Document · PDF

RIS323005 Bijlage Brede heroverweging

Commissie Bestuur 6 november 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Programma 15: Financiën42.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Financiële toelichting

De inzet vanuit de VRH over de periode mei tot en met september kost circa € 1,7 mln. De vaste lasten worden vooral bepaald door de twee vaste strandposten (ongeacht de duur van de inzet tijdens het strandseizoen). Wel kan de duur (het aantal weken) van de inzet van de lifeguards worden aangepast. Inkorten levert een relatief klein financieel voordeel op, aangezien dit enkel een besparing is qua capaciteitsinzet. De inzet is niet gelijk verdeeld over de maanden noch over de weken van het strandseizoen.

Relevante documenten

‒

Elk voorjaar wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de maatregelen die zijn genomen om de strand- en zwemveiligheid te bevorderen (RIS 318848).

Brede heroverweging

Programma 5 Cultuur, musea en media Op dit programma staan de uitgaven aan kunst en cultuur, musea en media, met als doel om kunst en cultuur toegankelijk te maken en houden voor alle inwoners en lokale media te ondersteunen in hun activiteiten.

Huidig beleid Om kunst en cultuur, inclusief het erfgoed voor iedereen toegankelijk te maken, wordt ingezet op het aantrekkelijk maken van de stad door middel van een divers cultureel aanbod, waarin makers financieel en door het beschikbaar stellen van ruimte ondersteund worden. Cultuureducatie vormt een belangrijke schakel om inwoners te betrekken bij cultuur. Daarnaast worden musea financieel ondersteund, en is er beleid gericht op culturele evenementen en festivals. Vanuit de gemeente vormen het gemeentearchief, de bibliotheken en de archeologische dienst bronnen van kennis en ontwikkeling op het terrein van cultuur. Tot slot ondersteunt de gemeente lokale media, om zo een goede lokale nieuwsvoorziening voor de inwoners van Den Haag te faciliteren.

Financiële opbouw van het programma De totale omvang van dit programma is circa €151,8 mln. Daarvan gaat het grootste deel naar de activiteit cultuur en beeldende kunst (€68 mln.). Aan musea en bibliotheken wordt ongeveer evenveel uitgegeven, €25,8 mln. voor musea en 29,7 mln. voor bibliotheken. Voor het aanbod van accommodaties

Brede heroverweging

voor kunstbeoefening staat €17,1 mln. op de begroting. De overige activiteiten – archeologie, gemeentearchief, monumentenzorg en media – betreffen kleinere budgetten, die variëren van 1 tot 4 mln. Veel van de middelen in dit programma betreffen subsidies, gericht op ondersteuning van activiteiten in de stad. Dat geldt met name voor cultuur, media en musea. Daarnaast heeft de gemeente panden in bezit en onderhoud, waarmee voldoende aanbod van accommodaties voor kunstbeoefening wordt georganiseerd. Ook voert de gemeente binnen dit programma zelf een aantal taken uit, zoals de activiteiten bibliotheken, archeologie en archief.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma cultuur, media en musea is circa €138 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Alle middelen voor de activiteiten cultuur, inclusief accommodaties, en een groot deel van de middelen voor musea zijn beïnvloedbaar. Dat geldt ook voor de gemeentelijke uitvoering van het gemeentearchief en monumentenzorg. Voor archeologie gelden wettelijke taken, waardoor de beïnvloedbaarheid daar beperkter is. Voor bibliotheken gelden nu nog geen wettelijke specifieke voorschriften, echter zijn die wel op korte termijn te verwachten via de Wet stelsel openbare bibliotheken. Dat maakt dat de bibliotheekfunctie nu nog beïnvloedbaar is, maar dat de beïnvloedbaarheid op korte termijn waarschijnlijk beperkter zal zijn. Binnen dit beïnvloedbare deel is ook sprake van wettelijke taken. Dat maakt dat gerichte keuzes mogelijk zijn, maar er niet zonder meer met beleid gestopt kan worden. In tabel 1 is inzichtelijk gemaakt voor welke activiteiten een wettelijke grondslag geldt.

Belangrijkste keuzemogelijkheden Uit de analyse van de beïnvloedbare ruimte binnen dit programma blijkt subsidies een belangrijk beleidsinstrument vormen, waarmee instellingen, evenementen en andere initiatieven worden ondersteund. Via deze subsidies kunnen keuzes om hierop te intensiveren of extensiveren gemaakt worden, bijvoorbeeld door het subsidieplafond te wijzigen, de voorwaarden aan te passen of een eigen bijdrage te vragen. Daarnaast kan de gemeente meer of minder panden ten behoeve van cultuur aanhouden en onderhouden. Op de diensten die de gemeente zelf uitvoert zijn de middelen beperkter, keuzes zullen daar een kleinere budgettaire impact hebben. Effecten van die keuzes zullen met name raakvlakken hebben met de mate waarin instellingen of initiatieven ondersteund kunnen worden, waarbij de mate waarin een instelling of initiatief ondersteund wordt vanzelfsprekend ook bepalend kan zijn voor zijn bestaansrecht.

Totaaloverzicht programma 5 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 5 Cultuur, musea en media weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

In dit onderzoek is de beïnvloedbaarheid van begrotingsactiviteiten geanalyseerd vanuit de wettelijke grondslag van de begrotingsactiviteit. Beïnvloedbaar betekent in dit onderzoek dat afhankelijk van de wettelijke taak, door de raad keuzes gemaakt kunnen worden over de inzet van begrote budgetten voor de uitvoering van een begrotingsactiviteit. Hoe specifieker de uitvoering van de wettelijke taak is voorgeschreven, hoe minder keuzeruimte er resteert over de manier waarop de taak moet worden uitgevoerd.

Brede heroverweging

Tabel 1. Activiteitentabel Activiteit specifiek voorgeschreven

Activiteiten / deelactiviteiten

Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag*

Cultuur

Nee

Beeldende kunst

Nee

Accommodaties voor kunstbeoefening

Musea

Archeologie

Gemeente archief

Monumentenzorg

Bibliotheek Den Haag

Ja***

Media

(ja/nee)**

* De wettelijke grondslag geeft aan of de activiteit wettelijk is voorgeschreven en geeft aan ‘wat’ de gemeente moet doen. * De mate waarin de activiteit specifiek is voorgeschreven bepaalt de mate van beïnvloedbaarheid van de gemeente ‘hoe’ een activiteit uitgevoerd moet worden. *** De bibliotheekfunctie is nu nog volledig beïnvloedbaar, dat gaat veranderen naar aanleiding van de nieuwe wet stelsel openbare bibliotheken, waarin nu nog niet bekende minimumeisen zullen worden opgenomen.

