Document · PDF

RIS323005 Bijlage Brede heroverweging

Commissie Bestuur 6 november 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Programma 15: Financiën42.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

De apparaatslasten van de gemeenteraad zoals: fractieondersteuning, huisvestingslasten, lasten raads- en commissievergaderingen en diverse kleine overige uitgaven. Activiteit Apparaatskosten gemeenteraad is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 4,40 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 4,40

w.v. apparaat

€ 0,80

w.v. programma

€ 3,60

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: Het budget voor apparaatskosten gemeenteraad afschalen of opschalen.

Beleidsmatige toelichting

Dit betreft de apparaatslasten van de gemeenteraad zoals: fractieondersteuning, huisvestingslasten, lasten raads- en commissievergaderingen en overige uitgaven.

Financiële toelichting

Circa € 2,9 mln. van het beschikbare budget is bedoeld voor fractievergoeding. De gemeenteraad stelt zelf via de Verordening fractieondersteuning (RIS 314529) de hoogte hiervan vast.

Relevante documenten

‒

Brede heroverweging

Verordening fractieondersteuning (RIS 314529)

Bestuursondersteuning Gemeenteraad Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Alle kosten van de griffie (die de gemeenteraad ondersteunt), waaronder salariskosten, huisvestingskosten en overige activiteiten die de griffie verricht en organiseert voor de raad. Activiteit Bestuursondersteuning Gemeenteraad is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld in de gemeentewet aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 2,50 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 2,50

w.v. apparaat

€ 2,00

w.v. programma

€ 0,50

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: Het budget voor bestuursondersteuning gemeenteraad afschalen of opschalen.

Beleidsmatige toelichting

De griffie ondersteunt de gemeenteraad. De ambtenaren van de griffie zorgen ervoor dat de raad en de raadscommissies kunnen vergaderen. Ook vertelt de griffie aan de stad wat de raad doet. Het budget is bedoeld voor ondersteunende voorzieningen voor de gemeenteraad en de raadscommissies zoals fractieondersteuning en verslaglegging van gemeenteraadsvergaderingen. De functie van griffier en plaatsvervangend griffier zijn wettelijk voorgeschreven.

Financiële toelichting

De gemeenteraad kan alleen de omvang van het budget beïnvloeden.

Relevante documenten

‒

Voorstel van het presidium inzake Meerjarenbegroting Raadsorganisatie 2026-2029 (RIS 321578).

Ombudsman

Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

De gemeentelijke ombudsman en de jeugdombudsman behandelen klachten van inwoners, jongeren, ondernemers en instellingen en rapporteren hierover. De ombudsmannen zijn onafhankelijk. Ook is bij de ombudsman de gemeentelijke Anti-discriminatievoorziening ondergebracht. De middelen voor de anti-discriminatievoorziening zijn toegekend aan de ombudsman vanuit programma 14 en niet opgenomen in deze activiteit. Activiteit Ombudsman is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld in de gemeentewet aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 1,20 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,20

w.v. apparaat

€ 1,10

w.v. programma

€ 0,10

Keuze 1: Het budget voor de Ombudsman afschalen of opschalen. De ombudsman behandelt in een onafhankelijke positie klachten van Haagse inwoners, ondernemers en instellingen die vastlopen bij de gemeente. Met als doel de gemeente te laten leren van klachten ten behoeve van (verbetering van) de dienstverlening. Hiernaast worden ook werkzaamheden verricht voor de gemeente Leidschendam-Voorburg. De ombudsman voert ook de anti-discriminatievoorziening ADV) uit. De lasten van de ADV komen ten laste van programma 14 van de begroting. Het is niet wettelijk verplicht om als gemeente een eigen ombudsman te hebben. Echter, wanneer voor een Ombudsman wordt gekozen dan geldt hiervoor een benoemingstermijn van zes jaar. In juni 2024 is de huidige ombudsman van Den Haag voor 6 jaar benoemd. Daarnaast is de jeugdombudsman op 1 mei 2025 benoemd voor een termijn van zes jaar.

Financiële toelichting

De gemeenteraad kan alleen de omvang van het budget beïnvloeden.

Relevante documenten

‒ ‒

Jaarverslag Ombudsman 2024 (RIS 321915) Voorstel van het presidium inzake Meerjarenbegroting Raadsorganisatie 20262029 (RIS 321578)

Brede heroverweging

Rekenkamer Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

De rekenkamer doet onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het beleid dat het gemeentebestuur voert. Naast de onderzoeken worden doorwerkingsonderzoeken uitgevoerd naar de opvolging van raadsbesluiten over eerdere rekenkamerrapporten. Activiteit Rekenkamer is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld in de gemeentewet aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 1,20 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,20

w.v. apparaat

€ 1,10

w.v. programma

€ 0,10

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: Het budget voor de Rekenkamer afschalen of opschalen.

Beleidsmatige toelichting

Volgens de gemeentewet bestaat de Rekenkamer tenminste uit een voorzitter en een secretaris.

Financiële toelichting

De gemeenteraad kan alleen de omvang van het budget beïnvloeden.

Relevante documenten

‒ ‒ ‒

Jaarplan Rekenkamer 2025 (RIS 321287) Jaarverslag 2024 (RIS 321789) Voorstel van het presidium inzake Meerjarenbegroting Raadsorganisatie 20262029 (RIS 321578)

Gemeentelijke accountantsorganisatie Den Haag Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Keuzemogelijkheden

De Gemeentelijke Accountantsorganisatie (GAD) voert wettelijke en niet wettelijke controles uit en geeft diverse controleverklaringen af. De GAD deelt haar kennis met de gemeente en gelieerde organisaties en ondersteunt de gemeenteraad en het college bij hun taken gericht op de (financiële) controle. Activiteit Gemeentelijke accountantsorganisatie Den Haag is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld in de gemeentewet aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 5,40 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 5,40

w.v. apparaat

€ 4,50

w.v. programma

€ 0,90

Keuze 1: Het budget voor de Gemeentelijke accountantsorganisatie afschalen of opschalen. Keuze 2: De dienstverlening inbesteden en of uitbesteden. De gemeentelijke accountant wordt aangesteld voor een periode van 7 jaar. Dit is geënt op de gemeentewet artikel 2.13. De laatste termijn van de huidige accountant is ingegaan op 1 mei 2022.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: De gemeenteraad kan het budget voor de GAD bijstellen, maar geen keuzes maken over de manier waarop het budget wordt besteed. Keuze 2: Dienstverlening inbesteden en of uitbesteden. De GAD voert verschillende type dienstverlening uit waaronder wettelijke en niet wettelijke controles. Keuze 1: De gemeenteraad kan alleen de omvang van het budget beïnvloeden.

Financiële toelichting

Keuze 2: Een nadere analyse over het in- of uitbesteden van dienstverlening is nodig om de financiële duiding te kunnen geven. De GAD heeft meerjarige contracten gesloten met o.a. GGD en MRDH. Het tussentijds aanpassen of beëindigen van contracten kan financiële gevolgen hebben die per situatie kunnen verschillen.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒

Jaarplan GAD 2024 (RIS 317792) Voorstel van het presidium inzake Meerjarenbegroting Raadsorganisatie 20262029 (RIS 321578)

Programma 2 - College en bestuur Op programma 2 staan de uitgaven aan het dagelijks bestuur van de gemeente Den Haag.

