Document · PDF

RIS323005 Bijlage Brede heroverweging

Commissie Bestuur 6 november 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Programma 15: Financiën42.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Vroegtijdige beëindiging heeft financiële en juridische consequenties. Andere langdurige subsidierelaties kunnen mogelijk pas een jaar na aankondiging worden beëindigd. Keuze 3: Het afschalen van het stedelijke voorzieningenniveau levert circa € 5 mln. op. Het opschalen kan en kost circa € 2 mln. De omvang van de Haagse ambities wordt in de Haagse Educatieve Agenda (HEA) verwerkt die in 2026 voor een periode van vier jaar wordt vastgesteld. Hierdoor zijn de activiteiten die bijdragen aan de HEA beperkt beïnvloedbaar tot 2031.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒

Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 (RIS 311077) en opvolgers Actieplan Taal (RIS 316363) Nota cultuureducatie (RIS RIS 308967) Beleidskader Jeugd 2025-2028 (RIS 320888) Economische visie 2030 (RIS 303550) Afdeling 9 Wet op het primair onderwijs Onderwijsachterstandenbeleid Artikel 159 Wet op het primair onderwijs, voorschoolse educatie Artikel 2.3.1 Wet educatie en beroepsonderwijs

Programma 7 Werk en inkomen Op het programma werk en inkomen staan de uitgaven aan werk, participatie, inburgering, inkomen (bijstand) en het minima- en schuldenbeleid. Doel van het onderliggende beleid is het bieden van bestaanszekerheid en perspectief, en het voorkomen van zwaardere problematiek.

Huidig beleid Om bestaanszekerheid en perspectief te kunnen bieden, verstrekt de gemeente bijstandsuitkeringen, en wordt ondersteuning geboden bij re-integratie naar werk. Daarnaast worden minimaregelingen ingezet om armoede tegen te gaan en is er ondersteuning bij schuldenproblematiek. Als betaald werk nog niet mogelijk is, worden inwoners via participatietrajecten ondersteund in hun ontwikkeling. Met dergelijke trajecten wordt ingezet op zelfredzaamheid, opbouwen van een sociaal netwerk en oplossen van gezondheidsproblematiek. Tot slot bevat dit begrotingsprogramma de inzet op inburgering, waarmee nieuwkomers via taallessen, onderwijs en begeleiding richting participatie of werk worden voorbereid op deelname aan de Nederlandse samenleving. Gelet op de landelijke ontwikkelingen rond de herziene participatiewet zal met name het belang van participatie en het bieden van perspectief gaan toenemen.

Financiële opbouw van het programma Het begrotingsprogramma werk en inkomen is één van de grootste programma’s op de gemeentelijke begroting, en omvat circa € 699 mln. Het grootste deel van dit budget (€ 450,3 mln.) is bestemd voor de verstrekking van uitkeringen. Binnen het overige deel van het budget gaan de grootste budgetten

Brede heroverweging

naar werk en sociale werkvoorziening (€ 79 mln.), minimabeleid (€ 58 mln.), financiële en schuldhulpverlening (€ 26 mln.) en participatievoorzieningen (€27,6 mln.). Naast de structurele middelen, zijn voor de bestuursperiode 2022 – 2026 extra incidentele middelen ingezet voor kinderarmoede en extra uitstroom uit de bijstand, onder meer via de STIP regeling en loonkostensubsidie. In totaal gaat het om €16,4 mln. aan incidentele middelen. Omdat deze middelen niet structureel zijn, worden deze niet meegenomen in de analyse van de heroverweging.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma werk en inkomen is circa € 230,5 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Het gaat om de middelen voor werk, minimabeleid, en schuldhulpverlening. Binnen het beleid van participatie en financiële hulpverlening is vanwege wettelijke taken een deel beïnvloedbaar. Voor de sociale werkvoorziening en beschut werk geldt een beperkte beïnvloedbaarheid, omdat daar sprake is van bestaande arbeidsovereenkomsten met mensen uit de doelgroep en een wettelijke taak. Binnen dit beïnvloedbare deel is ook sprake van wettelijke taken. Dat maakt dat gerichte keuzes mogelijk zijn, maar er niet zonder meer met beleid gestopt kan worden. In tabel 1 is inzichtelijk gemaakt voor welke activiteiten een wettelijke grondslag geldt, en met welke activiteiten ook helemaal gestopt zou kunnen worden. Het grootste deel dat niet beïnvloedbaar is binnen dit programma, betreffen de middelen voor de bijstandsuitkeringen. Daar is sprake van een specifieke wettelijke taak, waarvan niet lokaal afgeweken kan worden. Het gaat om een budget van circa €450 mln.

Belangrijkste keuzemogelijkheden Uit de analyse van de beïnvloedbare activiteiten blijkt dat de belangrijkste keuzes die binnen dit programma gemaakt kunnen worden samenhangen met het bereik dat gekozen wordt voor de ondersteuning van inwoners. Binnen de dienstverlening voor de groep bijstandsgerechtigden betekent dit dat meer of minder kan worden ingezet op de begeleiding van uitkeringsgerechtigden naar een vorm van werk. Voor de groep in de bijstand met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt kan het aantal uitkeringsgerechtigden dat jaarlijks bereikt wordt met participatietrajecten worden opgeschaald of afgeschaald. Daarnaast zijn er voor beide groepen keuzes mogelijk in de intensiteit van de begeleiding, waardoor de kosten per uitkeringsgerechtigden stijgen of dalen. Begeleiding vanuit de activiteit werk of participatie draagt bij aan perspectief ofwel op uitstroom uit de bijstand, ofwel op verbetering van de persoonlijke situatie waarin inwoners zich bevinden. De verwachting is dat keuzes in de omvang van de doelgroep of de intensiteit van de begeleiding hierop van invloed zullen zijn, hoewel een directe inschatting van die consequenties moeilijk te maken is. Uitstroom naar werk heeft direct invloed op de omvang van het BUIG tekort.

Naast de activiteiten werk en participatie kunnen keuzes gemaakt worden ten aanzien van het minimabeleid en de aanpak van financiële problemen van inwoners. Voor het minimabeleid geldt dat de belangrijkste keuzemogelijkheden bestaan uit de afbakening van de doelgroep – gekoppeld aan inkomensniveaus – en het aangeboden palet aan ondersteuning. Voor de aanpak van financiële problematiek moeten de keuzemogelijkheden gezocht worden in de mate waarop ingezet wordt op preventie en de dienstverleningscapaciteit, dat wil zeggen het aantal cliënten dat jaarlijks van ondersteuning en begeleiding kan worden voorzien.

Totaaloverzicht programma 7 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 7 Werk en inkomen weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1. 70

Brede heroverweging

In dit onderzoek is de beïnvloedbaarheid van begrotingsactiviteiten geanalyseerd vanuit de wettelijke grondslag van de begrotingsactiviteit. Beïnvloedbaar betekent in dit onderzoek dat afhankelijk van de wettelijke taak, door de raad keuzes gemaakt kunnen worden over de inzet van begrote budgetten voor de uitvoering van een begrotingsactiviteit. Hoe specifieker de uitvoering van de wettelijke taak is voorgeschreven, hoe minder keuzeruimte er resteert over de manier waarop de taak moet worden uitgevoerd.

