RIS322668 Notulen van de raad van 12 juni 2025

Die moet toch gewoon uitgevoerd worden? Zullen we niet eerst eens even gaan kijken wat dat voor effect heeft? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Nee. De straten in dit gebied worden, dat blijkt ook uit het voorstel, ingericht als 30 km/uurstraten. Dat staat al in het voorstel. Het enige is dat, omdat het gesprek met de nood- en hulpdiensten nog loopt, begonnen is maar nog niet geëindigd, er nog geen definitief besluit is genomen over welk regime hier geldt. Ik weet dat de heer Meinesz en ik hartgrondig van mening verschillen over of 30 km/uur of 50 km/uur in deze stad gewenst is. Wij zijn van mening dat 30 km/uur straten veiliger en, om bij de woorden van mevrouw Peeck te blijven, ook leefbaarder maken. Het zorgt ook voor een aangenamer klimaat om bijvoorbeeld winkels te bezoeken. Daarom zijn wij hartgrondig voor 30 km/uur. Uw motie mag nog steeds uitgevoerd worden, maar die gaat uit van een regime van 50 km/uur. Deze motie gaat trouwens ook niet uit van de hele Paul Krugerlaan, want die viel niet onder de scope van het project, maar alleen voor het deel dat onder de scope van dit project viel.

47

Peter Mekers (D66). De straten worden al ingericht. Moeten we dan inderdaad wachten op het advies van de hulpdiensten? Dat doen we natuurlijk altijd wel netjes, maar daar wordt de inrichting van de straat niet anders om. En de nood- en hulpdiensten hebben al ontheffing om harder te mogen rijden als dat nodig is. Wat zou het dus voor verschil kunnen uitmaken, denkt meneer De Vuyst? Maarten De Vuyst (GroenLinks). De nood- en hulpdiensten mogen, uit mijn hoofd, 40 km/uur harder dan het geldende regime. Op een kruispunt mogen ze 40 km/uur, want daar is het regime nul, op een 30 km/uurweg mogen ze 70 en op een 50 km/uurweg mogen ze 90. Dus dat maakt wel degelijk uit. Ik weet dat er ook een puzzel gelegd moet worden aan de kant van de nood- en hulpdiensten om hun aanrijtijden te kunnen halen. Ik snap dat dat gesprek nog moet plaatsvinden. Nogmaals, ik wil de onderhandelingsinzet van het college versterken met de steun van de raad. Ik hoop op de steun van de raad daarvoor. Maar dat zal wel inderdaad een gesprek moeten blijven. De nood- en hulpdiensten hebben een eigenstandige functie uit te voeren, natuurlijk. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Mekers, mevrouw Klokkenburg, mevrouw Holman en de heer Smit, wordt de volgende motie (J.1 GL) ingediend:

Motie J.1 GL 30 km/h is hard genoeg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2025 ter bespreking van ‘Voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6A (Transvaal)’ (RIS321716): Constaterende, dat: • er in het voorontwerp van de Paul Krugerlaan vooralsnog geen keuze is gemaakt wat betreft de rijsnelheid en dit in de volgende fase moet plaatsvinden; • straten met ov-, nood- en hulpdiensten routes vragen om maatwerk, waarbij gekeken wordt naar maatregelen op netwerkniveau. Overwegende, dat: ▪ ondanks de nadrukkelijke wens van het college om naar 30km/u te gaan, deze keuze in dit VO nog niet is gemaakt; ▪ het voorontwerp uit gaat van een 30km/u-profiel op de Paul Krugerlaan tussen Reitzstraat en Delftselaan en dat dit probleemloos inpasbaar is; ▪ een van de doelstellingen van het project is dat de inpassing van de halteperrons verkeersveilig is voor alle verkeersdeelnemers en het kruispunt Steijnlaan/Paul Krugerlaan/Paul Krugerplein door veel inwoners als verkeersonveilig wordt ervaren. De raad spreekt uit, dat: • 30 km/h hard genoeg is op de straten betrokken bij dit project, te weten de Paul Krugerlaan tussen de Reitzstraat en de Delftselaan, en de Steijnlaan. Roept het college op: ▪ om in de gesprekken met HTM en de nood- en hulpdiensten deze overtuiging van de raad over te brengen. En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD heeft in de afgelopen tijd op meerdere momenten met bewoners en ondernemers over het voorliggend ontwerp gesproken. Daar hoorden we veel positieve berichten, maar ook zorgen over verwijdering van de parkeerplekken. Van het college begrijpen we dat compensatie daarvoor voorzien is op het terrein van Karwei, wat positief is, alleen is dit terrein nu in gebruik. De wethouder gaf aan te 'verwachten' dat het terrein leeg is als met de 48

werkzaamheden wordt begonnen. Maar dit is voor de Haagse VVD echt te weinig garantie voor ondernemers en bewoners uit Transvaal dat ze kunnen blijven parkeren. Daarnaast moedigen we graag het college aan om te blijven zoeken naar permanente vervanging van de parkeerplekken. Daarom dienen we een motie in, medeondertekend door de heer Mahmood van DENK en de heer Partiman van het CDA: verzoekt het college geen van de 49 parkeerplaatsen op te heffen voordat de vervangende parkeerplaatsen op het terrein van Karwei beschikbaar voor bewoners en ondernemers van Transvaal zijn en de komende tijd te onderzoeken op welke bestaande locatie de parkeerplekken wel permanent gecompenseerd kunnen worden. Peter Mekers (D66). Dit klinkt als een heel sympathieke motie, maar volgens mij was het best een aardige toezegging van de wethouder dat die plekken er op tijd zijn. Maar als we dit doortrekken naar de toekomst, er komen nog meer projecten aan, kan dit dan volgens de redenatie van de VVD ervoor zorgen dat wij die nieuwe tram niet kunnen laten rijden omdat er nog ergens een of twee parkeerplekken te weinig gecompenseerd zijn? Dus dat mensen in een rolstoel of met een rollator nog niet met de tram mee kunnen, omdat u wacht op één of twee plekken die nog ergens geregeld moeten worden? Caroline Peeck (VVD). Nee, natuurlijk niet.

Het gaat er natuurlijk om dat er wordt gedaan wat is afgesproken en dat het college erg zijn best doet dat in ieder geval zo'n terrein, zoals is afgesproken, beschikbaar is ter compensatie van de parkeerplekken. De voorzitter. Door mevrouw Peeck wordt de volgende motie (J.2 VVD) ingediend:

Motie J.2 VVD Geen parkeerplek weg zonder zekerheid voor compensatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6A (Transvaal), RIS321716. Constaterende dat: • in het Voorontwerp INTHR lijn 6A (Transvaal) 49 parkeerplaatsen zullen verdwijnen; • de parkeerdruk in Transvaal hoog is. Overwegende dat: • het college aangeeft dat ter compensatie tijdelijk 80 parkeerplaatsen op het terrein van Karwei gerealiseerd zullen worden; • Warmtelinq op dit moment van dit terrein gebruikmaakt en naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 het terrein vrij zal maken. Van mening dat: • er geen zekerheid is dat de planning van Warmtelinq wordt gehaald en dat het terrein van Karwei daadwerkelijk in Q1 2026 beschikbaar zal zijn voor bewoners en ondernemers van Transvaal als compensatie voor de te heffen parkeerplaatsen; • er voor bewoners en ondernemers van Transvaal permanente vervanging van de op te heffen parkeerplaatsen gezocht moet worden. Verzoekt het college: • geen van de 49 parkeerplaatsen op te heffen voordat de vervangende parkeerplaatsen op het terrein van Karwei beschikbaar voor bewoners en ondernemers van Transvaal zijn; • de komende tijd te onderzoeken op welke bestaande locatie de parkeerplekken wel permanent gecompenseerd kunnen worden.

En gaat over tot de orde van de dag.

