RIS322019 Notulen van de raad van 3 april 2025

Hoeveel mensen zijn daarvoor nodig? Wat zijn de investeringen daarvoor? Dat vind ik jammer. Deze motie is dan eigenlijk ongedekt, want er moet misschien wel weer een hele nieuwe afdeling voor worden opgericht. Ik vind dat ingewikkeld. Caroline Peeck (VVD). Het is een amendement. Er hoeft absoluut niet een heel nieuw loket voor te worden ingericht. We kunnen daar praktisch mee omgaan. Maar in de voorliggende actualisatie wordt die derde vergunning sowieso helemaal geschrapt. Peter Mekers (D66). Wordt alleen die derde aanvraag getoetst? Of wordt dan ook gekeken of de eerste twee vergunninghouders hun auto ook daadwerkelijk nodig hebben? Dan moet je dus drie keer per adres aantonen dat je een auto nodig hebt en dat, volgens uw redenering, de gemeente, als alle drie de vergunninghouders ervoor kiezen met de auto te gaan, moet garanderen dat er plek is. Zie ik dat goed? Caroline Peeck (VVD). Er worden nu allemaal vragen gesteld over de uitwerking. Dat is voorbarig. Wat nu voorligt is de actualisatie, waarin die derde vergunning sowieso wordt weggehaald. Natuurlijk moet je met elkaar kijken wanneer het nodig is. We kunnen niet ontkennen dat er nu jongeren thuis moeten blijven wonen. Daar willen wij als Haagse VVD niet de ogen voor sluiten.

49

Peter Mekers (D66). Maar u dient een amendement in dat daadwerkelijk het plan verandert, niet een motie met een opdracht om dit te onderzoeken. Dus dan verwacht ik van u ook dat u mij kunt uitleggen hoe dit werkt. Gaan we dan werkelijk bij een derde aanvraag van alle drie de vergunninghouders dat controleren? Wat is dan inderdaad de eis, wie gaat dat beoordelen en moeten we als gemeente, als we overal ja op zeggen, een garantie geven dat mensen die ervoor kiezen om een auto te hebben of drie auto's te hebben, altijd plek hebben? Ik snap niet hoe u dat voor u ziet. Caroline Peeck (VVD). Ik hoor alleen maar beren en belemmeringen. Wat de Haagse VVD met dit amendement bedoelt is het volgende. Als we de actualisatie zoals die nu voorligt, aannemen, is die derde vergunning van tafel. Wij hebben als Haagse VVD oog voor de wooncrisis. Er zijn jongeren die weer thuis moeten gaan wonen. Er zijn ouders die bij hun kind intrekken. Laten we daar met elkaar naar kijken. Hoe zal de uitvoering er precies uit gaan zien? Ik weet ook niet van alle moties die hier worden aangenomen precies hoe het college ze uit gaat voeren. Daar staan we met elkaar voor aan de lat. De voorzitter. Laatste keer, meneer Mekers. Peter Mekers (D66). Dat zijn moties, waar het college op kan reageren. Dit is een amendement, mevrouw Peeck. U past het plan aan. Dat moet uitgevoerd worden.

Daarom vraag ik u: wat gebeurt er? U geeft nu heel plat aan dat iedereen die bij zijn ouders gaat wonen omdat die werkt, recht heeft op die uitzonderingspositie en dat de gemeente dan moet garanderen dat je een extra plek krijgt. Ik zie dat in de praktijk niet gebeuren. Ik zie ook niet dat de gemeente dat kan garanderen. Caroline Peeck (VVD). Met dit amendement beogen we een balans tussen de druk op de leefbaarheid en de wooncrisis, die maakt dat er andere oplossingen nodig zijn. Kavish Partiman (CDA). Ik proef een ingewikkeldheid in met name de uitvoering van dit amendement. Is mevrouw Peeck het niet met mij eens dat het beter zou zijn om die derde vergunning voorlopig gewoon in stand te houden, totdat er een oplossing is voor de woningnood? Caroline Peeck (VVD). De Haagse VVD heeft met dit amendement echt geprobeerd om de balans te houden tussen de leefbaarheid, waarvan we zien dat die druk op de leefbaarheid er is in de wijken, en de urgentie. Die balans, daar hebben we naar gezocht. Kavish Partiman (CDA). Ik ben het helemaal eens met die zoektocht naar de balans. Daar ben ik ook naar op zoek. Ook mijn fractie zat na te denken over hoe je dit kan doen. We kwamen tot de conclusie, en dat blijkt ook uit het debat dat hier wordt gevoerd, dat het best ingewikkeld is om die balans nu te vinden.

Is mevrouw Peeck het dan dus niet met mij eens dat het beter is om die derde vergunning voorlopig in stand te houden? Caroline Peeck (VVD). Als Haagse VVD hebben we daarover nagedacht. Maar we denken dat we in de wijken waar de parkeerdruk nu al 100% is, dan geen betrouwbare overheid zijn. Want als we dan die derde vergunning afgeven, wekken we een verwachting voor een parkeerplek die er niet is. Daarom hebben wij nadrukkelijk die 80% neergezet. Kavish Partiman (CDA). Ik kan mevrouw Peeck geruststellen. In de strategie van 2022 is al afgesproken dat in wijken waar de parkeerdruk boven de 90% is, die derde vergunning niet wordt afgegeven. Dus je houdt die derde vergunning wel in stand, maar dan in gebieden waar de parkeerdruk onder de 90% ligt. Dus: probleem opgelost. Caroline Peeck (VVD). We hebben goed gekeken naar de actualisatie en, nogmaals, de balans proberen te zoeken tussen de druk op leefbaarheid in de wijken en de crisis die er is. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Laat ik iets anders zeggen. Ik zie eigenlijk wel dat de VVD de balans zoekt met dit amendement. Ik begrijp het zo dat als de parkeerdruk 80% of hoger is, de derde 50

parkeervergunning wordt gestopt en geen plek hoeft te worden gezocht. U bent op zoek naar arrangementen. Maar die zijn er ook gedeeltelijk al. De Park+Rides die er zijn, zouden ingezet kunnen worden. Deelmobiliteit zou ingezet kunnen worden. Lees ik zo het amendement goed? Caroline Peeck (VVD). Ja, zo leest u het amendement precies goed. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dan denk ik niet dat ik voor ga stemmen, zal ik eerlijk zijn. Maar dan vind ik het eigenlijk nog best een realistisch, gebalanceerd amendement in vergelijking met amendementen die later worden voorgesteld. Dat zeg ik dan toch maar even. Caroline Peeck (VVD). Dan dank ik de heer De Vuyst, want realisme is precies wat wij hiermee beoogd hebben. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Heeft u iets kunnen vinden in de actualisatie waarvan u denkt: daar gaat de Haagse automobilist op vooruit? Caroline Peeck (VVD). Wij komen met moties en amendementen, maar ik heb ook zeker wel gezien dat er realistisch gekeken naar de balans, op welke manier mensen een auto kunnen hebben in de stad, in aanmerking komen voor een vergunning per huishouden en we toch mogelijkheden hebben voor andere manieren om de vierkante meters die er zijn, in te vullen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Ja, maar heeft u echte oplossingen gezien voor die mensen die hun auto niet kwijt kunnen bij de Hofbadtoren bijvoorbeeld? Iets van positiviteit waarvan we denken: daar heeft de automobilist wat aan in Den Haag? Caroline Peeck (VVD). Ik heb in mijn inleiding ook aan het college gevraagd wat de lessen zijn die we geleerd hebben en hoe die zijn verwerkt in de actualisatie. Ik kijk heel erg uit naar de antwoorden daarop van de wethouder. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Caroline Peeck (VVD). Het tweede amendement: na het lezen van de Parkeerstrategie ben ik kritisch gaan kijken naar de wijze waarop motoren parkeren. Wat ik zag waren eigenlijk alleen maar motoren die naast de veelal bredere bakfietsen en scooters keurig op de stoep geparkeerd staan, en niet in een parkeervak, zoals het college aangeeft. Op het moment dat ze vergunningplichtig worden en dus wel in een parkeervak moeten gaan staan, zal dat leiden tot een hogere parkeerdruk. Plus, voor de doorstroming in de stad moet je er niet aan denken dat deze motorrijders hun motor inleveren. Daarom het amendement Koester de motorrijder, dat ik samen met Hart voor Den Haag indien. Dat besluit op pagina 26, bij dictum I, punt h, alles te schrappen wat gaat over motoren. Voorzitter. We hebben drie moties om met realisme en creativiteit de ruimte die er is zo goed mogelijk te benutten.