In tabel 2 is het lastenbudget van programma 5 cultuur, musea en media weergegeven. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot, uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget programma

€157,19

€154,86

€151,82

€149,41

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 138,60

€ 138,50

€ 138,20

€ 137,80

w.v. apparaat

€ 20,76

w.v. programma

€ 117,84

€ 117,54

€ 117,44

€ 117,04

Ten aanzien van de activiteiten Cultuur, Beeldende kunst geldt dat vanaf 2029 het budget van het Meerjarenbeleidsplan (MJB) (totaal: € 76 mln. structureel, waarvan € 23 mln. onderdeel activiteit musea) wordt bijgesteld. Vanaf 2029 daalt het beschikbare MJB-budget met €3,5 mln. vanwege het wegvallen van incidenteel beschikbaar gestelde middelen. Deze incidentele middelen zijn ingezet voor: ‒

Het beschikbare financiële kader MJB 2025-2028 is met middelen uit het Haags Akkoord 20232026 opgehoogd met incidenteel € 1 mln. voor de jaren 2025-2028 (RIS 317314);

‒

De subsidie aan KOO en theaters Diligentia & Pepijn wordt gedekt met incidentele middelen van € 2 mln. per jaar (tot en met 2026) (RIS 319859).

‒

Het budget voor de tweejarige regeling van het MJB (categorie A) is in de jaren 2025 en 2026 incidenteel opgehoogd met € 0,45 mln. (RIS 319864)

Ook de bestaande Subsidieregeling cultuurparticipatie jong Den Haag wordt gefinancierd met incidentele middelen: In 2023 en 2024 heeft Cultuur de Subsidieregeling cultuurparticipatie jong Den Haag uitgevoerd, gericht op het bevorderen van cultuurparticipatie van Haagse kinderen en jongeren. De resultaten van de subsidieregeling zijn gemeten op basis van een impactmeting, met positieve resultaten (RIS 318997). Deze huidige regeling loopt tot 2027. Het continueren van deze regeling vereist € 0,6 mln. per jaar.

Brede heroverweging

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten (bedragen x € mln.)

Totaalbudget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 151,82

€ 138,20

Cultuur (530.B) & Beeldende kunst

€ 66,80

Accommodaties voor kunstbeoefening

€ 17,90

Musea

€ 25,80

€ 17,80

Archeologie

€ 2,48

€ 0,50

Gemeente archief

€ 5,24

€ 1,80

Monumentenzorg

€ 1,80

Bibliotheek Den Haag

€ 29,70

Media

€ 2,10

€ 1,90

Activiteiten en keuzemogelijkheden Alle beïnvloedbare activiteiten zijn hieronder op dezelfde wijze en met hetzelfde format toegelicht. Per activiteit is als eerst een omschrijving van de activiteit gegeven en is de beïnvloedbaarheid van de activiteit toegelicht. Vervolgens is het beïnvloedbaar budget gepresenteerd met daarbij de keuzemogelijkheden. Vervolgens zijn de keuzemogelijkheden voorzien van een beleidsmatige en financiële toelichting. Tot slot zijn relevante achtergronddocumenten opgenomen. Cultuur Beeldende kunst Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Het maken van beleid rondom cultuur, zoals het broedplaatsenbeleid. Het verlenen van subsidies aan cultuurinstellingen. Het uitvoeren van diverse subsidieregelingen zoals Haagse Kunst en Cultuurprojecten, stimulering Cultureel Ondernemerschap, Cultuurparticipatie Jong Den Haag en de Makersregeling. Het stimuleren van culturele programmering in de publieke ruimte, toegankelijkheid en cultuureducatie en participatie. De activiteiten Cultuur en Beeldende kunst zijn beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 66,80 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 66,80

w.v. apparaat

€ 2,40

w.v. programma

€ 64,40

Keuze 1: De financiële ondersteuning aan Haagse cultuurinstellingen (selectief) afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Cultuurankers afschalen of opschalen. Keuze 3: Cultuurmarketing afschalen of opschalen. Keuze 1: Het afschalen of opschalen van het beschikbare subsidiebudget voor cultuur heeft tot gevolg dat minder of meer culturele instellingen c.q. culturele projecten in Den Haag gesubsidieerd kunnen worden. Daarbij brengt het wegvallen van de meerjarige MJB-subsidie een culturele instelling meestal direct in continuïteitsproblemen. Het subsidiebudget kan gericht worden ingezet (bijvoorbeeld meer middelen richtingen kleinere instellingen, grotere instellingen, cultuurankers of culturele projecten).

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Het afschalen of opschalen van de acht Cultuurankers betekent een versobering of verbetering van cultuurparticipatiebeleid. Minder middelen voor cultuurankers of sluiting van een of meer cultuurankers leidt tot versobering van het aanbod van activiteiten van cultuurparticipatie, waardoor de deelname aan culturele activiteiten – met name onder mensen die een afstand hebben tot cultuur – zal dalen. Op dit moment zijn twee cultuurankers onderdeel van een bibliotheekvestiging en ook het cultuuranker in Haagse Hout beschikt niet over een structurele eigenstandige huisvesting. Een intensivering biedt de mogelijkheid om te komen tot acht cultuurankers met eigenstandige huisvesting. Keuze 3: Het afschalen of opschalen van cultuurmarketing resulteert in een lagere of grotere bijdrage aan The Hague & partners (voor de collectieve cultuurmarketing activiteiten) of aan het Spotlightfestival c.q. de Museumnacht(kids).

Brede heroverweging

Keuze 1: Vanaf 2029 kan het budget van het Meerjarenbeleidsplan (MJB) worden bijgesteld. Daarnaast daalt vanaf 2029 het beschikbare MJB-budget met € 3,5 mln. vanwege het wegvallen van incidenteel beschikbaar gestelde middelen. Het afschalen/ opschalen van het structurele MJB-budget levert/kost per 2% circa € 1,5 mln. Naast exploitatiesubsidies in het kader van het MJB worden er vanuit deze activiteit voor circa € 6 mln. bijdrages verstrekt aan Amare en Cultuurschakel (onderdeel van de begrotingssubsidie aan beide instellingen) en circa € 1,7 mln. aan projectsubsidies. De project-subsidieregelingen kennen – in lijn met het MJB - ook veelal een looptijd tot en met 2028.

Financiële toelichting

Keuze 2: Een intensivering om te komen tot acht cultuurankers met eigenstandige huisvesting vraagt om grofweg € 2,0 mln. aan extra exploitatiesubsidie per jaar. Indien alle acht cultuurankers worden afgeschaft, komt op termijn een totaalbudget van € 4,3 miljoen vrij. Indien ervoor wordt gekozen om cultuurankers samen te voegen (bijvoorbeeld 1 cultuuranker per twee stadsdelen), kan er op termijn een gedeelte van de € 4,3 mln. worden bespaard. Als de huidige cultuurankers alle ondergebracht zouden worden bij een bibliotheekvestiging (naar voorbeeld van de bibliotheken met een Cultuurankerfunctie in de stadsdelen Loosduinen en Leidschenveen-Ypenburg), kan -ervan uitgaande dat deze cultuurankers dan kleiner van opzet zijn dan de huidige cultuurankers- er op termijn maximaal € 2,3 miljoen aan exploitatiesubsidie worden bespaard. Keuze 3: Ten aanzien van cultuurmarketing verstrekt de gemeente bijdragen aan The Hague & partners (max € 450.000) en het Spotlightfestival (€ 175.000). De bijdragen kunnen worden afgeschaald, opgeschaald of gestopt. De gemeente heeft een langdurige en meerjarige subsidierelatie met instellingen. Voor het aanpassen van deze relatie moet een redelijke termijn in acht worden genomen. Daarnaast kan er sprake zijn van frictiekosten wanneer een subsidiebijdrage substantieel wordt verlaagd of beëindigd.