49

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag maakt zich zorgen over de herinrichting van de Paul Krugerlaan. Niet omdat we tegen vernieuwing zijn, maar omdat de belangen van ondernemers en bewoners wederom onvoldoende worden meegewogen. Het verdwijnen van tientallen parkeerplaatsen dreigt de economische vitaliteit van de straat ernstig te schaden. De tijdelijke oplossingen, braakliggend terrein bij Karwei en een Q-Parkgarage die alleen buiten markturen open is, zijn ontoereikend. Structurele, permanente vervangende parkeercapaciteit is een harde randvoorwaarde. Geen halve garantie, maar volledige compensatie: zonder dat mag er wat ons betreft geen schop de grond in gaan voor tramlijn 6B. Daarom dien ik de motie in met het dictum: verzoekt het college vóór uitvoering van de herinrichting zorg te dragen voor structurele, permanente vervangende parkeercapaciteit die gelijkwaardig is aan het aantal op te heffen parkeerplaatsen en de raad hierover tijdig en concreet te informeren, met inzicht in locatie, beschikbaarheid en toegankelijkheid van de vervangende parkeerplekken. Deze is mede ingediend door mijn collega Bingöl. Peter Mekers (D66). Ik heb eigenlijk dezelfde vraag als net aan mevrouw Peeck. Stel dat het inderdaad op een of twee plekken hangt in de toekomst bij dit soort projecten.

Gaat u dan echt mensen zo'n toegankelijke lage tram ontzeggen omdat we een of twee parkeerplekken tekortkomen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Nee. We zouden zeggen: laat die plekken dan daar gewoon liggen waar ze nu liggen. Peter Mekers (D66). Een apart antwoord, want die nieuwe trams zijn breder. Die kunnen hier niet rijden, tenzij we de straat herinrichten. Hoe ziet de heer Meinesz dat dan voor zich? Want dan kunnen de nieuwe trams hier niet rijden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij zien vaak dat de boel nu heringericht wordt en dat degene die dat doet, waarschijnlijk geen lego heeft gehad vroeger. Want wij zien altijd zat mogelijkheden om overal parkeerplekken te plaatsen. Er zijn partijen die dat niet zien. Wij zitten er iets anders in. De voorzitter. Meneer Mekers, voor de derde maal. Peter Mekers (D66). Dank voor dat antwoord. Ik ga toch uit van de kennis en kunde van de ambtenaren en de experts die dit doen, ook om meer ruimte voor fietsen te creëren om te zorgen dat die niet in de tramrails terechtkomen. Wat moet er dan opgeofferd worden voor die extra parkeerplaatsen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij gaan ervan uit dat die plaatsen gewoon gecompenseerd kunnen worden. Dan moeten ze maar beter hun best doen om die plekken te vinden. En als u geen fietsers in de tramrails wil hebben, zou ik zeggen: haal lijn 12 eruit. Adeel Mahmood (DENK).

Ik hoor Hart voor Den Haag zeggen dat de belangen van bewoners en ondernemers niet zijn meegenomen. Volgens mij heeft het college dat wel gedaan door juist op die Karweilocatie een parkeerplaats te realiseren, voor tien jaar. Ik heb daar ondernemers en bewoners over gesproken. Die zijn superblij dat het gebeurt. Wij als raad en volgende raden kunnen na een paar jaar alsnog besluiten om ze permanent te laten bestaan. Maar de komende paar jaar hoeven we ons in ieder geval geen zorgen te maken. Hoe kijkt Hart voor Den Haag daarnaar? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U zegt dat. Wij hebben liever zekerheid voor de ondernemers. Wat gebeurt er over tien jaar? Ik heb de plannen gezien, met de netwerkstrategie. Dat ziet er niet rooskleurig uit voor de automobilist. Ik kan me dus zomaar voorstellen dat ze dan gaan verdwijnen. Gelukkig zijn er volgend jaar verkiezingen, natuurlijk. Het zal dus waarschijnlijk iets anders lopen.

50

Adeel Mahmood (DENK). Ik kan me voorstellen, als die plekken er voor twee of drie jaar zouden zijn, dat je nu al duidelijkheid wil. Dan zou ik uw lijn kunnen volgen. Maar het wordt nu gegarandeerd voor tien jaar. Dus na de volgende verkiezingen, in 2026, als partijen aan tafel zitten, en in 2030 nog een keer, kunnen zij besluiten om ze permanent te laten bestaan, als daar behoefte aan is. Dus die mogelijkheid is er. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De mogelijkheid is er ook om ze permanent te maken. Ik heb ze liever permanent. Ik denk u toch ook? En ik denk die ondernemers ook. Of ik moet het verkeerd hebben. De voorzitter. Meneer Mahmood, voor de derde maal. Adeel Mahmood (DENK). Wat ik nu meekrijg, is dat ze in ieder geval blij zijn dat er nu voor de komende jaren een oplossing is, dat de belangen van bewoners en ondernemers zijn meegenomen en dat het college op de Karweilocatie 80 parkeerplaatsen gaat realiseren. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ja, en de wethouder gaat zelfs nog kijken naar een fietsenstalling, omdat ik dat aangegeven heb. Dat is heel fijn; er moet iemand wat voor de fietsen regelen hier. Maar het is beter als die plekken gewoon voor altijd blijven bestaan voor die ondernemers. De voorzitter. Gaat u verder. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Daarnaast vraag ik met een tweede motie om een onderzoek naar uitbreiding en betere ontsluiting van de parkeergarage onder de Haagse Markt. Die garage wordt nu onvoldoende benut. De enige ingang is filegevoelig en op veel momenten ontoegankelijk. Een extra in- en uitgang buiten het marktterrein kan de wijk verkeerskundig ontlasten en bezoekers beter bedienen. Ook daarvoor dien ik een motie in, met het dictum: verzoekt het college een onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheid om de parkeergarage onder de Haagse Markt uit te breiden dan wel effectiever te ontsluiten met alternatieve in- of uitritten buiten het marktterrein, hierbij de technische, financiële en ruimtelijke haalbaarheid in kaart te brengen en de raad hierover uiterlijk in Q1 2026 te informeren. Dit is breder relevant, want denk aan de geplande herinrichting van het Hobbemaplein. Ook daar zien we dat de parkeerdruk, de bereikbaarheid en het gebruik van de Haagse Marktgarage samenkomen. Juist nu is het moment om dit integraal aan te pakken. Voorzitter. We moeten laten zien dat we de ondernemers en bewoners serieus nemen. Dat doen we door hun bereikbaarheid niet af te breken, maar te versterken. Adeel Mahmood (DENK). Ook ik heb me jarenlang hard gemaakt voor een betere bereikbaarheid van die Haagse Marktparkeergarage. Dat moeten we zeker gaan doen. In de commissie ging de wethouder hier ook op in.

U gaf al aan dat het college hiermee bezig is en dat ze aan het kijken zijn naar de in- en uitgang. Die is nu achter hekken. Als je die langer open wil laten, moet er een andere oplossing komen. Dus volgens mij is het college daar al mee bezig. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U weet het en u hebt het net ook gehoord: wij zijn liever voor zekerheid. Dus graag deze motie om het te regelen. Ik hoop op uw steun. De voorzitter. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door de heer Bingöl, worden de volgende moties (J.3 HvDH en J.4 HvDH) ingediend:

Motie J.3 HvDH Structurele parkeercompensatie bij herinrichting Paul Krugerlaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6A (Transvaal).