Tabel 1. Activiteitentabel Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag*

Activiteit specifiek voorgeschreven (ja/nee)**

Participatie

Nee

Inburgering en participatie

Nee

Werkgelegenheidsprojecten

Nee

(Wet) Sociale werkvoorziening (WSW)

Beschut werken

Nee

Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen

Nee

Kinderopvang i.v.m. sociaal/medische indicatie

Nee

Bijzondere bijstand

Nee

Ooievaarspas

Nee

Wet op Lijkbezorging

Nee

Individuele studietoeslag

Nee

Regeling chronisch zieken

Nee

Ondersteuning burgers met administratieve problemen

Nee

Bijzondere hulpverlening huisvesting

Nee

Pandhuis

Nee

Bewindvoering

Nee

GKB (sociale kredietverlening en onroerend goed financiering)

Nee

Curatieve schuldhulpverlening

Nee

Preventieve schuldhulpverlening

Nee

Activiteiten / deelactiviteiten Participatie voorzieningen

Sociale werkvoorziening

Gemeentelijk minimabeleid

Kredietfaciliteiten GKB (zie GKB onder Financiële hulpverlening) Advies, informatie en sociaal juridische diensten. Financiële hulpverlening.

Schuldhulpverlening

Brede heroverweging

Niet beïnvloedbare activiteiten ‒

Deelactiviteit Inburgering en participatie is niet beïnvloedbaar aangezien op grond van de Wet inburgering de gemeente de taak heeft te voorzien in maatschappelijke begeleiding, de brede intake, het persoonlijk plan inburgering en participatie, het inburgeringsaanbod voor asielstatushouders, en ondersteuning en begeleiding m.b.t. de leerroute. De taken zijn nader ingevuld in de wet en worden gefinancierd met een SPUK.

‒

Deelonderwerp Beschut werken dat onderdeel uitmaakt van activiteit Sociale werkvoorziening is niet beïnvloedbaar vanwege de wettelijke taakstelling en bezetting van het minimumaantal beschutte werkplekken dat de gemeente moet organiseren.

‒

De activiteit Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen is niet beïnvloedbaar vanwege de specifiek voorgeschreven wettelijke taak.

‒

Deelonderwerpen Wet op Lijkbezorging en Individuele studietoeslag die onderdeel uitmaken van de activiteit Gemeentelijk minimabeleid zijn niet beïnvloedbaar vanwege de specifiek voorgeschreven wettelijke taak.

‒

De deelonderwerpen Bewindvoering en GKB (sociale kredietverlening en onroerend goed financiering) die onderdeel uitmaken van de activiteit Financiële hulpverlening zijn niet beïnvloedbaar. Voor bewindvoering geldt dat bewindvoering wordt opgelegd door de rechtbank en de gemeente gehouden is aan de uitvoering hiervan. Voor de GKB geldt dat de operationele uitvoering van de kredietbank niet of nauwelijks te beïnvloeden is omdat de kredietbank aan strenge marges gebonden is. De gemeente kan wel in zijn geheel met deze activiteit stoppen. Per saldo levert stoppen met deze activiteit echter niets op, omdat er baten tegenover staan.

In tabel 2 is het lastenbudget van programma 7 Werk en inkomen weergegeven. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget

€ 724,98

€ 714,33

€ 699,98

€ 696,91

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 230,50

Waarvan apparaat

€ 106,60

Waarvan programma

€ 123,90

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten

Beïnvloedbaar budget 2027

(bedragen x € mln.)

Totaalbudget 2027

Totaal

€ 699,98

€ 230,50

Participatie voorzieningen en Inburgering

€ 27,62

€ 10,00

Werkgelegenheidsprojecten

€ 50,30

Sociale werkvoorziening

€ 79,00

Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen

€ 450,08

€0

Kinderopvang i.v.m. sociaal/medische indicatie, Gemeentelijk minimabeleid & Bijzondere hulpverlening huisvesting

€ 58,50

Advies, informatie en sociaal juridische diensten

€ 8,10

Financiële hulpverlening & Kredietfaciliteiten GKB

€ 9,91

€ 8,70

Schuldhulpverlening

€ 16,47

€ 15,90

Brede heroverweging

Activiteiten en keuzemogelijkheden Alle beïnvloedbare activiteiten zijn hieronder op dezelfde wijze en met hetzelfde format toegelicht. Per activiteit is als eerst een omschrijving van de activiteit gegeven en is de beïnvloedbaarheid van de activiteit toegelicht. Vervolgens is het beïnvloedbaar budget gepresenteerd met daarbij de keuzemogelijkheden. Vervolgens zijn de keuzemogelijkheden voorzien van een beleidsmatige en financiële toelichting. Tot slot zijn relevante achtergronddocumenten opgenomen. Participatie voorzieningen

Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Participatie is er om Hagenaars met een bijstandsuitkering en een afstand tot de arbeidsmarkt die (nog) niet naar werk bemiddeld kunnen worden perspectief te bieden. Inburgering is er voor alle nieuwkomers met een inburgeringsplicht. De doelgroep bestaat uit asielstatushouders en gezins- en overige migranten. Deze worden begeleid bij het behalen van hun inburgering op het voor hen hoogst haalbare niveau. De activiteit Participatievoorzieningen bestaat uit twee deelactiviteiten, namelijk: participatie en Inburgering & participatie. Alleen deelactiviteit participatie is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 10,0 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel Budget

€ 10,0

w.v. apparaat

€ 8,8

w.v. programma

€ 1,2

Keuze 1: De dienstverlening en de voorzieningen afschalen of opschalen. Het gaat hier om het verminderen of vermeerderen van de frequentie en intensiteit van het contact, de mate van begeleiding en het aantal trajecten dat wordt aangeboden om de stap tussen participatie en re-integratie te verkleinen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Beperken of uitbreiden van de doelgroepen die in aanmerking komen voor de dienstverlening. Keuze 3: Het verhogen of verlagen van de frequentie van de hercontrole op mensen in de bijstand. Op grond van de Participatiewet is de gemeente verplicht inwoners te ondersteunen bij arbeidsinschakeling, waaronder ook sociale activering en maatschappelijk participatie. Daarnaast is de gemeente verplicht bij verordening regels te stellen voor het opdragen van een tegenprestatie en scholing.

Beleidsmatige toelichting

Zo’n 19.000 Hagenaars met een bijstandsuitkering zijn (nog) niet toe aan re-integratie of bemiddeling naar werk. Een deel van deze groep kan met begeleiding alsnog de stap maken naar re-integratie en naar werk. Om die stap te kunnen maken, worden specifieke trajecten ingezet, zoals individuele coaching of een maatschappelijk fit-traject. Daarnaast gaat het om bijvoorbeeld re-integratievoorzieningen naar werk voor deze doelgroep, zoals diagnose-instrumenten, taaltrajecten of de werknemerscheque. Een ander deel van deze groep kan de stap (nog) niet zetten. Hiervoor gaat het om begeleiding naar een zinvolle dagbesteding en persoonlijke ontwikkeling. De huidige dienstverlening is grotendeels reactief van aard, gelet op de omvang van de doelgroep in relatie tot het aantal medewerkers. Daarnaast wordt er een wijziging van de Participatiewet voorbereid waarin een wettelijke aanspraak op ondersteuning bij maatschappelijke participatie wordt opgenomen. Het versoberen van de dienstverlening is daarom beperkt mogelijk.

Brede heroverweging

Keuze 1: De dienstverlening en de voorzieningen afschalen of opschalen. De bijdrage per inwoner uit de participatiedoelgroep bedraagt ongeveer € 1.000. De contactmomenten zijn op dit moment beperkt. Bij uitbreiding van de dienstverlening is het mogelijk om de participatiedoelgroep vaker te spreken en te begeleiden.