Inhoud van het programma Het programma College en bestuur bestaat uit drie onderdelen: 1

College van B&W

Het college, als dagelijks bestuur, voert de door de raad gestelde kaders uit alsmede ook de speerpunten zoals benoemd in het coalitieakkoord. 2

De lidmaatschappen van collectieve bestuurlijke samenwerkingsorganen;

De gemeente Den Haag is lid van een aantal collectieve bestuurlijke samenwerkingsorganen. De inhoudelijke ondersteuning en deelname aan deze samenwerkingsverbanden ligt veelal bij de inhoudelijke beleidsprogramma’s. 3

Verkiezingen

Brede heroverweging

Budgettaire opbouw van het programma De totale lasten van programma 2 bedragen €15,85 mln. Daarvan is het grootste deel beschikbaar voor verkiezingen (€6,61 mln.). Voor bestuurlijke samenwerking en het college is respectievelijk €5,09 mln. en €4,19 mln. beschikbaar.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma College en bestuur is circa € 7,1 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Het gaat om de lasten van het college, en een deel van de lasten voor verkiezingen en bestuurlijke samenwerking. Er gelden echter wettelijke taken en deels ook specifiek voorgeschreven taken. Dat betekent dat niet met activiteiten gestopt kan worden en bij het maken van keuzes rekening gehouden moet worden met de wettelijke kaders.

Belangrijkste keuzemogelijkheden De belangrijkste keuzes (opwaarts en neerwaarts) die gemaakt kunnen worden binnen dit programma betreft de omvang van het college van B&W, de mate waarin wordt bijgedragen aan de MRDH op het gebied van het economisch vestigingsklimaat en de dienstverlening en toegankelijkheid van verkiezingen.

Totaaloverzicht programma 2 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 2 College en bestuur weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

In dit onderzoek is de beïnvloedbaarheid van begrotingsactiviteiten geanalyseerd vanuit de wettelijke grondslag van de begrotingsactiviteit. Beïnvloedbaar betekent in dit onderzoek dat afhankelijk van de wettelijke taak, door de raad keuzes gemaakt kunnen worden over de inzet van begrote budgetten voor de uitvoering van een begrotingsactiviteit. Hoe specifieker de uitvoering van de wettelijke taak is voorgeschreven, hoe minder keuzeruimte er resteert over de manier waarop de taak moet worden uitgevoerd.

Tabel 1. Activiteitentabel Activiteit specifiek voorgeschreven

Activiteiten/ deelactiviteiten

Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag (ja/ nee)*

College van BenW

Bestuurlijke samenwerking

Verkiezingen

(ja//nee)**

* De wettelijke grondslag geeft aan of de activiteit wettelijk is voorgeschreven en geeft aan 'wat' de gemeente moet doen. ** De mate waarin de activiteit specifiek is voorgeschreven bepaalt de mate van beïnvloedbaarheid van de gemeente ‘hoe’ een activiteit uitgevoerd moet worden.

In tabel 2 is het lastenbudget van programma 2 College en bestuur. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot, uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Brede heroverweging

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget

€14,90

€ 16,00

€ 15,85

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 7,10

w.v. apparaat

€ 0,40

w.v. programma

€ 6,70

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten

Totaalbudget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 15,85

€ 7,10

College van BenW

€ 4,19

€ 4,10

Bestuurlijke samenwerking

€ 5,06

€ 1,70

Verkiezingen

€ 6,61

€ 1,30

(bedragen x € mln.)

Activiteiten en keuzemogelijkheden Alle beïnvloedbare activiteiten zijn hieronder op dezelfde wijze en met hetzelfde format toegelicht. Per activiteit is als eerst een omschrijving van de activiteit gegeven en is de beïnvloedbaarheid van de activiteit toegelicht. Vervolgens is het beïnvloedbaar budget gepresenteerd met daarbij de keuzemogelijkheden. Vervolgens zijn de keuzemogelijkheden voorzien van een beleidsmatige en financiële toelichting. Tot slot zijn relevante achtergronddocumenten opgenomen. College van B&W Activiteitomschrijving

Het college, als dagelijks bestuur, voert de door de raad gestelde kaders uit alsmede ook de speerpunten zoals benoemd in het coalitieakkoord.

Beinvloedbaarheid

Activiteit College van B&W is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 4,10 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 4,10

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: Het aantal wethouders afschalen of opschalen. Het gaat hier om het wettelijk voorgeschreven aantal wethouders met bijbehorende wettelijk vastgestelde bezoldiging per wethouder, inclusief wachtgeld.

Beleidsmatige toelichting

Het minimumaantal wethouders is wettelijk vastgesteld op twee. Het maximumaantal wethouders is wettelijk gemaximeerd op 20% van het aantal raadsleden (Gemeentewet, art.36). Voor gemeente Den Haag gaat het dan om een aantal van negen wethouders.

Financiële toelichting

Keuze 1: De personele lasten voor één wethouder bedragen afgerond € 0,25 mln. op jaarbasis inclusief pensioenlasten (hierbij wordt geen rekening gehouden met wachtgelden). Het verhogen of verlagen van het aantal wethouders heeft ook effect op de benodigde stafondersteuning. Deze activiteit (Bestuursadvisering en Ondersteuning) staat in programma 16.

Relevante documenten

‒

Gemeentewet, art.36

Brede heroverweging

Bestuurlijke samenwerking Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Activiteit Bestuurlijke samenwerking is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 1,70 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,70

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: de bijdrageregeling Economisch Vestigingsklimaat MRDH afschalen of opschalen. Het gaat hier om de gemiddelde bijdrage per inwoner aan de MRDH-regio.

Beleidsmatige toelichting

De gemeente is lid van een aantal collectieve bestuurlijke samenwerkingsorganen. Het lidmaatschap met bijbehorende contributies van een aantal bestuurlijke samenwerkingsorganen is verplicht (o.a. VNG-contributie, de bijdrage aan het lidmaatschap van de project- en netwerkorganisatie A&O fonds gemeenten). De contributiebijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) is beïnvloedbaar. Alle deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag betalen een bijdrage in het kader van het versterken van het economisch vestigingsklimaat. De inhoudelijke ondersteuning en deelname aan deze samenwerkingsverbanden ligt veelal bij de inhoudelijke beleidsprogramma’s.

Financiële toelichting

Relevante documenten

De zorg voor het uitoefenen van de algemene lidmaatschappen (incl. de contributie) van organisaties waar de gemeente aan verbonden is. Hieronder vallen de bijdragen aan de samenwerkingsverbanden Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG).

