD, mevrouw Butt van GroenLinks, mevrouw Holman van de PvdA en de heer Assad van D66. Tot slot fietsen we de laatste motie erin. Het wordt steeds moeilijker om een duurzaam vervoersmiddel als de fiets ergens veilig te stallen. Vandaar de motie Versnelling fietsvlonders: verzoekt het college een groter aantal fietsvlonders beschikbaar te stellen om de wachttijd voor bewoners significant omlaag te brengen, dit te bekostigen uit het programma Mobiliteit, bijvoorbeeld van het overschot dat is ontstaan door het sluiten van de fietsenstalling KJ-plein. Voorzitter. Ik sluit af.

Ik wil alvast iedereen een goed zomerreces toewensen. En een vakantietip vanuit onze kant: draag niet bij aan de exploitatie van wilde dieren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat laatste was ik ook zeker niet van plan te doen. Die kan ik dus vast toezeggen. Ik heb wel nog een vraag over de motie over de fietsvlonders. Is dat nou de meest efficiënte manier om fietsparkeerplekken te realiseren als we weten dat er zo'n gigantisch fietsparkeerprobleem is in de stad? Robin Smit (PvdD). Het is alweer campagnetijd, dus als Partij voor de Dieren zouden we dan zeggen: alle kleine beestjes helpen. 65

De voorzitter. Door de heer Smit worden de volgende moties (PvdD.1, PvdD.2, PvdD.4 en PvdD.7) ingediend:

Motie PvdD.1 Een boom is geen decorstuk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van de Programmarekening 2024. Constaterende, dat: ▪ de gemeente in 2024 in totaal 4.131 bomen heeft geplant; ▪ een groot deel daarvan bestaat uit doorgekweekte siervariëteiten, zoals meidoorns met roze bloemen die geen stuifmeel of bessen voortbrengen. Overwegende, dat: ▪ sommige sierbomen functioneel zijn, bijvoorbeeld omdat bepaalde variëteiten beter bestand zijn tegen verharding of beperkte groeiruimte; ▪ er ook doorgekweekte variëteiten worden aangeplant vanwege hun kleur of vorm, terwijl ze vrijwel geen ecologische waarde meer hebben; ▪ bomen van nature een belangrijke bron van voedsel zijn voor vogels, bijen, vlinders en andere dieren, en dat dit in een versteende stad juist van grote waarde is. Verzoekt het college: ▪ om standaard te kiezen voor bomen met zo veel mogelijk natuurwaarde, en het gebruik van doorgekweekte siervariëteiten alleen toe te passen als het functioneel echt noodzakelijk is; ▪ en de raad jaarlijks te informeren over het aandeel bomen met natuurwaarde ten opzichte van doorgekweekte sierbomen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.2 Niet elke breuk is het einde De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 juli 2025, ter bespreking van de Programmarekening 2024. Constaterende, dat: ▪ alle populieren tweejaarlijks worden gecontroleerd op veiligheid; ▪ dit de afgelopen 10 jaar heeft geleid tot de kap van ruim 3.000 populieren; ▪ bij de vierde tranche van het populierenvervanginsplan door toepassing van een pilot met breuksnoei (fracture pruning) tien bomen behouden zijn. Overwegende, dat: ▪ breuksnoei een veelbelovende snoeitechniek is waar meerdere gemeenten mee werken, maar dat dit bij de start van het vervangingsplan nog niet op de radar stond; ▪ deze methode, mits zorgvuldig toegepast, bomen nieuw leven geeft zonder dat de veiligheid in het geding komt; ▪ grootschalige kap van volwassen bomen zeer ingrijpend is voor het straatbeeld, voor de natuur, en voor de buurt; ▪ elke behouden boom telt, ook omdat jonge aanplant er decennia over doet om dezelfde waarde te krijgen voor mens en dier.