De eerste motie heet Een lege laadplek helpt niemand. Uit gesprekken met bewoners in bepaalde wijken, zoals het Oude Centrum, blijkt dat elektrische laadplekken 's nachts leegstaan, terwijl bewoners rondjes moeten rijden om een plek te vinden. Dit vinden we onwenselijk. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college stadsbreed toe te staan dat elektrische laadplekken tussen 22.00 uur en 09.00 uur als gewone parkeerplekken kunnen worden gebruikt, behalve in gebieden of op plekken waar dit aantoonbaar onwenselijk is; de raad over de voortgang uiterlijk in Q3 2025 te informeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De vorige vond ik dus realistisch en gebalanceerd, deze ietsje minder, zal ik eerlijk zeggen. Dat zit 'm er vooral in dat van een volle laadplek ook niemand vrolijk wordt. Daar is zelfs een nieuw Nederlands woord voor: laadpaalstress. Die is echt wel reëel in Den Haag. Want je hebt de volgende dag - het is al eerder gezegd door collega's - een opgeladen auto nodig. Ik vind het toch niet zo'n heel goed idee, tegen de achtergrond die we allemaal kennen, dat het elektrische wagenpark toeneemt.

51

Caroline Peeck (VVD). Dank voor de vraag. Wij zien dat er elektrische laadplekken leegstaan, laat, dus na tien uur 's avonds. We vinden dat op dat moment bewoners die een andere auto hebben, het recht hebben om daar te parkeren voor de nacht. Wel moeten ze dan om negen uur 's ochtends weer weg zijn, zodat de auto weer opgeladen kan worden door degene die daar op dat moment wil staan. Volgens mij geven we daarmee alle hardwerkende mensen een kans om tot tien uur 's avonds thuis te komen en de auto op die laadplek te parkeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat snap ik. U heeft het over de bewoners van het Centrum, die dat geconstateerd hebben. Maar laat ik mijn wijk nemen. Ik kom weleens thuis met een elektrische wagen, oké, een deelauto, vooruit, en dan is er echt niks meer te vinden om te laden, en dat levert me toch een stress op. Dat wilt u ook niet, volgens mij. Dus ik vraag me toch af of deze motie wel zo slim is. Caroline Peeck (VVD). Dit is echt op basis van wat we van bewoners horen, dat laadplekken na tien uur 's avonds leegstaan. We vinden, met de druk die er is op parkeerplekken, dat deze bewoners, die dan heel veel rondjes moeten rijden, op die plek mogen gaan staan. Vóór tien uur moet je toch thuis kunnen zijn. Het zal misschien een keer gebeuren dat je drie straten verder moet gaan, prima. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst.

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn probleem zit erin dat u het stadsbreed wil doen, terwijl u het van één deel gehoord heeft. Dat is mijn eerste probleem. Twee. Ik wil 's avonds nog weleens doorgaan en dan wil ik ook gewoon kunnen opladen, zodat iemand anders met die deelauto de volgende dag opgeladen weg kan. Want met name die deelauto's maken hier ook gebruik van. De voorzitter. U wilt ook uw auto opladen! Caroline Peeck (VVD). Het is echt op basis van wat we horen en zien in de stad. Ik kan daar verder niks aan toevoegen. Peter Mekers (D66). Ik zit toch even te kijken hoe liberaal dit idee nou is. Je verplicht mensen met een elektrische auto voor tienen binnen te zijn, anders kun je in een wijk waar de parkeerdruk hoog is, je auto niet meer ergens neerzetten waar je kunt laden, zodat je de volgende dag weg kan. Is dat het idee van mevrouw Peeck? Caroline Peeck (VVD). Het is ook niet liberaal om plekken de hele nacht leeg te laten staan en te zeggen: die is voor iemand bedoeld die er nu niet is, maar u mag daar niet gaan staan. Peter Mekers (D66). Maar mensen die niet hoeven te laden hebben keuze uit veel en veel en veel meer parkeerplekken dan mensen die afhankelijk zijn van een laadplek. Het is dan toch sowieso unfair om te zeggen: u heeft een laadplek nodig, maar u mag niet meer na tienen uw huis uit, want dan kunt u niet meer laden? Caroline Peeck (VVD).

Ik vind dat u het ridiculiseert. We hebben het gezien. U zegt dat mensen die na tien uur thuiskomen, er niet meer mogen staan. Maar in de wijken waar wij met bewoners hebben gesproken, moeten juist degenen zonder elektrische auto rondjes blijven rijden, terwijl de laadpaalplekken leeg zijn. De voorzitter. Laatste keer, meneer Mekers. Peter Mekers (D66). Dan concludeer ik dat als je geen laadpaal nodig hebt, de kans veel groter is dat je op welke vrijgekomen plek dan ook kunt gaan staan dan als je daar wel afhankelijk van bent. Dus daar zit het verschil is. Daar zit ook de reden van de voorrang in. Ik vind het buitengewoon onverstandig om dat af te breken.

52

Caroline Peeck (VVD). Die plekken zijn er juist niet. Daarom vragen bewoners om deze plekken vrij te geven na tien uur 's avonds. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik was nog even benieuwd wat de ideeën zijn van mevrouw Peeck als het gaat om 'aantoonbaar onwenselijk'. Ik heb daar zelf nog niet per se gedachten bij, maar mevrouw Peeck wellicht wel. Caroline Peeck (VVD). Dat kan bijvoorbeeld zijn een laadplek voor een arts of andere zorgberoepen, een ambassade, of andere laadplekken die de hele nacht vrij moeten blijven. De voorzitter. Mevrouw Peeck zet haar betoog voort. Caroline Peeck (VVD). De tweede motie gaat over bewonersgarages, waar nu door derden parkeerplekken worden verhuurd. Dat is natuurlijk prima. We horen alleen van omwonenden dat ze veelal leegstaan, terwijl zij in de avond rondjes moeten rijden. Dus is de vraag om met elkaar te kijken hoe deze ruimte creatiever kan worden gebruikt.

Ik heb daarvoor de motie Maak bewonersgarages ook toegankelijk voor bewoners uit de wijk, die ik samen met de heer Mekers van D66 en de heer Meinesz van Hart voor Den Haag indien, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken onder welke voorwaarden bewonersgarages waarvan parkeerplekken momenteel via derden worden verhuurd, toegankelijk kunnen worden gemaakt voor zowel bezoekers als andere bewoners uit de wijk; voor de begrotingsbehandeling 2025 aan de raad hierover te rapporteren. Tot slot, in dezelfde gedachte van creativiteit met ruimte en daadkracht, omdat we zien en horen dat er parkeerterreinen zijn bij scholen of bedrijven die in de weekenden leegstaan en goed gebruikt kunnen worden door de buurt of sportverenigingen, de motie Sluit een parkeerakkoord voor efficiënt gebruik van de ruimte, die ik ook samen met de heer Mekers van D66 en de heer Meinesz van Hart voor Den Haag indien, met als dictum: verzoekt het college een parkeerakkoord met MKB Den Haag en VNO-NCW West te sluiten om zo veel mogelijk parkeerplekken in Den Haag die buiten kantooruren structureel leegstaan, te benutten; in het derde kwartaal van 2025 een gezamenlijke inventarisatie te presenteren van parkeerterreinen met potentie; te streven om voor het eind van het jaar de eerste parkeerdeals met bedrijven te sluiten en de raad hierover te informeren. De voorzitter.

Door mevrouw Peeck worden de volgende amendementen (G.C VVD en G.D VVD) voorgesteld:

Amendement G.C VVD Bied een alternatief voor wie echt een derde auto nodig heeft De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de ‘Actualisatie Parkeerstrategie’ (RIS319383). Besluit: •

Dictum I.e als volgt aan te vullen: “NB. Na ingebruikname van het nieuwe parkeervergunningensysteem is in Den Haag het aanvragen van een derde bewonersvergunning niet meer mogelijk in wijken met 80% parkeerdruk, waarbij altijd een alternatief wordt aangeboden wanneer de bewoners aantoonbaar afhankelijk zijn van een derde auto”.