51

Constaterende, dat: • het huidige ontwerp voorziet in het vervallen van tientallen parkeerplaatsen in de Paul Krugerlaan en Steijnlaan; • er slechts sprake is van tijdelijke compensatie op een braakliggend terrein (Karwei) en beperkte beschikbaarheid van Q-park Haagse Markt buiten markturen; • ondernemers in de Paul Krugerlaan sterk afhankelijk zijn van bereikbaarheid per auto en parkeervoorzieningen voor hun klanten. Overwegende, dat: • structurele parkeercompensatie noodzakelijk is om de economische vitaliteit van de winkelstraat te waarborgen; • het ontbreken van vaste, permanente vervangende parkeerplekken zal leiden tot extra druk op omliggende wijken, vermindering van klantenverkeer en mogelijke schade aan het ondernemersklimaat. Verzoekt het college: • vóór uitvoering van de herinrichting zorg te dragen voor structurele, permanente vervangende parkeercapaciteit die gelijkwaardig is aan het aantal op te heffen parkeerplaatsen; • de raad hierover tijdig en concreet te informeren, met inzicht in locatie, beschikbaarheid en toegankelijkheid van de vervangende parkeerplekken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.4 HvDH Onderzoek uitbreiding parkeergarage Haagse Markt met alternatieve toegang De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6A (Transvaal). Constaterende, dat: • de bestaande parkeergarage onder de Haagse Markt een beperkte capaciteit en bereikbaarheid kent; • de huidige ingang (aan de Herman Costerstraat) vaak filegevoelig is en onvoldoende zichtbaar of aantrekkelijk voor winkelend publiek aan de Paul Krugerlaan en Steijnlaan; • door herinrichting van de Paul Krugerlaan tientallen parkeerplaatsen verdwijnen, terwijl de parkeerdruk en bereikbaarheid voor ondernemers juist toenemen. Overwegende, dat: • een uitbreiding van de parkeergarage onder de Haagse Markt structurele parkeeroplossingen kan bieden voor bezoekers van de wijk; • extra in- of uitgangen buiten het marktterrein kan zorgen voor betere spreiding van verkeersstromen en meer gebruiksgemak voor bezoekers; • dit initiatief kan bijdragen aan behoud van de economische vitaliteit van de Haagse Markt en omliggende winkelstraten.

Verzoekt het college: • een onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheid om de parkeergarage onder de Haagse Markt uit te breiden dan wel effectiever te ontsluiten met een alternatieve in- of uitritten buiten het marktterrein; • hierbij de technische, financiële en ruimtelijke haalbaarheid in kaart te brengen; • de raad hierover uiterlijk in Q1 2026 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 52

Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. De herinrichting van de Paul Krugerlaan in het kader van de komst van de nieuwe, bredere trams, is een ingrijpend project. Dat het effect zou hebben op de Paul Krugerlaan, was door het college in 2018 al gecommuniceerd. De trams zijn er nu al en het is duidelijk dat hierdoor aan een zijde parkeerplaatsen vervallen, omdat er meer ruimte nodig is voor de rails. Ook veel bewoners en ondernemers die wij spreken, snappen dit. Zij zijn blij dat de Paul Krugerlaan een upgrade krijgt. Er zijn zorgen over de uitstraling, de verlichting en de verkeersveiligheid. Daar wordt nu werk van gemaakt. Dit project geeft dus kansen voor een nog mooiere Paul Krugerlaan. Het is ook goed om te horen dat zowel ondernemers als de bewonersorganisatie positief zijn over de plannen. Dat is op een punt na. Dat is ook het grote zorgpunt. Dat hebben we in de commissie gedeeld en de vorige sprekers zijn er ook op ingegaan: het compenseren van de vervallen parkeerplaatsen. Zonder compensatie van de parkeerplaatsen gaan deze plannen wat DENK betreft niet door. Ondernemers vrezen terecht voor hun klandizie. In Transvaal trekken winkels klanten uit de hele regio en zowel ondernemers als bewoners zijn afhankelijk van de parkeerplaatsen.

Zowel in eerdere uitlatingen als in de commissie onlangs heeft het college aangegeven dit te willen compenseren op de Karweilocatie en onder de Haagse Markt. Er komen 80 parkeerplaatsen bij en netto 31 parkeerplaatsen. Daar zijn we blij mee. We hebben nog wel wat vragen. We doen mee met de motie van de VVD die het college vraagt om parkeerplaatsen voordat ze verdwijnen, eerst te compenseren op de Karweilocatie. We willen niet dat er chaos ontstaat, dus eerst een oplossing en dan verder. Volgens de wethouder kan dit snel, met een collegebesluit. Wanneer verwacht het college een besluit hierover te nemen? Dan zitten we met de periode na tien jaar. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U had het net tegen mij over die permanente parkeerplaatsen. U zegt nu: het is voor tien jaar, dat is goed. Maar u staat onder de motie van de VVD. Die vraagt volgens mij om te onderzoeken hoe de plekken wel permanent gecompenseerd kunnen worden. Adeel Mahmood (DENK). Exact, en als u heeft mijn inbreng in de commissie heeft beluisterd, weet u dat dit ook is wat wij willen uiteindelijk. Daarom staan wij onder de motie van de VVD. Zo kan inzichtelijk worden wat de mogelijkheden zijn om het permanent te maken. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als u onze motie tekent, weet u in ieder geval zeker dat die plekken er voor altijd blijven.

Waarom gaat u niet voor zekerheid? De motie van de VVD is natuurlijk ook gewoon goed. Adeel Mahmood (DENK). Het was het laatste punt dat ik in mijn inbreng wilde verhelderen. Wij willen ook permanent, als daar behoefte aan is. We hebben een periode van tien jaar. Stel dat over twee jaar de Paul Krugerlaan is heringericht. We hebben de parkeergarage onder de Haagse Markt. We hebben de Karweilocatie. Dan wil ik een rekensom zien van de parkeerdruk dan. Als dan blijkt dat we nog steeds die parkeerplaatsen nodig hebben, dan gaan wij er ook echt voor om ze permanent te realiseren. Als het kan op de Karweilocatie. Als er andere plekken zijn, dan hoor ik het graag van het college. Maar volgens mij zijn die er niet. Dus dan wordt de Karweilocatie best wel interessant. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de derde maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Meneer Mahmood kent die buurt toch goed? Hij weet toch dat die plekken daar permanent nodig zijn? Je gaat mij toch niet vertellen dat ze over tien jaar zeggen: die hebben we niet meer nodig hier? Ik kan me dat niet voorstellen. Adeel Mahmood (DENK). Dat kan zeker een uitkomst zijn. Maar we hebben genoeg tijd. We hebben een aantal jaren, we hebben een aantal colleges en we hebben een aantal verkiezingen waarin we dit allemaal kunnen regelen. Dus hierbij ook een uitnodiging: laat het vooral ook blijken in het verkiezingsprogramma.

Bij ons komt het er, denk ik, wel in. De voorzitter. Gaat u verder met uw betoog. 53

Adeel Mahmood (DENK). Ik was begonnen over de periode van tien jaar. Indien nodig blijkt, willen we dat het langer dan tien jaar blijft bestaan. We horen graag van het college welke mogelijkheden hiervoor zijn. Ook hier vragen we samen met de VVD om dit inzichtelijk te maken met een onderzoek. Als over een aantal jaren blijkt dat de parkeerplaatsen nog nodig zijn, dan kan een volgende raad daar uiteraard een besluit over nemen. Een uitkomst kan zijn dat dit alleen op de Karweilocatie kan, maar dan weten we dat in ieder geval. Tot slot. De wethouder heeft in de commissie toegezegd om in gesprek te blijven met ondernemers als er problemen zijn met hun laad- en losplaatsen. Dank daarvoor. Peter Mekers (D66). Voorzitter. Ik ben ook blij met het ontwerp voor de nieuwe Paul Krugerlaan. Ik ben blij dat straks de brede, toegankelijke tram er kan rijden en dat meer mensen daar gebruik van kunnen maken. Ik sta onder twee moties die nog wat puntjes op de i moeten zetten. Die rare flietsslinger moet eruit. Als je daar een sterfietsroute aanlegt, dan is het gek als je twee haakse bochten moet maken. En als je een straat inricht voor 30 km/uur, is het gek om dan niet gelijk het bord voor 30 km/uur neer te zetten. Want op andere onderwerpen horen we juist: de inrichting moet eerst en dan volgt de snelheidslimiet. Laten we dat hier alsjeblieft dan ook doen. Dus dat wil ik onderstrepen.

