RIS322019 Notulen van de raad van 3 april 2025

Het betekent een aanzienlijke verhoging van de investeringskosten per project met sociale huurwoningen, doordat bij nieuwbouw naast de sociale woningen meer parkeerplaatsen gerealiseerd moeten worden. Het gaat over € 30.000 tot € 50.000 per parkeerplaats. Al te rigide invoeren van aangescherpte parkeernormen kan ertoe leiden dat het financieel rendement een rem zet op de woningbouw. Dat terwijl er 200.000 mensen in de regio Haaglanden op zoek zijn naar een woning, waarvan 90.000 actief woningzoekenden, en de gemiddelde wachttijd zesenhalf jaar bedraagt. Ten derde. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van dit beleid en de communicatie hierover. Maar het beleid raakt de woningcorporaties en de huurders en leidt vaak tot onbegrip en onrust - we hebben dat bij de Hofbadtoren aan den lijve ondervonden - en die richt zich vaak op de verhuurder. Wij verzoeken uw raad om onze zorgen mee te nemen en we hebben ook een aantal suggesties, want we denken ook graag mee. Treed tijdig in overleg met ontwikkelaars en corporaties over de parkeernorm bij nieuwbouwontwikkelingen. Als er wijken zijn waar voldoende voorzieningen en alternatieven zijn, overweeg dan ook eens de optie om geen garage onderpands te realiseren. Zet in op deelmobiliteit en parkeerhubs. Voor DGZ is een publieke parkeerhub in verkenning. We zijn heel erg blij met die ontwikkeling.

Door dit publiek te organiseren kun je de prijzen laag en betaalbaar houden. De voorzitter. Dank u wel. De drie minuten zijn voorbij. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

15

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Raadsadressen Nr. 1 2 3 4

5 6 7

Afzender en onderwerp

Voorstel afdoening

Belanghebbende d.d. 10 maart 2025 inzake aanhoudende overlast door hangjeugd (10867710) Belanghebbende d.d. 11 maart 2025 inzake aanpassen van de maximumsnelheid naar 30 km per uur (10869843) Fleers Van Dijk De Jongh Advocaten d.d. 11 maart 2025 inzake verzoek wijziging Verordening winkeltijden 2018 (10869865) Stichting Eekta d.d. 17 maart 2025 inzake urgente huisvestingsproblematiek Stichting Eekta (10872933) + 20 maart 2025 (10872933 behoort bij) + 27 maart 2025 (10872933 behoort bij) Belanghebbende d.d. 26 maart 2025 inzake afval in Den Haag (10876274) VvE Scheveningse Duyn d.d. 24 maart 2025 inzake evaluatie geluidsoverlast Scheveningen 2024 (10876300) Woonwagenbelangen Nederland d.d 25 maart 2025 inzake klacht tegen wethouder Volkshuisvesting, Wijken en Welzijn (10876403)

In handen van het college van B en W In handen van het college van B en W In handen van het college van B en W In handen van het college van B en W

Kopie antwoord commissie Bestuur commissie Leefomgeving commissie Bestuur commissie Samenleving

In handen van het college van B en W In handen van het college van B en W In handen van het college van B en W

commissie Leefomgeving commissie Bestuur commissie Ruimte

Ter kennisnemingen Nr. Afzender en onderwerp Voorstel afdoening 1 Gezamenlijke Scheveningse Bewoners Organisaties d.d. 8 maart 2025 Voor kennisgeving aannemen inzake zienswijze op ontwerp Haagse Omgevingsvisie 2025 (10867822) 2 113 Zelfmoord Preventie d.d. 10 maart 2025 inzake gemeentelijk beleid Voor kennisgeving aannemen suïcidepreventie (10867869) 3 Belanghebbenden d.d. 8 maart 2025 inzake advies en oproep inzake de Voor kennisgeving aannemen Vlietlijn en alternatieve routekeuze (10869873) 4 Staedion, Hof Wonen en Haag Wonen d.d. 7 maart 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen zienswijze ontwerp Omgevingsvisie Den Haag 2050 (10870298) 5 Belanghebbende d.d. 15 maart 2025 inzake communicatie vanuit de Voor kennisgeving aannemen gemeente over Haga blijft pijnpunt (10870696) + 17 maart 2025 (10870696 behoort bij) 6 Belanghebbenden d.d. 17 maart 2025 inzake herinrichting straten Voor kennisgeving aannemen Bohemen rechts (10870805) 7 De Hollandsche Molen d.d. 18 maart 2025 inzake Doe mee met het Jaar Voor kennisgeving aannemen van de Molenbiotoop (10873122) 8 Belanghebbende d.d. 19 maart 2025 inzake VN-receptenmap Voor kennisgeving aannemen (10873135) 9 Vereniging Boulevardondernemers Scheveningen en Vereniging Voor kennisgeving aannemen Strandexploitanten Scheveningen d.d. 20 maart 2025 inzake voorstel wijziging datum versmalling Van Alkemadelaan (10873146)

16

10 11 12 13 14

Belanghebbende d.d. 24 maart 2025 inzake bevoegdheden Voor kennisgeving aannemen burgemeester rondom woning (10874315) Belanghebbende d.d. 25 maart inzake brief aan directeur Voor kennisgeving aannemen Gemeentebelastingen (10875778) Belanghebbenden d.d. 25 maart 2025 inzake klacht oracs Voor kennisgeving aannemen Daguerrestraat (10875891) Belanghebbenden d.d. 27 maart 2025 inzake reactie op Vervoerplannen Voor kennisgeving aannemen 2026 EBS bus en HTM tram (10875953) Veiligheidsregio Haaglanden d.d. 27 maart 2025 inzake Voor kennisgeving aannemen inwerkingtreding Gemeenschappelijke Regeling VRH 2025 (10876470)

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de besluitenlijst.