Amendement G.D VVD Koester de motorrijder De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de ‘Actualisatie Parkeerstrategie’ (RIS319383).

53

besluit: − Aan dictum I toe te voegen: h) Op pagina 26 wordt geschrapt: Parkeerbelasting voor motoren en andere voertuigen met kenteken Het parkeren van een motor op een fiscale parkeerplaats was in Den Haag tot nu toe gratis. De achtergrond hiervan is dat in het verleden, anders dan bij auto’s, fysieke parkeervergunningen en tickets niet zichtbaar op of aan motoren bevestigd konden worden. Met de invoering van het kentekenparkeren is het niet meer nodig een ticket achter de voorruit te plaatsen. Omdat motoren in praktijk bijna net zo veel ruimte innemen als een auto, is het redelijk dat ook motorrijders parkeerbelasting gaan betalen. In de huidige praktijk staan motoren vaak op trottoirs geparkeerd. Dit is in sommige gevallen ongewenst. Er wordt bezien waar het mogelijk is om speciale plaatsen voor het stallen van motoren te realiseren. Zodra een duidelijk beeld is ontstaan van de mogelijkheden en effecten hiervan zullen ook motoren vergunningplichtig worden. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Peeck worden de volgende moties (G.5 VVD, G.6 VVD en G.7 VVD) ingediend:

Motie G.5 VVD Een lege laadplek helpt niemand De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de ‘Actualisatie Parkeerstrategie’ (RIS319383). Constaterende dat: - op dit moment alleen in wijken met een hoge parkeerdruk niet-elektrische auto’s voor 09.00 uur en na 22.00 uur mogen parkeren op laadplekken met venstertijden. Overwegende dat: - het voor alle bewoners in Den Haag goed zou zijn als parkeerplekken voor elektrische auto’s niet leeg blijven staan. Verzoekt het college: - stadsbreed toe te staan dat elektrische laadplekken tussen 22.00 uur en 09.00 uur als gewone parkeerplekken kunnen worden gebruikt, behalve in gebieden of op plekken waar dit aantoonbaar onwenselijk is; - de raad over de voortgang uiterlijk in Q3 2025 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.6 VVD Maak bewonersgarages ook toegankelijk voor bewoners uit de wijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de ‘Actualisatie parkeerstrategie’ (RIS 319383). Constaterende dat: - in sommige wijken, zoals het Oude Centrum, bewoners vaak moeite hebben om een parkeerplek te vinden; - er tegelijkertijd bewonersgarages in deze wijken zijn waarvan parkeerplekken via aanbieders als ParkBee verhuurd worden; 54

-

deze bewonersgarages veel leegstaan; de gemeente geen zicht heeft op de bezetting in deze bewonersgarages.

van mening dat: - de schaarste ruimte in de stad efficiënt gebruikt moet worden; - het onwenselijk is dat bewoners moeite hebben om een parkeerplek te vinden terwijl er in de wijk tegelijkertijd parkeerplekken leegstaan in bewonersgarages; - er ook voldoende ruimte moet blijven voor bezoekers. Verzoekt het college: - te onderzoeken onder welke voorwaarden bewonersgarages waarvan parkeerplekken momenteel via derden worden verhuurd, toegankelijk kunnen worden gemaakt voor zowel bezoekers als andere bewoners uit de wijk; - voor de begrotingsbehandeling 2025 aan de raad hierover te rapporteren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.7 VVD Sluit een parkeerakkoord voor efficiënt gebruik van de ruimte De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de ‘Actualisatie Parkeerstrategie’ (RIS319383). Constaterende dat: - in Den Haag op verschillende plekken parkeerterreinen van instellingen of bedrijven buiten kantooruren leegstaan; - tegelijkertijd in omliggende woonwijken sprake is van hoge parkeerdruk. Overwegende dat: - het gedeeld gebruik van bestaande parkeerterreinen buiten kantooruren de druk op de openbare ruimte kan verlichten; - dit geen extra ruimte kost en bijdraagt aan efficiënter gebruik van schaarse stedelijke ruimte; - dergelijke afspraken alleen tot stand komen als de gemeente het initiatief neemt en partijen bij elkaar brengt; - er in de te maken afspraken uiteraard aandacht moet zijn voor veiligheid en schoonhouden van de parkeerterreinen. Verzoekt het college: - een parkeerakkoord met MKB Den Haag en VNO-NCW West te sluiten om zoveel mogelijk parkeerplekken in Den Haag die buiten kantooruren structureel leegstaan te benutten; - in het derde kwartaal van 2025 een gezamenlijke inventarisatie te presenteren van parkeerterreinen met potentie; - te streven om voor het eind van het jaar de eerste parkeerdeals met bedrijven te sluiten en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. De Actualisatie Parkeerstrategie bevat op onderdelen verbeteringen en sluit deels aan bij eerdere afspraken uit het Haags Akkoord. Maar laat ik meteen duidelijk zijn, dat geldt niet voor het hele voorstel. Met één onderdeel heeft mijn fractie namelijk grote moeite: het algeheel afschaffen van de derde parkeervergunning. Laten we eerlijk zijn, die derde vergunning is niet goedkoop. Sterker nog, het kost bewoners bijna € 700 per jaar; € 678,20 om precies

55

te zijn, en dan komt er nog eens € 17,30 aan kosten bij. Niemand vraagt het zomaar aan. Wie bereid is dat bedrag te betalen, heeft daar echt een heel goede reden voor. Peter Mekers (D66). Ik heb vanochtend even zitten rekenen. Die derde auto kost je zo'n € 56 per maand met zo'n derde vergunning. Ik ben 21 parkeergarages van de corporaties langsgegaan waar op dit moment plekken zijn. Ik heb gekeken naar de bewonersvergunning van Q-Park om daar een maand te kunnen staan. Dan kom ik op gemiddeld € 60 per maand aan kosten uit. Met wat afrondingen gaat het om € 1,50 verschil of je met die derde auto in een garage kan staan, waar je eigenlijk gegarandeerd een plek hebt, of een derde vergunning krijgt. Hoe groot is het probleem nou daadwerkelijk? Kavish Partiman (CDA). Er zijn op dit moment volgens mij 1.200 derde vergunningen in deze stad. Dus een behoorlijk aantal mensen heeft een derde vergunning. Tegelijkertijd is niet overal een Q-Parkgarage beschikbaar om de auto te kunnen parkeren. We hebben dus wel degelijk een probleem. Peter Mekers (D66). Maar we zien dus nu dat je met € 1,50 extra gegarandeerd een plek hebt die droog is en beveiligd. Dat stimuleert mensen kennelijk niet voldoende om hun auto in die garage te zetten. Dan moeten we toch iets doen aan de derde parkeerplaats? Is de heer Partiman dat niet met mij eens? Kavish Partiman (CDA).

Als de heer Mekers ervoor zorgt dat die parkeergarages overal in de stad beschikbaar zijn waar mensen met een derde vergunning hun auto kwijt kunnen, dan wil ik er best over praten. De voorzitter. Laatste keer, meneer Mekers. Peter Mekers (D66). Daarom ben ik blij dat collega Peeck daar moties over heeft ingediend. Van mij komt er zo ook nog eentje aan. Ik ga er wel van uit dat het CDA die allemaal steunt. De voorzitter. En meneer Partiman kan natuurlijk in de toekomst kijken. Kavish Partiman (CDA). Als die moties worden aangenomen, dan moeten ze afgedaan worden. Dan moeten er garages gebouwd worden. Als die garages er zijn, dan kunnen we weer gaan kijken hoe we het gaan oplossen. Caroline Peeck (VVD). Ik gaf net aan dat de Haagse VVD heel erg gezocht heeft om in ons amendement de balans te vinden tussen de leefbaarheid en de urgentie. Kan de heer Partiman aangeven hoe hij dit in zijn amendement ziet? Kavish Partiman (CDA). Het amendement moet ik nog indienen, maar goed, ik wil hier wel op ingaan. Wij zijn echt op zoek gegaan. Waar mijn zorg in zit, is dat je op een gegeven moment aanvragers van zo'n derde vergunning in een soort van papieren werkelijkheid terecht gaat laten komen. Je hoorde het zonet in het interruptiedebatje dat u voerde al gebeuren. Moet er een loket komen? Hoe wordt het getoetst en op basis waarvan? Dan moet je allerlei formulieren invullen.