Financiële toelichting

Keuze 2: De totale participatiedoelgroep omvat ongeveer 19.000 inwoners. Aan ongeveer 10.000 inwoners wordt participatiedienstverlening geboden. Het beperken of uitbreiden van de doelgroep leidt tot een besparing of intensivering. De maximale grote van de keuzemogelijkheid qua op of af schalen is ca. 4.000 inwoners à € 1.000. Keuze 3: Op dit moment worden 750 hercontrole gesprekken per jaar uitgevoerd. 250 gesprekken meer / minder kost of levert € 0,25 mln (op). Per 1000 gesprekken kan worden gerekend met een extra uitstroom uit de bijstand van 50 uitkeringen, in ieder geval de eerste jaren. Bij hercontrole gesprekken neemt de opbrengst na verloop van tijd af.

Relevante documenten

‒ ‒ ‒

Gemeente Den Haag (2022) Evaluatie pilot instapeconomie (RIS 311530) Beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026 (RIS 315004) 2e voortgangsrapportage beleidsplan Werk en Participatie 2023-2026 Gemeente Den Haag (RIS 321555)

Werkgelegenheidsprojecten Activiteitomschrijving

Het begeleiden van mensen naar een volgende stap, bij voorkeur een betaalde baan, en waar nodig met de inzet van loonkostensubsidie.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Werkgelegenheidsprojecten is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het structureel beïnvloedbaar budget is circa € 50,30 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln. 2025

2026

2027

2028

Werkgelegenheidsprojecten

€ 50,30

w.v. apparaat

€ 34,40

w.v. programma

€ 15,90

Keuze 1: De dienstverlening en de voorzieningen afschalen of opschalen.

Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Beperken of uitbreiden van de doelgroep die gebruik kan maken van de dienstverlening. Bijvoorbeeld door alleen dienstverlening naar werk te bieden aan de meest kansrijke groepen (bv < 2 jaar in de uitkering) of ook doelgroepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding te bieden. Keuze 3: Meer of minder investeren in werkgeversdienstverlening. Het gaat hier om het opschalen dan wel afschalen van capaciteit die wordt ingezet op de samenwerking met werkgevers. In de Participatiewet is de opdracht aan gemeenten opgenomen om te voorzien in ondersteuning bij arbeidsinschakeling. De gemeente moet hiervoor regels stellen bij verordening die o.a. bepalen aan welke voorwaarden inwoners en werkgevers moeten voldoen om voor ondersteuning in aanmerking te komen, duur, intensiteit en kwaliteit van de ondersteuning. De activiteit Werkgelegenheidsprojecten (650.A) bestaat uit een tiental activiteiten/ trajecten die in het kader van de Participatiewet worden uitgevoerd. Het aanbieden van re-integratie naar werk is een wettelijke verplichting, de mate waarin en het type ondersteuning valt onder de beleidsvrijheid van gemeenten. In 2025 worden waarschijnlijk 1.500 bijstandsgerechtigden naar werk of school begeleid. Om dit te realiseren wordt aan circa 6.000 personen dienstverlening aangeboden.

Beleidsmatige toelichting

Brede heroverweging

Keuze 1: Het versoberen of uitbreiden van voorzieningen heeft invloed op het aantal en het type voorzieningen dat kan worden aangeboden. Bij het versoberen wordt bijvoorbeeld inzet van duurdere voorzieningen, zoals intensieve trajecten bij werkgevers beperkt, de duur van de dienstverlening verkort of service-elementen, zoals begeleiding na plaatsing, beperkt. Dit kan niet los worden gezien van de huidige doelgroepen. Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt vinden kansrijke werkzoekenden gemakkelijk een baan. Gevolg is dat inwoners die momenteel afhankelijk zijn van bijstand over het algemeen een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben en intensievere vormen van dienstverlening nodig hebben. Op dit moment wordt uitsluitend met de meer complexe doelgroepen gewerkt en zal het terugschroeven van de dienstverlening gevolgen hebben voor de ontwikkeling van deze groep en de termijn waarop uitstroom uit de bijstand mogelijk is en daarmee op de omvang van het BUIG-tekort.

Uitbreiding van de dienstverlening kan over de hele linie; bijvoorbeeld meer investeren in training on the job d.m.v. werkervaringsplaatsen en meer investeren in opleiding en herplaatsen. Dit heeft effect op de mate waarin uitstroom naar werk succesvol en duurzaam is. De effecten zullen op de korte termijn beperkt blijven gelet op de relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt van de doelgroep (afstand van meer dan 2 jaar).

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Het beperken of uitbreiden van de doelgroepen aan wie dienstverlening wordt aangeboden heeft invloed op de omvang van de doelgroep die kan worden begeleid naar werk. Bij het beperken van de doelgroep kan dienstverlening gerichter worden ingezet. Gedacht kan worden aan het beperken of uitbreiden van activiteiten die niet direct gericht zijn op uitstroom uit de bijstand maar op zaken als preventie en doorontwikkeling voor jongeren en niet-uitkeringsontvangers (NUO)/niet-uitkeringsgerechtigden (NUG). Bij beperking wordt ook de inzet op deze doelgroep verkleind. Dit kan leiden tot extra instroom in de bijstand. Dit heeft ook invloed op de preventieve begeleiding van jongeren van school naar werk (bestrijding voortijdig schoolverlaten). Keuze 3: Meer of minder investeren in werkgeversdienstverlening heeft invloed op de kwaliteit en de omvang van de contacten met werkgevers en leidt tot meer of minder duurzame plaatsingen van kandidaten. Het gaat dan om accountmanagers, maar ook om inzet op zaken als jobcarving en risicobeperking voor werkgevers. Het heeft (op termijn) invloed op de omvang en samenstelling van de bijstand en daarmee op het BUIG resultaat. Keuze 1: Het is mogelijk om de investering per traject van € 10.000 naar maximaal € 15.000 op te voeren.

De kosten per traject kunnen ook omlaag, maar gelet op de relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt van de mensen waarvoor de dienstverlening bedoeld is, is een invloed op de effectiviteit om mensen aan het werk te helpen te verwachten. Keuze 2: Het is mogelijk om strenger te selecteren aan de poort door doelgroepen te beperken. Dit kan op de korte termijn leiden tot een besparing van € 2-4 mln. (200-400 inwoners minder in dienstverlening). Op de lange termijn heeft dit een nadelig effect op de omvang van de bijstand (omvang en duur van de bijstand neemt toe; en daarmee neemt ook de omvang van de participatiedoelgroep toe).

Financiële toelichting

Keuze 3: Met extra inzet kan op zoek worden gegaan naar meer werkgevers die bereid zijn om meerdere kandidaten te plaatsen. Deze keuzemogelijkheid kan op die manier met € 2,4 mln. opwaarts worden bijgesteld. Verhogen van de inzet kost ca. € 125.000 per fte. Om de werkgeversdienstverlening op te voeren kan maximaal 20 fte extra ingezet worden. Daarna neemt de verwachte effectiviteit sterk af. Ook is het mogelijk om minder fte in te zetten op werkgeversdienstverlening. Wel dient opgemerkt te worden dat de investeringen momenteel vooral gericht zijn op kandidaatontwikkeling en beperkt op werkgeversdienstverlening. Circa 40% van het structureel beïnvloedbare budget wordt gebruikt voor de inkoop van dienstverlening. De aanloop- en uitlooptijd op inkoop is relatief kort, waarbij voor het opschalen geldt dat deze korter is dan het afschalen van inkoop die afhankelijk is van overeengekomen contracten (meestal een jaar). ‒

Relevante documenten

‒ ‒ ‒

Afdoening motie “Geef inzicht in de Business case re-integratie en participatiemiddelen” (RIS 319546). Beleidsplan Werk en Participatie Den Haag 2023-2026 2e voortgangsrapportage beleidsplan Werk en Participatie 2023-2026 Gemeente Den Haag (RIS 321555) Rapport Berenschot Beschikbare en benodigde financiële middelen voor de Participatiewet, april 2021