Voor de rest wil ik aangeven dat we blij zijn dat er zo veel positieve geluiden uit de buurt zijn over hoe dit verlopen is en dat er daadwerkelijk ook ruimte is gevonden, zonder dat dit ten koste is gegaan van groen, om parkeerplaatsen te kunnen compenseren. Het zijn er zelfs meer dan dat er weggaan. Dat mag ook wel een keer. Ik ben er tevreden mee dat ook de buurt daar blij mee is. Met die twee kleine aanpassingen: vol gas vooruit met die nieuwe tram! Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP kan zich ook grotendeels vinden in het voorontwerp voor lijn 6A. Het plan voorziet in het verbeteren van de Paul Krugerlaan, meer ruimte voor de fietser en groen, en is verkeersveiliger. Behalve op het Paul Krugerplein, want daar is de gekozen oplossing voor de fietsers juist niet zo verkeersveilig. Fietsers op de Steijnlaan worden gedwongen een scherpe bocht te maken, moeten zich invoegen tussen de fietsers op de Paul Krugerlaan, achteromkijken voor kruisend verkeer én haaks afslaan, en dat alles zonder fatsoenlijke opstelruimte. Mijn fractie ziet ruimte voor verbetering van die situatie door de kruising voor fietsers dichter bij de Steijnlaan te leggen en flauwere bochten in te voegen. Daarom een motie die ik indien samen met de collega's De Vuyst van GroenLinks en Mekers van D66.

Deze verzoekt het college in aanloop naar het Definitief Ontwerp een alternatieve variant voor de herinrichting van het Paul Krugerplein uit te werken, waarbij de bocht voor fietsers minder scherp wordt en dichter bij de Steijnlaan komt te liggen, bij de uitwerking van deze variant ook bewoners en relevante belanghebbenden zoals de Fietsersbond en de bewonersorganisatie te betrekken en de raad te informeren. Caroline Peeck (VVD). Zou mevrouw Klokkenburg willen toelichten wat aanneming van deze motie betekent voor de doorstroming van de auto doet? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik heb daar geen berekeningen op losgelaten. Ik zou ook graag hierin willen terugzien welke mogelijkheden er nog meer zijn, zodat en die auto kan doorstromen maar ook die fietser veilig kan oversteken. Want op deze manier gebeurt dat niet, met wellicht valpartijen tot gevolg, waarbij de doorstroming van de auto ook niet gegarandeerd is. Caroline Peeck (VVD). Dus dat neemt u mee in uw motie? Dat is de vraag die ook gesteld wordt in de motie? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Hij staat er niet expliciet in, maar het is het hele pakket dat natuurlijk gevraagd wordt, niet alleen voorrang voor de fietser en de auto laten stoppen. Dus die doorstroming zit er wat mij betreft zeker in; bij dezen ook richting het college. De voorzitter.

Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer De Vuyst en de heer Mekers, wordt de volgende motie (J.5 CU/SGP) ingediend: 54

Motie J.5 CU/SGP fietsoversteek Paul Krugerplein De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Voorontwerp INTHR lijn 6A (RIS321716), constaterende, dat: ▪ de situatie voor fietsers op de oversteek Paul Krugerlaan – Steijnlaan op dit moment onveilig is; ▪ het voorontwerp voorziet in een herinrichting van het Paul Krugerplein; overwegende, dat: ▪ deze herinrichting onder andere voorziet in een wijziging van de verkeersstromen, zoals de fietsoversteek; ▪ de praktijk uitwijst dat fietsers op de Steijnlaan het plein waar mogelijk recht oversteken; ▪ het voorontwerp uitgaat van een scherpe bocht voor fietsers en voetgangers om het plein over te steken, maar fietsers altijd de kortste weg kiezen en deze scherpe bocht daarom niet logisch is; ▪ fietsers volgens het ontwerp in één manoeuvre verschillende handelingen moeten combineren, waaronder de bocht maken, invoegen en weven met fietsers die – zonder bocht – rechtdoor over de Paul Krugerlaan rijden, achterom kijken en haaks oversteken; ▪ het ontwerp tevens nauwelijks opstelruimte biedt voor overstekende fietsers; ▪ de verkeerssituatie hiermee voor fietsers onveiliger wordt; verzoekt het college: ▪ in aanloop naar het Definitief Ontwerp een alternatieve variant voor de herinrichting van het Paul Krugerplein uit te werken, waarbij de bocht voor fietsers

minder scherp wordt en dichter bij de Steijnlaan komt te liggen; ▪ bij de uitwerking van deze variant ook bewoners en relevante belanghebbenden zoals de Fietsersbond en de bewonersorganisatie te betrekken en de raad te informeren, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. De PvdA is blij met de plannen die nu voorliggen voor de Paul Krugerlaan, Steijnlaan en Dierenselaan. Het verkeer is nu vaak onveilig. Voor fietsers is het op de Paul Krugerlaan al helemaal niet te doen, horen we van buurtbewoners en ervaar ik zelf ook regelmatig. Het is goed dat dit eindelijk aangepakt wordt met deze plannen, en natuurlijk ook dat er werk wordt gemaakt van het traject voor tram 6, met haltes die voor iedereen toegankelijk zijn. Wel had onze fractievertegenwoordiger Redmer Marck tijdens de commissievergadering een aantal zorgpunten over de plannen. Zo hopen wij ook dat de maximumsnelheid op de wegen in dit gebied zo snel mogelijk kunnen worden teruggebracht naar 30 km/uur. Daarom staan wij ook onder de motie van de heer De Vuyst hierover. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Dank voor de inbreng van de raadsleden. Ik kijk terug op een goed debat in de commissie. De meeste fracties kijken constructief aan tegen dit ontwerp. Ik denk dat dit terecht is. We gaan € 18 mln.

ex btw investeren in dit deel van de stad. Dat is echt heel belangrijk. Daardoor kunnen we die brede, toegankelijke trams ook op dit deel van het tracé realiseren. Er liggen heel mooie kansen om het veel verkeersveiliger te maken, met name ook voor het fietsverkeer, om te vergroenen en om de kwaliteit en de uitstraling van de Paul Krugerlaan voor de ondernemers te verbeteren. Dus een mooi project, zou ik zeggen. Er zijn vijf moties ingediend en een aantal aanvullende vragen gesteld. Die probeer ik snel te beantwoorden en ik zal de moties appreciëren. 55

Ik begin met de motie van GroenLinks, 30 km/u is hard genoeg. Het is een 'spreekt uit'-motie met toch een opdracht aan het college. In de stukken staat dat het inderdaad de nadrukkelijke wens van het college is om het regime van 30 km/uur in te voeren. We zijn alleen nog in gesprek met de nooden hulpdiensten en ook met de HTM om te kijken hoe dat op de beste manier kan. Deze keuze moeten we formeel dus nog maken. Als de raad deze motie aanneemt, dan beschouwt het college die als een steun in de rug om die gesprekken te voeren, in lijn met de inzet die we als college al hadden. De motie van de VVD heet 'Geen parkeerplek weg zonder zekerheid voor compensatie'. Deze motie wil ik ontraden. Het dictum bestaat uit twee onderdelen. Het eerste is de facto overbodig. Ik heb al laten weten dat het in de planning allemaal zou moeten passen. We gaan die 80 parkeerplekken op het Karweiterrein realiseren wanneer de tijdelijke werkzaamheden voor WarmtelinQ daar gereed zijn. Dat moet in de tijd mogelijk zijn. Daar is dit deel van het dictum dus niet voor nodig. Het tweede deel van het dictum is wat ingewikkelder. We hebben natuurlijk in het kader van het zoeken naar compenserende parkeermogelijkheden al gekeken waar er mogelijkheden zijn voor eventueel andere compensatie. Die ruimte is er niet in dit gebied, zeker niet permanent.