Subsidiebijdragen worden grotendeels in periodes van vier jaar toegekend. De huidige periode loopt tot en met 2028. Een klein deel van het MJB-budget wordt verdeeld via een tweejarige subsidieregeling. Deze kent een looptijd tot einde 2026. Verder kan het eventueel afbouwen of samenvoegen van cultuurankers leiden tot frictiekosten en kunnen investeringen nodig zijn voor het samenvoegen van functies bij bestaande organisatieonderdelen.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒ ‒

Meerjarenbeleidsplan 2025-2028 (RIS 319865) Cultuurvisie 2033 (RIS 315949) Resultaten Impactmeting Cultuurparticipatie Jong 2023 (RIS 318997)

Accommodaties voor kunstbeoefening Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Exploiteren van de accommodaties voor kunstbeoefening, inclusief investeren en onderhouden van deze accommodaties. Activiteit Accommodaties voor kunstbeoefening is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 17,90 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 18,20

€ 18,10

€ 17,90

€ 17,80

w.v. apparaat

€ 1,10

w.v. programma

€ 17,10

€ 16,80

€ 16,70

Keuze 1: Het aantal cultuurpanden in de stad afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: De mate van gemeentelijk onderhoud aan de cultuurpanden afschalen of opschalen. Keuze 3 (baten): Huurbaten afschalen of opschalen. Keuze 1: Op programma 5 staan circa 67 panden waarvan de gemeente bij 61 panden het volle eigendom heeft (de overige 6 zijn opgebouwd uit economisch claimrecht, juridisch eigendom, appartementsrecht en aanhuur). Dit is bij elkaar circa 166.000 vierkante meter. In deze panden wordt kunst en cultuur gemaakt en getoond. Dit varieert van ateliers, muziekstudio’s, broedplaatsen, theaters, concertzalen, musea en presentatieplekken, huisvesting van culturele instellingen en alles dat hiertussen zit. In het Algemeen Kader interbestuurlijke verhoudingen cultuur OCW, IPO en VNG is afgesproken dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor accommodaties voor podiumkunsten. De vereiste activiteiten zijn daarbij niet specifiek voorgeschreven. Wanneer het aantal cultuurpanden wordt afgeschaald of opgeschaald heeft dit gevolgen voor het aantal kunstuitingen dat kan worden uitgevoerd. Het afschalen of opschalen van het aantal cultuurpanden heeft invloed op de kapitaallasten en exploitatielasten.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Het onderhoudsniveau van de cultuurpanden is beïnvloedbaar (beter onderhouden/minder goed onderhouden). Ook kan bij de keuze voor cultuurpanden voor kunstbeoefening gelet worden op de (toekomstige) onderhoudsintensiteit. De kosten voor het uitvoeren van onderhoud bij monumentale panden is hoger dan bij niet monumentale panden. Keuze 3: In de regel worden cultuurpanden tegen exploitatiedekkende huur verhuurd. Tegenover de kosten van de accommodaties staan ook huuropbrengsten (gemiddeld ca. 40% van de lasten van deze activiteit worden gedekt door de baten op deze activiteit). De huurtarieven kunnen op termijn worden verhoogd of verlaagd. Dit heeft gevolgen voor de exploitatie van de instellingen die in de accommodaties zijn gevestigd. Daarbij geldt dat deze instellingen doorgaans een subsidiebijdrage ontvangen om hun exploitatie dekkend te krijgen. Het verhogen van het huurtarief leidt in de praktijk tot een verhoging van subsidies. Keuze 1: De financiële impact bestaat uit een investeringsbedrag c.q. verkoopopbrengst en uit een jaarlijks bedrag voor de exploitatie (intensivering of bezuiniging). Er zijn grote verschillen tussen de diverse cultuurpanden.

Financiële toelichting

Keuze 2: Opbrengsten/kosten van verminderd/uitgebreider onderhoud wisselen per pand. Wanneer bezuinigd wordt op de staat van onderhoud dan wel verduurzaming kunnen op andere terreinen kosten ontstaan. Een “lek” gebouw brengt grote energielasten met zich mee, een afgekalfd gebouw is onaantrekkelijk voor betalende bezoekers. Ook heeft de mate van onderhoud effect op de levensduur van een pand. Keuze 3: De huurbaten bedragen € 6,3 mln. per jaar zodat een verhoging of verlaging met 1% tot een effect van € 0,063 mln. kan leiden. Het verhogen of verlagen van de huurtarieven vereist een aanpassing van de huidige systematiek in de Nota Vastgoed (RIS 269126). Veel instellingen worden gesubsidieerd om tot een sluitende exploitatie te komen, zodat aanpassing van het huurtarief kan leiden tot aanpassing van de subsidieaanvraag. Voor MJB-subsidies kan dat vanaf 2029.

Relevante documenten

‒

Verdeling IHP-middelen programma cultuur en bibliotheken (RIS 318275)

Brede heroverweging

Musea Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Het verlenen van meerjarige subsidies aan de musea in de stad met als doel de instandhouding van het museaal aanbod en het behoud van cultureel erfgoed en professioneel collectiebeheer. Het bijdragen aan renovaties en verduurzaming van museale panden. Het innen van huurtarief. Het budget voor activiteit Musea is beïnvloedbaar. Vanwege een wettelijke taak kan niet volledig gestopt worden met deze activiteit. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. In het Algemeen Kader interbestuurlijke verhoudingen cultuur OCW, IPO en VNG is afgesproken dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de financiering van het beheer van gemeentelijke collecties. De vereiste activiteiten zijn daarbij niet specifiek voorgeschreven. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 17,50 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 17,80

€ 17,50

w.v. apparaat

€ 0,10

w.v. programma

€17,70

€ 17,70

€ 17,40

Keuze 1: De financiële ondersteuning aan Haagse musea afschalen of opschalen. Keuze 2 (baten) huurtarief afschalen of opschalen. Het budget voor activiteit Musea (540.A) betreft, met één uitzondering, gemeentelijke collectie. Vanwege de normen voor behoud van openbare collecties (o.m. Museumnorm, cultuurconvenant met het rijk) zijn vooral de publieksactiviteiten beïnvloedbaar.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: Met het beïnvloedbare budget worden diverse musea in Den Haag in het kader van het Meerjarenbeleidsplan (MJB) meerjarig ondersteund via begrotingssubsidies ter dekking van een verwacht exploitatietekort. Deze steun kan worden afgeschaald of opgeschaald. Aanpassing van de steun kan met een generieke insteek (verhogen/verlagen van begrotingssubsidies met een bepaald percentage), een selectieve insteek (kiezen voor specifieke musea) of de financieringsmix van instellingen aanpassen. Keuze 2: Tegenover de kosten van de accommodaties staan ook huuropbrengsten waarmee de lasten van de activiteit worden gedekt. De huurtarieven kunnen op termijn worden verhoogd of verlaagd. Dit heeft gevolgen voor de exploitatie van de instellingen die in de accommodaties zijn gevestigd. Het verhogen van het huurtarief leidt in de praktijk tot een verhoging van subsidies. Binnen het huidige MJB is circa € 17,8 van het beschikbare budget voor musea beïnvloedbaar gegeven de normen voor behoud van openbare collecties. Vanaf 2029 kan het MJB-budget worden bijgesteld. Het cultuurbeleid van de gemeente wordt voornamelijk geoperationaliseerd door middel van subsidies aan culturele organisaties. De toekenning van deze subsidies vindt plaats aan de hand van meerjarige subsidieregelingen. ‒ ‒