D.1 D.2 D.3

Voorstel van het college inzake aanpassing begroting n.a.v. Kadernota Overhead (RIS321479) Voorstel van het college inzake vaststellen van de Verordening treasurystatuut (RIS321497) Voorstel van het presidium inzake Verordening tot wijziging van de Verordening rechtspositie raads- en commissieleden 2019 (RIS321557) Voorstel van het college inzake Actualisatie register geheime stukken (RIS321545) Voorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte Den Haag 2023 (RIS321506) Voorstel van het college inzake Aanvraag Rijksbijdrage in de kosten voor de opsporing van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog (RIS321507) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning terrasbebouwing Molenstraat 6d (RIS321498) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning dakuitbouw Van Weede van Dijkveldstraat 74 (RIS321499) Voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning onderstation Den Haag Noord (RIS321541) Voorstel van het college inzake verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning Woongebouw Oude Haagweg 128 (RIS321403) Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning dakopbouw Oudemansstraat 357 (RIS321571) Voorstel van het college inzake Verzoek

om bindend advies voor de omgevingsvergunning aan de De Bruynestraat 28 (RIS321604) Voorstel van het presidium inzake benoeming lid Financiële Adviescommissie Veiligheidsregio Haaglanden (RIS321741) Voorstel van het presidium inzake Meerjarenbegroting Raadsorganisatie 2026-2029 (RIS321578)

D.4 D.5 D.6 D.7 D.8 D.9 D.10 D.11 D.12 D.13 D.14

Deze voorstellen worden zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag wenst geacht te worden tegen voorstel D.5 te hebben gestemd. De voorzitter. De fractie van Hart voor Den Haag wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden te hebben gestemd tegen voorstel D.5.

17

Aan de orde is: E. Datumbepaling initiatiefvoorstel Partij voor de Dieren: Haagse bomen, Haagse trots (RIS321739). De voorzitter. Namens het college kan ik u melden dat een reactie van het college uiterlijk verwacht mag worden in het tweede kwartaal van 2025.

Aan de orde is: F.

Voortgang woonwagenbeleid en -projecten (RIS321526).

De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. We spreken vandaag over de brief Voortgang woonwagenbeleid en -projecten. In november hebben we de conceptnota Woonwagenbeleid 2024 (RIS320451) ontvangen. We spreken daar binnenkort verder over, maar de eerste zin uit het raadsvoorstel dat daarbij zat, was: 'Sinds 2014 is de maatschappelijke en politieke beschouwing van de woonwagencultuur sterk veranderd.' Dat is helemaal juist. Ik werd raadslid in 2014. Hart voor Den Haag vecht al jaren voor woonwagenbewoners. Dit heeft ervoor gezorgd dat dit onderwerp op de agenda staat van de lokale politiek. Er moeten tientallen plekken gerealiseerd worden in Den Haag. Hart voor Den Haag zal zich daarvoor blijven inzetten. Vorige week stond in de krant dat ik mild was. In de commissie had ik gezegd dat ik geen fan ben van Martijn Balster. Even voor de duidelijkheid: ik vind PvdA-wethouder Martijn Balster een prutser. En Frans Timmermans zou zeggen … De voorzitter. Ik ga nu streng zijn. Ik vind niet dat dit in overeenstemming is met een goede toon, klaar. Hij is afgetreden en nu gaan we gewoon over tot de orde van de dag. U bent zeer goed in staat om uw mening te geven zonder weer in persoonlijkheden te vervallen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Frans Timmermans zou zeggen … Overigens, mijn collega's Rachid en Richard waren er ook niet op 2 oktober 2019 toen we het daarover hadden, maar goed. In de commissie heb ik gevraagd naar verschillende zaken, zoals het schrappen van het onderwerp verticaal wonen uit de conceptnota. Ik begrijp echt wel dat we te maken hebben met een bijzondere situatie. Maar wat Hart voor Den Haag betreft, praten we wel heel snel verder met wethouder Van Asten over dit belangrijke dossier. Hoelang denkt de wethouder nodig te hebben ter voorbereiding? Vandaag wil ik aandacht vragen voor de positie van de bewoners van de Energiestraat. Ik dien een motie in die van groot belang is voor de woonwagenbewoners van de Energiestraat. Deze bewoners wachten al jaren op een veilige en stabiele woonomgeving, maar de verhuizing naar de Henri Faas is opnieuw uitgesteld, nu tot eind 2026. Inspreker de heer Coret - bedankt voor uw inspraak - had het over drie keer uitstel. Hoe zit dat? Want in de stukken staat: twee keer. De voortdurende vertragingen hebben geleid tot grote frustratie en een onhoudbare situatie op de huidige locatie, die al lange tijd onveilig en onleefbaar is. Het is onveilig en onleefbaar; dat lezen wij in de openbare stukken. De bewoners worden geconfronteerd met overlast, variërend van verkeer, lawaai, milieu en drugsoverlast tot inbraken en geweldsincidenten.

Zowel de bewoners als de politie erkennen de onveiligheid en onleefbaarheid van de situatie en waarschuwen voor escalatie van incidenten. Gezien de onhoudbare situatie voor de bewoners van de Energiestraat is tijdelijke huisvesting noodzakelijk totdat de definitieve plekken aan de Henri Faas gereed zijn. Ik heb daarom de motie Maak burgemeester ook verantwoordelijk, met de nadruk op 'ook', want daar was enige onduidelijkheid over. In de tussentijd heb ik mijn motie aangepast, waarvan het dictum luidt: verzoekt 18

het college de gesprekken met de bewoners voort te zetten in aanwezigheid van de verantwoordelijk wethouder en de burgemeester en daarbij zo snel mogelijk afspraken te maken over de tijdelijke oplossingen die nodig zijn ter overbrugging naar de definitieve verhuizing naar de Henri Faas, en een duidelijke en haalbare planning op te stellen voor de oplevering van de standplaatsen aan de Henri Faas en de raad hierover te informeren. Peter Mekers (D66). Ik ben het eens met de heer Dubbelaar dat we tempo moeten maken, maar heeft hij nu al het idee dat er geen tempo meer gemaakt zou worden? We hebben nog niet eens gehoord van de nieuwe portefeuillehouder wat er gaat gebeuren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Fijn dat meneer Mekers het met mij eens is. Nee, maar Hart voor Den Haag wil graag dat het tempo erin blijft. De burgemeester heeft vaker met de bewoners van de Energiestraat aan tafel gezeten. De reden dat de bewoners daar weg moeten - het staat in de openbare stukken - is vanwege de openbare orde en veiligheid, en dat is de portefeuille van de burgemeester. Peter Mekers (D66). Ja, dat weet ik ook. Maar dan is de burgemeester toch sowieso al betrokken? Wat voegt dan deze motie toe, vraag ik me af. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik wacht graag de reactie van het college op mijn motie af. Rutger de Ridder (VVD). Dat vind ik te makkelijk.