Daarom zijn we blij dat we de Karweilocatie daarvoor kunnen gebruiken. Deze motie vraagt om nog andere locaties of permanentere locaties. Die zijn niet te vinden. Dat onderzoek hebben we al gedaan. We zijn wel aan het kijken bij de Haagse Marktgarage. Daar kan ik zo nog iets meer over zeggen, want daar is ook nog een motie over. Daar zijn we wel mee aan de slag. Als we het hebben over een permanente oplossing, dan zou je die in het bredere kader moeten zien van een mogelijke toekomstige gebiedsontwikkeling op die Karweilocatie. Daar zijn nu geen plannen voor. Er zijn in het verleden wel plannen geweest. Op een termijn van vijf of tien jaar is de kans natuurlijk best groot dat daar weer ontwikkelingen gaan zijn. Bij zo'n gebiedsontwikkeling zou dan ook de parkeeroplossing voor dit deel van de Paul Krugerlaan meegenomen kunnen worden in de opgave die we daar dan met elkaar hebben. Dat zou dus een mogelijkheid zijn. Maar zoals de motie geformuleerd is, moeten we die ontraden. Dan ben ik bij de motie, op ditzelfde thema, van Hart voor Den Haag, Structurele parkeercompensatie bij herinrichting Paul Krugerlaan. Die motie moet ik ook ontraden. Ze is eigenlijk nog wat stelliger dan de vorige motie. Hierin gaat het over structurele en permanente vervangende parkeercapaciteit.

Ik weet niet precies wat het verschil is tussen 'structureel' en 'permanent', maar de motie verzoekt het college om allebei te doen. Ik heb zojuist uiteengezet dat die mogelijkheden er niet zijn en dat de oplossing vooral zit in de langetermijnontwikkelingen op die Karweilocatie. Het is aan een toekomstig college of een toekomstige raad om daar uitspraken over te doen. Als je het nu permanent zou willen maken, dan vergt dat een bestemmingsplanwijziging. Dat is een lange en ingewikkelde juridische procedure. Dat gaan we nooit op tijd realiseren voordat de werkzaamheden daar plaats gaan vinden. Dat zou dus echt onverstandig zijn. Ik herhaal mijn toezegging dat ik bereid ben om te kijken naar een fietsenstalling op de plek van de Karweilocatie. DENK vroeg nog op dit punt wanneer hierover wordt besloten. Het is een project dat in voorbereiding is. Ik weet niet precies wanneer besloten gaat worden, maar we hebben wel even tijd. Q3 volgend jaar gaat WarmtelinQ daar pas weg. Ruim voor die tijd, rond het eind van dit jaar, zou hier een besluit over genomen moeten worden. Dat is ruim voordat we met de werkzaamheden gaan beginnen. DENK vroeg ook nog welke mogelijkheden er zijn voor over tien jaar. Daar heb ik wat over gezegd. Als daar straks gebiedsontwikkelingen zijn, dan is het zaak dat we met elkaar kijken hoe groot dan nog de noodzaak is voor aanvullend parkeren.

Want dan hebben we ook een nieuw parkeersysteem en zijn er misschien andere ontwikkelingen geweest in de stad waardoor een toekomstig college en toekomstige raad nut en noodzaak dan moeten bekijken, en of er mogelijkheden zijn om dat mee te nemen in de ontwikkeling. Adeel Mahmood (DENK). We kunnen over een aantal jaren bepalen, met het nieuwe parkeervergunningsysteem et cetera, wat dan de parkeerdruk is op straat. Een conclusie kan zijn dat het niet nodig is. Een conclusie kan ook zijn dat we een extra laag erbovenop nodig hebben. Dat staat dus volledig open. Het is aan volgende raden om daar een besluit over te nemen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat is op zich correct. Het kan ook zijn dat we dan moeten vaststellen dat de parkeerdruk zo hoog is dat er aanvullende capaciteit nodig is. Dan zou een

56

meerlaagse of misschien een inpandige of ondergrondse oplossing als onderdeel van een gebiedsontwikkeling aan de orde kunnen zijn. Voorzitter. Dan ben ik bij de motie over de parkeergarage bij de Haagse Markt van Hart voor Den Haag. Deze motie is overbodig. We zijn al in gesprek met Q-Park en de Haagse marktondernemers om de toegankelijkheid van de Haagse Marktgarage te onderzoeken en te kijken wat er technisch moet gebeuren om dat mogelijk te maken. Er worden al ontwerpen gemaakt, onder andere voor voetgangersontsluiting, want een van de vraagstukken is dat je als voetganger nu alleen via het Haagse Marktterrein toegang hebt tot de parkeergarage en die Haagse Markt is afgesloten buiten markttijden. Dus dat ontwerp loopt. We zijn druk in overleg met Q-Park en de Haagse Marktondernemers. Een van de vraagstukken is dat Q-Park bereid moet zijn om de kosten te betalen, want het is hun garage. De motie vraagt om daar in Q1 de raad over te informeren. Ik denk dat ik dat wel kan toezeggen, maar wat er verder in de motie staat is overbodig. Ik kan de motie dus ontraden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U heeft het erover dat ze aan het kijken zijn naar andere uitgangen, maar er staat ook 'uitbreiding'. U zegt: even kijken of Q-Park bereid is om dit te betalen. Juist als ze meer plekken kunnen maken, kunnen ze dat ook betalen waarschijnlijk. Wethouder Kapteijns (GroenLinks).

Uitbreiding is niet aan de orde op dit moment. De bezetting van deze parkeergarage is nu al niet zo hoog. De inzet van het college is vooral om de benutting te optimaliseren. Als we gaan praten over uitbreiding, dan zullen de kosten dermate hoog zijn dat dit de voortgang van dit project gaat bemoeilijken. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). De bezetting is niet zo hoog omdat je er moeilijk in kan komen en omdat de garage op een bepaalde tijd open en dicht gaat. Dus als dat verandert, zal deze garage veel meer en gemakkelijker gebruikt kunnen worden. Bent u dat niet met mij eens? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat hopen we. Dat hoopt Q-Park ook. Dat is ook de inzet van het college. Dat ben ik dus met u eens. Maar om op voorhand te zeggen dat we dan ook meteen gaan uitbreiden, zou een toch al ingewikkeld vraagstuk verder compliceren. Er is op dit moment ook geen reden toe, want de bezetting is nog niet zo hoog. Voorzitter. Ik ben bij de motie van de ChristenUnie over de fietsoversteek op het Paul Krugerplein. Daar hebben we in de commissie ook uitgebreid over gesproken. Juist bij dit ontwerp is de verkeersveiligheid voor de fietser het uitgangspunt geweest.

Het klopt dat de fietser wat moet omrijden, maar door de bocht nu zo te kiezen kom je als fietser haaks uit op de autoweg, waardoor de voorrangssituatie voor iedereen duidelijk is en het ook mogelijk is om oogcontact te maken tussen fietser en automobilist. Daarnaast ligt de oversteek voor de fietsers nu parallel aan het zebrapad voor de voetgangers. Dat verbetert de duidelijkheid en de overzichtelijkheid van de kruising. Toch ziet het college wel mogelijkheden om richting DO-fase, want dat is ook waar de motie om vraagt, te kijken of er nog mogelijkheden zijn om die bocht voor de fietsers wat minder scherp te maken. We zien ook wel mogelijkheden om te kijken of we hem nog dichter bij de Steijnlaan kunnen leggen, wat ook verzocht wordt in de motie. Dus een heel nieuw ontwerp is niet mogelijk, maar wat de motie vraagt, om richting het definitieve ontwerp te kijken of we het beter kunnen inpassen, waardoor het voor de fietser ook logischer wordt om deze route te kiezen, daar is het college toe bereid. Uiteraard kunnen we daar ook de Fietsersbond en de bewoners uit de buurt bij betrekken. Dus deze motie kan ik aan de raad laten. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik had net al aangegeven dat wij een motie hadden ingediend bij de programmabegroting van vorig jaar. Er zou een snelheidspaal komen. De motie is unaniem aangenomen.