Brede heroverweging

Sociale werkvoorziening Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

De sociale werkvoorziening biedt werk en ontwikkelingsmogelijkheden aan mensen met een indicatie en/of afstand tot de arbeidsmarkt. Dat werk wordt aangeboden binnen een aantal portefeuilles zoals groenvoorziening, schoonmaak, industrie & techniek en food. Daarnaast worden medewerkers gedetacheerd bij externe werkgevers. De activiteit Sociale werkvoorziening bestaat uit twee deelactiviteiten waarvan de Deelactiviteit (Wet) Sociale werkvoorziening (Wsw) beïnvloedbaar is. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het totaal beïnvloedbare budget is circa € 79 mln. (Dit is het totaalbudget dat beschikbaar is voor de activiteit. Alleen het onderdeel WSW is beïnvloedbaar. Vanwege de overlap met de andere onderwerpen binnen deze activiteit is het budget voor de WSW-doelgroep op dit moment niet te specificeren). Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 79

w.v. apparaat

€ 29

w.v. programma

€ 50

Keuze 1: Het afschalen of handhaven van de omvang van Sociaal Werk. Het gaat hier om het al dan niet opvullen van plekken die vrijkomen door Wsw-ers die uitstromen. De Wet sociale werkvoorziening (Wsw) regelt dat arbeidsgehandicapten kunnen werken op een zo regulier mogelijke en op hun individuele mogelijkheden aangepaste arbeidsplek in de sociale werkvoorziening. In de wet is geregeld dat medewerkers met een Wsw-indicatie hun arbeidsovereenkomst behouden totdat ze met pensioen gaan. Sinds 2015 is er geen nieuwe instroom meer mogelijk in de Wsw. Plekken die vrijkomen door Wsw-ers die uitstromen kunnen al dan niet worden opgevuld door mensen uit de doelgroep Participatiewet.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: Het afschalen of handhaven van de omvang van sociaal werk heeft betrekking op het al dan niet vervangen van uitgestroomde Wsw-ers door instroom uit de nieuwe doelgroep van de Participatiewet met een arbeidsbeperking. Door het handhaven van de omvang van sociaal werk wordt aan deze doelgroep een werkplek geboden in een beschermde omgeving. Het afschalen van de omvang betekent dat de begeleiding op de werkvloer kan worden afgebouwd. Binnen de wettelijke kaders is het mogelijk om de groep te verkleinen van 1500 naar 900 fte. Dat moet dan via natuurlijk verloop van de Wsw doelgroep. De formatie kan in dit tempo mee bewegen. Het is de afgelopen jaren zeer moeilijk gebleken om nieuwe mensen te vinden. Opschalen is hier dus niet realistisch.

Financiële toelichting

Brede heroverweging

Het terugdraaien van de omvang van de formatie, dus het niet vervangen van Wsw’ers door nieuwe doelgroep personen, bespaart vooral op begeleiding als dit op wat grotere schaal gebeurt. Op iedere 100 mensen minder in de WIO-dienstverlening scheelt dat ongeveer € 1 mln. in lasten maar ook € 0,5 mln. in baten. Per saldo scheelt dat circa € 0,5 mln.

Minimabeleid: Kinderopvang ivm sociaal/medische indicatie (610.K), Gemeentelijk minimabeleid (630.C) en Bijzondere hulpverlening huisvesting (681.A)

Activiteitomschrijving

De regeling Kinderopvang is bedoeld voor ouders die vanwege sociaal-medische redenen tijdelijk niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen. Het gaat om situaties waarbij de gezonde en evenwichtige ontwikkeling van het kind op het spel staat. Het minimabeleid van de gemeente bestaat uit diverse regelingen en is bedoeld voor het waarborgen van de bestaanszekerheid. Bijzondere bijstand heeft tot doel om onverwachte noodzakelijke kosten die niet uit het inkomen of vermogen voldaan kunnen worden te compenseren. ‒ ‒

Beïnvloedbaarheid

‒

Beïnvloedbaar budget

Activiteit Kinderopvang i.v.m. sociaal/medische indicatie is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 1,2 mln. Activiteit Gemeentelijk minimabeleid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 57,2 mln. Op grond van de Participatiewet heeft de gemeente de opdracht om bijstand te verlenen. Hieronder vallen ook aanvullende inkomensondersteunende regelingen/minimabeleid. Gemeenten hebben hierbij beleidsvrijheid, maar de invulling is ook deels wettelijk vastgelegd. Activiteit Bijzondere hulpverlening huisvesting is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 0,12 mln. Vanwege het beperkte beïnvloedbare budget is voor deze activiteit geen keuze uitgewerkt.

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 58,5

w.v. apparaat

€ 10,8

w.v. programma

€ 47,7

Keuze 1: Sociaal medische indicatie (SMI) verruimen of afschalen (610.K Kinderopvang). Het gaat hier om het aanpassen van de hoogte van de vergoeding en inhoudelijke eisen om in aanmerking voor de regeling te komen.

Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Het aanpassen van de voorwaarden voor minimaregelingen (630.C Gemeentelijk minimabeleid) qua doelgroepen. Dit is het sturen op aantallen. Het gaat hier om het aanpassen van voorwaarden voor de minimaregelingen. Voorbeelden hiervan zijn inkomens- en vermogensgrens verruimen/beperken; of subdoelgroepen op basis van leeftijd toevoegen/verwijderen. Keuze 3: Het aanpassen van het aanbod van de minimaregelingen qua omvang/prijs. Door regelingen inhoudelijk te versoberen of te verruimen kunnen de kosten omlaag of omhoog worden gebracht via een prijsmechanisme.

Brede heroverweging

Keuze 1: Sociaal medische indicatie (SMI) verruimen of afschalen (Kinderopvang). Het verruimen of afschalen van SMI heeft direct effect op de mogelijkheid van gezinnen om in een acute noodsituatie kinderopvang af te nemen, wat bijdraagt aan het werken aan stabilisatie van de sociaal medische situatie in het gezin. In 2022 telde Den Haag 37.900 huishoudens met een inkomen tot 110 procent van het sociaal minimum, 50.800 huishoudens met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum (CBS: 2022). De gemeente kent verschillende minimaregelingen. Zo is er bijvoorbeeld voor inwoners met een langdurig laag inkomen een individuele inkomenstoeslag beschikbaar. Daarnaast is er een vouchersysteem voor inwoners met een laag inkomen en een huisdier. De Ooievaarspas activeert Haagse minima om deel te nemen aan activiteiten op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Activiteiten worden volledig door de gemeente betaald of met korting aangeboden. Minimaregelingen hebben invloed op de bestaanszekerheid en sociale inclusie van inwoners met een laag inkomen. Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Het aanpassen van de voorwaarden voor minimaregelingen (Gemeentelijk minimabeleid) qua doelgroepen heeft invloed op de omvang van de doelgroep. Met het verruimen van de voorwaarden wordt een grotere doelgroep bereikt. Afschalen van de voorwaarden betekent dat een deel van de huidige minima niet meer in aanmerking komt voor minimaregelingen en daarmee een kleinere bestedingsruimte overhoudt. Dit kan op voorwaarden niveau (inkomen, vermogen etc.) maar ook op doelgroep niveau. Het is mogelijk om specifieke regelingen voor bijvoorbeeld ouderen te versoberen. Nibud berekeningen kunnen helpen om deze keuzes te maken. Keuze 3: Zie boven maar dan niet via het aantallen mechanisme maar via het prijsmechanisme. Per minimaregeling zijn er keuzemogelijkheden. De vergoedingensystematiek van de Ooievaarspas kan worden aangepast, net als de hoogte van de gemeentelijke bijdrage op de Haagse Zorgverzekering, de hoogte van de IIT (en per type huishouden), en de hoogte van het bedrag bij de Tegemoetkoming Chronisch Zieken en Gehandicapten. Ook dit kan verschillen per doelgroep, bijvoorbeeld een hogere vergoeding voor kinderen bij de Ooievaarspas. Zie voor het gehele overzicht van regelingen de Armoedemonitor. Keuze 1: Sociaal medische indicatie (SMI) verruimen of afschalen (Kinderopvang). Dit betekent meer of minder mensen langer of korter een beroep op deze regeling laten doen.