Ik neem aan dat meneer Dubbelaar zelf een idee heeft waarom het iets extra's toevoegt. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De reden dat deze bewoners daar weg moeten, is vanwege de openbare orde en veiligheid. Dat is een verantwoordelijkheid van de burgemeester. Daarom wil Hart voor Den Haag dat de burgemeester betrokken is bij dit belangrijke dossier. Rutger de Ridder (VVD). Is het dan puur symbolisch van Hart voor Den Haag? Dat kan ook een kracht zijn, maar is het puur symbolisch? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Nee, zeer zeker niet, want we hebben geen tijd te verliezen. Ik begrijp dat een wethouder zich moet inlezen in het dossier, terwijl deze burgemeester, met de portefeuille Openbare orde en veiligheid, al uitstekend op de hoogte is van dit dossier omdat hij al meermaals gesprekken gevoerd heeft met de bewoners van de Energiestraat. De voorzitter. Meneer De Ridder, laatste keer. Rutger de Ridder (VVD). Ik begrijp dat als het ingewikkeld wordt om zowel de burgemeester als wethouder Van Asten tegelijkertijd in gesprek te laten gaan, de heer Van Asten prevaleert omdat het zijn portefeuille is. Klopt dat? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het is mijn uiteindelijke doel om geen tijd te verliezen. Deze mensen móéten zo snel mogelijk weg uit de Energiestraat, dus het antwoord is: ja. De voorzitter. Dan zet u uw betoog voort. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Het is van groot belang dat wij de bewoners niet langer in onzekerheid laten en aan hen die veilige en stabiele woonomgeving bieden die zij verdienen. Ik vraag u daarom uw steun voor mijn motie. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (F.1 HvDH) ingediend:

19

Motie F.1 HvDH Maak burgemeester ook verantwoordelijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van de commissiebrief Voortgang woonwagenbeleid en -projecten (RIS 321526). Constaterende dat, • de verhuizing van woonwagenbewoners van de Energiestraat naar de Henri Faasdreef opnieuw is uitgesteld, nu tot eind 2026; • de voortdurende vertragingen hebben geleid tot grote frustratie onder de bewoners, die al jaren wachten op een veilige en stabiele woonomgeving; • de huidige locatie van de woonwagenbewoners aan de Energiestraat al lange tijd onveilig en onleefbaar is, met overlast variërend van verkeer-, lawaai-, milieu- en drugoverlast tot inbraken en geweldsincidenten; • zowel door bewoners als door de politie de onveiligheid en onleefbaarheid van de situatie wordt erkend en gewaarschuwd wordt voor escalatie van incidenten; • wethouder Martijn Balster zijn functie heeft neergelegd en wethouder Robert van Asten nu verantwoordelijk is voor het woonwagenbeleid.

Overwegende dat, • het van groot belang is dat de verhuizing van de bewoners van de Energiestraat naar de Henri Faasdreef zo snel mogelijk en zonder verdere vertragingen wordt gerealiseerd; • gezien de onhoudbare situatie voor de bewoners van de Energiestraat, tijdelijke huisvesting noodzakelijk is totdat de definitieve plekken aan de Henri Faasdreef gereed zijn; • de burgemeester al langer bij dit dossier betrokken is vanuit het veiligheidsdomein. Verzoekt het college, • de gesprekken met de bewoners voor te zetten in aanwezigheid van de verantwoordelijk wethouder en de burgemeester, en daarbij zo snel mogelijk afspraken te maken over de tijdelijke oplossingen die nodig zijn ter overbrugging naar de definitieve verhuizing naar de Henri Faasdreef; • een duidelijke en haalbare planning op te stellen voor de oplevering van de standplaatsen aan de Henri Faasdreef en de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het woonwagenbeleid raakt mensenlevens. Het uitsterfbeleid is nog altijd een open wond en het gebrek aan perspectief op een leven in familieverband is voor vele Haagse woonwagenbewoners slopend. En daar komt ook nog de onveiligheid aan de Energiestraat bij, een situatie waar wij als stadsbestuur al jaren van afweten, maar die nog altijd voortduurt.

Veel mensen zijn simpelweg op van de stress. Natuurlijk is het een bittere pil wanneer je als bestuurder hoort dat de mensen waarvoor je aan de slag moet het vertrouwen kwijt zijn. Tegelijkertijd is vertrouwen niet vrijblijvend. Zeker als het gaat om het woonwagendossier, waarin de gemeente ook nog eens vrij recent is veroordeeld voor discriminatie, moet vertrouwen bevochten worden. Als de bewoners van de Energiestraat, die jaren geleden hoop en perspectief is geboden, van de ene op de andere dag dat perspectief voor hun ogen zien verdampen, dan doet dat iets met je vertrouwen. Het mag geen verrassing zijn dat dit thema de SP aan het hart gaat. We dienden de afgelopen jaren diverse voorstellen in de raad in. Denk aan de aangenomen motie Versterk mensenrechten woonwagenbewoners uit 2021 naar aanleiding van de veroordeling voor discriminatie door het College voor de Rechten van de Mens, maar ook aan de motie uit 2023 om de verplaatsing van de 20

Energiestraat topprioriteit te maken en aan het amendement dat enkele maanden later volgde om extra standplaatsen aan de Henri Faasdreef te realiseren. Zo hebben wij de afgelopen jaren wel meer voorstellen gedaan. Dan denk ik ook aan de tegenstand die mijn voorganger Ingrid Gyömörei in deze raad heeft geboden tegen het uitsterfbeleid. Het moge dus duidelijk zijn dat het woonwagenbeleid voor de SP geen willekeurig dossier is waarop het college, ook dit college, steken heeft laten vallen. Tegelijkertijd zitten we sinds eind vorige week met een nieuwe verantwoordelijke op dit dossier. Het is niet realistisch om vandaag al antwoorden te verwachten op alle feitelijke vragen die vorige week zijn gesteld over de lopende projecten Henri Faasdreef, Isabellaland en Madepolderweg. Maar we zouden deze wel graag op papier willen ontvangen, zodat de bewoners en de toekomstige bewoners van deze locaties snel meer duidelijkheid hebben en wij de discussie in de commissie kunnen voortzetten. Als het gaat om de vraag hoe we in algemene zin verder moeten met het woonwagenbeleid, heeft de SP een aantal voorstellen. Ten eerste vindt de SP het belangrijk dat de raad zorgvuldig en regelmatig wordt geïnformeerd over de status van de lopende projecten Henri Faasdreef, Isabellaland en Madepolderweg.