Brede heroverweging

De bijdrage aan de MRDH is circa € 1,7 miljoen. Dit is circa € 3,07 per inwoner. De inwonerbijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van kaderstelling vanuit de gemeenten. Per 2026 wordt de bijdrage aan de MRDH van €3,07 naar €3,- per inwoner. In totaal wordt er gerekend met 565.000 inwoners. De middelen zijn op termijn beschikbaar te maken, onder voorwaarde dat de begroting met de bijdrageregeling door het Algemeen Bestuur MRDH wordt vastgesteld. Indien gemeente Den Haag de bijdrage zou willen afschalen of opschalen, dient er draagvlak bij andere gemeenten te zijn. ‒ ‒

Begroting MRDH 2025 Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat MRDH 2020

Verkiezingen Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

De gemeente organiseert alle reguliere verkiezingen (Gemeenteraad, Tweede Kamer, Europees parlement en Provinciale Staten en Waterschap) en niet reguliere verkiezingen zoals referenda. In aanloop naar verkiezingen worden daarnaast opkomst bevorderende maatregelen uitgevoerd. Activiteit Verkiezingen is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er in de Kieswet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 1,30 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,30

w.v. apparaat

€ 0,40

w.v. programma

€ 0,90

Keuze 1: De dichtheidsnorm van stemlocaties afschalen of opschalen. Het gaat hier om de gemeentelijke norm t.a.v. de gemiddelde afstand tussen een huis en stemlocaties. Keuzemogelijkheden

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Opkomst bevorderende maatregelen afschalen of opschalen. Het gaat hier om het aantal acties die de gemeente organiseert met bijbehorende publiciteit en zichtbaarheid voor verkiezingen. Keuze 1: dichtheidsnorm van stemlocaties: Vanwege wettelijke kaders in de Kieswet dienen één of meer stemlocaties te worden georganiseerd. Daarnaast moeten de stemmen volgens voorgeschreven protocollen worden geteld. De afgelopen verkiezingen zijn er 283 stemlocaties georganiseerd. De gemeente hanteert hierbij zelf de norm van 500 meter hemelsbreed tussen stembureau en huis. Keuze 2: Opkomst bevorderende maatregelen: Het staat de gemeente vrij om opkomst bevorderende maatregelen te organiseren.

Financiële toelichting

Relevante documenten

Keuze 1: De gemiddelde kosten voor het organiseren en bemensen van een stemlocatie zijn € 4200. Circa de helft hiervan is bedoeld voor stembureauleden inclusief vrijwilligersvergoeding. Wanneer het aantal stemlocaties wordt gehalveerd levert een kostenbesparing op van circa 30% van het beïnvloedbare budget, te weten circa € 0,4 mln. Keuze 2: De gemiddelde kosten voor opkomst bevorderende maatregelen (campagnes, communicatie-uitingen) zijn €220.000. Wijzingen in de organisatie en bezetting van stembureaus kunnen tot 26 weken voor de verkiezingsdag worden doorgevoerd. ‒ ‒

Terugblik Europese Parlementsverkiezingen (RIS 319441). Beantwoording raadsvragen over toegankelijke stembureaus (RIS 317218 en RIS 316702)

Brede heroverweging

Programma 3 Duurzaamheid, milieu en energietransitie Op dit programma staan de uitgaven aan duurzaamheid, milieubeleid, luchtkwaliteit en de energietransitie. Doel van het beleid op dit programma is het realiseren van een schone en gezonde leefomgeving, waarbij het meer specifiek gaat om luchtkwaliteit, geluid en bodemkwaliteit.

Huidig beleid Om het doel van een gezonde en schone leefomgeving te bereiken wordt vanuit dit programma ingezet op de verbetering van de luchtkwaliteit, door de lokale uitstoot te beperken. Daarvoor is bijvoorbeeld een zero emissiezone ingesteld en een Schone Lucht akkoord gesloten. Ook de hoeveelheid stikstof is bij dit beleid een aandachtspunt. Daarnaast is beleid erop gericht om verduurzaming en de energietransitie te bevorderen, door middel van isolatieprogramma’s in de stad, maar ook in samenwerking met partners in te zetten op nieuwe energiebronnen (zon, wind en geothermie). Netcongestie is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Tot slot wordt de uitvoering van het milieubeleid en de handhaving daarop vanuit dit programma bekostigd. Gelet op de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot stikstof en de energietransitie ligt het in de rede dat deze onderwerpen ook de komende jaren lokaal aandacht zullen vragen.

Brede heroverweging

Financiële opbouw van het programma Programma 3 bevat in totaal een budget van circa € 47 mln. in 2027. Dit budget is verdeeld over de activiteiten Duurzaamheid (€ 8.4 mln.), Energietransitie (€16,6 mln.), Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit, inclusief vergunningen en bodembescherming (€ 13, mln.) en tot slot Natuur- en milieueducatie (€ 4,2 mln.) en Laadinfra € 4,4 mln. Binnen dit programma vormen subsidies een belangrijk financieel instrument. Daarnaast is de gemeente ook zelf beheerder van locaties en wordt direct uitvoering gegeven aan beleid. Naast de structurele middelen binnen dit programma, zijn er voor de periode 2022-2026 € 15,5 mln. aan incidentele middelen binnen dit programma. Voor een deel zijn dit middelen die incidenteel zijn vrijgemaakt binnen de gemeentebegroting, voor een deel betreft het middelen van andere partijen, zoals rijksoverheid, Europa of marktpartijen. Die middelen zijn met name gekoppeld aan de activiteiten Duurzaamheid (€ 3,6 mln.), milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit (€ 0,3 mln.) en de energietransitie (€ 11,6 mln.). Omdat deze middelen niet structureel zijn, worden deze niet betrokken bij de analyse van de heroverweging.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma duurzaamheid, milieu en energietransitie is circa € 27 mln. Van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. Het gaat dan om de middelen voor duurzaamheid, energietransitie, milieubeleid en natuur- en milieueducatie. Binnen de activiteit energietransitie en milieubeleid moet wel rekening gehouden worden met wettelijke taken en/of verplichtingen. In dat geval zijn gerichte keuzes mogelijk, maar kan niet zonder meer met beleid gestopt worden. In tabel 1 is inzichtelijk gemaakt voor welke activiteiten een wettelijke grondslag geldt, en met welke activiteiten ook helemaal gestopt zou kunnen worden. Het deel binnen dit programma waar geen keuzes mogelijk zijn betreft de verstrekking van milieuvergunningen. Dat betreft een wettelijk en specifiek voorgeschreven taak voor gemeenten.

Belangrijkste keuzemogelijkheden Binnen dit programma vormen subsidies een belangrijk beleidsinstrument, waarmee stappen in het kader van duurzaamheid en milieu voor inwoners aantrekkelijk worden gemaakt. Via deze subsidies kunnen keuzes om hierop te intensiveren of extensiveren gemaakt worden, bijvoorbeeld door het subsidieplafond te wijzigen, de voorwaarden aan te passen of een eigen bijdrage te vragen. Daarnaast investeert de gemeente in de infrastructuur van laadpalen voor elektrische voertuigen. Ook daar zijn keuzes mogelijk, bijvoorbeeld in het aanbod en bereik van en vergoeding voor die infrastructuur. Tot slot organiseert de gemeente verschillende vormen van voorlichting op de thema’s van dit programma, via buurttuinen, stadsboerderijen en lesprogramma’s. Daarin kunnen keuzes gemaakt worden om het bereik en de omvang aan te passen. Alle genoemde keuzes hebben betrekking op de mate waarin de gemeente informeert, faciliteert en zelf beleid voert op het terrein van duurzaamheid en milieu. In het algemeen kan worden verwacht dat een beperking of uitbreiding van die inspanningen invloed heeft op het bereik en de aantrekkelijkheid van de met dit programma beoogde ontwikkelingen.