Financiële toelichting

‒

de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2026, categorie A Den Haag 2024; à Beter bekend als de ‘tweejarige regeling’ de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028, categorie B Den Haag 2023; à Een subsidietender voor middelgrote culturele organisaties de Subsidieregeling meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028, categorie C Den Haag 2023. à Een subsidietender voor grote culturele organisaties

Het betreft alle drie subsidietenders die worden beoordeeld door een onafhankelijke adviescommissie aan de hand van een door het college opgestelde puntentelling (die weer is gebaseerd op de cultuurvisie en het beleidskader). Het betreft meerjarige subsidies die zijn verleend voor de periode 2025-2026 of 2025-2028. Daarnaast ontvangt een aantal culturele organisaties, voornamelijk musea en stichting Amare, een begrotingssubsidie omdat zij een deels gemeentelijke taak hebben (zoals beheer gemeentelijke kunstcollecties). De looptijd daarvan is in principe gelijk aan de vierjarige subsidieregelingen, maar kan – met inachtneming van de opmerkingen over ‘redelijke termijn’ en frictiekosten die al in de brede heroverweging zijn genoemd – jaarlijks worden aangepast. Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒

Meerjarenbeleidsplan 2025-2028 (RIS 319865) Cultuurvisie 2033 (RIS 315949)

Archeologie Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

Financiële toelichting

Het uitvoeren van de wettelijke taak op het terrein van archeologie (zorg voor archeologisch erfgoed). Het uitvoeren van publieksactiviteiten, zoals voorlichting, publiekscampagnes en een educatief programma. Activiteit Archeologie is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er in de archiefwet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 0,50 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 0,50

W.v. apparaat

€ 0,10

W.v. programma

€ 0,40

Keuze 1: Aantal publieksactiviteiten en educatieve programma’s afschalen of opschalen. De gemeente moet in haar rol van bevoegd gezag bij geplande bodemingrepen en ruimtelijke ontwikkelingen het behoud van archeologische waarden afwegen tegen andere (publieke) belangen. De gemeente verwacht in 2025 circa 20 vooronderzoeken te doen die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. Het budget voor onderzoeken komt veelal vanuit initiatiefnemers en de rest is afkomstig van de gemeente als opdrachtgever. Lespakketten en campagnes dragen bij aan de zichtbaarheid van archeologie in de stad. Het budget voor campagnes en lespakketten is samen € 200.000. Een lespakket ontwikkelen kost ongeveer € 25.000. De kosten van de campagnes hangt samen met het aantal lespakketten dat wordt ontwikkeld of het aantal campagnes dat wordt uitgevoerd.

Gemeentearchief Activiteitomschrijving

Beschermen, onderzoeken, bewaren en presenteren van gemeentelijke documenten. Het Haags Gemeentearchief geeft uitvoering aan de wettelijke verplichting om (digitale) informatie in goede, geordende, toegankelijke en duurzame staat te beheren, te ontsluiten en beschikbaar te stellen.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Gemeente archief is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er in de Archiefwet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 1,80 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,80

W.v. apparaat

€ 1,60

W.v. programma

€ 0,20

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: Dienstverlening en publieksfunctie van de gemeentelijke archieffunctie afschalen of opschalen. Het gaat hier om het afschalen of opschalen van de dienstverlening bij het archief (archiefassistentie) en het organiseren van publiekactiviteiten (tentoonstellingen en evenementen).

Beleidsmatige toelichting

Het Haags Gemeentearchief is gehouden aan de wettelijke taak “Beheren, behouden en beschikbaar stellen” dat leidt tot het duurzaam toegankelijk maken en houden van informatie. Hierin speelt het E-depot een belangrijke rol dat reeds in de meest sobere vorm is georganiseerd. Het e-depot is de digitale archiefbewaarplaats en een wettelijke verplichting. De dienstverlening is een kerntaak voor het beschikbaar stellen. Het afschalen en opschalen van de dienstverlening en publieksfunctie van de gemeentelijke archieffunctie heeft gevolgen voor bijvoorbeeld de ondersteuning van zoekopdrachten, en de zichtbaarheid van archieven en collecties. Dienstverlening maakt dat alle geïnteresseerden de stukken kunnen vinden en kunnen inzien, o.a. op de Studiezaal en via de website (deze zijn bij afschaling niet langer beschikbaar voor het publiek). De publieksactiviteiten geven bekendheid over de rol en werkzaamheden van de gemeente, genereert verbinding en stimuleert burgerschap. Dit leidt tot betere integratie en participatie.

Financiële toelichting

Het beïnvloedbare budget heeft hoofdzakelijk betrekking op de gemeentelijke functionarissen voor de dienstverlening in het gemeentelijk archief. Hiervoor zijn circa 14 fte beschikbaar. Het afschalen of opschalen per fte kost € 90.000.

Brede heroverweging

Monumentenzorg Activiteitomschrijving

Monumentenzorg en welstand is erop gericht om het Haags erfgoed in kaart te brengen, beschermen en ontwikkelen.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Monumentenzorg is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er in de Erfgoedwet en Omgevingswet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 1,80 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,80

€ 1.80

€ 1,80

w.v. apparaat

€ 1,20

€ 1.20

€ 1,20

w.v. programma

€ 0,60

€ 0.60

€ 0,60

Keuze 1: Het afschalen of opschalen van capaciteit voor de wettelijke taak Monumentenzorg en welstand. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Het afschalen of opschalen van capaciteit voor de niet wettelijke taak o.a. onderzoek en publieksactiviteiten. Keuze 3: Het afschalen of opschalen van subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden. Keuze 1: Voor wat betreft de wettelijke taak worden vanuit Monumentenzorg en welstand diverse activiteiten uitgevoerd met als doel het in kaart brengen, beschermen en ontwikkelen van Haags erfgoed (zie Besluit kwaliteit leefomgeving art. 530 – 5.36). Voor welstand worden activiteiten uitgevoerd voor het bereiken en instandhouden van omgevingskwaliteit. Het gaat hier o.a. om het toetsen van en adviseren over zowel monumenten als beschermde stadgezichten binnen het omgevingsvergunning proces. Het afschalen of opschalen van capaciteit heeft invloed op de manier waarop hieraan invulling wordt gegeven.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Ten aanzien de niet wettelijke taak worden diverse publieksactiviteiten georganiseerd, zoals de Open Monumentendag, lessen voor basis en voortgezet onderwijs binnen Cultuurmenu en lezingen en wandelingen vanuit de Historische informatiepunten. Het afschalen of opschalen van de capaciteit voor de niet wettelijke taak resulteert in het doen van minder of meer onderzoek- en publieksactiviteiten. Keuze 3: Er zijn diverse subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden. Dit betreft de regeling religieus erfgoed (€ 130.000), de regeling monumentenzorg en subsidie voor het Oranjehotel (€ 150.000) en de subsidieregeling Joods funerair mobiel en wo2 erfgoed (€ 55.000). Het versoberen van deze subsidieregelingen heeft direct gevolgen voor de betreffende subsidieontvangers en bijbehorende gesubsidieerde doelstellingen. Keuze 1: Voor de uitvoering van de wettelijke taak zijn circa 7 fte beschikbaar. Eén fte kost € 125.000. De kosten voor de capaciteit worden o.a. gedekt vanuit leges. Het gevolg van het opschalen en afschalen van de wettelijke taak betekent dat de uitvoering van de wettelijk onder druk komt te staan. Werk dat verricht bij het aanvragen van bouwvergunningen wordt gedekt uit bouwleges (deze worden in programma 13 begroot). De gemeente moet hieraan meewerken.