De verrassing rond het jaar extra uitloop en de problemen met de grondexploitatie hebben veel spanning en argwaan veroorzaakt. Door ieder kwartaal te rapporteren kunnen we de verwachtingen beter beheersen. Is het college hiertoe bereid? Ten tweede zitten we met de vraag hoe we als raad nu verder moeten met de vaststelling van het woonwagenbeleid. Laat ik nogmaals benadrukken: voor het realiseren van standplaatsen is geen vastgestelde nota nodig. We kunnen en moeten voortvarend aan de slag. Maar op de nota heeft de SP op basis van gesprekken met betrokken al langer een duidelijke kijk, namelijk: eerst naar een betrouwbaar woonbehoefteonderzoek en daarna pas de nota Woonwagenbeleid vaststellen. De resultaten van het nieuwe woonbehoefteonderzoek moeten volgens de meest recente collegebrief in het najaar bekend zijn. In diezelfde brief lezen we dat de voormalig portefeuillehouder van plan was de nota Woonwagenbeleid in de huidige vorm in stemming te brengen en daarna te actualiseren op basis van het onderzoek. De SP heeft dan ook al in de commissie aangegeven dit onwenselijk te vinden, omdat twee onderdelen van de nota, de inventarisatie van de woonbehoefte en de paragraaf over verticaal uitbreiden, op basis van de rechtszaak en kritiek vanuit de gemeenschap omstreden zijn.

Ook de financiële paragraaf lijkt op basis van de recente ontwikkelingen rond het project Henri Faas achterhaald. Daarom dien ik een motie in, met als dictum: verzoekt het college de Nota Haags Woonwagenbeleid in te trekken en uiterlijk dit kalenderjaar met een nieuwe versie van de nota te komen, die gebaseerd is op een actueel woonbehoefteonderzoek, en te zorgen dat naast het onderdeel over de woonbehoefte, in ieder geval ook de onderdelen over verticale uitbreiding en de financiën een herziening krijgen in deze nota. Ik dien de motie mede in namens de heer Dubbelaar van Hart voor Den Haag, de heer Thepass van GroenLinks en de heer Van den Bos van de Partij voor de Dieren. Ten slotte ziet ook de SP een rol voor de burgemeester, niet ten aanzien van de ontwikkeling van de woonwagenlocaties, maar als het gaat om het voeren van de gesprekken en het komen tot concrete afspraken rond de tijdelijke en definitieve verhuizing. De burgemeester is goed op de hoogte van de problemen aan de Energiestraat en kent de voorgeschiedenis. Daarom steun ik ook de motie van de heer Dubbelaar. Daarnaast kan de burgemeester een rol spelen in de gesprekken over de te maken excuses aan de woonwagengemeenschap.

Ik weet dat er in de gemeenschap vergevorderde ideeën leven over hoe deze excuses gestalte kunnen krijgen, namelijk in de vorm van een onafhankelijk onderzoek naar het uitsterf- en handhavingsbeleid, al is men ook duidelijk over het feit dat excuses enkel gepaard kunnen gaan met daden, het realiseren van standplaatsen dus. Is de burgemeester bereid het gesprek met de Stichting Sinti, Roma en Reizigers hierover voort te zetten? En hoe ziet hij in het algemeen zijn rol? De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar en de heer Thepass, wordt de volgende motie (F.2 SP) ingediend:

21

Motie F.2 SP Een zorgvuldig proces voor herstel van vertrouwen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 3 april 2025, ter bespreking van Voortgang woonwagenbeleid en -projecten (RIS321526). Constaterende, dat: • hoofdstuk 2.2 (‘Inventarisatie woonbehoefte’) van de Nota Haags Woonwagenbeleid (RIS320451) gebaseerd is op een onderzoek van Be Flex uit 2020, terwijl uit het vonnis van de Rechtbank Den Haag in de zaak van de Stichting Sinti, Roma en Reizigers tegen de gemeente Den Haag (Zaaknummer: C/09/637977 / HA ZA 22-941) aan het licht is gekomen dat dit onderzoek serieuze tekortkomingen kent; • het college in de brief ‘Voortgang woonwagenbeleid en -projecten’ heeft aangegeven naar verwachting in het najaar met de resultaten van een nieuw behoefteonderzoek te komen; • het college heeft aangegeven ook paragraaf 3.2.2.

van de Nota (‘Verticaal uitbreiden: meer mogelijkheden in het bouwvolume van woonwagens’) op basis van het nieuwe behoefteonderzoek te willen herzien; • deze paragraaf op stevige kritiek kon rekenen van woonwagenbewoners, waaronder de Stichting Sinti, Roma en Reizigers, onder andere vanwege zorgen dat verticale uitbreiding door het college als instrument zal worden benut om minder standplaatsen te hoeven realiseren (zie ook de schriftelijke vragen ‘Zorgen over verticale uitbreiding woonwagens’, RIS321548); • nieuwe informatie die aan het licht is gekomen rond de voortgang van de plannen voor woonwagenlocatie Henri Faasdreef ook aanleiding geeft om hoofdstuk 5 van de nota (‘Financiële paragraaf’) opnieuw tegen het licht te houden. Overwegende, dat: • de veroordeling van de gemeente Den Haag voor discriminatie in de zaak van de Stichting Sinti, Roma en Reizigers tegen de gemeente en het geschade vertrouwen van woonwagenbewoners in de gemeente alle aanleiding geven om een Nota Woonwagenbeleid vast te stellen die zo gedragen mogelijk is en zo zorgvuldig mogelijk is opgesteld; • de huidige, nog niet vastgestelde Nota Haags Woonwagenbeleid op meerdere aspecten gemankeerd is.

Verzoekt het college: • de Nota Haags Woonwagenbeleid (RIS320451) in te trekken en uiterlijk dit kalenderjaar met een nieuwe versie van de nota te komen, die gebaseerd is op een actueel woonbehoefteonderzoek; • te zorgen dat naast het onderdeel over de woonbehoefte, in ieder geval ook de onderdelen over verticale uitbreiding en de financiën een herziening krijgen in deze nota. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Samir Ahraui (PvdA). Voorzitter. Na de gerechtelijke uitspraak van vorig jaar weten we één ding zeker: Den Haag heeft een zware ereschuld aan haar woonwagenbewoners. Die lossen we niet in met mooie plannen alleen, maar met concrete stappen en resultaten, met duidelijke en eerlijke communicatie naar de bewoners. De voortgangsbrief van het college laat zien dat er hard gewerkt wordt, maar ook dat het allemaal pijnlijk langzaam gaat, zeker voor de bewoners van de Energiestraat, die al jaren in onhoudbare omstandigheden leven. De laatste vertraging naar eind 2026 is dan ook enorm zuur, triest en teleurstellend, in de eerste plaats voor de woonwagenbewoners zelf. Juist als het over vertrouwen gaat, moeten we extra scherp zijn. Want in de relatie tussen overheid en woonwagenbewoners is vertrouwen niet vanzelfsprekend. Dat is door decennia, nee, 22