Totaaloverzicht programma 3 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 3 Duurzaamheid, milieu en energietransitie weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

Brede heroverweging

Tabel 1. Activiteitentabel Activiteiten / deelactiviteiten

Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag*

Activiteit specifiek voorgeschreven (ja/nee)**

Laadinfra

Nee

Natuur- en milieu-educatie

Nee

Duurzaamheid

Nee

Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit

Milieuvergunningen

Nee

Bodembescherming en -sanering

Energietransitie

Nee

Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit

* De wettelijke grondslag geeft aan of de activiteit wettelijk is voorgeschreven en geeft aan ‘wat’ de gemeente moet doen. ** De mate waarin de activiteit specifiek is voorgeschreven bepaalt de mate van beïnvloedbaarheid van de gemeente ‘hoe’ een activiteit uitgevoerd moet worden.

In tabel 2 is het lastenbudget van programma 3 Duurzaamheid, milieu en energietransitie weergegeven. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget

€ 63,08

€ 49,88

€ 47,06

€ 47,13

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 26,54

€ 27,24

w.v. apparaat

€ 15,30

w.v. programma

€ 11,70

€ 12,40

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten

Totaalbudget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 47,06

€ 27,24

Laadinfra

€ 4,37

Natuur- en milieu-educatie

€ 4,27

Duurzaamheid

€ 8,43

Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit

€ 13,39

€ 4,60

Energietransitie

€ 16,63

€ 5,90

(bedragen x € mln.)

Brede heroverweging

Het faciliteren van elektrisch rijden door het uitbreiden van de openbare laadinfrastructuur.

Beïnvloedbaarheid

Activiteit Laadinfra is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 4,37 mln.

Beïnvloedbaar budget

Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 4,37

w.v. apparaat

€ 0,60

w.v. programma

€ 3,77

Keuze 1: Het aantal laadpalen afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2 (baten): Het laadtarief verlagen of verhogen. Keuze 3: Regierol of eigenaar van de gemeente ten aanzien van laadinfra.

Beleidsmatige toelichting

Het gebruik van elektrische auto’s groeit. Nieuwe auto’s die vanaf 2030 op de markt komen, zijn 100% elektrisch. Milieuzones en zero emissiezones worden ingevoerd per 1 januari 2025 (Centrum) en 1 januari 2026 (kuststrook). Keuze 1: Het aantal laadpalen afschalen of opschalen. Het plaatsen van een laadpaal kost € 4.500. De jaarlijkse kosten voor het onderhouden van laadpalen verloopt via een concessieovereenkomst met derden. In totaal beschikt de gemeente over 3.000 laadpalen. Jaarlijks plaatst de gemeente circa 400 laadpalen. Nieuwe laadpalen kunnen per direct geplaatst worden. Wel moet rekening gehouden worden met de beschikbare capaciteit van aannemers en Stedin.

Financiële toelichting

Keuze 2 (baten): De opbrengst voor de gemeente per laadpaal is afhankelijk van het gebruik. De gemeente heeft 3.000 laadpalen, het maandelijks verbruik is 1.000 kWh per paal. De opbrengst over 2024 was € 2 miljoen. Wanneer het laadtarief met €0,01 cent wordt verlaagd of verhoogd kost of levert dit €300.000,- per jaar op. De gemeente ontvangt een concessievergoeding die is opgenomen in het laadtarief. Hiermee bekostigt de gemeente de aanleg van nieuwe laadpalen inclusief de personeelskosten. De concessie loopt tot maart 2028, daarna zijn tariefaanpassingen mogelijk. Keuze 3: Als het eigendom van de laadpalen bij derden wordt belegd dan verkoopt de gemeente de laadpalen en levert dat een eenmalige opbrengst op. Daarnaast vallen de onderhoud- en beheerkosten weg. Het is onzeker wat het areaal zou opleveren bij verkoop en of er interesse is vanuit de markt. Deze omzet zal wel jaarlijks groeien door de toename van het verbruik en een stijging van het aantal laadpalen. De laadpalen kunnen op basis van het huidige contract niet voor 2030 verkocht worden.

Relevante documenten

‒

Herijking openbare laadinfrastructuur voor personenauto’s (RIS 316608)

Brede heroverweging

Natuur- en milieueducatie

Activiteitomschrijving

Beïnvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Educatie over duurzaam omgaan met natuur en milieu, kennisdeling over- en zorg voor de eigen leefomgeving, leefstijl, gezondheid en voedsel. Het faciliteren van initiatieven op het gebied van natuur- en milieu, waaronder stadslandbouw en buurttuinen, het bieden van ontmoetingsplekken en activiteiten op het thema natuur en milieu, het organiseren van werkweken voor basisscholen bij School in Bos (het buitencentrum in Drenthe), het beheren en exploiteren van 10 stadsboerderijen, het organiseren van activiteiten en lessen op het gebied van natuur en milieu en het faciliteren van kleinschalig inzamelen van grondstoffen (WeCycle). Activiteit Natuur- en milieueducatie is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 4,27 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 4,27

w.v. apparaat

€ 2,27

w.v. programma

€ 2,00

Keuze 1: Tarief buurttuinen afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden lasten

Keuze 2: Het aantal buurttuinen en educatieve tuinen afschalen of opschalen. Keuze 3: Het aanbod aan lesmateriaal afschalen of opschalen. Keuze 4: Tarief School in Bos afschalen of opschalen. Keuze 1: Buurttuintjes worden voor 42 euro (2025, p/j) kortlopend (telkens 1 seizoen van mrt-nov) verhuurd aan bewoners. Het gaat om ca 750 tuintjes. In deze buurttuin kunnen bewoners zelf groenten, fruit en bloemen verbouwen. Keuze 2: Scholen en buitenschoolse opvanginstellingen hebben kosteloos toegang tot lesmaterialen die door de gemeente zijn ontwikkeld. Daarnaast is er de mogelijkheid om met de klassen deel te nemen aan activiteiten op een van de 25 gemeentelijke educatieve tuinen die verspreid liggen over de stad.

Beleidsmatige toelichting

Het verminderen of vermeerderen van buurttuinen betekent of minder schooltuinen (bij gebruik huidige grond) en dus minder kinderen lesgeven, of verandering van bestemming nieuwe locaties, dan wel acquireren nieuwe locaties. Keuze 3: De lesmaterialen en lessen die de gemeente aanbiedt zijn toegespitst op actuele maatschappelijke thema’s. Specifiek op het gebied van groen en biodiversiteit, water, klimaat en energie, afval en grondstoffen en voedsel (de doelgroep is 45.000 leerlingen). Keuze 4: Ongeveer 2800 leerlingen en leerkrachten van groep 7 en 8 bezoeken jaarlijks het buitencentrum School in Bos in Drenthe voor een natuurwerkweek. Keuze 1: Tarief buurttuin verlagen of verhogen (baten): 10 euro verhogen of verlagen kost of levert € 7.500 op. Tarieven kunnen per kalenderjaar aangepast worden.