Financiële toelichting

Keuze2: Voor de uitvoering van niet-wettelijke taak zijn circa 1,5 fte beschikbaar. Eén fte kost € 125.000. Keuze 3: De subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden kan worden aangepast. Aanpassing van de steun kan met een generieke insteek (verhogen/verlagen van begrotingssubsidies met een bepaald percentage), een selectieve insteek (kiezen voor specifieke erfgoedeigenaren) of de financieringsmix van instellingen aanpassen. ‒ ‒

Relevante documenten

‒ ‒

Brede heroverweging

Erfgoedverordening 2024; Erfgoedverordening Den Haag 2024 | Lokale wet- en regelgeving Erfgoedwet - Art. 3.1 e.v., 9.1 e.v. Bevat regels voor het behoud van rijksmonumenten, archeologie, museale collecties en omgang met cultuurhistorisch erfgoed. Omgevingswet - Art. 2.4, 5.1 lid 1 sub i, 4.18 e.v. Gemeenten kunnen regels stellen voor bescherming van gemeentelijke monumenten in het omgevingsplan. Ook regels over vergunningplicht voor wijzigen, slopen, etc. Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) - o.a. Art. 5.30 – 5.36 Regels voor advisering door de commissie voor ruimtelijke kwaliteit (voorheen welstandscommissie), inclusief bij gemeentelijke monumenten.

Bibliotheek Den Haag

Activiteitomschrijving

In het kader van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) heeft de bibliotheek vijf wettelijke taken: het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie, het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat en het laten kennismaken met kunst en cultuur. Er zijn 17 bibliotheekvestigingen. Ook is er aanwezigheid op 39 scholen met het programma de Bibliotheek op school.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Openbare bibliotheek is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zullen er in de nieuwe wet stelsel openbare bibliotheken minimumvereisten opgenomen gaan worden. Het is nog niet bekend hoe die precies zullen luiden. Totdat dit het geval is wordt voor de brede heroverweging uitgegaan van de huidige situatie. Het structureel beïnvloedbaar budget is circa € 29,70 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 29,80

€29,80

€29,70

€ 29,70

w.v. apparaat

€ 16,04

€ 15,94

w.v. programma

€ 13,76

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: op- of afschalen van het aantal bibliotheeklocaties inclusief de huidige dienstverlening

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: In het wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) zullen nieuwe normen opgenomen worden voor het aantal bibliotheken per inwonersaantal. In afwachting van de definitieve wet heeft de gemeente via de septembercirculaire 2024 voor de jaren 2025 en 2026 middelen vanuit het Rijk ontvangen. Deze zijn vooruitlopend op de zgn. structurele zorgplichtmiddelen, zodra de wetwijziging is doorgevoerd.

Financiële toelichting

Keuze 1: Een gemiddelde bibliotheekvestiging kost indicatief € 900.000 aan exploitatie (mensen e.d.) los van investeringen in specifieke panden (RIS 321595). Incidentele kosten voor investeringen niet meegenomen. Dit is indicatief en afhankelijk van de keuze voor locatie en aantal vierkante meter.

Relevante documenten

‒

Update visie op wijkbibliotheken (RIS 321595)

Media Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

Het verlenen van subsidie aan lokale onafhankelijke media, het uitbreiden van het aanbod aan digitale muurkranten en de inzet van andere middelen ten behoeve van het ondersteunen van betrouwbare nieuwsvoorziening aan inwoners van Den Haag. Activiteit Media is beïnvloedbaar. Er is een beperkte wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 1,90 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,90

w.v. apparaat

€ 0,50

w.v. programma

€ 1,40

Keuze 1: De financiële ondersteuning aan (de verspreiding van) de betrouwbare nieuwsvoorziening aan alle inwoners van de stad afschalen of opschalen. Keuze 2: De financiële ondersteuning aan organisaties die opkomen voor het vrije woord afschalen of opschalen. Keuze 1: Het afschalen of opschalen van subsidies voor de lokale media heeft tot gevolg dat er minder/meer budget vrijkomt voor publieke journalistieke instellingen. Dit kan selectief (verschillende instellingen) of generiek (verschillende soorten subsidies) worden aangepakt. Ook kan er worden gekozen te afschalen/opschalen binnen het netwerk van de Muurkrant. Keuze 2: Het afschalen of opschalen van subsidies voor die organisaties die opkomen voor het vrije woord zal het aantal activiteiten in Den Haag die gericht zijn op het versterken en bevorderen van de vrij onafhankelijke journalistiek verminderen of vermeerderen.

Financiële toelichting

Keuze 1: De totale begrotingssubsidie aan stichting Stadsomroep Den Haag bedraagt circa € 900.000. Daarnaast ontvangen Stichting Atrium en Stichting Luis in de Pels een begrotingssubsidie van respectievelijk circa € 150.000 en € 90.000. Keuze 2: Het subsidieplafond is momenteel vastgesteld op € 240.000 per jaar.

Brede heroverweging

Programma 6 Onderwijs Op het programma onderwijs staan de uitgaven die de gemeente doet aan onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer, leerlingzaken, kinderopvang en onderwijsbeleid. Doel van het onderliggende beleid is om alle inwoners de mogelijkheid te geven om zich te ontwikkelen en het beste uit zichzelf te halen.

Huidig beleid Om alle inwoners de kans te bieden om het beste uit zichzelf te halen, wordt met het huidige beleid ingezet op een goede start voor jonge kinderen in de vroeg- en voorschoolse educatie, op de aanpak van laaggeletterdheid bij volwassenen, op het benutten van de maatschappelijke functie van scholen en het ontwikkelen van een veilige en prettige leeromgeving. Daarmee wordt beoogd om gelijke onderwijskansen te realiseren voor alle leerlingen en studenten van Den Haag. De gemeente draagt binnen dit programma concreet zorg voor: ‒

de huisvesting van scholen in adequate gebouwen;

‒

organiseren van leerlingenvervoer voor leerlingen die in verband met hun individuele omstandigheden niet zelfstandig van en naar school kunnen reizen of die door de grote afstand voor een vervoersvoorziening in aanmerking komen;

‒

tegengaan van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schooluitval;

‒

ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid;

‒

registratie, toezicht en handhaving op de kinderopvang.

Onderdeel van dit programma is de aandacht voor onderwijsachterstanden en het lerarentekort in de grote steden. Hiervoor zullen de komende jaren minder middelen vanuit het rijk beschikbaar zijn.