eeuwen van discriminatie, uitsluiting en vervolging flink beschadigd. Wie dat begrijpt, begrijpt ook hoe belangrijk het is dat we zo snel mogelijk leveren en als gemeente naast de woonwagenbewoners gaan staan. Tot slot. Het vertrek van onze eigen wethouder heeft mijn fractie en mij persoonlijk geraakt. Dat maakt dit debat voor ons ook extra beladen. Want als vriend en collega heb ik elke dag opnieuw met grote bewondering genoten van zijn betrokkenheid, integriteit en tomeloze inzet voor de stad. Daar zijn wij als partij en als fractie hem ontzettend dankbaar voor. Maar juist nu is het belangrijk dat we doorpakken. Deze bewoners mogen niet tussen wal en schip vallen. Daar zal mijn partij zich koste wat kost voor blijven inzetten. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. We kennen als Den Haag een lange en pijnlijke geschiedenis van de marginalisering van woonwagenbewoners. We hebben als stad te dealen met een rechterlijke uitspraak die duidelijk is over het discriminerende karakter van het uitsterfbeleid dat we hebben gehad. En dan hebben we natuurlijk nog de onleefbare situatie op de Energiestraat, waarbij de bewoners helaas opnieuw kennis hebben moeten nemen van een derde uitstel. Dit alles geeft Den Haag wat GroenLinks betreft de morele plicht om tempo te maken en alles op alles te zetten om het vertrouwen van de woonwagengemeenschap te herwinnen.

Ik zal vandaag niet uitgebreid ingaan op de nota zelf, niet alleen omdat die niet op de agenda staat, maar ook omdat wij onder de motie van collega Arp staan om die voor nu uit te stellen in afwachting van het nieuwe behoefteonderzoek. Volgens mij is dat juist heel belangrijk, ook voor het herstel van het vertrouwen. Maar ik richt me wel graag op het meest acute issue wat speelt, namelijk de vertraging, opnieuw, van de verhuizing van de Energiestraat. Als het om de Henri Faasdreef gaat, lijken er veel vertragingsfactoren te zijn. Deels, voor een groot deel zelfs, wachten wij de beantwoording van de vragen uit de commissie af, ook de vragen die collega Van der Voort namens GroenLinks heeft gesteld. Wij zien wel dat veel van die vertraging ook bestuurlijk en procesmatig van aard is. Wij vinden het belangrijk dat we het college en zeker ook deze wethouder, die nu de handschoen oppakt - dank daarvoor trouwens - niet alleen een aanmoediging maar ook een maximaal mandaat meegeven om inderdaad de maximale bestuurlijke ruimte te pakken om die vertraging waar mogelijk te beperken.

Die keuze kunnen we als raad maken, en dat kan met de motie Pak ruimte voor verhuizing, die ik samen met collega Arp en collega Ahraui indien, met als dictum: verzoekt het college de maximale bestuurlijke ruimte te nemen om vertraging van het verhuisproces van de Energiestraat naar de Henri Faasdreef te beperken, en het participatieproces over de verdere invulling van de Henri Faasdreef met woonwagenbewoners en omwonenden ondertussen door te zetten. De voorzitter. Door de heer Thepass, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (F.3 GL) ingediend:

Motie F.3 GL pak ruimte voor verhuizing De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 3 april 2025, ter bespreking van Voortgang woonwagenbeleid en -projecten (RIS321526) Overwegende, dat: • de rechter heeft uitgesproken dat het Haagse uitsterfbeleid voor woonwagenstandplaatsen discriminatoir van aard was, en de gemeente het aan de woonwagenbewoners verplicht is om het vertrouwen te herstellen en in de komende vijf jaar flink meer standplaatsen toe te voegen; • het beperken van de vertraging van de verhuizing van de Energiestraat naar de Henri Faasdreef daarbij prioriteit moet zijn. Constaterende dat: ▪ de bewoners aan de Energiestraat nu in een onleefbare situatie wonen; ▪ veiligheid altijd voorgaat, en verzakking daarom moet worden voorkomen;

23

▪

veel van de andere in de brief genoemde redenen voor vertraging meer procesmatig en bestuurlijk van aard zijn, wat impliceert dat er ook beweegruimte kan zijn om het proces te versnellen.

Verzoekt het college: ▪ de maximale bestuurlijke ruimte te nemen om vertraging van het verhuisproces van de Energiestraat naar de Henri Faasdreef te beperken; ▪ het participatieproces over de verdere invulling van de Henri Faasdreef met woonwagenbewoners en omwonenden ondertussen door te zetten. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. De Haagse Stadspartij heeft zich altijd verzet tegen het uitsterfbeleid. De veroordeling van de gemeente voor twintig jaar institutioneel racisme is dan ook volkomen terecht. Eerder maakte de gemeenteraad door middel van onze motie excuses voor het bestaand beleid. Het is goed om te zien dat iedereen in deze raad zich bewust is van de zware verantwoordelijkheid die op onze schouders rust om dit onrecht goed te maken. De Haagse Stadspartij was dan ook extreem teleurgesteld dat het college de belofte aan de bewoners van de Energiestraat niet kon nakomen. Hoe kan het dat een wethouder die ook ruimtelijke ordening en grondbeleid in beheer heeft er zo naast kan zitten met de planning? En waarom moesten de bewoners dit vernemen uit de stukken? We begrijpen natuurlijk dat de huidige portefeuillehouder zich moet inlezen. Dat snappen we, maar we willen toch nog wel wat concrete vragen stellen.

Wat gaat hij precies doen om dit fiasco ongedaan te maken? Dan heb ik het natuurlijk over de Energiestraat. En wat gaat hij, eventueel samen met ons als raad, doen om het vertrouwen van deze gemeenschappen in ons weer te herstellen? Peter Mekers (D66). Voorzitter. Na een bewogen commissie vorige week en het aftreden van wethouder Balster daarna is dit toch een vreemd moment. We willen dat er tempo gemaakt wordt met projecten, waardoor er meer plekken komen voor woonwagens en ook de bewoners van de Energiestraat goed kunnen verhuizen. De vragen die we in de commissievergadering stelden, zijn nog niet beantwoord en daar wachten we met smart op. Maar los daarvan moeten we wel waken dat er niet meer vertraging gaat optreden vanwege wisseling in het dossier houden. Ik wil de heer Balster vanaf hier nogmaals bedanken voor zijn inzet en ik wens de heer Van Asten veel voorspoed en goede samenwerking op dit dossier.