Financiële toelichting

Keuze 2: Afstoten buurttuin leidt tot eenmalige opbrengst en derving huur. Het onderhoud aan de 25 educatieve tuinen kost circa € 1,16 mln. per jaar en wordt uitgevoerd door Den Haag Werkt. Het afstoten van educatieve tuin leidt tot eenmalige opbrengst en vermindering onderhoudslasten. Er zijn 25 locaties, de onderhoudskosten per locatie verschillen. Daarnaast kan het tarief voor educatieve tuinen worden verhoogd. Iedere € 10 extra of minder per tuin is € 7.500 meer of minder. Keuze 3: (Door)ontwikkelen lespakket kost ca € 25.000 per lespakket. Keuze 4: De Keuze School in Bos (baten): iedere € 10 extra of minder per deelnemer is € 28.000 meer of minder.

Brede heroverweging

Duurzaamheid Activiteitomschrijving

Beïnvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Het uitvoeren van diverse subsidieregelingen en maatregelen ten behoeve van het bestrijden van energiearmoede, verduurzaming, geluidsanering, circulaire economie en kilmaatadaptatie. Het verduurzamen van de eigen organisatie. De activiteit Duurzaamheid is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Het beïnvloedbaar budget is structureel circa € 8,43 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 8,43

w.v. Apparaat

€ 4,80

w.v. Programma

€ 3,63

Keuze 1: Subsidieregelingen duurzaamheid afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Communicatie/participatie rond de subsidieregelingen verduurzaming afschalen of opschalen. Keuze 3: De inzet op projecten rondom de verduurzaming afschalen of opschalen. Keuze 1 en 2: Het gaat om subsidieregelingen rondom duurzaamheid, zoals koken op inductie, verduurzamen woning, lagere rentes VVE voor verduurzaming (rentekorting), energiearmoede, Duurzaam Den Haag en steenbreek voor groene daken, geveltuinen en een regenton. Het betreffen subsidieregelingen die kunnen worden afgeschaald of opgeschaald. Daarnaast vindt er communicatie en participatie rond de subsidieregelingen verduurzaming plaats.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 3: De gemeente geeft uitvoering aan het actieprogramma opknappen en isoleren, ook wel de EFG-aanpak en stadsrenovatie (RIS 314778). Naast de Enecomiddelen die hiertoe worden ingezet, zijn er verschillende Rijksmiddelen voor deze opgave beschikbaar, namelijk vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), vanuit het Volkshuisvestingsfonds (VHF) en energiearmoede-middelen. Er is gemeentelijke capaciteit nodig om hier invulling aan te geven. Minder capaciteit leidt er mogelijk toe dat bestaande doelen niet of later gehaald kunnen worden en een mogelijke terugbetaling van rijksmiddelen als niet tijdig aan de voorwaarden kan worden voldaan. Met meer capaciteit is meer inzet op lobby en acquisitie en de uitvoering van projecten mogelijk. Keuze 1: Er is in 2025 € 825.000 beschikbaar voor subsidies en steenbreek. Keuze 2: Het beschikbare budget voor communicatie en participatie bedraagt € 350.000.

Financiële toelichting

Keuze 3: Het betreft de beleidscapaciteit (personele lasten) voor de activiteit duurzaamheid om beleid te kunnen maken en subsidieregelingen uit te kunnen voeren. Het afschalen of opschalen van deze activiteit vertaalt zich in fte’s de beleidsmatige activiteiten. Eén fte kost circa € 125.000. De programmamiddelen die nodig zijn voor de uitvoering van deze activiteit zijn niet in dit fiche zichtbaar en betreffen voornamelijk incidentele middelen uit o.a. Enecoreserves. De gemeente is voor enkele projecten (meerjarige) verplichtingen aangegaan. Deze verplichtingen kunnen op termijn worden aangepast. Het gaat om de volgende onderwerpen: Europa 100CNSC € 180.000, CO2-compensatie gemeentelijke organisatie € 276.000, Bouw/vastgoed (implementatie raamwerk circulair bouwen (HNN), circulaire bouwhub, citydeal en cirkelstad € 200.000, Circulaire economie € 900.000, Toekomst bestendig bouwen € 300.000. Het beschikbare budget voor de capaciteit die bijdraagt aan het ontwikkelen en het uitvoeren van beleid inclusief de projecten bedraagt circa € 4,8 mln. De uitvoeringskosten van projecten worden gedekt vanuit incidentele middelen.

Relevante documenten

‒

Haags Klimaatakkoord (RIS 318580)

Brede heroverweging

Milieubeleid en luchtkwaliteit Activiteitomschrijving

Beïnvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Het uitvoeren van maatregelen ten behoeve van het verbeteren van de lucht- en bodemkwaliteit, het verminderen van verkeersgeluid en stikstof, de gemeentelijke CO2 uitstoot verminderen en de energietransitie stimuleren en faciliteren. Activiteit Milieubeleid en luchtkwaliteit is beïnvloedbaar. Vanwege een wettelijke taak kan niet worden gestopt met deze activiteit. Daarnaast zijn er in de wet milieubeheer en de Omgevingswet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 4,60 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 3,90

€ 4,60

w.v. apparaatskosten

€ 2,10

w.v. programma

€ 1,80

€ 2,50

Keuze 1: Subsidies luchtkwaliteit en/of communicatie afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Het aantal controles bij bedrijven ten behoeve van de uitvoering van de wettelijke taken afschalen of opschalen. Keuze 3: Geluidsreducerende maatregelen afschalen of opschalen.

Beleidsmatige toelichting

Binnen deze activiteit kan onderscheid worden gemaakt tussen het budget voor de wettelijke en niet wettelijke taak (RIS 250630). Het budget voor de wettelijke taak is structureel € 7,5 mln. Het budget voor de niet wettelijke taak is structureel € 1,2 mln. De wettelijke taken richten zich op het reduceren van geluidshinder en het voldoen aan de richtlijn voor luchtkwaliteit (zie o.a. Wet milieubeheer en de Omgevingswet en bijbehorende AMvB’s (Bkl, Bal en Bbl) Home | Informatiepunt Leefomgeving). De gemeente is verplicht deze taak uit te voeren, maar heeft beleidsvrijheid bij de intensiteit waarop de taak wordt uitgevoerd. De wettelijke taken die door de ODH worden uitgevoerd zijn: het toetsen en verlenen van vergunningen, toezicht houden, handhaven en adviseren op alle milieutaken w.o. de RO. Vanuit de gemeente wordt de taak van bevoegd gezag op de MER en de wettelijke taak voor geluidsbelasting/ geluidskaarten uitgevoerd. Keuze 1: Subsidies luchtkwaliteit en de communicatie erover afschalen of opschalen. Dit betreffen subsidies voor sloopregelingen of het stimuleren van schoonvervoer. Keuze 2: Het aantal controles bij bedrijven ten behoeve van de uitvoering van de wettelijke taken afschalen of opschalen. Er is geen wettelijke verplichting ten aanzien van het aantal controles. Het is mogelijk om de controles af- of op te schalen.