Dat lijkt me op dit moment niet wenselijk. Het is mensen alleen maar extra werk geven voor een probleem dat wat mij betreft echt een acute oplossing nodig heeft, zonder mensen extra in problemen te brengen. U benoemde ook terecht waar dit probleem vandaan komt. Het is geen parkeerprobleem als zodanig, het is een probleem van de woningnood. Leonie Gerritsen (PvdD). Er zijn nu al een aantal moties en amendementen ingediend: meer participatie voor betaald parkeren, dus misschien niet invoeren, vergunningen niet gaan inperken. Op welke manier kunnen we dan als gemeente wel iets doen aan die parkeerdruk, waar we vanuit iedere wijk klachten over krijgen? Er zijn maar een aantal dingen die we kunnen doen. Als ik zo een beetje luister naar wat er wordt ingediend, denk ik dat we uiteindelijk niks gaan doen. Dus al die parkeerdruk blijft hangen.

56

Kavish Partiman (CDA). Die hoge parkeerdruk, met name in die wijken met iets grotere woningen waar gezinnen in wonen, is een vervelend neveneffect van de woningnood. Dat wilde ik zo direct ook in mijn betoog noemen. Dat is een heel erg vervelend neveneffect, maar het is er wel. Leonie Gerritsen (PvdD). Het is inderdaad een heel vervelend neveneffect, maar om dan te zeggen dat we het niet gaan oplossen, is wel een beetje problematisch. Want we lossen de woningnood er niet mee op. We lossen de parkeerdruk er niet mee op. Het enige wat we ermee oplossen is dat mensen met drie auto's per woning met de auto kunnen. Maar is dat het grotere belang dat wij hier moeten dienen in de gemeente? Kavish Partiman (CDA). Dat is het verschil tussen mevrouw Gerritsen en mij. Een verbod opleggen zien wij niet als een oplossing. Dat lost geen probleem op. Dat is gewoon iets verbieden. Een oplossing voor dit probleem zou zijn dat er voldoende woningen beschikbaar zouden zijn voor mensen, zodat ze op een reguliere manier een eerste vergunning kunnen aanvragen voor een plek waar er ook voor een parkeerplek is gezorgd. Dus er moeten woningen gebouwd worden, er moeten parkeerplaatsen aangelegd worden en dan heb je dit probleem opgelost. Door simpelweg auto's te verbieden, creëer je juist een probleem en los je niets op. De voorzitter. Laatste keer, mevrouw Gerritsen. Kavish Partiman (CDA).

Er zijn vele verschillen tussen de heer Partiman en mij, dat kan ik wel beamen. De voorzitter. Ter zake graag. Leonie Gerritsen (PvdD). Excuus. Ik denk dat we met zijn allen behoorlijk bezig zijn. We zijn als coalitie absoluut bezig met het bouwen van woningen. Maar in heel veel wijken, zoals Laak, worden nu geen extra woningen bijgebouwd. Daar is een enorme parkeerdruk. Als je daar niks gaat doen aan die derde parkeervergunning en aan het betaald parkeren, dan gebeurt er daar niks. Je kan er geen extra parkeerplekken aanleggen. Het is een heel volle wijk. Dan doen we dus niks. Dan zeggen we eigenlijk: jammer, bewoners van Laak, we gaan niks doen aan die parkeerdruk. Kavish Partiman (CDA). Het mooie daarvan is dat we in 2022, bij de actualisatie van toen, al die stap hebben gezet. Op het moment dat we 90% parkeerdruk hebben in een wijk, dan maken we al een pas op de plaats voor die derde vergunning. Als we daaronder zitten, dan is het mogelijk. Als we haar nu algeheel gaan verbieden, terwijl we betaald parkeren over de gehele stad gaan invoeren, met uitzondering van een x-aantal wijken, dan los je helemaal niets op. Dan ga je het juist in de wijken waar je grotere woningen hebt, waar grotere gezinnen in wonen die mogelijkerwijs echt wel een derde vergunning nodig hebben, onmogelijk maken. Daar los je geen problemen mee op. Daar creëer je er juist een mee. De voorzitter.

U zet uw betoog voort. Kavish Partiman (CDA). Waar was ik gebleven? Ja, dat het een hartstikke dure vergunning is en dat niemand die zomaar aanvraagt. Er is altijd wel een goede reden voor. Toch worden veel mensen, vooral jongeren, ertoe gedwongen. Niet omdat ze zo graag drie auto's willen, maar omdat ze geen kant op kunnen. Door het enorme tekort aan betaalbare woningen, zowel in de huur- als in de koopsector, blijven veel jonge mensen noodgedwongen thuis wonen. Met meerdere volwassenen in één huishouden is het niet vreemd dat er ook meerdere auto's zijn. Peter Mekers (D66). Vandaag is ook gezegd door de insprekers dat als zij verplicht worden om parkeerplaatsen te bouwen, zij minder woningen kunnen bouwen. Meer parkeerplaatsen bouwen maakt een project moeilijker. Als u een derde parkeervergunning makkelijk maakt in de hele stad, blijft de parkeerdruk daar dus hoger, worden de eisen voor parkeren bij het ontwikkelen van panden weer hoger en kunnen die niet versoepeld worden. Dat bijt elkaar toch? Hoe kun je nou goed, 57

financieel deugdelijk bouwen als je de parkeerdruk opjaagt in de stad om die derde vergunning in stand te houden? Kavish Partiman (CDA). Ik snap dat de heer Mekers heel erg probeert te beredeneren naar zijn eigen gelijk, maar het gaat hier niet op, want we veranderen hier niets. Dit is het staand beleid. We hebben afgesproken met elkaar: die vergunningen zijn er, die beperken we als er 90% parkeerdruk is. We hebben ook afgesproken met elkaar dat we gaan bouwen en daar hebben we gewoon regels voor, eisen voor hoeveel parkeerplekken er moeten zijn om bouwvergunningen te geven. We hebben ook gezegd dat we anders gaan kijken naar plaatsen rondom grote stations, omdat je daar openbaarvervoerknooppunten hebt. Dat zijn allemaal dingen die blijven bestaan. Maar tegelijkertijd kunnen we constateren dat die woningen er nog niet zijn, dat nu mensen acuut gedwongen zijn om te wonen met hun ouders of met anderen samen en dat er echt een probleem is. Dat is precies waar ik in probeer te voorzien. Ik zeg niet dat het tot in de eeuwigheid op deze manier door moet gaan. Maar totdat die oplossing er is, kunnen we even niet anders. Peter Mekers (D66).

Als je snel wil kunnen doorpakken, projecten vlot wil kunnen trekken en parkeerruimte wil hebben, zodat niet alles inpandig moet worden opgelost, dan wil je toch niet nu juist de parkeerdruk in sommige wijken waar die nog net onder de 80 of 90% zit, aanjagen? Want dat is dan wel wat u doet, als ik dat zo goed hoor, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Volgens mij is het tarief van die vergunning echt wel hoog genoeg om te zeggen dat we het niet gaan aanjagen. Je gaat niet € 700 betalen voor een vergunning omdat je er zin in hebt en omdat je het lollig vindt. Het is een vrij fors bedrag, althans voor de mensen die ik ken; ik weet niet hoe het in de D66-achterban zit. De voorzitter. Laatste keer, meneer Mekers. Dat gaat u onthullen. Peter Mekers (D66). Ik heb al jaren geen auto meer. Als ik er eentje nodig heb, dan neem ik een deelauto. Dat is makkelijker. Dan deel je met elkaar ook de kosten. Maar ik pak even de cijfers van het Nibud erbij. Een gemiddelde middenklassenauto kost je zo'n € 22.000 per jaar. Dan is die € 700 voor je derde auto nog niet heel erg schokkend, als ik eerlijk ben. Kavish Partiman (CDA). Dan moet ik het nogmaals herhalen: zo zie je de verschillen tussen de verschillende partijen in deze raad. Voor mijn achterban is € 700 echt een fors bedrag. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Hoe gaat meneer Partiman dat plan uitvoeren als de parkeerdruk uit deze parkeerbrief wordt gehaald? Kavish Partiman (CDA). Ik begrijp niet helemaal goed welk plan ik moet uitvoeren. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik hoor u constant praten over 90% parkeerdruk. Maar die wil dit college niet meer mee gaan nemen in de toekomst. Kavish Partiman (CDA). Daarom ben ik voornemens zo direct een amendement in te dienen die dat wel gewoon in stand houdt. De voorzitter. Even geduld, denk ik, meneer Meinesz. Kavish Partiman (CDA). Door deze derde vergunning nu rigoureus af te schaffen, treffen we precies die groep die het al zwaar heeft. Jongeren zonder woningperspectief, gezinnen waarin de kinderen volwassen zijn, werken, maar nergens anders terechtkunnen. En dan maken we parkeren voor hen nog moeilijker, nog duurder of gewoon onmogelijk. Dat is niet eerlijk. Dat is ook niet het signaal dat we als stad willen afgeven. Daarom dien ik samen met collega Mahmood van DENK een amendement in om het voorstel op dit punt te corrigeren: 'Besluit om: Om dictumpunt I onder e, f, g te schrappen.'