Brede heroverweging

Financiële opbouw van het programma Dit programma omvat circa €149,9 mln. De financieel omvangrijkste activiteit binnen dit programma is het onderwijsbeleid, daarvoor is €83,9 mln. begroot. Dit zijn bijdragen aan initiatieven in de stad in het kader van het onderwijsbeleid (achterstanden, kansengelijkheid). Een andere budgettair grote activiteit binnen dit programma is de huisvesting van onderwijs, waarvoor €41,7 mln. is begroot. Dit betreft investeringen en onderhoud van onderwijsgebouwen. Voor leerlingenvervoer (€10,8 mln.), leerlingzaken en kinderopvang (respectievelijk €7,6 en €5,9 mln.) zijn kleinere budgetten beschikbaar. Het gaat hierbij ook om taken die door de gemeente zelf worden uitgevoerd.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma Onderwijs is circa €59,6 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Voor het onderwijsbeleid geldt dat een deel van de middelen specifieke uitkeringen betreft. Omdat tegenover specifieke uitkeringen ook specifieke taken staan, is de inzet van dit budget niet beïnvloedbaar. Voor onderwijshuisvesting geldt dat een deel van de middelen gekoppeld is aan kapitaalslasten van investeringen. Ook deze middelen zijn niet beïnvloedbaar, omdat deze gebonden zijn aan investeringen (gebouwen). Het resterende deel is wel beïnvloedbaar. Voor de overige activiteiten geldt dat budgetten beïnvloedbaar zijn, maar steeds ook rekening gehouden moet worden met wettelijke taken die uitgevoerd moeten worden. Dat maakt dat gerichte keuzes mogelijk zijn, maar er niet zonder meer met beleid gestopt kan worden.

Belangrijkste keuzemogelijkheden De belangrijkste keuzes om te intensiveren of extensiveren binnen dit programma hebben betrekking op de twee financieel grootste activiteiten. Het gaat ten eerste om de mate waarin activiteiten op de doelstellingen van het onderwijsbeleid vanuit de gemeente ondersteund worden. Hierin zijn keuzes met betrekking tot omvang en bereik mogelijk. Ten tweede kunnen ook keuzes met betrekking tot de investeringsagenda en het onderhoud van schoolgebouwen financieel omvangrijke gevolgen hebben.

Totaaloverzicht programma 6 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 6 Onderwijs weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

Brede heroverweging

Tabel 1. Activiteitentabel Activiteit specifiek voorgeschreven

Activiteiten / deelactiviteiten

Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag (ja/ nee)*

Onderwijshuisvesting

Leerlingenvervoer

Leerlingzaken

Onderwijsbeleid

Kinderopvang

(ja/nee)**

* De wettelijke grondslag geeft aan of de activiteit wettelijk is voorgeschreven en geeft aan ‘wat’ de gemeente moet doen. ** De mate waarin de activiteit specifiek is voorgeschreven bepaalt de mate van beïnvloedbaarheid van de gemeente ‘hoe’ een activiteit uitgevoerd moet worden.

In tabel 2 is het lastenbudget van programma 6 onderwijs weergegeven. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget

€153,64

€147,38

€149,88

€148,51

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 58,60

€ 59,60

w.v. apparaat

€ 6,40

w.v. programma

€ 51,20

€ 53,20

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten (bedragen x € mln.)

Totaalbudget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 149,88

€ 59,60

Onderwijshuisvesting

€ 41,71

€ 14,00

Leerlingenvervoer

€ 10,83

€ 5,40

Leerlingzaken

€ 7,57

€ 3,40

Onderwijsbeleid

€ 83,90

€ 30,90

Kinderopvang

€ 5,90

Brede heroverweging

Onderwijshuisvesting Activiteitomschrijving

Het realiseren van voldoende schoolgebouwen van goed kwaliteit binnen de kaders van de Verordening Onderwijshuisvesting

Beinvloedbaarheid

Activiteit Onderwijshuisvesting is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 14,0 mln.

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 14,0

w.v. apparaat

€ 1,0

w.v. programma

€ 13,0

Keuze 1: Aanpassen van de levensduur van een schoolgebouw door te kiezen voor minimaal renoveren of vervangen. Keuze 2: Keuze maken in de kwaliteit en de mate van duurzaamheid bij het bouwen van nieuwe schoolgebouwen. De gemeente draagt volgens de wet zorg voor de huisvestingsvoorzieningen van scholen op het grondgebied van de gemeente. Keuze 1: Aanpassen van de levensduur van een schoolgebouw door te kiezen voor minimaal renoveren of vervangen. De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor het funderend onderwijs en draagt de investeringen in uitbreiding en (nieuw) bouw of renovatie (als alternatief voor vervangende bouw). Door te kiezen voor (minimale) renovatie van bestaande schoolgebouwen in plaats van vervangende nieuwbouw, kan bij bepaalde gebouwen de levensduur worden verlengd met een tiental jaren. Dit heeft als nadeel dat hiermee geen rekening gehouden kan worden met demografische ontwikkelingen. Ook zal de verduurzaming van schoolgebouwen hiermee aanzienlijk langer duren. Keuze 2: Keuze maken in de kwaliteit en de mate van duurzaamheid bij het bouwen van nieuwe schoolgebouwen. De mate van de verduurzaming van scholen bij renovatie heeft invloed op de totale kosten. Hierin zijn keuzes te maken.

Hoewel de investeringen op korte termijn hogere kosten met zich meebrengen, kunnen ze op lange termijn leiden tot besparingen op energiekosten en onderhoud. Echter, deze besparingen komen vaak ten goede aan de gebruikers van de gebouwen (zoals schoolbesturen) en niet direct aan de gemeente.

Financiële toelichting

Keuze 1: Het verlengen van de levensduur van de gebouwen voor 5 jaar levert een besparing op van € 2,5 mln. Voor 10 jaar levert dit een besparing op van € 5 mln. Het renoveren t.o.v. vervangen levert een kleiner voordeel op. Bijvoorbeeld een renovatie die € 0,5 mln. kost en daarmee de levensduur verlengt met 10 jaar t.o.v. het vervangen van een schoolgebouw t.w.v. € 3 mln. Teruggerekend naar 10 jaar levert dit een besparing op van € 150.000. Wijziging kan meegenomen worden in het meerjarig investeringsplan en de maximale termijn kan worden aangepast in de volgende wijziging van de financiële verordening. Keuze 2: De financiële impact van extra investeringen in duurzaamheid kan aanzienlijk zijn. Op korte termijn kan dit 10 tot 20% hogere bouwkosten betekenen. Op lange termijn kan er 20-40% per jaar op energiekosten (voor de scholen) bespaard worden en 10-15% lagere onderhoudskosten over de levensduur van het gebouw. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het leveren van adequate huisvesting. Extra investeringen om gebouwen energie neutraal te maken kunnen alleen maar op de gebruiker worden doorberekend met wederzijds goedkeuren. Dit betekent dat de uitvoerbaarheid afhankelijk is van de bereidheid van gebruikers om mee te werken aan deze duurzame oplossingen.

Relevante documenten

‒ ‒ ‒ ‒

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2034 (RIS 317535) Afdeling 3 van de wet op het primair onderwijs Afdeling 3 van de wet op de expertisecentra Hoofdstuk 6 Huisvesting Wet voortgezet onderwijs 2020.