Financiële toelichting

Keuze 2: Het aanpassen van de voorwaarden voor minimaregelingen (Gemeentelijk minimabeleid) qua doelgroepen. Deze voorwaarden hebben invloed op de omvang van de doelgroep van voorzieningen die in het kader van de bijzondere bijstand worden verleend (totaal € 47 mln. Beschikbaar), de Ooievaarspas (€ 8,0 mln. beschikbaar) en de regeling chronisch zieken (€ 1,3 mln. beschikbaar). De huidige dienstverlening en regelingen betreft momenteel ruim 50.000 huishoudens. Gemiddelde kosten per huishouden bedragen circa € 1.000 per jaar. Iedere 1.000 huishoudens minder scheelt ongeveer € 1 mln. Het is mogelijk hierop te nuanceren door de slimme combinaties van regelingen en doelgroepen te kiezen. Het uitbouwen van de dienstverlening qua aantallen is (tot een zekere grens, want 100% bereik is niet realistisch) mogelijk door te investeren in activiteiten om niet-gebruiken tegen te gaan. Keuze 3: Zie boven maar niet via aantallen maar via prijs. Afschalen of opschalen van 5% over de gehele linie gaat over € 5 mln. budget. Ook hier geldt dat nuanceren door een slimme combinatie van versobering en regelingen mogelijk is. De subsidie geldzorgen en geldproblemen wordt in principe per kalenderjaar beschikbaar gesteld.

Relevante documenten

‒

Aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023-2024 Gemeente Den Haag (inclusief Armoedemonitor en minima-effectrapportage Nibud) (RIS 319849)

Advies, Informatie en Sociaal juridische diensten Activiteitomschrijving

Het geven van advies, informatie en sociaaljuridische diensten aan burgers met geldzorgen en/of problemen.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Advies, informatie en sociaal juridische diensten is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 8,1 mln.

Beïnvloedbaar budget

Brede heroverweging

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 8,1

w.v. apparaat

€ 6,3

w.v. programma

€ 1,8

Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

Financiële toelichting Relevante documenten

Keuze 1: Het afschalen of opschalen van de dienstverlening. Het gaat hier om het beperken dan wel uitbreiden van de personele capaciteit in omvang en locaties in de stad. Het geven van advies, informatie en sociaaljuridische diensten aan burgers met geldzorgen en/of problemen. Hieronder vallen onder andere de Sociaal Raadslieden en de Helpdesk Geldzaken. In 2024 maakten 4463 unieke mensen gebruik van de sociaaljuridische dienstverlening van de sociaal raadslieden. Er zijn in 2024 6087 gesprekken gevoerd. In 2024 waren er 9387 contacten bij de Helpdesk Geldzaken. Verder wordt de expertise van de sociaal raadslieden ingezet bij het ondersteunen van zelfstandig ondernemers of de hersteloperatie van de toeslagengedupeerden. Advies, informatie en sociaaljuridische diensten hebben een preventieve functie en hebben tot doel het beperken van (duurdere) (schuld)hulpverlening. Er zijn momenteel 48 locaties van de Helpdesk Geldzaken. Het afschalen van de sociaal juridische dienstverlening leidt tot minder ondersteuning en vergroot de kans op zwaardere problematiek. Het sluiten van locaties leidt tot een lager bereik en een hogere drempel om ondersteuning te vragen. Uitbreiding van het aantal locaties van de Helpdesk Geldzaken heeft in het verleden geleid tot het bereik van meer unieke inwoners met een hulpvraag.

Keuze 1: Het afschalen en opschalen van de dienstverlening kan in stappen van 10-20% worden gerealiseerd. Dit betekent een afname/ toename van circa 10-20 fte wat structureel circa € 2-3 mln. per jaar bespaart/kost. ‒

Aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023-2024 Gemeente Den Haag (RIS 319849)

Financiële hulpverlening en Kredietfaciliteiten GKB

Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Bij het Pandhuis kunnen inwoners geld lenen door sieraden van goud, zilver of diamant achter te laten als onderpand. Ten aanzien van bewindvoering biedt de gemeente hulp aan inwoners met geldproblemen die onder bewindvoering worden gesteld. Het doel van bewindvoering is het op orde brengen en houden van de financiële situatie. De Gemeentelijke Kredietbank (GKB) helpt inwoners die elders geen krediet kunnen krijgen vanwege hun leeftijd, inkomen of een beschadigd kredietverleden. Activiteit Financiële hulpverlening bestaat uit twee beïnvloedbare (deel)activiteiten, te weten: Pandhuis en sociale kredietverlening & onroerend goed financiering. ‒ Deelactiviteit Pandhuis is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 1,3 mln. ‒ Activiteit Kredietfaciliteiten GKB (sociale kredietverlening en onroerend goed financiering) is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 7,4 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 8,7

w.v. apparaat

€ 4,0

w.v. programma

€ 4,7

Keuze 1: Pandhuis – in het geheel stoppen met het pandhuis of (beperkt) aanscherpen van de rentetarieven. Keuze 2: GKB - in het geheel stoppen met de GKB of (beperkt) aanscherpen van de rentetarieven. ‒

‒ Beleidsmatige toelichting

Het pandhuis ontvangt dagelijks meer dan 100 bezoekers en heeft jaarlijks gemiddeld 26.000 beleningen. Het verhogen van de rente is beperkt mogelijk want dit verzwakt de concurrentiepositie t.o.v. commerciële pandhuizen en is in strijd met het bestaansrecht van het pandhuis. Bij de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) kunnen inwoners die op de reguliere kapitaalmarkt geen krediet meer kunnen krijgen, een aanvraag indienen. Redenen dat inwoners geen krediet kunnen krijgen is omdat ze een beschadigd kredietverleden hebben, op basis van de leeftijd geen krediet kunnen krijgen met een lange aflostermijn of omdat er onzekerheid is over het inkomen in de toekomst. In 2024 zijn 2047 aanvragen voor sociaal krediet gedaan (waarvan circa de helft is verstrekt). Er zijn 513 saneringskredieten en 96 hypotheken verstrekt. Stoppen met de activiteit of aanscherpen van de voorwaarden voor een lening beperkt de mogelijkheden om inwoners met geldzorgen of –problemen weer perspectief te bieden.

Brede heroverweging

‒ ‒

Financiële toelichting

Zowel voor het pandhuis als het GKB is het mogelijk om volledig af te schalen of in de huidige vorm voort te zetten. Daartussen zit vanwege wet- en regelgeving zeer weinig ruimte. Het zijn beiden winstgevende activiteiten. De rentes op beleningen, (sociale) kredieten en hypotheken kunnen slechts in de marge zeer beperkt worden verhoogd en verlaagd. Hierbij is de gemeente gebonden aan specifieke regelgeving en concurrentiepositie ten opzichte van marktpartijen. Het verhogen en verlagen van de rente is mede afhankelijk van de rentestanden op de kapitaalmarkt die regelmatig wijzigen. Omdat de GKB niet concurrerend mag zijn met reguliere banken zijn de mogelijkheden om rentes de verhogen/verlagen zeer beperkt. De financiële impact van deze keuzemogelijkheden is daarom minimaal.