Kan de wethouder ons meenemen in wat hij de komende tijd wil doen om de vaart erin te houden, om contact te leggen met de gemeenschap, om vertrouwen op te bouwen? En als er bijvoorbeeld in de grondexploitatie moeilijkheden zijn bij de nieuwe woonwagenstandplaatsen, is hij het dan met de raad eens dat we een ereschuld hebben, dat we door die gerechtelijke uitspraak dat ook onderstreept hebben en dat dit dus vraagt om een oplossingsgerichte houding van zowel het college als ons als raad? Ik snap natuurlijk dat een nieuw dossier even tijd moet hebben om eigen gemaakt te worden, dus ik kijk uit naar een tweede termijn over dit onderwerp in de commissie om daar verder over door te spreken. Ook kijken we uit naar een geactualiseerde of een nieuwe versie van de nota, want ook wij zijn nog niet tevreden met hoe die nu voorlag. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. Bijna twee jaar geleden stemde de raad unaniem voor de motie Maak verplaatsing Energiestraat topprioriteit. Je zou een boek kunnen schrijven over wat er allemaal gebeurd is, maar we gaan ervan uit - het lijkt er nu echt op - dat het nu toch echt topprioriteit gaat krijgen. De Partij voor de Dieren gunt de bewoners van harte dat er een snelle en waardige tussenoplossing komt en dat ook de verhuizing naar het nieuwe kamp op de Henri Faasdreef snel gladgestreken gaat worden.

Een tweede absolute prioriteit moet zijn het realiseren van extra locaties en standplaatsen. Als het over de wooncrisis gaat, spreken mensen vaak over wachtlijsten van zeven jaar bij woningcorporaties, die natuurlijk veel te lang zijn. Het wrange is dat zeven jaar wachten voor 24

woonwagenbewoners echt een enorme vooruitgang zou zijn. In Den Haag komen er nu gemiddeld een tot twee standplaatsen per jaar vrij, terwijl er honderden mensen wachten. Als het perspectief is dat je tussen de 80 en 200 jaar moet wachten totdat er een standplaats voor je vrijkomt, dan moet wonen je onmogelijk gemaakt. De enige oplossing is snel meer locaties. De rechter was duidelijk, maar los van het juridische hebben we ook een morele opdracht. Doe het juiste en doe recht aan de woonwagenbewoners. Geen woorden, maar tijd voor standplaatsen. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD vindt dat iedereen een veilig thuis verdient in Den Haag, van de bewoners van de Vogelwijk tot de Haagse woonwagenbewoners. De bewoners van de Energiestraat hebben onze steun hard nodig. De VVD ziet een stevige basis hier in de raad om alles in het werk te stellen om de verplaatsing nu eindelijk te regelen, want waarom lukt het nou niet? Dat is volgens mij wat iedereen hier zich af moet vragen. De Haagse VVD wil dat we tempo maken, maar we moeten ook terugkijken en ons rekenschap geven van de fouten die zijn gemaakt. Een wethouder is weliswaar opgestapt, maar de fouten zijn natuurlijk nog niet hersteld. Daar moeten we van leren.

Daarom wil de Haagse VVD ter aanvulling op de gestelde vragen in de commissie een feitenrelaas over hoe de vertraging plaats heeft kunnen vinden zodat we daarover kunnen debatteren en daarvan kunnen leren, waarbij we natuurlijk tenminste opnemen wanneer de eerste vertraging kenbaar werd en we dus ook schriftelijk antwoord krijgen op alle gestelde vragen, zoals mevrouw Arp al had verzocht. Daarnaast vraagt de VVD of de wethouder al contact heeft gezocht met de bewoners van de Energiestraat om kennis te maken. Kan de wethouder aangeven of het college, ook na een mogelijke nieuwe wethouder van PvdA-huize, bereid is om wethouder Van Asten verantwoordelijk te laten voor het woonwagenbeleid? Zo nee, is de wethouder het eens met de VVD dat rust en stabiliteit nodig is en onnodige veranderingen niet wenselijk zijn? Wethouder Van Asten, dat is een zware taak, maar het vertrouwen van de VVD heeft u. Beytullah Ҫelik (DENK). Voorzitter. We bespreken vandaag een onderwerp dat al langere tijd speelt, zowel hier in de raad als in de stad. Een onderwerp waar zelfs de rechtbank zich een jaar geleden over heeft uitgesproken met een duidelijke boodschap: gemeente Den Haag, los de problemen zo snel mogelijk op. De eerste stappen zijn gezet met de nota Woonwagenbeleid. Echter, dit is een nota waar de doelgroep zich niet helemaal in herkent.

Zowel de financiële aspecten als het behoefteonderzoek roepen vragen op. En dan is er nog een term die hoe dan ook ongemakkelijk klinkt: verticaal. Kortom, een nota die wat DENK betreft nog aanpassing behoeft. Daarom willen we als fractie de nieuwe wethouder meegeven om de nota te herzien en daarbij de wensen van de doelgroep centraal te stellen. Tegelijkertijd willen we van de portefeuillehouder horen hoe hij het tempo wil verhogen in dit dossier, dat al aanzienlijke vertraging heeft opgelopen. Daarnaast ben ik benieuwd hoe het college het financiële vraagstuk beoordeelt en hoe het eventuele tekorten wil oplossen. Tot slot wil ik de vorige portefeuillehouder bedanken voor zijn inzet voor onze stad en de nieuwe portefeuillehouder veel succes wensen met zijn nieuw taak. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Vandaag bespreken we de voortgang van het woonwagenbeleid en -projecten. Graag hadden we dat gedaan met wethouder Balster, maar die besloot onlangs ertussenuit te knijpen. Spijtig, want het woonwagendossier is een zwarte bladzijde in de bestuurlijke geschiedenis van onze stad. Ik doel natuurlijk op het afschuwelijke uitsterfbeleid dat door eerdere colleges is toegepast, waardoor vele woonwagenstandplaatsen zijn ontruimd. Door een groot tekort aan standplaatsen ontstond er een forse overbevolking en moesten voormalige woonwagenbewoners gedwongen verhuizen.