Waar blijft die flitser? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Deze motie is ingediend in november vorig jaar. Ze is afgedaan op 18 februari van dit jaar. In de afdoening kunt u lezen dat een flitser niet voldoet aan de voorwaarden die het Openbaar Ministerie daaraan stelt. Er heeft wel een aantal maanden een smileybord gestaan. Als je met de auto bent - ook met de fiets trouwens, als je hard fietst; dat vind ik zelf altijd de sport, maar dat terzijde - krijg je een groene of rode smiley die correspondeert met je 57

snelheid. Er staat ook in de afdoening overigens dat het effect van de smiley licht positief is en helpt. Maar wat nog meer helpt, is natuurlijk het herinrichten van de Paul Krugerlaan. Dat is wat we gaan doen, als uw raad dit voorstel aanneemt. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik ga heel even overleggen met u als raad. Het is bijna kwart voor zes. Normaal gaan we rond zes uur schorsen, maar ik denk dat we toch wel een start moeten gaan maken met het volgende agendapunt, Escher Gardens. Laten we dan om kwart over zes kijken hoever we zijn en dan richting de dinerpauze gaan. Maar dan gaan we in ieder geval lekker een begin maken. Ik constateer dat dit op instemming kan rekenen.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Escher Gardens (RIS321990). De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. In de commissie Ruimte van 28 mei jongstleden hebben we een ding wel duidelijk zien worden: Escher Gardens is meer een mobiliteitsdebat dan een ruimtelijk plan. Want de voorgenomen mobiliteitsingrepen uit het Verkeersnetwerk CID-Binckhorst pakken we nu op in een allesomvattend dictum, dictumpunt V, terwijl de maatregelen nog tot 17 juni ter inzage liggen, bewoners mogen meedenken en de financiering uiterst onzeker is. Bovendien is er geen formeel mandaat van de raad. We nemen kennis zonder dat er een besluit is of het door de raad is bekrachtigd. Rutger de Ridder (VVD). De financiering van het Verkeersnetwerk CID-Binckhorst is toch niet onzeker? Het is alleen veel te weinig voor de plannen die u en ik hebben. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). We hebben nog niet gesproken over de daadwerkelijke ingrepen en of de raad kiest voor alternatieven. Rutger de Ridder (VVD). Mijn punt was dat de kleine maatregeltjes die het college voorstelt in het CID-Binckhorst, behalve al die afsluitingen, niet zo heel veel geld kosten. Wij hebben meer geld nodig om tunnels, ongelijkvloerse kruisingen, allemaal prachtige maatregelen te nemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Dat ben ik helemaal eens met de heer De Ridder. Zonder voorafgaand kader, zonder alternatief en zonder dat wij weten wat er gebeurt als de raad besluit nee te zeggen, pakken we ons vast op een verkeersplan dat hoogstwaarschijnlijk morgen nog kan wijzigen. Die haast is onbegrijpelijk als we kijken naar projecten zoals The Grace of de Waldorp Four, waar destijds een ter-kennisnamestuk ontbrak. Waarom nu wel opeens die spoed? Graag een reactie van de wethouder. Isabel Bos (GroenLinks). Ik hoor collega Dubbelaar zeggen dat het een mobiliteitsdebat is geworden, terwijl het eigenlijk een bouwplan zou moeten zijn. Het verkeersnetwerk ligt nog open voor inspraak. U heeft een hele rits aan moties over mobiliteit. Hoe vindt u dat passen bij het feit dat er nog geparticipeerd wordt door bewoners over het uiteindelijke verkeersnetwerk? De voorzitter. Er zijn nog geen moties ingediend. Er zijn moties rondgestuurd, maar voor de volgers van het debat gaan we het daar pas over hebben nadat ze ingediend zijn.

58

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Daarom begrijp ik de interruptie van mevrouw Bos niet helemaal goed. Misschien is het inderdaad de volgordelijkheid waar we het dan met elkaar over moeten hebben. Isabel Bos (GroenLinks). Met die volgordelijkheid ben ik het ook eens. Daar hebben we het in de commissie ook uitgebreid over gehad. Er liggen ook een aantal moties voor. U heeft ze al rondgestuurd. U gaat ze straks nog wel indienen. Er liggen een heleboel moties over andere straten dan waar we het nu over hebben. Escher Gardens is de Waldorpstraat, maar u heeft het ook over de Centrumring, over het Hildebrandplein. Dat kan ik wel begrijpen, want het hangt ermee samen. Maar die samenhang zit juist in het verkeersnetwerk. Dus bent u nu niet door een participatieproces heen aan het lopen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is een beetje een kip-en-het-ei-verhaal. Dan is dit misschien niet het geschikte moment om een besluit te nemen over het bestemmingsplan en hadden we dat eerst moeten afronden. Maar dat is niet het geval. Ik heb twee weken terug een voorstel naar collega's gestuurd. Daar heeft mevrouw Bos helaas niet op gereageerd. Dan had ik misschien maar één motie of één amendement gehad. Het zijn er nu meerdere geworden. De voorzitter. Maar die moeten allemaal nog ingediend gaan worden. Dus gaat u verder. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is correct.

Die haast is onbegrijpelijk als we kijken naar projecten zoals The Grace en de Waldorp Four, waar destijds een terkennisnamestuk ontbrak. Waarom nu wel opeens die spoed? Graag een reactie van de wethouder. Isabel Bos (GroenLinks). Ik moest even nadenken over waar de heer Dubbelaar op doelde wat hij rondgestuurd had naar collega's. Is dat het amendement dat hij niet meer indient vandaag? Want ik was eigenlijk wel benieuwd waarom hij dat dan juist niet meer indient. De voorzitter. We gaan het erover hebben. Ik hoop dat de kijkers thuis het nog een beetje kunnen volgen. Amendementen die weken geleden rondgestuurd zijn en die nu niet meer ingediend worden, moties die nog ingediend moeten worden: laten we het alstublieft een beetje houden bij wat ingediend ís. Dan kunnen we daarover praten. Anders is het niet te volgen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is voor de buitenwereld inderdaad lastig te volgen, maar ik begrijp de vraag van mevrouw Bos op zich wel. Blijkbaar was er onvoldoende steun voor. De trein gaat door. Mijn fractie en ik doen dan ook ons huiswerk. Dan ga ik op zoek naar meerderheden en mensen die wel mijn voorstellen willen steunen. Isabel Bos (GroenLinks). Volgens mij bepalen we hier in de raad of ergens voldoende steun voor is of niet, hebben we daar dan een debat met elkaar over en wordt er vervolgens gestemd.

Dus dat hier nu een conclusie getrokken wordt omdat ik niet geantwoord zou hebben op een mailtje, vind ik opvallend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). We hebben een commissiedebat. Daarna heb je wandelganggesprekken met collega's over hoe zij naar dingen kijken. Daar kunnen ideeën uit komen en die ideeën zet je dan op papier. Als er niet gereageerd wordt op die ideeën, dan kan ik ze ook niet op papier zetten. Voorzitter. Ik ga verder. Want om dit proces te herstellen en onze beoordelingsruimte te borgen, dien ik vandaag wel een amendement in. Dat doe ik samen met collega Meinesz en de heer De Ridder van de VVD bijvoorbeeld, die wel gereageerd heeft op mijn e-mails. Op basis daarvan heb ik een amendement voorbereid: Afzonderlijke raadsvoorstellen mét alternatieven. Dat besluit om dictumpunt V als volgt te wijzigen: 'Dat met de vaststelling van het bestemmingsplan Escher Gardens wordt kennisgenomen van de planontwikkeling noodzakelijke Mobiliteitsingrepen, die voortvloeien uit het Verkeersnetwerk CID-Binckhorst en welke per ingreep afzonderlijk aan de raad zullen worden 59