Het verhogen of verlagen van de rentetarieven kan binnen dagen worden gerealiseerd. Het beëindigen van het pandhuis of de GKB heeft een lange uitlooptijd vanwege belening, krediet en hypotheekportefeuille. Relevante documenten

‒

Aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023-2024 Gemeente Den Haag (RIS 319849)

Schuldhulpverlening Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Financiële instrumenten

Keuzemogelijkheden

Het bieden van schuldhulpverlening aan inwoners met geldzorgen en -problemen. Dit kan zowel preventieve hulpverlening zijn (zoals het geven van financiële trainingen en het verstrekken van subsidies) als curatieve schuldhulpverlening (zoals het saneren van schulden). Activiteit Schuldhulpverlening bestaat uit twee deelactiviteiten, namelijk: Curatieve schuldhulpverlening en Preventieve schuldhulpverlening. ‒ Deelactiviteit Curatieve schuldhulpverlening is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er enkele wettelijke minimumvereisten gesteld aan de termijnen en uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbare budget is circa € 12,0 mln. ‒ Deelactiviteit Preventieve schuldhulpverlening is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbare budget is circa € 3,9 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€15,9

w.v. apparaat

€ 13,3

w.v. programma

€ 2,6

Keuze 1: Het afschalen of opschalen van de dienstverlening curatieve schuldhulpverlening. Keuze 2: Het afschalen of opschalen van de dienstverlening schuldpreventie. De curatieve schuldhulpverlening is een wettelijke taak. In de wet gemeentelijke schuldhulpverlening is vastgelegd dat de gemeenteraad een plan vaststelt dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. In de wet zijn minimumvereisten opgenomen waaraan dit plan moet voldoen.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: In 2024 stroomden ca. 2600 inwoners (onder wie 555 jongeren en 354 ondernemers) met schulden via de klantreismethodiek in, gericht op begeleiding naar een schuldenzorgenvrij bestaan. De intensiteit van de dienstverlening kan in beperkte mate worden op- of afgeschaald, waarbij ten minste de wettelijke termijnen voor toegang en beschikken in acht moeten worden genomen. Het afschalen van de dienstverlening tijdens een schuldhulptraject vergroot de kans op recidive en verlaagt de kans op acceptatie van een minnelijke schuldregeling door schuldeisers. Het opschalen van de dienstverlening biedt mogelijkheden om meer inwoners te ondersteunen en draagt eraan bij dat inwoners sneller schuldenvrij worden. Keuze 2: op het gebied van schuldpreventie kunnen bepaalde activiteiten afgeschaald of opgeschaald worden, zoals het geven van financiële trainingen en het verstrekken van subsidies aan maatschappelijke partners. Vroegsignalering is een wettelijke taak bij schuldpreventie waarbij het mogelijk is om de opvolging van signalen (gemiddeld 54.000 per jaar) te versoberen of verbeteren.

Financiële toelichting

Keuze 1: In 2024 zijn circa 2600 trajecten opgestart, waarvan er 1.400 worden uitgevoerd die dan gemiddeld € 5.000-10.000 per traject kosten en een doorlooptijd van 1,5 jaar kennen. Gegeven de wettelijke taak en gelet op het beroep op deze voorziening kan de intensiteit van de dienstverlening beperkt worden afgeschaald, wel worden opgeschaald. Met een toename van het budget van circa € 0,5 mln. kunnen 50 inwoners extra worden begeleid. Keuze 2: het gaat hier onder andere om trainingen mede door het verstrekken van subsidies aan maatschappelijke partners. Het totale beïnvloedbare budget bedraagt € 4 mln.

Relevante documenten 80

Brede heroverweging

‒

Aanpak geldzorgen en geldproblemen 2023-2024 Gemeente Den Haag (RIS 319849)

Programma 8 Zorg, Jeugd, Welzijn en Volksgezondheid Op programma 8 staan de uitgaven aan zorg, jeugd, welzijn en volksgezondheid. Dit programma richt zich op de meest kwetsbaren in de Haagse samenleving. Doel van dit programma is om de verschillende doelgroepen te ondersteunen en in het kader van volksgezondheid en jeugd zwaardere problematiek te voorkomen.

Huidig beleid Binnen dit programma wordt uitvoering gegeven aan twee omvangrijke taken binnen het sociaal domein. Allereerst wordt via de WMO ondersteuning geboden aan kwetsbaren in de samenleving. Bijvoorbeeld door middel van het bevorderen van sociale samenhang, mantelzorg en vrijwilligerswerk, maar ook het aanbieden van voorzieningen voor mensen met een beperking. Ook zet de gemeente in op het ondersteunen van zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking of psychosociale problemen. Hulp wordt geboden in de eigen leefomgeving als dat kan, of in een beschermde omgeving als dat nodig is. Naast de WMO geeft de gemeente ook uitvoering aan hulp voor jeugd. Daarin zet Den Haag zowel in op preventieve programma’s, als ook begeleiding en crisisopvang als dat noodzakelijk is. Het beleid is erop gericht om stapeling van problematiek tegen te gaan en problemen vroegtijdig te signaleren en aan te pakken.

Brede heroverweging

Ook via het welzijnsbeleid van de gemeente worden kwetsbare inwoners ondersteund. Haagse inwoners kunnen op een laagdrempelige manier kosteloos gebruik blijven maken van onafhankelijke ondersteuning voor informatie & advies en kortdurende praktische en/of psychosociale ondersteuning. Daarnaast biedt de gemeente ruimte voor preventieve programma’s die gericht zijn op de verbetering van de volksgezondheid, in het bijzonder gaat het – naast de reguliere hulp via de GGD (vaccinatieprogramma) bijvoorbeeld om preventieve inzet op overgewicht en suïcide.

Budgettaire opbouw van het programma Het begrotingsprogramma zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid is een van de grootste begrotingsprogramma’s op de Haagse gemeentebegroting, en omvat circa € 688,7 mln. Het programma is opgebouwd langs een aantal activiteiten, waarin de grote stelsels als WMO en jeugdhulp ook terugkomen. Bescherming jeugd en gezin en maatschappelijke opvang (€96,7 mln.), gespecialiseerde zorg en ondersteuning (€ 250,3 mln.) en jeugdhulp (€ 173,1 mln.) zijn budgettair de omvangrijkste activiteiten in dit programma. Voor volksgezondheid is € 98,2 mln. begroot, voor de sociale basis staat € 70,5 mln. op de begroting. Kenmerkend voor dit programma is dat in het kader van de sociale basis veel middelen worden uitgegeven via subsidies, voor de WMO en jeugdhulp geldt dat veelal sprake is van ingekochte dienstverlening bij aanbieders in de stad. Dit programma kent ook een aantal baten, het grootste deel daarvan betreft specifieke uitkeringen voor specifieke taken, een klein deel betreft bijdragen van andere gemeenten aan de GGD.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma Zorg, jeugd, welzijn en volksgezondheid is circa € 474 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Het gaat zowel om budgetten binnen de grote stelsels van de wet maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg, als ook de activiteiten op het gebied van welzijn en sociale basis en volksgezondheid. Tegelijkertijd gelden binnen al deze activiteiten wettelijke taken voor gemeenten, soms voorzien van specifieke eisen. Dat betekent dat er binnen dit programma slechts beperkt mogelijkheden zijn om helemaal met beleid te stoppen. In tabel 1 is inzichtelijk gemaakt voor welke activiteiten een wettelijke grondslag geldt, en met welke activiteiten ook helemaal gestopt zou kunnen worden.