De PVV had dan ook de stille hoop dat dit college eindelijk wakker zou worden. Wie de brief van het college snel doorneemt, zou op het eerste oog kunnen denken dat er eindelijk wat verandert en dat de woonwagengemeenschap serieus wordt genomen. Maar niets lijkt minder waar. Het woonwagenbeleid rammelt nog steeds aan alle kanten. Zo blijkt dat de standplaatsen voor de bewoners van de Energiestraat op de Henri Faasdreef niet eind 2025 worden gerealiseerd, maar minimaal een jaar later. Voor de derde keer een vertraging, terwijl de veiligheid en de leefbaarheid aan de 25

Energiestraat al vele jaren te wensen overlaten, veertien jaar om precies te zijn. Dat kon u net horen van de heer Coret. Het is een schande. Laten we niet vergeten dat er bijna twee jaar geleden al in een breed ingediende motie werd gevraagd om de verplaatsing van de woonwagens aan de Energiestraat tot topprioriteit te maken. Het college kan wel doodleuk aangeven dat het de vertraging betreurt en dat deze nu pas inzichtelijk is geworden, maar wat ons betreft komt er boter bij de vis. De PVV verwacht dat het college zich uit zijn naadje gaat werken om die verplaatsing zo snel mogelijk te regelen. Zoals de heer Coret net aangaf, is dit dossier niet al te moeilijk, want het gaat om uitvoeren wat er al is afgesproken. De strijd om de ruimte is al gestreden. Maar de PVV verwacht eigenlijk ook compensatie voor de bewoners aan de Energiestraat, die nu weer minimaal een jaar in een onleefbare situatie mogen zitten. Is de wethouder bereid om over serieuze compensatie na te denken en de raad zo snel mogelijk een voorstel te sturen? Het college geeft aan - ik citeer - 'sterk op de planning te gaan sturen'. Mooi en aardig, maar hoe gaat het college dat doen? En kon dat niet eerder? Maar het wordt nog erger, want in de brief wordt ook gesproken over de ruimte voor eventueel circa 100 appartementen en acht patiowoningen.

Hoe dat zich moet verhouden met de voorgenomen plannen voor de tweede fase, oftewel de uitbreiding met vijftien extra standplaatsen, wordt in de brief voor ons niet duidelijk. Graag een uitgebreide toelichting van de wethouder. Maar er zijn meer zaken onduidelijk. Zo valt op bladzijde 2 van de brief te lezen dat op basis van de casuïstiek maatwerk wordt geleverd voor urgente situaties en leefbaarheidsvraagstukken per locatie. Op bladzijde 6 van de brief staat dat ook voor Isabellaland de mogelijkheid bestaat om in de tussentijd eventuele nood te lenigen met tijdelijke oplossingen. Graag een toelichting van de wethouder. Ik ga afsluiten. De PVV is glashelder: de woonwagengemeenschap van Den Haag verdient het om serieus genomen te worden na jarenlang te zijn vertrapt door de gemeente. Hun problemen moeten zo snel mogelijk worden opgelost. Waar voor statushouders en asielzoekers alles in een poep en een zucht lijkt te kunnen worden geregeld, gaat dit voor woonwagenbewoners tergend langzaam. Dat is onaanvaardbaar, dus aan de slag. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Recht doen aan mensen, dat was de kern van de bijdrage van de ChristenUnie/SGP in de commissie. Onze stad is veroordeeld voor discriminatie. Daar kunnen we niet lichtzinnig mee omgaan. Het is meer dan een ereschuld; het is een opdracht. Excuses betekenen immers niks zonder daden.

Dan kunnen we pas werken aan echt herstel. Daar moeten we als stad voortvarend mee aan de slag, de nieuwe portefeuillehouder in het bijzonder. Veel succes daarmee. Aan draagvlak in deze raad zal het in ieder geval niet liggen. Laten we daarom als stadsbestuur, raad en college, samen verantwoordelijkheid gaan nemen en nu ook daadwerkelijk gaan leveren. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter, dank aan de raad en de inspreker. Een zware taak is mij toebedeeld toen collega Balster helaas besloten heeft af te treden. Het deed mij persoonlijk ook wel het nodige. Elf jaar geleden zijn wij samen in de raad begonnen. Hoewel wij natuurlijk zoals iedereen hier leuk stevige debatten hebben gevoerd, is het toch altijd een persoonlijk vervelend en aangrijpend moment als dat moet gebeuren. Ik heb deze verantwoordelijkheid op me genomen om dit dossier verder te brengen en het liefst zo snel mogelijk op het goede spoor te zetten. Dat is een verantwoordelijkheid die in ieder geval de rest van deze periode bij mij blijft. Door het college is besloten dat ik dit dossier verder zal doen. Ik denk dat het inderdaad belangrijk is om één aanspreekpunt te hebben gedurende deze periode. Over dat ene aanspreekpunt gesproken. Er is vele malen gesproken over de rol van de burgemeester.

De burgemeester en ik zullen een stevige tandem hierop gaan vormen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid: veiligheid aan de ene kant en ruimtelijke ordening aan de andere kant. Wij zorgen samen dat daar niets tussen wal en schip zal vallen, naar de gemeenschap toe en vooral ook de verplaatsingen. Ik wil graag ingaan op wat hier door u is ingebracht, ten eerste de vraag hoelang ik nodig denk te hebben om op vlieghoogte te komen. Dat zal heel snel gaan. Ik heb daar sinds vorige week al vele overleggen over gevoerd en vele dossiers doorgenomen. Wij zijn op dit moment ook druk bezig om de beantwoording van de door u in het commissiedebat gestelde vragen op papier te zetten. Voor het 26

meireces komen die naar u toe. Wat mij betreft spreken we zo snel mogelijk na het meireces daar verder over in de commissie. Waar u mij op dit moment hopelijk nog enige ruimte biedt als ik niet elk antwoord weet, mag u mij de dag na het meireces volledig bevragen in deze raad en mag u volledig verwachten dat ik daar ook gelijk een antwoord op zal hebben. Dat gezegd hebbende zijn er nog enkele vragen gesteld en enkele toezeggingen gevraagd. Ik zal daar eerst op ingaan voordat ik bij de moties kom. De SP had gevraagd om regelmatig geïnformeerd worden over in ieder geval de drie dossiers die nu acuut zijn: de Madepolderweg, de Henri Faasdreef en Isabellaland. Gevraagd is om over deze drie locaties per kwartaal een overzicht te krijgen van wat daarin gewijzigd is. Dat zullen wij doen. Dat zeg ik graag toe. Ook is er per motie gevraagd om de nota terug te nemen en nog eens stevig te kijken naar in ieder geval de drie punten voordat die door het college wordt ingediend. Wij kunnen die motie zeker omarmen. Dat zullen wij doen om ervoor te zorgen dat de nota een goede basis heeft om hier besproken te worden. Ik kom bij de concrete vragen. Mevrouw Faïd vroeg wat ik ga doen om hier snel vaart te maken. Het begint ermee dat ik tot in detail wil weten, en me ook daarover laat informeren, wat er nu nodig is om de Henri Faasdreef zo snel mogelijk geschikt te maken voor verhuizing.