Risicovolle bedrijven moeten vaker worden gecontroleerd dan minder risicovolle. Daarnaast kan een controle van een eenvoudig bedrijf relatief snel worden uitgevoerd dan een complex bedrijf. Keuze 3: Geluidsreducerende maatregelen vergroten/verkleinen. Keuze 1: Subsidies luchtkwaliteit en de communicatie erover afschalen of opschalen. Het totale beschikbare bedrag is € 0,4 mln. per jaar.

Financiële toelichting

Keuze 2: Voor het uitvoeren van de wettelijke taak is circa € 7,5 mln. beschikbaar. Ten behoeve van het niet wettelijke deel kan het aantal controles worden afgeschaald of opgeschaald. Het beschikbare budget hiervoor is € 1,2 mln. Keuze 3: Het beschikbare budget voor geluidsreductie bedraagt € 0,5 mln.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒

Deelnemersbijdrage 2025 voor de Omgevingsdienst Haaglanden (RIS 318829)

Energietransitie Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

De aanleg van warmtenetten, het stimuleren van het gebruik van warmtepompen en de aanpak netcongestie en de daarbij behorende mogelijkheden voor participatie. Activiteit Energietransitie is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er geen wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 5,90 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 5,90

w.v. apparaat

€ 5,50

w.v. programma

€ 0,40

Keuze 1: De inzet op het gebied van energietransitie afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 2: Participatie afschalen of opschalen. De ambities (o.a. warmtepompprogramma) zijn gespecificeerd in verschillende nota’s die hieronder zijn opgesomd. De warmtewet wordt in 2025 in het parlement behandeld. Als de wet wordt vastgesteld dan krijgt de gemeente een wettelijke taak die onder andere inhoudt dat de gemeente een warmtebedrijf moet organiseren.

Beleidsmatige toelichting

Keuze 1: De inzet op het gebied van energietransitie afschalen of opschalen. Het gaat hierbij onder andere om de inzet op het warmtepomp programma. Het gaat om het aanleggen van warmtenetten. Hierbij kent een Publiek Integraal Warmtebedrijf (PIW) een doorlooptijd van decennia. In navolging van de Wet collectieve warmte worden in 2025 via het “Besluit Gemeentelijke Instrumentarium Energietransitie” de (financiële) kaders vastgesteld voor wat als een betaalbare energievoorziening wordt aangemerkt. Dit besluit is bepalend voor de prijs van de duurzame warmtevoorziening evenals de concept Wet collectieve warmte (tarief en kavelstructuur). Met meer of minder capaciteit kunnen meer of minder projecten worden georganiseerd, waarbij ook middelen nodig zijn voor de uitvoering. Vanwege de beperkte capaciteit op de arbeidsmarkt is het opschalen beperkt mogelijk. Keuze 2: Participatie afschalen of opschalen. De mogelijkheden rondom afschalen zijn beperkt mogelijk aangezien in de participatieverordening in combinatie met de omgevingswet de verplichting staat om participatie te organiseren omdat per buurt een warmteplan moet worden opgesteld inclusief participatie traject. Keuze 1: Het betreft het afschalen of opschalen van capaciteit. Één beleidsmedewerker kost circa € 125.000. Voor het opschalen dient rekening te worden gehouden met extra investeringsmiddelen (o.a. Enecomiddelen).

Financiële toelichting

Keuze 2: Participatie is een afgeleide van de beleidsmatige keuzes die worden gemaakt. Een fte voor participatie kost circa € 125.000. Het beschikbare budget wordt bijna geheel ingezet voor de dekking van de benodigde capaciteit. De middelen voor de investeringen voor de energietransitie zijn geen onderdeel van dit budget. ‒ ‒

Relevante documenten

‒ ‒ ‒ ‒ ‒

Stedelijk Energieplan (RIS 305064) Transitievisie warmte (RIS 313867), de vervanger hiervan is het warmteprogramma (deadline eind 2026) Uitvoeringsplannen Energietransitie voor de wijken Mariahoeve, een deel van Zuidwest en Binckhorst (RIS 317438) Jaarlijks opknappen en isoleren van woningen (EFG-labelaanpak) (RIS 314778) Aanpak van netcongestie in delen van Den Haag (RIS 317411) Bronnenstrategie (RIS 318482) De Haagse Daken Aanpak (RIS 316092)

Brede heroverweging

Programma 4 Openbare orde en veiligheid Op dit programma staan de uitgaven die gemeente doet om de veiligheid in buurten en wijken in de stad te verbeteren en openbare ordeverstoringen te voorkomen. Daarbij horen de ook de brandweer en rampenbestrijding en de veiligheid op het strand bij.

Huidig beleid Het huidige beleid ten aanzien van openbare orde en veiligheid is er in het bijzonder op gericht om de onveiligheid in wijken door middel van een integrale aanpak te verminderen en ondermijnende criminaliteit, jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit aan te pakken. Belangrijke aandachtspunten daarbinnen zijn nieuwe ontwikkelingen als digitale criminaliteit, het plaatsen van explosieven. Daarnaast wordt capaciteit ingezet op verward en onbegrepen gedrag, sekswerk en radicalisering. De Haagse Pandbrigade maakt ook onderdeel uit van de bestrijding van onveiligheid. Een deel van de opgave wordt gerealiseerd met en via partners, zoals de brandweer, de Veiligheidsregio Haaglanden, de GHOR, politie en het OM.

Brede heroverweging

Financiële opbouw van het programma De totale budgettaire omvang van programma 4 Openbare orde en veiligheid is circa €91,1 mln. in 2027. De twee grootste activiteiten binnen dit budget zijn brandweer en rampenbestrijding (€60,5 mln.) en de bestrijding van onveiligheid (€28,9 mln.). De uitgaven aan de brandweer en rampenbestrijding betreft in zijn geheel de bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden. Daarnaast is er €1,7 mln. begroot voor strandveiligheid. Hiervan zijn er voor deze bestuursperiode incidentele middelen beschikbaar gesteld voor de bestrijding van onveiligheid en brandweer en rampenbestrijding. Het gaat om € 3,5 mln. Omdat deze middelen niet structureel zijn, worden deze niet betrokken bij de analyse van de heroverweging.

Beïnvloedbaar budget Binnen het programma Openbare orde en veiligheid is circa € 19,7 mln. van het beschikbare budget in 2027 beïnvloedbaar. De genoemde bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden is niet beïnvloedbaar. De gemeente is wettelijk verplicht deel te nemen aan de veiligheidsregio, de bijdrage daarvoor is afgeleid van het risicoprofiel dat de veiligheidsregio heeft opgesteld. Het resterende deel van het budget op dit programma is voor het grootste deel beïnvloedbaar. Uitzonderingen zijn taken binnen de activiteit bestrijding onveiligheid, die ofwel specifiek zijn voorgeschreven (Burgernet), ofwel omdat die bekostigd worden door middel van een specifieke uitkering. Tegenover een specifieke uitkering staat ook een specifieke taak. Binnen dit beïnvloedbare deel is ook sprake van wettelijke taken. Dat geldt voor de activiteit bestrijding onveiligheid. Binnen die activiteit kunnen gerichte keuzemogelijkheden worden gemaakt, maar er kan niet zonder meer met beleid gestopt worden. Alleen voor de activiteit strandveiligheid geldt dat er geen wettelijke grondslag is om deze activiteit uit te voeren, en dat de keuzemogelijkheden gemaakt kan worden om met deze activiteit te stoppen. In tabel 1 is dit inzichtelijk gemaakt.