voorgesteld.' Dictum V-b wordt als volgt gewijzigd: 'Dat elke ingreep een afwegingskader bevat waarbinnen alternatieve mobiliteitsingrepen en investeringen aan de orde komen.' Het amendement is mede ingediend door de heer Meinesz en de heer De Ridder van de Haagse VVD. Joren Noorlander (D66). Ik zou graag de titel van het amendement willen weten. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is 'Afzonderlijke raadsvoorstellen mét alternatieven'. Voorzitter. Daarnaast vraag ik van mijn collega's van de raad steun voor een vijftal moties waarmee we gestructureerd de verkeersopgave boven tafel krijgen. De eerste is Onderzoek opwaardering Neherkade met waarborging autodoorstroming. Ik verzoek het college om uiterlijk Q2 2026 een voorstel aan de raad voor te bereiden met daarin: 1. Een knelpunteninventarisatie langs de Neherkade op het gebied van doorstroming (bottlenecks), geluid, luchtkwaliteit en veiligheid; 2. Maatregelen om de doorstroming van autoverkeer te verbeteren of gelijk te houden (bijv. aanpassingen kruispunten, verkeerssignalering, rijbaanprofiel, invoegen /uitvoegstroken); 3. Voorstellen voor landschappelijke en ecologische verrijking (aanplant bomen, groene scheiding, geluidschermen of -wallen) én veilige, aantrekkelijke fiets- en voetpaden; 4. Een raming van kosten, uitvoeringstermijn en fasering, met afstemming op het CID Verkeersnetwerk; 5.

Een toetsingskader waarmee de raad bij de programmabegroting per onderdeel kan besluiten. Deze motie wordt mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD en de heer Meinesz. De volgende motie is Ontwikkel de Beatrixlaan. Ik verzoek het college om in samenwerking met de gemeente Rijswijk een verkenning te doen naar de ontwikkeling van de 'Beatrixbaan', waarbij doorstroming, robuustheid en ruimtelijke inpassing van de Prinses Beatrixlaan in Rijswijk en de Moerweg in Den Haag worden verbeterd en meer verkeer uit de wijken ten zuiden van het centrum deze route naar de snelweg kiest. Deze motie wordt mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD en de heer Meinesz van Hart voor Den Haag. Rutger de Ridder (VVD). Had de motie niet eigenlijk moeten heten 'Geef Beatrix een baan'? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik vind de titel eigenlijk wel mooi: Ontwikkel de Beatrixlaan. Dat is uiteindelijk toch waar het om draait? Nee, ik snap 'm niet helemaal, maar goed. (Hilariteit) De voorzitter. Meneer De Ridder, leg 'm even uit! Rutger de Ridder (VVD). Grappen moet je nooit uitleggen. De voorzitter. We gaan rustig door. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter.

De motie Werkbesprekingen mét alternatieven: verzoekt het college zo spoedig mogelijk werkbespreking(en) te organiseren, waarin de diverse in bijlage 6 genoemde maatregelen worden toegelicht, waarbij specifiek aandacht wordt besteed aan de autobereikbaarheid van de rondom het CID liggende wijken, alternatieve maatregelen voor de in bijlage 6 gepresenteerde mobiliteitsingrepen te betrekken bij deze werkbespreking(en), de in bijlage 6 gepresenteerde mobiliteitsingrepen als separate raadsvoorstellen worden ingebracht, zodat de gemeenteraad qua besluitvorming het laatste woord heeft. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Meinesz en de heer De Ridder. Isabel Bos (GroenLinks). U vraagt nu het college een werkbespreking te organiseren, maar dat doen we toch zelf als raad, gewoon in de commissie?

60

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ja, maar ik heb het college daar wel bij nodig om de ambtelijke ondersteuning daar ook bij te geven. Isabel Bos (GroenLinks). Maar die ambtenaren komen gewoon wanneer wij de wethouder uitnodigen. Dat kunnen we doen in de commissievergadering, procedurevergadering. Dat doen we bijna elke week. We organiseren heel veel werkbesprekingen. Daar hebben we toch doorgaans helemaal geen motie voor nodig? Waarom dient u een motie in, in plaats van dat u gewoon in de commissie aangeeft dat u dit wenst? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag zoekt comfort om met dit plan te kunnen instemmen. Ik denk dat dit op zich wel duidelijk is. Hart voor Den Haag vindt namelijk dat het van groot belang is dat er met Escher Gardens begonnen wordt. Maar Hart voor Den Haag vindt het ook belangrijk dat de autobereikbaarheid van de omliggende wijken niet verslechterd; vandaar mijn voorstellen. De voorzitter. Mevrouw Bos, voor de derde maal. Isabel Bos (GroenLinks). Als Hart voor Den Haag een werkbespreking wenst, dan kunt u dat gewoon aangeven. Als u daarvoor deze motie nodig heeft om genoeg comfort te krijgen, dan ben ik heel benieuwd wat u gaat doen met het oordeel van de wethouder straks over deze motie. Ik begrijp nog steeds niet waarom u dit aan het college vraagt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Ik kan er niks aan doen dat mevrouw Bos het niet begrijpt. Rutger de Ridder (VVD). Is de heer Dubbelaar het met mijn eens dat het ook goed zou zijn dat als coalitiepartijen horen dat een partij in de oppositie graag comfort wil, ze dan niet de indiener van de motie belachelijk maken op iets, maar denken 'hoe kan ik die indiener nou helpen?' en dat we ook gezamenlijk die uitgestoken hand hebben? Is meneer Dubbelaar dat met mij eens? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ken mevrouw Bos inmiddels al een tijdje. Ik kan het van haar wel hebben. De voorzitter. Maar kan mevrouw Bos het ook van u hebben? Dat is misschien de vraag. Joren Noorlander (D66). Als coalitiepartij wil ik die uitgestoken hand graag aannemen en pal voor die werkbesprekingen gaan staan, want die lijken me ontzettend nuttig. Ik heb alleen een vraag over het tweede dictumpunt, dat vraagt om de mobiliteitsingrepen separaat als raadsvoorstellen naar de raad te sturen. Dat vraagt de heer Dubbelaar ook in het amendement. Dat vraagt hij dus twee keer. Maar het is toch een verkeersnetwerk? Het zijn allemaal wegen en ingrepen die invloed op elkaar hebben. Dan is het toch vervelend als we gaan cherrypicken daarin? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik begrijp de samenhang van maatregelen, maar ik wil ze wel inzichtelijk hebben. Ik wil ook weten wat de mogelijke alternatieven zijn en wat die alternatieven kosten.

Meneer De Ridder had er net nog over. Wij moeten als raad wel in charge blijven hierover. Joren Noorlander (D66). Die wens snap ik heel goed en kan ik ook best wel volgen. Ik val alleen nog een beetje over dat punt dat alles in een separaat raadsvoorstel moet komen. Anders voeren we straks iets uit wat totaal geen effect heeft, omdat we een paar straten verder iets niet uitvoeren. Zo verplaatsen we alleen maar problemen. Ik wilde eigenlijk aangeven dat het een netwerk is en dat ik het zonde vind als we dat zo uit elkaar gaan trekken. Kan ik meneer Dubbelaar daar ook in vinden? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Nee, want daarom heb ik de motie opgesteld zoals die nu is. Ik begrijp dat maatregelen in samenhang gezien moeten worden, maar ik ben wel benieuwd naar wat een maatregel kost en wat de mogelijke alternatieven zijn.