58

De voorzitter. Door de heer Partiman, daartoe gesteund door de heer Mahmood, wordt het volgende amendement (G.E CDA) voorgesteld:

Amendement G.E CDA Derde vergunning blijft mogelijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Actualisatie Parkeerstrategie 2021 - 2030 (RIS319383). Besluit om: ▪ Om dictumpunt I onder e, f, g te schrappen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Mijn eerste regel luidt: ik ga het kort houden. Toen dacht ik: dat is waarschijnlijk de meest gebroken belofte van iedere politicus. Maar toch, ik ga een poging doen om het kort te houden vandaag. Ik denk namelijk dat ik niemand verras als ik zeg dat we als GroenLinks deze actualisatie van de Parkeerstrategie gewoon steunen. Waarom doen we dat dan? Ruimte is beperkt in Den Haag. Die moeten we verdelen op een zo goed mogelijke manier. Dat geldt ook voor de ruimte die we reserveren voor parkeren. Dat moeten zo eerlijk mogelijk gebeuren. De afgelopen decennia is de invoering van betaald parkeren - we hebben een mooi historisch overzicht gekregen van de heer Meinesz - het best te vergelijken met de combinatie van de salamitactiek en het waterbedeffect. De parkeerdruk loopt op in een bepaalde wijk, we voeren betaald parkeren in, een aantal auto's van met name bezoekers gaan naar de volgende wijk, dat levert dan een fase van chagrijn op bij bewoners en dat chagrijn noemen we dan draagvlak.

De parkeerdruk gaat omhoog. Vervolgens voeren we daar betaald parkeren in. De bezoekers gaan weer door naar de volgende wijk et cetera. Mijn oproep aan alle collega's zou zijn: laten we onze bewoners dat chagrijn besparen en betaald parkeren relatief vlot invoeren de komende jaren. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het klinkt allemaal leuk. Dat waterbedeffect waar u het over heeft, waar wordt dat door veroorzaakt? Heeft dat ook niet te maken met al die parkeerplekken die weg worden gehaald? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het heeft vooral te maken - ik heb het ook al eerder gehoord - met het aantal bewoners, dat toeneemt. U kijkt natuurlijk ook naar Den Haag in Cijfers; daar zijn we allebei groot fan van. Daar zien we dat het gemiddeld aantal auto's per huishouden hetzelfde blijft. Dus: meer huishoudens betekent meer auto's, meer auto's betekent meer parkeerdruk. Daarnaast zijn er veel bezoekers, busjes die op zoek zijn naar gratis parkeren. Die schuiven iedere keer weer op. Die gaan weer door naar de Vogelwijk. Daarna gaan ze weer door naar de volgende wijk et cetera. Dat noem je het waterbedeffect. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dus ik begrijp uit het betoog van meneer De Vuyst dat hij het belangrijk vindt om straks de parkeernorm weer omhoog te gooien.

Want als je nieuwe woningen bouwt voor nieuwe gezinnen, die allemaal die 0,66 auto hebben, dan moet je toch één plek gemiddeld per woning erbij bouwen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Meinesz kijkt altijd terug, heeft dan een beeld bij hoe het was en probeert dat weer terug te krijgen. Wij zijn meer een partij die voor vooruitgang is, die constateert dat er ontwikkelingen zijn en dat je je daaraan moet aanpassen. Het aanpassen van de parkeernormen, zeker rond de ov-knooppunten, is daar een goed voorbeeld van. De voorzitter. Laatste keer, meneer Meinesz. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Maar u past het dan vooral aan naar uw eigen inzicht van hoe u het wil in de stad. Wij proberen altijd alle inwoners van Den Haag mee te nemen. Het feit is dat een 59

derde van Den Haag gewoon in het bezit is van een auto. Wat denkt u, die mensen nemen we niet meer mee? Maarten De Vuyst (GroenLinks). De heer Meinesz ging zo goed met de cijfers, maar nu zegt hij dat een derde van de Hagenezen een auto heeft. Dat klopt niet helemaal. Het is twee derde van de huishoudens, maar een huishouden bestaat niet altijd uit één persoon. Dat kan variëren. Dat hebben we ook andere mensen horen zeggen. Gemiddeld volgens mij 1,66. Dus dat betekent dat ongeveer de helft van de volwassenen in Den Haag een auto heeft, de andere helft niet. Dat varieert in wijken. Daarom hebben we verschillende paspoorten, verschillende gebieden, waarbij we bij de een wat meer nadruk leggen op het ov, zoals gebieden rondom het Centrum en de ov-knooppunten, en andere, Leidschenveen-Ypenburg, Vroondaal, Wateringse Veld, waar het betaald parkeren niet wordt ingevoerd, wat meer geschikt zijn voor auto's. Zo ziet u dat het hele ge-ahum over dat dit een parkeerstrategie is die over autovrij en autoluw gaat, niet klopt. Dit is gewoon een genuanceerd verhaal op basis van de inzichten die we nu hebben. Daarom steunen we dit als GroenLinks van ganser harte. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik denk dat de heer De Vuyst 'geëtter' wilde zeggen. Dat kan gewoon door deze microfoon, geloof ik.

De ruimte in Den Haag is schaars, voor woningen, voor groen, voor speeltuinen, bedrijfsruimtes, maar zeker ook om auto's te parkeren. Daarom is het goed dat deze actualisatie van de Parkeerstrategie nu voorligt, waarmee we richting het nieuwe parkeervergunningensysteem, waar iedereen smachtend naar uitkijkt, en met de uitbreiding van gereguleerd parkeren, de prioriteit leggen bij dat bewoners in ieder geval hun eerste auto in de buurt van hun huis kwijt kunnen. Want ondanks de mobiliteitstransitie zullen er mensen zijn die voorlopig nog een auto nodig hebben, vanwege een baan in de regio, nachtwerk, mantelzorg, noem maar op. Als we het niet doen, loopt de stad helemaal vast, zowel op de wegen als door het eindeloos rondjes rijden voor een vrije parkeerplek, als die er überhaupt straks nog wel is als we niets doen. Scherpe keuzes zijn nodig. Daarom steunt de PvdA deze actualisatie. Peter Mekers (D66). Voorzitter. Straten vol blik of straten vol ruimte voor mensen, groen, ontmoeten, leven, dromen? Als ik moet kiezen, dan weet u mijn keuze al. In veel Haagse wijken heeft minder dan de helft van de mensen een auto, en toch domineert die het straatbeeld. Wij vinden het normaal dat een auto ruimte claimt en dat we als gemeente veel geld uitgeven aan aanleg en onderhoud van parkeerplaatsen.

Dat we accepteren dat luchtvervuiling, fijnstof en ongevallen onze gezondheid aantasten, is iets wat mijn fractie niet normaal wil vinden. Er moet een betere balans gevonden worden. Daar slaagt deze strategie goed in. Wel vinden we dat bewoners invloed zouden kunnen hebben op de venstertijden voor betaald parkeren. Ik noemde het daarnet al in een interruptiedebat. Maar het belasten van parkeren is iets wat wij in ons coalitieakkoord hebben afgesproken. Dat besluit hebben we genomen met een bredere blik dan alleen: kan ik voor mijn eigen deur parkeren? De auto kost ons geld en gezondheid. Daar mag best iets tegenover staan. We vragen als Den Haag helemaal niet veel voor het gebruik van onze schaarse ruimte. Maar we kunnen ook kijken naar oplossingen die iedereen helpen. Natuurlijk zijn er mensen die de auto nodig hebben. Laten we zo slim en zo efficiënt mogelijk daarmee omgaan. In de zomer van 2023 stelde ik al vragen over het inzetten van particuliere parkeerterreinen om daar bijvoorbeeld bedrijfsbusjes te parkeren op momenten dat die parkeerterreinen toch leegstaan. En we hebben eerder een pilot gehad onder het World Forum met bewoners die daar goedkoper konden staan. We wachten nog op een vervolg daarop. Er komt nog een brief aan, als het goed is. Misschien kan de wethouder aangeven of die al in de pijplijn zit.