Brede heroverweging

Leerlingenvervoer Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Het faciliteren van leerlingenvervoer voor kinderen die vanwege een handicap, beperking of andere bijzondere omstandigheden niet zelfstandig naar school kunnen reizen. Als de school verder weg ligt of zelfstandig reizen niet mogelijk is, kan aangepast vervoer of een vergoeding worden aangevraagd. Activiteit Leerlingenvervoer is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het structureel beïnvloedbare budget is € 5,4 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 5,4

w.v. apparaat

€ 0,3

w.v. programma

€ 5,1

Keuze 1: Zelfstandig reizen stimuleren. Doel: meer kinderen begeleiden naar zelfstandig reizen (bijv. OV, fiets of wandelend) om kosten van aangepast vervoer te verlagen. Mogelijk zijn er wel investering in OV- of fietstrainingen nodig. De gemeente heeft een wettelijke plicht tot het faciliteren van leerlingenvervoer en het maken van nadere regels. Binnen dit kader is er enige ruimte voor beleidskeuzes en optimalisaties.

Beleidsmatige toelichting

De gemeente Den Haag bekostigt leerlingenvervoer middels de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Den Haag 2024 om invulling te geven aan haar wettelijke zorgplicht en sociale verantwoordelijkheid voor toegankelijk onderwijs dat is gebaseerd op wettelijke verplichtingen, sociale inclusie, onderwijsgelijkheid en doelmatige beleidsvoering. De verordening maakt het mogelijk om verschillende voorzieningen toe te kennen; wandel-, fiets-, km- en OV-vergoeding en het inzetten van aangepast vervoer. Wettelijk is bepaald dat de gemeente leerlingenvervoer op aanvraag aan ouders moet vergoeden. Voor de juiste afweging op een aanvraag binnen de wettelijke verplichting heeft de gemeenteraad kaders vastgesteld. Bij die afweging heeft het college beleidsregels vastgesteld die gehanteerd moeten worden. Deze kaders en regels kunnen in beperkte mate verruimd of verengd worden voor de toekenning van vervoersvoorzieningen voor leerlingenvervoer. Zo kan bij maatwerkoplossingen voor de goedkoopste variant worden gekozen. De prijs van het aangepaste doelgroepenvervoer is beïnvloedbaar bij een volgende aanbesteding medio 2029. Het stimuleren van eigen vervoer als bekostigde optie vraagt andere expertise van de leerlingvervoerbeschikkers.

Zij moeten niet alleen de praktische aspecten van vervoer afstemmen, maar ook veel meer gebruik maken van (motiverende) gesprekstechnieken en maatwerkmogelijkheden onderzoeken. Opleiden van het team is daarvoor noodzakelijk.

Financiële toelichting

Relevante documenten

Brede heroverweging

Het stimuleren van eigen vervoer kan leiden tot kostenbesparingen op lange termijn, omdat het goedkoper is dan aangepast vervoer. Dit vraagt eerst een investering om vervolgens een rendement er voor meerdere schooljaren uit te halen. De kosten van aangepast vervoer per leerling verschillen sterk. Voor het schooljaar 2023-2024 zijn er 1955 vervoersvoorzieningen toegekend. De kosten per leerling voor het leerlingenvervoer zijn gemiddeld € 5.000,- per schooljaar. ‒ ‒ ‒

Artikel 4 Wet op het primair onderwijs Artikel 4 Wet op de expertisecentra Artikel 8.28 Wet voortgezet onderwijs 2020

Leerlingzaken Activiteitomschrijving

Inzet van leerplichtambtenaren voor het tegengaan van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Leerlingzaken is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 3,4 mln.

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 3,4

w.v. apparaat

€ 2,0

w.v. programma

€ 1,4

Keuze 1: Aanvullende activiteiten bovenop wettelijke taken afschalen of opschalen, zoals de preventie van ongeoorloofd schoolverzuim en thuiszitten/voortijdig schooluitval en beperking van de duur van thuiszitten. De Leerplichtwet en RMC-wetgeving (vanaf 2026 Wet van school naar duurzaam werk) stellen kaders aan de uitvoering van deze activiteit en beogen kansengelijkheid te bevorderen door middel van duurzame economische en maatschappelijke zelfstandigheid voor jongeren. De activiteit Leerlingzaken is gericht op het tegengaan van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schooluitval.

Beleidsmatige toelichting

Naast de wettelijke taken worden er enkele niet wettelijke taken, zoals voorlichting, om schoolverzuim te voorkomen. Voor jongeren die niet meer onder de Leerplichtwet vallen, vindt de begeleiding plaats door het Jongerenpunt070. Jongeren vanaf 18 jaar hebben geen verplichting om naar school te gaan, maar als ze van school uitvallen zonder startkwalificatie heeft de gemeente de verplichting om de begeleiding aan te bieden. Met de komst van de wet van school naar duurzaam werk en het verdwijnen van de decentralisatie uitkering jeugd moet opnieuw bekeken worden welke taken vanuit de lokale middelen en welke taken uit de regionale middelen worden uitgevoerd.

Financiële toelichting

De nieuwe Wet van school naar duurzaam werk zorgt voor onzekerheid over de financiën vanaf 2025/2026. In de loop van 2025 moet duidelijk worden in hoeverre de uitvoering van de leerplicht- en vsv-taken kan worden bekostigd met structurele middelen en meerjarig incidentele middelen. Het beïnvloedbare budget komt daarmee maximaal op 1,6 en is voor uitvoering van wettelijke taken maar de invulling van deze wettelijke taken zijn beïnvloedbaar. Keuze 1 heeft betrekking op een budget van € 272.000,

Relevante documenten

‒ ‒ ‒

§ 4 Leerplichtwet 1969, Artikel 8.22 Wet voortgezet onderwijs 2020 Artikel 8.3.2 Wet educatie en beroepsonderwijs

Brede heroverweging

Kinderopvang (610.J)

Activiteitomschrijving

GGD Haaglanden voert in opdracht van de gemeente, inspecties uit op alle locaties voor dagopvang, buitenschoolse opvang, gastouders en gastouderbureaus, conform de Wet kinderopvang, Het Haagse deel van het Landelijk register kinderopvang wordt bijgehouden. De kwaliteit van de kinderopvang wordt gehandhaafd. Verder worden kinderopvangorganisaties geïnformeerd over actualiteiten en wijzigingen in de Wet kinderopvang.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Kinderopvang is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het structureel beïnvloedbare budget is € 5,9 mln.