61

De voorzitter. Meneer Noorlander, voor de derde maal. Joren Noorlander (D66). Ik zie het gevaar dat we straks instemmen met maatregelen die geen effect hebben omdat we andere maatregelen niet nemen, omdat daar dan weer geen meerderheid voor zou zijn. Dus ik zou dat pakket graag willen bespreken met elkaar. Welk pakket aan maatregelen hebben wij nodig om die doorstroming te garanderen? Ik hoop dat meneer Dubbelaar het daarmee eens is en misschien zelfs de motie aan wil passen, het amendement misschien ook wel, want ik voel wel enorm veel voor een werkbespreking. Al denk ik dat we daarvoor een motie niet nodig hebben. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik hoor een wens van D66. Volgens mij heb ik al twee keer antwoord gegeven op dezelfde vraag. Rutger de Ridder (VVD). Het is toch ook zo, meneer Dubbelaar, dat we met die separate raadsvoorstellen erop doelen dat je ze ook apart kan amenderen en kan zorgen dat je echt zelf keuzes kan maken en niet dat je helemaal geen keuze meer kan maken? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Daar heeft meneer De Ridder echt helemaal gelijk. Zeker omdat we ook nog niet weten wat de alternatieven zijn en wat daarvan de eventuele kosten zijn. De voorzitter. Gaat u verder, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter.

De motie Optimaliseer doorstroming zuidelijk deel Centrumring: verzoekt het college om voor 2030 maatregelen te onderzoeken op het zuidelijk deel van de Centrumring (Binckhorstlaan, Mercuriusweg, Neherkade, Calandstraat, De Put) die ervoor zorgen dat de doorstroming tenminste op het huidige niveau blijft, inclusief maatregelen voor aanpassing van de kruispuntinrichting en de instelling van verkeerslichten, waarbij de verkeersregelingen van de kruispunten goed op elkaar worden afgestemd en de raad hier voor Q2 2026 hierover te informeren. Deze motie wordt mede ingediend door de heer Meinesz en de heer De Ridder namens de Haagse VVD. Tot slot de motie Leg onderdoorgang Hildebrandplein voor 2030 aan: verzoekt het college om het schetsontwerp voor het Hildebrandplein uiterlijk eind 2026 uit te werken tot een voorontwerp en tevens op zoek te gaan naar de benodigde financiële middelen voor uitvoering, zodat deze onderdoorgang voor 2030 gereed is. Deze motie wordt ook mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD en de heer Meinesz namen Hart voor Den Haag. Isabel Bos (GroenLinks). We hadden net bij de Voorjaarsnota een heel gesprek over de beleidsarme begroting. Hoe verhoudt deze motie zich daartoe? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Heel goed. Samir Ahraui (PvdA). Een vraag van een iets andere orde.

Ik hoorde collega Dubbelaar net in interruptiedebatjes de collega's vragen om wat meer comfort door middel van de veelheid aan moties die zijn ingediend. Puur om het even te duiden: zit het comfort dat de heer Dubbelaar zoekt erin dat we als raad vóór alle moties stemmen of zitten er specifieke elementen in die voor zijn eventuele voorstem voor dit bestemmingsplan echt randvoorwaardelijk zijn? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag dient deze mooie voorstellen niet voor niks in. Ik nodig meneer Ahraui van harte uit om deze voorstellen te steunen. Samir Ahraui (PvdA). Dat is niet helemaal een antwoord op mijn vraag. Het zijn een amendement en meerdere moties. Is het zo dat Hart voor Den Haag pas comfort heeft op dit bestemmingsplan als al deze voorstellen het halen? Ik probeer een beetje te voelen welke zoektocht de heer Dubbelaar nu nog heeft, want heel veel voorstellen hebben ook weer niet direct invloed op dit bestemmingsplan. Dat kunnen we ook nog op andere momenten doen.

62

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag dient deze voorstellen wel met een reden in. Ik ben echt wel op zoek naar steun van de collega's hier in de raad. Beytullah Çelik (DENK). We hebben vijf moties en een amendement. Welk van deze zes is echt van groot belang om voor het voorstel van het college te stemmen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het zijn allemaal goede voorstellen. Dus ik nodig ook DENK uit om een goede afweging te maken en voor al deze mooie voorstellen te stemmen. Ze zijn allemaal belangrijk. Samir Ahraui (PvdA). Ik probeer mijn vraag even anders te formuleren. Welke van de voorstellen die er gedaan zijn, zijn 'must haves' en welke zijn 'nice to haves'? Kan de heer Dubbelaar daar wellicht onderscheid in maken? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Al deze voorstellen die door Hart voor Den Haag zijn ingediend, zijn mooie voorstellen. Ik nodig ook de heer Ahraui en de Partij van de Arbeid uit om al die mooie voorstellen te steunen. Isabel Bos (GroenLinks).

Als uw amendement het nou straks haalt en straks al die separate voorstellen nog komen, dan kunt u toch al die andere moties die u hebt ingediend daar ook weer bij indienen, zelfs als amendement? Ik begrijp dus nog steeds niet waarom u nu dit allemaal doet, terwijl u toch eigenlijk hoopt dat uw amendement het gewoon haalt en dat u dan op de juiste momenten de juiste amendementen en moties in kan dienen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik zie dat toch anders. Ik zou graag de collega's willen oproepen om alle mooie voorstellen te steunen. Isabel Bos (GroenLinks). Maar als uw amendement het dus wel haalt, maar de moties allemaal niet, dan steunt u het voorstel voor Escher Gardens niet? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Die kans acht ik zeer, zeer, zeer aanwezig. Ik doe dus ook de oproep aan mevrouw Bos en GroenLinks: steun die mooie voorstellen van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Gaat u verder, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Met deze mooie voorstellen van Hart voor Den Haag, mede ingediend namens de heer Meinesz en de heer De Ridder van de Haagse VVD, herstellen we de regie van de raad, leggen we alternatieven langs de lat en voorkomen we dat eenzijdig knopen worden doorgehakt zonder inspraak en zonder keuzes. Ik verzoek u deze moties te steunen.

Alleen dan geven we inhoud aan onze rol als volksvertegenwoordiging en borgen we een goed en uitvoerbaar Escher Gardens. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer De Ridder, wordt het volgende amendement (K.A HvDH) voorgesteld:

Amendement K.A HvDH Afzonderlijke raadsvoorstellen mét alternatieven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 12 juni 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Escher Gardens (RIS321990), Besluit: Het onderdeel V uit het voorgestelde besluit als volgt te wijzigen: •

V-a. “Dat met de vaststelling van het bestemmingsplan Escher Gardens wordt kennisgenomen van de planontwikkeling noodzakelijke Mobiliteitsingrepen, die voortvloeien uit het 63

•

Verkeersnetwerk CID-Binckhorst en welke per ingreep afzonderlijk aan de raad zullen worden voorgesteld.” V-b. “Dat elke ingreep een afwegingskader bevat waarbinnen alternatieve mobiliteitsingrepen en investeringen aan de orde komen.”

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer Meinesz en de heer De Ridder, worden de volgende moties (K.6 HvDH, K.7 HvDH, K.8 HvDH, K.9 HvDH en K.10 HvDH) ingediend:

Motie K.6 HvDH Leg onderdoorgang Hildebrandplein voor 2030 aan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Vaststelling bestemmingsplan Escher Gardens (RIS321990). Constaterende dat, • het college op 15 maart 2022 een Schetsontwerp voor herinrichting van het Hildebrandplein heeft vastgesteld. (RIS311849); • met de brief ‘Voortgang Uitvoeringsprogramma Straten, wegen en lanen’ (RIS318884) aangegeven is dat er de komende periode gestart moet worden met de uitwerking van het voorlopig ontwerp; • er nog geen beeld is gedeeld met de raad wanneer de onderdoorgang gerealiseerd gaat worden. Overwegende dat, • dit ontwerp bijdraagt aan een betere verkeersdoorstroming op het Hildebrandplein, voor zowel autoverkeer, fiets als OV in dit deel van de stad; • een onderdoorgang autoverkeer komend vanaf de Vaillantlaan naar de A4/12 kan stimuleren om meer gebruik te maken van een route via de Prinses Beatrixlaan; • een onderdoorgang bij het Hildebrandplein bijdraagt aan een betere verkeersveiligheid; • hiermee een grote ruimtelijke barrière tussen Spoorwijk en Laakhavens verandert in aantrekkelijke verbinding.