Belangrijkste keuzemogelijkheden De beïnvloedbare ruimte binnen dit programma zit in de activiteiten bestrijding onveiligheid en strandveiligheid. Binnen beide activiteiten zijn de omvang van de inzet en de focus van de inzet de belangrijkste keuzemogelijkheden. Met name binnen de bestrijding van onveiligheid zijn daarin meerdere keuzemogelijkheden mogelijk. Voor de basis veiligheid is het grootste budget gereserveerd, daarnaast zijn enkele aandachtsgebieden met vergelijkbare budgetten opgenomen in de keuze mogelijkheden. Het gaat dan om ondermijning, overlast en criminaliteit en digitale criminaliteit. Daarbij kan in het algemeen worden verwacht dat de omvang van de inzet samenhangt met de mogelijkheden om resultaten te behalen.

Totaaloverzicht programma 4 In tabel 1 is de beïnvloedbaarheid per begrotingsactiviteit van programma 4 Openbare orde en veiligheid weergegeven. Per activiteit is aangegeven of deze beïnvloedbaar is (ja/nee), of er sprake is van een wettelijke taak voor de gemeente (ja/nee) en of de wettelijke taak specifiek is voorgeschreven (ja/nee). Wanneer de begrotingsactiviteit niet beïnvloedbaar is dan is de belangrijkste reden hiervoor toegelicht onder tabel 1.

In dit onderzoek is de beïnvloedbaarheid van begrotingsactiviteiten geanalyseerd vanuit de wettelijke grondslag van de begrotingsactiviteit. Beïnvloedbaar betekent in dit onderzoek dat afhankelijk van de wettelijke taak, door de raad Keuzemogelijkheden gemaakt kunnen worden over de inzet van begrote budgetten voor de uitvoering van een begrotingsactiviteit. Hoe specifieker de uitvoering van de wettelijke taak is voorgeschreven, hoe minder Keuzemogelijkhedenruimte er resteert over de manier waarop de taak moet worden uitgevoerd.

Brede heroverweging

Tabel 1. Activiteitentabel Activiteit specifiek voorgeschreven

Activiteiten / deelactiviteiten

Beïnvloedbaar (ja/nee)

Wettelijke grondslag*

Brandweer en rampenbestrijding

Nee

Bestrijding onveiligheid

Strandveiligheid

Nee

(ja/nee)**

Niet beïnvloedbare activiteiten Activiteit Brandweer en rampenbestrijding is niet beïnvloedbaar vanwege de specifiek voorgeschreven wettelijke taak in de Wet veiligheidsregio’s (art 8, 9 en 10) die de veiligheidsregio Haaglanden uitvoert. Het gaat om de onderwerpen brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het is wettelijk verplicht om de onderwerpen via de Veiligheidsregio uit te voeren. Via een wettelijk verplicht regionaal risicoprofiel is de inzet voor de regio bepaald (Wet Veiligheidsregio’s, art. 15 en 76a). Er worden geen extra taken afgenomen ten aanzien van brandweer en rampenbestrijding (RIS 319003). In tabel 2 is het lastenbudget van programma 4 Openbare orde en veiligheid weergegeven. Alleen de structureel beïnvloedbare budgetten vallen binnen de scope van dit rapport. Deze budgetten zijn hierna toegelicht aan de hand van de specifieke activiteiten die binnen het programma worden begroot, uitgewerkt. In tabel 3 is per activiteit het totaalbudget in 2027 gepresenteerd evenals het deel dat hiervan beïnvloedbaar is.

Tabel 2. Begrotingstabel Lastenbudget (bedragen x € mln.)

2025

2026

2027

2028

Totaal lastenbudget programma

€ 99,70

€ 95,53

€ 91,14

€ 90,46

Beïnvloedbaar deel van het budget

€ 19,70

w.v. apparaat

€ 10,10

w.v. programma

€ 9,60

Tabel 3. Beinvloedbare budgetten Activiteiten/ deelactiviteiten

Totaalbudget 2027

Beïnvloedbaar budget 2027

Totaal

€ 91,14

€ 19,70

Brandweer en rampenbestrijding

€ 60,51

€0

Bestrijding onveiligheid

€ 28,92

€ 18,00

Strandveiligheid

€ 1,70

(bedragen x € mln.)

Brede heroverweging

Bestrijding onveiligheid Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

De bestrijding van onveiligheid in samenwerking met de politie en andere partners door middel van inzet op het handhaven van de openbare orde, bestrijding van ondermijning en georganiseerde criminaliteit, persoonsgerichte aanpak en digitale veiligheid. Het gaat hierbij ook om integrale controles door de Haagse Pandbrigade in gebieden waar de veiligheid en leefbaarheid onder druk staan. Activiteit Bestrijding onveiligheid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 18,00 mln. Wettelijk is bepaald dat de burgemeester is belast met de handhaving op de openbare orde (Gemeentewet, art. 151a, 151b, 172 t/m 176a). Hiervoor heeft de burgemeester diverse wettelijke bevoegdheden in de Gemeentewet en in diverse bijzondere wetten, zoals de Wet Bibob, de Wet openbare manifestaties, Wet Tijdelijk huisverbod en de Opiumwet. Bij de uitvoering van die bevoegdheden, bedient hij zich van de onder zijn gezag staande politie. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€18,00

W.v. apparaat

€ 10,10

w.v. programma

€ 7,90

Keuze 1: Basisinzet openbare orde en veiligheid afschalen of opschalen. Keuze 2: Aanpak ondermijning/ georganiseerde criminaliteit afschalen of opschalen. Keuzemogelijkheden

Keuze 3: Persoonsgerichte aanpak van overlast en criminaliteit afschalen of opschalen. Keuze 4: Aanpak Digitale veiligheid, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit afschalen of opschalen. Keuze 5: Inzet Haagse Pandbrigade afschalen of opschalen. Het gaat hierbij om het verminderen of uitbreiden van de inzet van de Haagse Pandbrigade. De hoofdlijnen van het veiligheidsbeleid en de prioriteiten zijn vastgelegd in het ‘Integraal Veiligheidsbeleid 2023 – 2026’ (RIS 313807). De objectieve en subjectieve veiligheid wordt gemeten in de Veiligheidsmonitor. Keuze 1: Basisinzet openbare orde en veiligheid afschalen of opschalen. Onder deze keuze vallen alle inzet, activiteiten en bijdragen ter bevordering van openbare orde en veiligheid. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van veiligheidsregisseurs in de stadsdelen, de inzet van horecastewards en SUS-teams, gebiedsgerichte preventieactiviteiten (HIC), beleid en uitvoering m.b.t. horeca, sekswerk, coffeeshops, evenementen en demonstraties, maatschappelijk ongenoegen, huiselijk geweld, cameratoezicht en crisisbeheersing. Daarnaast worden bijdragen geleverd aan verschillende evenementen zoals jaarwisseling (incl. vuurwerkshow) en betaald voetval (incl. supporterscoördinator bij ADO).