Ik ben blij dat meer partijen nu de mogelijkheden zien van die halfleegstaande particuliere garages. Of wacht, halfleeg? We weten eigenlijk niet goed waar en op welke momenten die plekken over zijn, en of we die makkelijk kunnen inzetten om blik van straat te halen en daar te stallen, gewoon in een plek die er nu al is, in de buurt, die buiten kantooruren leegstaat, of op andere momenten. Maar om dat inzichtelijk te krijgen of om nog beter te bepalen waar we dan op moeten inzetten qua ruimte in de bestaande garages, dien ik een motie in met het dictum: roept het college op de bezettingsgraad van particuliere parkeergarages te onderzoeken; een manier te ontwikkelen waarop 60

periodiek deze bezettingsgraad inzichtelijk kan worden gemaakt; de raad over de uitkomsten hiervan uiterlijk in Q3 2025 te informeren. Die dien ik samen in met de heer Mahmood van DENK, mevrouw Peeck van de VVD en de heer De Vuyst van GroenLinks. Ik zei het net al. Ik heb vandaag zitten rekenen. Als je drie auto's hebt en je die op straat wil parkeren, kost je dat, met alle autokosten van het Nibud erbij voor zo'n gemiddelde auto, zo'n € 22.264 per jaar, inclusief je benzine, je verzekering et cetera. Zet je één auto in de garage, dan betaal je nog geen € 17,50 meer met de gemiddelde prijs die ik heb uitgerekend. Dat is nog geen 0,08% van de kosten van je auto. Dus laten we niet doen of het doorhalen van een derde parkeervergunning nou zo'n enorme financiële tegenslag met zich meebrengt; nog geen € 1,50 per maand. Als de collega's die berekening willen zien, deel ik die met liefde. De voorzitter. Door de heer Mekers, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, de heer Mahmood en mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (G.8 D66) ingediend:

Motie G.8 D66 Bezettingsgraad in beeld De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Actualisatie Parkeerstrategie 2021 - 2030 (RIS319383). Constaterende, dat: ▪ we in Den Haag regie willen houden op de inrichting van de openbare ruimte en de beschikbaarheid van parkeerplekken; ▪ er momenteel geen beeld is bij de gemeente van de bezettingsgraad van particuliere parkeergarages. Van mening, dat: ▪ het inzichtelijk maken van de bezettingsgraad van particuliere parkeergarages kan bijdragen aan een betere informatiepositie voor de gemeente om regie te voeren met het parkeerbeleid; ▪ het onbenut laten van parkeercapaciteit een gemiste kans is; ▪ deze parkeercapaciteit mogelijk benut kan worden voor het verlichten van parkeerdruk betreffende bewonersparkeren. Roept het college op: ▪ de bezettingsgraad van particuliere parkeergarages te onderzoeken; ▪ een manier te ontwikkelen waarop periodiek deze bezettingsgraad inzichtelijk kan worden gemaakt; ▪ de raad over de uitkomsten hiervan uiterlijk in Q3 2025 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Ik zal het kort houden. Aan het geweldige relaas van collega Meinesz heb ik eigenlijk heel weinig toe te voegen, maar ik heb toch een stukje tekst.

Het voorstel van het college om de Parkeerstrategie 2021-2030 te actualiseren is werkelijk te dol voor woorden. De Parkeerstrategie waar het over gaat, is op zich al een gotspe, een aanfluiting, een anti-autodocument waar de hardwerkende burgers van Den Haag de dupe van worden en zijn geworden in de afgelopen jaren. Burgers die hun auto broodnodig hebben om hun werk te doen en hun inkomen te verdienen, worden gemangeld door dit beleid. Maar nu stelt het college voor om de bestaande regel dat er in een buurt slechts betaald parkeren wordt ingevoerd als de parkeerdruk boven de 90% is, te schrappen. Dit college wil vrijwel overal in de stad betaald parkeren invoeren. Dit is pure geldklopperij die nergens op slaat. In de beantwoording van de technische vragen staat een tabel met daarin de parkeerdruk in alle 121 buurten in Den Haag. Wat blijkt? Slechts in 22% van de buurten is de parkeerdruk hoger dan die 90%. Dat betekent dat in 78% van Den Haag de 61

parkeerdruk lager is dan die 90%. Daaruit kan maar een conclusie worden getrokken. Dit college wil proberen de bestaanszekerheid van mensen te ondermijnen, met als doel de gemeentekas te spekken. Peter Mekers (D66). Als er kennelijk, volgens de heer Kaptheijns, parkeerplaatsen over zijn in bepaalde gebieden, dan biedt het toch ook juist kans om daar te vergroenen, ontmoeting te stimuleren en dergelijke? Of ziet u die kansen niet? Nick Kaptheijns (PVV). Sorry, ik vind het een heel hallucinante vraag. Zou u die misschien nog een keer kunnen stellen? Peter Mekers (D66). U zei net dat in heel veel wijken in Den Haag de parkeerdruk laag is. Daaruit concludeer ik dat daar dus plekken over zijn waar we iets anders zouden kunnen doen. Ziet u dat niet? Iets waar de stad echt iets aan heeft: meer vergroening, meer ontmoeten, ruimte voor kinderen om te spelen. Als u aan wil wijzen waar plekken over zijn, zoals u net zei, dan weet ik wel wat ik ermee wil. Nick Kaptheijns (PVV). Nee. Voorzitter. Ik vervolg mijn verhaal. Daaruit kan maar een conclusie worden getrokken. Dit college wil proberen de bestaanszekerheid van de mensen te ondermijnen, met als doel de gemeentekas te spekken. Straks moeten mensen eten uit hun mond sparen om hun auto te kunnen parkeren. Het is ronduit een schande dat dit college een dergelijk voorstel durft te presenteren.

Het is anti-autobeleid en daarmee antiburgerbeleid. College, trek dit voorstel in, in het belang van de hardwerkende burgers in Den Haag. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ik kan het ook kort houden. Ook de Partij voor de Dieren is een voorstander van de actualisatie. Wat de Partij voor de Dieren betreft neemt de auto nog steeds te veel ruimte in de stad in. Auto's staan het grootste gedeelte van de tijd stil en nemen plek in die ook besteed zou kunnen worden aan bomen, spelen en ontmoeten. In straten zonder geparkeerde auto's is er meer sociale cohesie, meer woonplezier en meer groen. Het is dus belangrijk om grip te houden op de hoeveelheid geparkeerde auto's in de stad. De actualisatie van de Parkeerstrategie is een stap in de goede richting. Met het uitbreiden van betaald parkeren en het beperken van bewonersvergunningen voor een tweede of derde auto, kunnen we hier als gemeente beter op sturen. Ik wil ook benadrukken dat ik het interessant vind dat partijen die nu moties indienen om niet te gaan sturen op het verminderen van die parkeerdruk, ook altijd de partijen zijn die niet willen dat er parkeerplekken worden weggehaald, want blijkbaar is die parkeerdruk niet erg genoeg om er iets aan te doen. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. De Actualisatie Parkeerstrategie: ik denk dat bekend is hoe DENK kijkt naar het parkeren en het faciliteren van parkeren in onze stad.