Belangrijkste keuzemogelijkheden De belangrijkste keuzes binnen dit programma houden verband met de omvang waarin ondersteuning van de verschillende doelgroepen kan plaatsvinden en de intensiteit waarmee dat gebeurt. Binnen de WMO zijn mogelijkheden om de indicatiestelling te beperken of te verruimen, en ook binnen het welzijnswerk kan het bereik en de intensiteit van de ondersteuning beïnvloed worden, door subsidievoorwaarden aan te passen. Ook op het terrein van de ondersteuning van jeugd liggen hiervoor mogelijkheden. Gelet op de budgettaire omvang van deze activiteiten, kunnen keuzes aanzienlijke budgettaire impact hebben, tegelijkertijd is ook de maatschappelijke impact van die keuzes groot. Voor de hoofdactiviteit Jeugd geldt in het bijzonder dat er in deze periode een opgave ligt vanuit de rijksoverheid om kosten te besparen.5 Deze opgave maakt dat de mogelijkheden om te bezuinigen op Jeugd al eerder in beeld zijn gebracht en worden benut ten behoeve van die opgave. Gelet op de maatregelen die al genomen zijn, kan niet worden verwacht dat binnen het jeugddomein nog verdere stappen neerwaarts gezet kunnen worden. De reeds genomen kostenbesparende maatregelen zijn in dit rapport opgenomen.

Omdat die maatregelen onderdeel zijn van een grotere ontwikkeling van individuele, curatieve jeugdhulp naar meer collectieve en preventieve aanpak, moeten eventuele intensiveringen in het jeugddomein met name in die lijn gezocht worden. Daarom worden in de 5 Hervormingsagenda Jeugd 2023 - 2028 | Rapport | Rijksoverheid.nl

Brede heroverweging

afzonderlijke fiches binnen het jeugddomein niet voor alle activiteiten intensiveringsmogelijkheden gepresenteerd.

Totaaloverzicht programma 8 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 8 Zorg, Jeugd, Welzijn en Volksgezondheid weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

Tabel 1. Activiteitentabel

Hoofdactiviteit

Activiteiten/ deelactiviteiten

Sociale basis

Activiteit Samenkracht en burgerparticipatie,

Beïnvloed-baar (ja/ nee)

Wettelijke grondslag (Ja/nee)*

Activiteit specifiek voor-geschreven (ja/ /nee)**

Bescherming jeugd en gezien en Maatschappelijke opvang

Emancipatie

Nee

Participatie en informele hulp

Nee

Zorg en Welzijn

Nee

Deelactiviteit Preventief Jeugdbeleid

Nee

Deelactiviteit Uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis Haaglanden - GR

Deelactiviteit Uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis Haaglanden - Overige taken

Nee

Deelactiviteit GGZ

Nee

Deelactiviteit Huiselijk geweld

Nee

Activiteit maatschappelijke en vrouwenopvang (Wmo)

Deelactiviteit MO (Subsidies)

Nee

Deelactiviteit Maatschappelijke opvang - JMO

Nee

Deelactiviteit Zorg en opvang.

Nee

Activiteit Huishoudelijke hulp (Wmo)

Nee

Activiteit Begeleiding (Wmo)

Nee

Activiteit Dagbesteding (Wmo)

Nee

Deelactiviteiten Beschermd wonen

Nee

Deelactiviteit Maatschappelijke

Nee

Maatwerkvoorzieningen (Wmo)

Activiteit Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (deelactiviteit uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis – Gr- taken). De deelactiviteiten die betrekking hebben op Jeugd en WMO zijn meegenomen onder de gebundelde activiteiten Jeugd en WMO.

Activiteit Beschermd wonen (WMO) en GGZ

Gespecialiseerde zorg en ondersteuning

Activiteiten Maatwerkarrangementen (MWA) incl. MO/ BW (Wmo)

Brede heroverweging

Jeugdhulp

Volksgezondheid Opgave nieuwkomers (610.S)***

Jeugdhulp begeleiding

Jeugdhulp met verblijf

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

Gesloten plaatsing

Pleegzorg

Nee

Jeugdreclassering

Nee

Volksgezondheid – openbare gezondheid

Nee

Volksgezondheid – Jeugdgezondheidszorg

Nee

Volksgezondheid – GGD en ambulancedienst

Nee

Opgave nieuwkomers

* De wettelijke grondslag geeft aan of de activiteit wettelijk is voorgeschreven en geeft aan ‘wat’ de gemeente moet doen. ** De mate waarin de activiteit specifiek is voorgeschreven bepaalt de mate van beïnvloedbaarheid van de gemeente ‘hoe’ een activiteit uitgevoerd moet worden. *** De activiteit opgave nieuwekomsten heeft geen structureel budget. Desalniettemin is voor deze activiteit wel een fiche met keuzemogelijkheden uitgewerkt.

Niet beïnvloedbare activiteiten De activiteiten Pleegzorg. is niet beïnvloedbaar omdat de uitvoering van deze activiteit wordt opgelegd door derden en waarbij de prijs is vastgelegd per AmvB. Op basis van ervaringsgegevens is dit budget niet beïnvloedbaar. Activiteit Jeugdreclassering is niet beïnvloedbaar omdat de uitvoering van deze activiteit wordt opgelegd door derden en waarbij de prijs is vastgelegd per AmvB. Op basis van ervaringsgegevens is dit budget niet beïnvloedbaar. In tabel 2 is het lastenbudget van programma 8 Zorg, Jeugd, Welzijn en Volksgezondheid. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot, uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget

€756,01

€704,07

€688,72

€687,54

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 536,60

€ 534,94

€ 534,90

w.v. apparaat

€ 51,88

w.v. programma

€ 483,75

€ 483,06

€ 483,03

Brede heroverweging

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Hoofdactiviteit

Sociale basis

Bescherming jeugd en gezin, en maatschappelijke opvang

Gespecialiseerde zorg en ondersteuning

Activiteiten

Totaal budget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 688,72

€ 534,90

Samenkracht en burgerparticipatie, inclusief Participatie en informele hulp, Emancipatie, Zorg en Welzijn.

€ 47,55

Preventief Jeugdbeleid, inclusief, Beheer en exploitatie CJG, Jeugdhulp – JMO, Jeugdhulp preventie.

€ 22,97

€ 5,44

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal, inclusief deelactiviteit Uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis Haaglanden – GR en deelactiviteit Uitvoeringsorganisatie Veilig Thuis Haaglanden.

€ 19,67

€ 13,90

Beschermd wonen (Wmo) en GGZ en Huiselijk geweld

€ 49,00

€ 25,58

Maatschappelijke en vrouwenopvang (Wmo), inclusief Maatschappelijke opvang, Maatschappelijke opvang – JMO en Zorg en opvang.

€ 27,99

€ 22,66

Maatwerkarrangementen (MWA) incl. MO/BW (Wmo): Huishoudelijke hulp (WMO),Begeleiding (WMO), Dagbesteding (WMO), PGB Wmo, Beschermd wonen - Eigen bijdrage WMO, Beschermd wonen - Maatwerkarrangementen ZIN, Maatschappelijke opvang - Maatwerkarrangementen ZIN, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO en Coördinatie en beleid WMO.

€ 209,80

Maatwerkvoorzieningen WMO, inclusief Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO en Coördinatie en beleid WMO.