Beleidsmatige toelichting

Keuze 2: Aanpak ondermijning/ georganiseerde criminaliteit afschalen of opschalen. De aanpak ondermijning en bestrijding van georganiseerde criminaliteit bestaat uit verschillende deelactiviteiten en -instrumenten die gezamenlijk de ondermijningsaanpak vormen. Op twee onderdelen kan de inzet worden opgeschaald of afgeschaald; de inzet van Bibob-toetsen en van het Haags Economisch Interventieteam (HEIT). De Bibob-toets wordt toegepast om de achtergrond van bedrijven en personen met wie de gemeente zakendoet te screenen, bijvoorbeeld tijdens de stratenaanpak. Het HEIT is een integrale samenwerking met de politie en andere partners, waarin wordt ingezet op voorkoming en opsporing van malafide bedrijvigheid en illegale prostitutie. De organisatie van het HEIT betreft geen wettelijke taak. Het toezicht op prostitutie en voorkoming van ondermijning is dat wel. Het HEIT werkt hierin samen met verschillende partners. De keuzen om het HEIT vaker of minder vaak te laten controleren is mede afhankelijk van de capaciteit bij deze samenwerkingspartners. Een intensivering kan worden ingezet ten behoeve van analyse naar specifieke problematiek en nieuwe thematiek. Keuze 3: Persoonsgerichte aanpak (PGA Lokaal) van overlast en criminaliteit afschalen of opschalen. Deze lokale aanpak is specifiek gericht op problematische jeugd en geradicaliseerden.

Jongeren worden in de aanpak opgenomen wanneer zij veelvuldig in beeld komen bij ernstige verstoringen van de openbare orde, crimineel gedrag vertonen en meervoudige problematiek hebben. Op casusniveau wordt samen met ketenpartners bekeken wat de jongere nodig heeft om de criminaliteit en overlast terug te dringen, en de jongere waar mogelijk perspectief te bieden. Veelal is de PGA een laatste redmiddel; zonder deze maatwerk aanpak is er geen verdere begeleiding voor de jongere.

Brede heroverweging

De hoogte van de middelen heeft effect op het aantal jongeren dat opgenomen kan worden in de aanpak. Aangezien PGA Lokaal een aanpak is waarin wordt samengewerkt met vele partners om de jongere te begeleiden, slaat het effect van minder casuïstiek niet in gelijke mate neer bij de gemeente. Wanneer wordt geïntensiveerd is het mogelijk om nieuwe doelgroepen waar nog geen passende oplossing voor is hulp te bieden. Dit geldt bijvoorbeeld voor de gewelddadige rivaliserende jeugdgroepen, waarvan de aanpak incidenteel gefinancierd wordt vanuit Rijksmiddelen en waarvan de bekostiging afloopt. Ook voor de groep criminele overlastgevende buitenslapers is op dit moment geen goede aanpak, waar de PGA een oplossing kan bieden. Beleidsmatige toelichting

Keuze 4: Aanpak Digitale veiligheid, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit afschalen of opschalen. Het gaat hier om diverse activiteiten rondom preventie en voorlichtingscampagnes gericht op het verbeteren van digitale veiligheid en weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. De inzet bestaat uit voorlichting aan senioren en jongeren over het veilig gebruik van internet en digitale middelen zoals bankapplicaties t.b.v. slachtofferpreventie. De inzet t.a.v. jongeren en ouders kan uitgebreid worden om naast slachtofferschap ook daderschap te voorkomen. Keuze 5: Inzet Haagse Pandbrigade afschalen of opschalen. Het gaat hierbij om het verminderen of uitbreiden van de inzet van de Haagse Pandbrigade waardoor minder of meer wijken en/of panden gecontroleerd kunnen worden op illegale en overbewoning, veiligheid, overlast, enz. Keuze 1: Basisinzet openbare orde en veiligheid afschalen of opschalen. Het structureel beïnvloedbare budget is circa €6,2 mln. en bestaat uit meerdere deelbudgetten voor uiteenlopende onderwerpen. Het merendeel van het beïnvloedbare budget is bedoeld voor capaciteit, voor zowel beleidsvorming als uitvoering. Keuze 2: Aanpak ondermijning/ georganiseerde criminaliteit afschalen of opschalen. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 3,7 mln.

Het merendeel van het beïnvloedbare budget is bedoeld voor capaciteit, voor zowel beleidsvorming als uitvoering.

Financiële toelichting

Keuze 3: Persoonsgerichte aanpak van overlast en criminaliteit afschalen of opschalen. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 3,5 mln. Het op- of afschalen van de inzet heeft effect op het aantal jongeren dat kan worden opgenomen in de aanpak. Keuze 4: Aanpak Digitale veiligheid, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit afschalen of opschalen. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 3,4 mln. Het op- of afschalen heeft effect op het aantal activiteiten dat georganiseerd kan worden. Opschalen biedt de mogelijkheid om nieuwe activiteiten te organiseren specifiek gericht op jongeren en ouders om slachtoffer- en daderschap te voorkomen. Keuze 5: Inzet Haagse Pandbrigade afschalen of opschalen. Het structureel beïnvloedbare budget is circa € 1,2 mln. en betreft vooral capaciteit. Een handhaver kost circa € 0,1 mln. op jaarbasis.

Relevante documenten

Brede heroverweging

‒ ‒ ‒ ‒ ‒

Integraal Veiligheidsbeleid 2023 – 2026 (RIS 313807), Gemeentewet, art.151a, 151b, 172 t/m 176a Wet Bibob, art. 3 Regeling Bibob Den Haag 2024 (RIS 321822). Haagse aanpak Ondermijning (RIS 321390).

Strandveiligheid Activiteitomschrijving

Beinvloedbaarheid

Beïnvloedbaar budget

Het zorgdragen voor de strand- en zwemveiligheid aan de Haagse kust. Namens de gemeente voert de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) het strandveiligheidsbeleid uit. Activiteit Strandveiligheid is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente. Wel heeft de gemeente een algemene zorgplicht die is vastgelegd in Omgevingswet, art 1.7 en 1.8. Het beïnvloedbaar budget is structureel € 1,70 mln. Beïnvloedbaar budget € x mln.

2025

2026

2027

2028

Structureel beïnvloedbaar budget

€ 1,70

w.v. apparaat

w.v. programma

€ 1,70

Keuzemogelijkheden

Keuze 1: De inzet op strandveiligheid via de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) afschalen of opschalen.

Beleidsmatige toelichting

Om de strand- en zwemveiligheid te borgen worden diensten afgenomen bij de Veiligheidsregio Haaglanden. Dit betreft een ‘lokale taak’, die extra wordt afgenomen boven op de reguliere regionale taken die de VRH uitvoert en die worden bekostigd uit de inwonersbijdrage. Gemeenten kunnen zelf de keuze maken hoe en wie uitvoering geeft aan het strandveiligheidsbeleid. Dit betreft geen wettelijke taak, al geeft iedere kustgemeente hier invulling aan. De inzet is niet gelijk verdeeld over de maanden noch over de weken van het strandseizoen. Het weer en de drukte bepalen de opschaling van de inzet. Bij grote drukte en goed strandweer wordt de inzet opgeschaald.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15808506/1