De afgelopen colleges zijn een weg ingeslagen waarmee betaald parkeren in bijna heel Den Haag is of wordt ingevoerd. Hier is in heel veel gevallen ook geen ontkomen aan, omdat je te maken krijgt met het waterbedeffect en bewoners die liever geen betaald parkeren willen, hier zelfs om gaan vragen. Met de koppeling met grote woningbouwprojecten is hier ook geen ontkomen aan. Voor ons is het belangrijk dat wij goed kijken naar de participatie, het draagvlak en venstertijden. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Zijn er volgens meneer Mahmood geen andere mogelijkheden om meer parkeerplekken te creëren in plaats van overal maar rucksichtslos betaald parkeren in te voeren? Adeel Mahmood (DENK). We zijn nu zo ver met de invoering van betaald parkeren. Als we dat willen gaan omkeren, doen we onze bewoners geen plezier, want die willen uiteindelijk ook kunnen parkeren in hun straat. Als zij bijvoorbeeld in een bepaalde buurt geen betaald parkeren hebben, dan zie wij, denk ik, heel veel busjes die daar hele dagen geparkeerd staan. Dat willen wij voorkomen. Waar wij een oplossing in zien, is het beter benutten van parkeergarages. We weten dat daar nog plekken zijn. Als wij die beter kunnen benutten, maar ook als er binnenkort een aantal locaties open zullen gaan, hoop ik dat het wat draaglijker wordt. 62

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U zegt dat u ook een beetje voor de auto bent. Ik geloof er niet zo heel veel van. Ziet u niet dat er heel veel parkeerplekken worden weggehaald onder het mom van ORAC's, die eigenlijk ergens anders kunnen staan, laadpalen, herinrichtingen? Ziet u dat gebeuren in onze stad? Adeel Mahmood (DENK). Ik zie dat we verschillende uitdagingen hebben in onze stad. We zien buurten die niet zo goed scoren op leefbaarheid. We hebben daar een vergroeningsopgave. We willen het voor die bewoners ook veiliger maken. Met name als je ergens rechtsaf wil slaan en daar staat een busje geparkeerd. Dat moet veiliger. Ik denk dat u dat eens bent met mij. Ik denk wel dat we moeten kijken naar hoe we kunnen voorkomen dat er parkeerplaatsen weg worden gehaald. U vindt mij aan uw zijde als we kijken naar oplossingen. Dus we moeten voorkomen dat we parkeerplaatsen gaan weghalen. Soms is dat mogelijk, soms is dat niet mogelijk. Maar het is wel belangrijk dat we komen met alternatieven. Als die alternatieven er zijn, dan zullen wij ervoor strijden om daar werk van te maken. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoorde de heer Mahmood het hebben over leefbaarheid en geparkeerde auto's. Bij leefbaarheid hoort toch ook voldoende groen, bijvoorbeeld? Adeel Mahmood (DENK). Zeker weten.

Als we het hebben over leefbaarheid, dan weet u ook dat we echt ons best hebben gedaan om een impuls te geven aan de vergroening van versteende wijken. Tegelijkertijd, als ik kijk naar mijn achterban, betekent leefbaarheid ook dat we willen voorkomen dat bewoners rondjes gaan rijden op zoek naar parkeerplaatsen, dat bewoners een plek kunnen vinden als ze thuiskomen, en dat we daarmee niet onnodig de luchtkwaliteit gaan schaden. Het is voor ons dus een balans. Het is nooit een keuze geweest van of-of. Ik ben van de school dat we moeten kijken naar en-en. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Op dat van die balans sla ik iets meer aan dan en-en, want we weten dat de ruimte beperkt is. Dat hebben ook anderen aangegeven. Dat weet u ook. Ik hoef u dat ook niet te vertellen. Maar dat maakt wel dat je af en toe moet kunnen kiezen. Juist ook in die versteende wijken moeten we groen kunnen toevoegen. Ik hoor u dus ook eigenlijk wel zeggen dat we bomen moeten toevoegen en dat het al heel wat is als we het aantal parkeerplekken op dit peil weten te houden. Adeel Mahmood (DENK). Daar heb ik natuurlijk ook vaak gesprekken over met bewoners. Wat ik dan heel vaak terugkrijg van die bewoners is: natuurlijk willen wij groen, natuurlijk willen wij meer bomen, maar we willen ook een boterham verdienen, we willen ook gaan werken, we willen ook op tijd thuis kunnen zijn.

Dus voor ons is die balans zeker belangrijk. Dus als je thuiskomt en er zijn genoeg parkeerplaatsen, dan vind ik het niet meer dan logisch dat je meer gaat investeren in bijvoorbeeld een aantrekkelijkere straat. Maar als die parkeerplaatsen er niet zijn en je haalt ze vervolgens weg, dan denk ik dat de buurt er zelfs op achteruit gaat. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ze gaan het een beetje herinrichten daar in de Schilderswijk. Als dat groen nou ten koste gaat van parkeerplekken, stemt u dan voor of tegen? Adeel Mahmood (DENK). Stem ik voor of tegen wat? We moeten de voorstellen nog zien. Ik denk dat u misschien doelt op de mooie opgave die we nu hebben voor de Vaillantlaan. Daar zijn een zesof zevental opties. Er staat ook duidelijk in de brief aangegeven wat ze gaan doen. We zien dat de zijstraten echt mooi zijn vergroend en echt worden aangepakt. We zien dat er op heel veel plekken meer bomen bij komen. Daar zijn we ook groot voorstander van. We zijn niet geloofwaardig als wij eisen dat we die versteende wijken moeten aanpakken en mooier willen maken en dat vervolgens tegenhouden. Dat vind ik geen geloofwaardig beleid.

In de commissie, toen we het hadden over de buitenruimte, heb ik de wethouder gezegd dat ik graag wil weten hoe het proces van de vergroeningsopgave er verder uitziet en heb ik bezwaar gemaakt tegen het laten vervallen van parkeerplaatsen op bijvoorbeeld de Vaillantlaan. Want we weten dat er op de Vaillantlaan een tekort 63

aan parkeerplaatsen is. We zien daar heel vaak dat bewoners of ondernemers geen plek kunnen vinden. Ik wil dus eerst van de wethouder weten hoe het proces op die andere punten, waaronder dus het vervallen van parkeerplaatsen, eruit gaat zien. Ik denk nu al dat er geen draagvlak zal zijn, tenminste niet vanuit de buurt, om die parkeerplaatsen daar te laten vervallen en om dan de scootmobielboxen op een parkeerplaats te zetten. Daar ben ik geen voorstander van. De voorzitter. Meneer Meinesz, de laatste keer. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Daar zijn wij als partij natuurlijk ook voor, vergroenen, maar voor ons hoeft dat niet altijd ten koste te gaan van parkeerplekken. Je kan ook bloembakken op het trottoir zetten. Maar als ik u zo hoor, gaat u ervoor liggen als ze parkeerplekken weghalen voor groen. Adeel Mahmood (DENK). Volgens mij luistert Hart voor Den Haag heel goed wat ik hier al jaren roep en is ons geluid over het parkeren echt bekend. Voor ons is die balans heel belangrijk. We willen een betere buurt, we willen een groene buurt, we willen een leefbare buurt en we willen ook kunnen faciliteren dat bewoners in hun eigen buurt kunnen parkeren. De voorzitter. Zet u uw betoog voort. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Ik was gebleven bij draagvlak en participatie. Voor ons is heel belangrijk dat we goed kijken naar participatie en draagvlak voor venstertijden.

Zoals eerder bij Rustenburg en Oostbroek en Laak geldt ook voor de nieuwe wijken dat we de venstertijden zo instellen dat het recht doet aan de situatie. Als er overdag geen problemen zijn met betaald parkeren, dan dient alleen in de avonden betaald parkeren te gelden. Het is belangrijk om hierover goed te participeren met de buurt. Daarom staan wij ook onder het amendement van de ChristenUnie/SGP hierover. Voorzitter. We hebben natuurlijk ook heel veel andere ideeën hoe het anders kan. Dat vind ik zelf iets voor straks in 2026 voor ons en andere partijen om daar afspraken over te maken. We zullen er vanuit DENK in ieder geval alles aan doen om het draaglijk te maken voor de autobezitters. We hebben ook veel te maken met woningnood. Daar hebben we natuurlijk net ook een discussie over gehad. We zien steeds vaker dat inwonende kinderen die thuis wonen afhankelijk zijn van de auto. Ook als ze bijvoorbeeld zijn afgestudeerd of gaan werken, waar ze vaak ook een auto voor nodig hebben. In de Parkeerstrategie wordt voorgesteld om de derde bewonersparkeervergunning niet meer mogelijk te maken. Hier hebben wij grote moeite mee. Daarom hebben we samen met het CDA het amendement ingediend Derde vergunning blijft mogelijk. Als we deze bewonersparkeervergunning kunnen behouden, zal het parkeren ook voor deze jongeren mogelijk blijven.