Jeugdhulp

Jeugdhulp begeleiding, inclusief Jeugdhulp behandeling , Jeugdhulp dagbesteding, Jeugdhulp ambulant lokaal, Jeugdhulp toegang en eerstelijnsvoorziening, Jeugdhulp Kinderbescherming, Gezinsgericht, PGB Jeugd, Jeugdbescherming en Coördinatie en beleid Jeugd. Jeugdhulp met verblijf overig, inclusief Jeugdhulp crisis/LTA/ GGZ-verblijf en Jeugdhulp met verblijf Lokaal.

Volksgezondheid

Opgave nieuwkomers

€ 40,50

€ 95,97

€ 30,59

€ 40,50

€ 93,21

€ 30,59

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf en Jeugdhulp zonder verblijf overig.

€ 32,23

€ 2,3

Gesloten plaatsing.

€ 3,97

€ 2,9

Pleegzorg.

€ 8,51

€0

Jeugdreclassering.

€ 1,82

€0

Volksgezondheid – openbare gezondheid.

€ 23,87

€ 18,11

Volksgezondheid – Jeugdgezondheidszorg.

€ 28,53

€ 15,06

Volksgezondheid – GGD en ambulancedienst.

€ 45,75

€ 7,30

Opgave Nieuwkomers.

Brede heroverweging

Hoofdactiviteit Sociale basis Samenkracht en burgerparticipatie, inclusief Participatie en informele hulp, Emancipatie, Zorg en Welzijn

Activiteitomschrijving

Het vroegtijdig signaleren en voorkomen dat (beginnende) problemen erger worden door het realiseren van vrij toegankelijke collectieve voorzieningen die voorliggend zijn aan geïndiceerde maatwerkvoorzieningen. Het stimuleren van de participatie van senioren en mensen met een beperking en het doen van vrijwilligerswerk. Het ondersteunen van (kwetsbare) inwoners via de Servicepunten XL om zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn. Het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties, maatschappelijke organisaties, religieuze/culturele organisaties, buurthuizen en (sport) verenigingen. Het emancipatiebeleid is gericht op het bevorderen van gelijke kansen, sociale acceptatie en veiligheid voor alle inwoners, met speciale aandacht voor vrouwen, queer personen en andere gemarginaliseerde groepen. Deelactiviteit Emancipatie is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 2,3 mln. Keuze 4 heeft betrekking op deze deelactiviteit.

Beïnvloedbaarheid

Deelactiviteit Participatie en informele hulp is beïnvloedbaar. Volgens artikel 2.1.1 van de Wmo 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het voorzien in maatschappelijke ondersteuning met als doelen: Bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers en bevorderen van het blijven wonen in de eigen leefomgeving. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 26,8 mln. Keuzemogelijkheden 1 en 4 hebben betrekking op deze deelactiviteit. Deelactiviteit Eigenaar en participatie is beïnvloedbaar en is bedoeld voor het uitvoeren van de overige deelactiviteiten (huisvesting). Het beïnvloedbaar budget is structureel circa €2,99 mln. Deelactiviteit RG Zorg en Welzijn is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa €15,78 mln. Keuze 3 heeft betrekking op deze deelactiviteit.

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 47,55

w.v. apparaat

€ 4,94

w.v. programma

€ 42,61

Keuze 1: Vergroten of verkleinen bereik in subsidieregelingen sociale basis: SSV (€ 5,1 mln.), Haags Ontmoeten (€ 2,8 mln.), Clientondersteuning (€4,1 mln.), Vrijwilligersondersteuning (€2,4 mln.), Eten en ontmoeten (€0,8 mln.) Keuze 2: Meer of minder eigen bijdragen voor activiteiten Keuze 3: Meer of minder Servicepunten XL in de stad Keuze 4: Doelgroep emancipatiesubsidie verbreden of verkleinen Keuze 1: Het bereik van de subsidieregelingen kan opwaarts en neerwaarts worden bijgesteld. De subsidieregeling samen sociaal vitaal en Haags ontmoeten hebben als doel de vitaliteit, participatie en zelfredzaamheid van senioren en kwetsbare inwoners te versterken en de mantelzorgers van deze inwoners te ondersteunen. Het doel van sociale basis is bij te dragen aan de zelfredzaamheid van de burger. Door het inzetten van goedkopere algemene voorzieningen en preventieve activiteiten wordt een instroom in duurdere zorg voorkomen. Wettelijk is er geen minimuminspanning voor gemeenten voorgeschreven.

Beleidsmatige toelichting

Op een Haags Ontmoeten-locatie kunnen ouderen elkaar ontmoeten, ervaringen delen en samen een activiteit doen. De activiteiten moeten helpen bij een lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond leven. Ook mantelzorgers worden hier ondersteund. Voor de overige subsidies is ook een generieke keuze mogelijk die zal zorgen voor meer of minder aanbod van activiteiten en of/ondersteuning voor kwetsbare groepen (zoals ouderen of mensen met een beperking). Keuze 2: Het gaat hier om het instellen van eigen bijdrage of juist eisen dat activiteiten gratis toegankelijk zijn. Een eigen bijdrage kan gepaard gaan met een verscheidenheid aan (negatieve) neveneffecten. Zo kan het partijen stimuleren om verbindingen met andere partijen aan te gaan, maar kan het ook een drempel opwerpen om subsidie aan te vragen. Op dit moment heeft de gemeente geen beleid op het vragen van een eigen bijdrage op algemeen toegankelijke (indicatieloze) voorzieningen, omdat deze voorzieningen voorliggend zijn op duurdere en zwaardere zorg. Keuze 3: het gaat hier om het aanpassen van de geografische spreiding van de servicepunten. De huidige spreiding over stadsdelen is ongelijk in gebruik en sommige locaties liggen dicht bij andere gemeentelijke voorzieningen. Niet in ieder stadsdeel wordt er evenveel gebruik gemaakt en soms staan ze in de buurt van andere gemeentelijke gebouwen.

Door servicepunten te sluiten of te verbouwen kan mogelijk een besparing worden gerealiseerd, maar kan ook het bereik afnemen.

Brede heroverweging

Beleidsmatige toelichting

Keuze 4: De doelgroepen van de emancipatiesubsidie zijn vrouwenemancipatie en queer. Er zijn vaste stedelijke partners binnen deze doelgroepen waarmee wordt samengewerkt en een groeiende groep partners op stadsdeelniveau die zich inspannen voor deze groepen in de wijken. Door minder samen te werken op wijk- of stedelijk niveau, of te kiezen voor minder doelgroepen, kan mogelijk een besparing worden gerealiseerd. Door meer te investeren kunnen bereik en intensiteit van samenwerking in de stad toenemen. Bij deze activiteit (sociale basis) zijn subsidies het belangrijkste financieringsinstrument. Hier zijn de grootste stromen in beeld gebracht, ook de overige subsidies kunnen verhoogd en verlaagd worden. Keuze 1: De regeling SSV bestaat uit twee onderdelen: grootschalig en kleinschalig. 1. Grootschalig: € 4 mln., verdeeld over o.a.: ‒ Eenzaamheid: € 1,1 mln. ‒ Beperking (groepsverband): € 0,5 mln. ‒ Mantelzorgers <27 jaar: € 0,1 mln. ‒ Mantelzorgers ≥27 jaar: € 0,8 mln. ‒ Vrijwilligersorganisaties: € 1,4 mln. ‒ Projectsubsidies: € 650.000 2. Kleinschalig: € 1,1 mln. (voor meerdere doelgroepen, geen vaste plafonds) ‒ Het subsidieplafond voor de regeling Haags ontmoeten is € 2,8 mln. Dat plafond kan verhoogd en verlaagd worden, met consequenties voor het bereik van de regeling.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15808506/1