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 5,9

w.v. apparaat

€ 1,7

w.w. programma

€ 4,2

Keuze 1: Het aantal bovenwettelijke inspecties afschalen (tot aan wettelijk minimum) of opschalen. Keuze 2 (baten) De leges verlagen of verhogen Keuze 1: De gemeente Den Haag hanteert de beleidsregels voor handhaving kinderopvang 2024 en geeft jaarlijks de GGD de opdracht voor inspecties. De gemeente kan besluiten om het aantal bovenwettelijke inspecties te verhogen om de kwaliteit en veiligheid van kinderopvang sterker te waarborgen. Dit kan bijvoorbeeld bij signalen van structurele problemen, zoals herhaalde tekortkomingen, zorgwekkende meldingen of landelijke ontwikkelingen die extra toezicht vereisen. De gemeente Den Haag is verplicht volgens regelgeving om jaarlijks 100% van alle kinderdagverblijven, buitenschoolse opvanglocaties en 50% van de gastouderbureaus te laten inspecteren door de GGD. ‒

Beleidsmatige toelichting

‒

Voor gastouderlocaties geldt landelijk een inspectieplicht van minimaal 50%. De gemeente Den Haag kiest er echter bewust voor om jaarlijks 100% van deze locaties te laten inspecteren, vanwege het belang van toezicht op kwaliteit en veiligheid. Afschaling is mogelijk bij de inspectie van gastouderlocaties. Per 22 mei 2025 telt Den Haag 205 geregistreerde gastouderlocaties. Daarnaast kan afgeschaald worden op de extra onaangekondigde inspecties. Bij locaties die goed presteren (‘groene’ locaties) worden in het huidige beleid drie extra kwaliteitsitems onderzocht. Deze verdieping brengt extra onderzoekslasten en daarmee extra kosten met zich mee. Het is mogelijk om deze aanvullende kwaliteitsitems voortaan achterwege te laten, maar dit gaat ten koste van het gemeentelijk inzicht in de kwaliteit en veiligheid van deze voorzieningen.

Keuze 2: De leges voor de gastouderopvang en de gastouderopvang bij de vraagouder zijn lager dan maximaal kostendekkend.

Financiële toelichting

Keuze 1: Afschalen inspecties gastouders tot wettelijk minimum (50%) levert € 80.000 op. Kosten opschalen hangt af van de mate waarin wordt verhoogd. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de beschikbare capaciteit die hiervoor nodig is bij de GGD, maar niet (volledig) beschikbaar is. In het totaal wordt er bovenwettelijk ca. € 200.000 aan taken uitgevoerd. Keuze 2: Lagere leges kunnen de toegankelijkheid van diensten bevorderen. De leges kunnen kostendekkend gemaakt worden.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒

Afdeling 4 Wet kinderopvang: Toezicht en handhaving egister Kinderopvang R

Onderwijsbeleid

Activiteitomschrijving

De gemeentelijke ambitie is erop gericht alle Haagse inwoners, ongeacht hun achtergrond, de mogelijkheid te geven om via kinderopvang en onderwijs het beste uit zichzelf te halen. De Haagse Educatieve Agenda (HEA) is erop gericht om gelijke onderwijskansen te bevorderen, door in te zetten op voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals en een optimale leer- en ontwikkelomgeving en door de juiste ondersteuning en passende plek voor alle kinderen en jongeren te bieden en door onderwijs aan te bieden dat bijdraagt aan de brede welvaart van ook volwassen Hagenaars.

Beinvloedbaarheid

Activiteit Onderwijsbeleid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 30,9 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 29,9

€ 30,9

w.v. apparaat

€ 1.4

€ 1,4

w.v. programma

€ 27,5

€ 29,5

Keuze 1: Omvang van Haagse ambities voor het Onderwijsaanbod in de stad afschalen tot aan het wettelijk minimum of opschalen ter verrijking van het taal- en onderwijsaanbod in de stad. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Hoeveelheid zorg en ondersteuning in en om de school/kinderopvang afschalen tot aan het wettelijk minimum of opschalen zodat elk kind een passende plek en de juiste ondersteuning heeft. Keuze 3: Stedelijk voorzieningenniveau afschalen tot aan wettelijk minimum of opschalen zodat het onderwijs in Den Haag de juiste randvoorwaarden biedt voor goed onderwijs in de stad. Keuze 1: Omvang van Haagse ambities voor het Onderwijsaanbod in de stad. De gemeentelijke bijdrage aan het onderwijsaanbod in de stad kan meer of minder worden geïntensiveerd, bijvoorbeeld door geen gemeentelijke aanvulling te doen op de bijdragen van het Rijk voor volwasseneneducatie, nieuwkomersonderwijs of aan scholen met een hoge achterstandsscore. Ook kan er gekozen worden om de gemeentelijke inzet op sport, cultuur en brede talentontwikkeling van kinderen en jongeren op school, waarvoor geen financiering van het Rijk beschikbaar is, aan te passen.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Hoeveelheid zorg en ondersteuning in en om de school/kinderopvang. Hieronder vallen de activiteiten en subsidies gericht op ondersteuning van kinderopvang en onderwijs, opdat zij kinderen en jongeren tot 27 jaar met een extra ondersteuningsbehoefte kunnen begeleiden en alle kinderen en jongeren een veilige omgeving kunnen bieden op school of op de kinderopvang. Met het beperken tot de activiteiten die volledig in overeenstemming met de wettelijke taken voor onderwijs, vervallen activiteiten als schoolmaatschappelijk werk plus, inclusief onderwijs en kinderopvang, peuterconsulenten, conciërges, inzet op weerbaarheid en schoolveiligheid etc. Opschalen kan zich richten op dat meer kinderen een passende plek en de juiste ondersteuning krijgen. Keuze 3: Stedelijke voorzieningenniveau afschalen of opschalen. Hieronder vallen activiteiten en subsidies die bijdragen aan het ontwikkelen van de juiste randvoorwaarden voor goed onderwijs in de stad. Voorbeelden hiervan zijn voorzieningen om leraren te werven en behouden voor het Haagse onderwijs, stedelijke aanmeldprocedures en begeleiding van scholieren bij de overstap van voortgezet- naar vervolgonderwijs.

Meer of minder intensivering met betrekking tot stedelijke voorzieningen heeft invloed op toegankelijkheid van het onderwijs en eerlijke toelatingsprocedures in de stad, op de aanwezigheid van voldoende en bekwame onderwijsprofessionals en op behoud en doorontwikkeling van een passend aanbod van vervolgonderwijs, inclusief stedelijke faciliteiten voor de ca 50.000 Haagse mbo, hbo en wo studenten.

Brede heroverweging

Financiële toelichting

De gemeente draagt er zorg voor dat er in een gemeente voldoende voorzieningen in aantal en spreiding zijn waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal, als bedoeld in artikel 160, eerste lid, deel kunnen nemen aan voorschoolse educatie die voldoet aan de bij of krachtens artikel 1.50b van de Wet kinderopvang vastgestelde bepalingen. De gemeente draagt zorg voor een aanbod van opleidingen educatie als bedoeld in artikel 7.3.1, eerste lid, onder b tot en met f, met voldoende aandacht voor alle doelgroepen. Keuze 1: Het afschalen van de Haagse ambities voor het Onderwijsaanbod levert circa € 5,3 mln. op. Voor het verhogen van de ambities is circa € 9 mln. nodig. Via het verhogen van de gemeentelijke bijdrage voor onderwijsbeleid, kunnen middelen die van het Rijk worden ontvangen voor dezelfde ambitie, maar andere doelgroep worden vrijgespeeld. Dat betekent dat een groter deel van het rijksgeld ook voor doelgroepen die niet precies binnen het geoormerkte doel passen worden bereikt, wat de kansen ongelijkheid en segregatie in Den Haag verminderd. Keuze 2: Het afschalen van de hoeveelheid zorg en ondersteuning in en om de school/ kinderopvang levert circa € 6,5 mln. op. Het opschalen vraagt circa € 10 mln. Sommige opdrachtverstrekkingen zijn sinds 1 januari 2024 verleend voor een looptijd van 8 jaar.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15808506/1