Verder vinden we het ook belangrijk dat we komen met oplossingen voor buurten waar het parkeren nu lastig is, zoals oplossingen waarbij de parkeergarage onder het Cruyff Court wordt geopend, de parkeergarage onder de Haagse Markt beter wordt benut en parkeren mogelijk wordt gemaakt op de Karweilocatie. Kan de wethouder kort aangeven wat de stand van zaken is van deze locaties en wanneer we meer informatie krijgen over het beter benutten van bewonersparkeergarages in het algemeen? Massimo Etalle (FVD). Voorzitter. Vandaag bespreken wij de actualisatie van de Haagse Parkeerstrategie. Het college wil de parkeerdruk verminderen. Hoe? Door parkeren minder aantrekkelijk te maken. Dat betekent natuurlijk: duurder. In de plannen staat dat draagvlak en parkeerdruk geen voorwaarden meer hoeven te zijn om betaald parkeren in te voeren. Zo kan betaald parkeren dus overal klakkeloos ingevoerd worden. Geen draagvlak? Geen noodzaak? Geen probleem. Het plan is dus niet om meer parkeerplaatsen te maken voor burgers met auto's, maar om minder burgers met auto's te hebben in Den Haag. Daarom wil het college duurzame mobiliteit zoals fietsen, deelvervoer en het ov stimuleren. Dat zijn hun woorden. Het ov. In de file zoeken naar een parkeerplaats is te verkiezen boven de vernedering van een halfuur in een Haagse tram.

Videobellende Oost-Afrikaanse moeders, opgefokte groepjes NoordAfrikaanse jongeren; vandaag nog kwamen de schokkende beelden naar buiten van een mishandeling 64

in een Amsterdamse tram. 'L'enfer, c'est les autres' zei Sartre. Is hierop het Haagse mobiliteitsbeleid geïnspireerd? Graag een reactie van de wethouder. Voorzitter. Ik wil niet in een tram zitten. Ik wil niet fietsen in de regen. Peter Mekers (D66). Ik zou toch wel willen vragen om het bij het onderwerp te houden. Het gaat over parkeren. Het ov-debat hebben we op andere momenten en alle uitspraken die nu worden gedaan daarover, vind ik niet relevant voor onze parkeerstrategie. Ik zou u dus willen vragen om bij het onderwerp te blijven. Massimo Etalle (FVD). De kwaliteit van het ov is essentieel, ook als je het parkeren bespreekt. Want het doel is minder auto's. Dan moet er dus meer gebruik gemaakt worden van het ov. Ik leg in mijn betoog uit dat dit geen waardig alternatief is. Peter Mekers (D66). U legt uit dat u iets vindt en dat u iedereen over een kam scheert van bepaalde bevolkingsgroepen en dergelijke. Dat vind ik dan niet relevant. Als u zegt 'ik strijd voor goed openbaar vervoer', dan sta ik helemaal aan uw zijde. Maar al die schertsfiguren die u daarnaast allemaal noemt, daar kan ik niet mee uit de voeten, als ik eerlijk ben. Massimo Etalle (FVD). Ik vervolg mijn betoog. Voorzitter. Ik wil niet in de tram zitten, ik wil niet fietsen in de regen en ik wil niet zoeken naar een deelauto wanneer ik de stad uitga. Ik wil mijn auto pakken en wegrijden.

Daarmee spreek ik niet alleen namens mezelf, maar namens het merendeel van deze stad, dat ondanks de krankzinnige kosten nog altijd autobezitter is. Peter Mekers (D66). Welke krankzinnige kosten? Een auto kost je gemiddeld € 587 per maand volgens het Nibud. Voor de eerste auto betaal je € 8,08 per maand aan kosten voor je parkeervergunning. Over welke krankzinnige kosten heeft meneer Etalle het? Massimo Etalle (FVD). Ik heb het over de enorme kosten van benzine, de wegenbelasting, de verzekering. Dat zijn allemaal dingen die autobezit duur maken. En toch, ondanks al die kosten, maken mensen de keuze om een auto te bezitten. Peter Mekers (D66). Over heel veel van die zaken gaan wij niet als gemeente. Wij gaan over dat kleine deeltje, die parkeerbelasting, over zorgen dat onze schaarse ruimte eerlijk wordt verdeeld. Je hebt niet, als je een auto koopt, automatisch het recht om een deel van de stad voor je te claimen. Daar betaal je dan voor je eerste auto € 8,08 per maand voor. Ik vind dat geen raar bedrag, u wel? Massimo Etalle (FVD). Mijn punt is niet de kosten van de eerste parkeervergunning. Mijn punt is dat het bezit van een auto veel geld kost. Het feit dat mensen het dat waard vinden, getuigt ervan dat auto's noodzakelijk zijn voor het merendeel van de inwoners van deze stad. Voorzitter: de heer Sluijs. Adeel Mahmood (DENK). Ik ben een beetje in de war.

Wat wilt u precies anders in de Parkeerstrategie qua kosten? De voorzitter. Meneer Etalle komt er zo op, hoor ik. Is dat goed voor u? Adeel Mahmood (DENK). We wachten in spanning af. De voorzitter. Zo is het. Meneer Etalle, gaat u verder. Massimo Etalle (FVD). Voorzitter. Ondanks dat deze plannen slecht zijn, erken ik wel degelijk dat er een verkeers- en een parkeerprobleem is in deze stad. Het kan soms wel een uur duren om van de ene

65

naar de andere kant te rijden. Je bent nog eerder in Amersfoort dan in Den Haag Zuid. Dat komt omdat Den Haag vol is. Volgens dit college is Den Haag nog niet vol genoeg. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik hoorde net een soort dikke ikke - zoals dat geloof ik heet als peuters over zichzelf spreken in de ik-vorm - over wat meneer Etalle allemaal niet wil. Maar als hij binnen een uur van de ene naar de andere kant van de stad wil, zou ik hem toch willen adviseren om misschien eens de fiets te pakken. Massimo Etalle (FVD). Bedankt voor uw advies. Meestal neem ik ook gewoon de fiets, omdat dat handiger is. Maar soms heb je niet de keuze. Soms ben je met mensen. Soms hebben mensen meer moeite om zich te verplaatsen. Soms regent het en wil je niet drijfnat ergens aankomen. Dat zijn allemaal overwegingen om een auto te nemen. Volgens het college is Den Haag nog steeds niet vol genoeg. Het plan is om het aantal inwoners nog verder te laten groeien. Dit kan alleen als iedereen minder ruimte inneemt. Geen auto, geen tuin, gedeeld vervoer, gedeelde buitenruimte: Den Haag als een betonnen legbatterij. Het zal niemand verbazen dat FVD tegen deze visie is. Daarom heb ik een paar fantastische moties van de heer Meinesz medeondertekend om de slechtste aspecten van deze strategie te torpederen. Ten slotte heb ik nog enkele vragen aan de wethouder over de totstandkoming van dit document.

Erkent de wethouder dat Den Haag vol is? Erkent de wethouder dat de levenskwaliteit lijdt onder de bevolkingsgroei? Erkent de wethouder dat de parkeerdruk niet los gezien kan worden van de bevolkingsdichtheid? En erkent de wethouder dat afhankelijkheid van ov en deelvervoer geen volwaardig alternatief zijn voor privaat autobezit? Dank u wel. Adeel Mahmood (DENK). Misschien is het een beetje flauw, maar ik was nog aan het wachten op een antwoord. Massimo Etalle (FVD). FVD erkent ook dat er een heel groot probleem met de bevolkingsdichtheid is. Als je niet erkent dat er een probleem is met de overbevolking van Den Haag, dan zul je ook nooit met een duurzame oplossing komen voor de parkeerdruk en de verkeersdruk. We hebben meegetekend met een paar moties van de heer Meinesz om die parkeerdruk te verlichten, om ervoor te zorgen dat er ook meer parkeerplaatsen beschikbaar komen. Daarin zie je ook onze visie terug. Adeel Mahmood (DENK). Er worden nu allemaal dingen bijgehaald, maar mijn vraag ging met name over de financiën en de relatie met de Parkeerstrategie. Want u had heel veel moeite met de kosten voor autobezitters. Dat begrijp ik misschien ook. Maar heeft u misschien een mening over de koppeling tussen de Parkeerstrategie en de kosten? Massimo Etalle (FVD). Kan de heer Mahmood zijn vraag specificeren? De voorzitter. Dat mag. Dat kost hem dan ook geen interruptie.