Daarvoor heb ik een team samengesteld. Daar heb ik minimaal wekelijks overleg mee, maar dat wekelijks overleg is nu al bijna dagelijks overleg geweest. Dat moeten we gewoon weten. We moeten dat scherp hebben, want dat is ook de basis van de communicatie zodat er een helder tijdspad komt. Dan weten we ook wat de kritische momenten zijn waar we extra aandacht voor moeten hebben. Die helderheid deel ik graag op elk moment met u. Daar kunt u me altijd over aanspreken, en die zal ik ook delen in het kwartaaloverzicht zoals door mevrouw Arp is gevraagd. Fatima Faïd (HSP). Dank aan de wethouder voor zijn antwoord. Maar ik vroeg me ook nog het volgende een beetje af. We hadden natuurlijk een wethouder … Ik weet nu even niet precies of u het hele dossier heeft overgenomen. De vorige wethouder had ruimtelijke ordening en grondbeleid in beheer, dus hoe kan het dat zo'n planning dan helemaal fout loopt? Wethouder Van Asten (D66). Dat is een goede vraag. Dat ben ik ook nog tot in detail aan het uitzoeken, want dat moeten we zeker weten. Ik denk wel dat het twee paden zijn.

Het eerste pad is: hoe zorgen we ervoor dat we nu daar de goede gebiedsontwikkeling uitvoeren, zodat op de Henri Faasdreef die twee fases zo snel mogelijk kunnen worden gerealiseerd? Het tweede pad is natuurlijk de terugblik: hoe kon het nou dat we zo uit de pas zijn gelopen en dat die informatie veel te laat naar voren is gekomen? Dat is niet alleen belangrijk zodat we dit dossier goed kunnen afronden, maar het is ook belangrijk voor mogelijke andere locaties die we zullen gaan zoeken en waarmee we aan de slag gaan. Het is natuurlijk een feit dat op het moment dat we ergens een locatie vinden, we dat vanuit het oogpunt van de gebiedsontwikkeling moeten bekijken: wat is er nou echt nodig om ervoor te zorgen dat je op een bepaalde plek in dit geval een woonwagenlocatie kan maken, maar dat dezelfde procedures gelden op het moment dat je er een woonwijk wil bouwen? Dat duurt over het algemeen wel enige tijd. Ik denk dat je dat altijd goed in beeld moet hebben, zodat je in ieder geval goede verwachtingen kan hebben wanneer je het gerealiseerd hebt. Dat staat natuurlijk los van de zaak van de Energiestraat, waar ook nog hele andere zaken spelen over de locatie Energiestraat zelf. Maar de locatie Henri Faasdreef moet je bezien als een gebiedsontwikkeling waar alles bij komt kijken. Dat moeten we goed in beeld hebben. Pas dan kan je zeggen: oké, dan is het geschikt om in te huizen.

Het staat nu op Q4 2026. We gaan natuurlijk alles na wat dat mogelijk nog zou kunnen versnellen, maar laten we voorlopig deze planning aanhouden. Dan de vraag: hoe komt dat vertrouwen er nou in? Volgens mij is er nu maar één weg in te slaan, en dat is resultaten boeken. Want zonder resultaten zal vertrouwen te allen tijde uitblijven. Hetzelfde geldt voor de vaart erin houden. Zorg dat het dossier goed op orde is en dat de communicatie vanuit die helderheid naar alle partijen gelijk plaatsvindt. D66 vroeg nog: als er problemen zijn met de grondexploitatie, zijn we het dan eens dat er een ereschuld is en dat we dit moeten oplossen? Los van die ereschuld móét het opgelost worden, maar het gaat natuurlijk ook wel iets van u als raad vragen. U beslist uiteindelijk over het budget van deze gemeente. Dan weet u ook wat de reikwijdte is van wat er op dit moment hiervoor is gereserveerd. Daar zal geld bij moeten en daar zal het college u dan ook een voorstel voor moeten doen. Dat geldt 27

zeker voor het volgende. Het werd al gezegd door mevrouw Arp over de financiële paragraaf. Als wij meerdere locaties gaan doen en nu al ongeveer zien hoe dat loopt met de financiën, dan zal dat hoofdstuk een addendum moeten krijgen. De VVD vroeg nog naar het feitenrelaas over vertragingen. Dat zat deels al in de vragen die in het commissiedebat gesteld waren, dus het komt daar zeker bij terug. Het punt van de verantwoordelijkheid had ik al aangegeven. Ook DENK wil het tempo graag hoog houden. Voor het oplossen van het tekort zal er uiteindelijk een voorstel naar uw raad komen. Dan moet u de weging maken welk voorstel er komt. De PVV stelde nog enkele detailvragen, onder andere over de locatie Henri Faasdreef. Met permissie zou ik dat graag willen meenemen in het debat dat we hopelijk zo snel mogelijk na het meireces voeren. Als ik die vragen nu ga beantwoorden, dan weet ik dat we hier waarschijnlijk nog drie uur lang dit debat gaan voeren. Ik hoop dat dan iets beter beslagen ten ijs te kunnen voeren. Dat gezegd hebbende, heb ik drie moties liggen, ten eerste de motie Maak burgemeester ook verantwoordelijk. Ik noemde al de tandem. Wij staan daar helemaal achter en willen, vooral om minimaal het signaal te laten uitgaan, deze motie positief aan de raad laten. De motie Een zorgvuldig proces voor herstel van vertrouwen van mevrouw Arp gaat over die nieuwe nota.

Ook die laten wij positief aan de raad. Tot slot de motie Pak ruimte voor verhuizing van de heer Thepass van GroenLinks. 'De maximale bestuurlijke ruimte' is voor een bestuurder natuurlijk heerlijk om te horen, maar in wezen heb ik natuurlijk alle bestuurlijke ruimte al die de wet aan het college verbindt. Ook deze motie kunnen wij graag aan de raad laten, omdat het signaal uitgaat: ga een beetje door de barrières heen om dit mogelijk te maken. Dat zal ook iets vragen van u als raad, kan ik me zomaar voorstellen. Als we dan een voorstel doen om wellicht een shortcut te nemen, dan weet u dat er ook andere zaken een beetje op de helling staan. U moet dat uiteindelijk zien te wegen, maar dat kan de boel wel versnellen. Dat verstaan wij dan onder die maximale bestuurlijke ruimte. Voorzitter. Ik heb hiermee op de moties gereageerd, de vragen hopelijk beantwoord en de toezeggingen gedaan. Ik ben ook ingegaan op de relatie die wij hebben ten opzichte van de bewoners en de gemeenschap in het algemeen, dit alles om zo snel mogelijk dit dossier vaart te gaan geven zonder dat de wissel in het wethouderschap hier vertraging zal veroorzaken. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Wij zullen later vandaag stemmen over de moties.

Aan de orde is: G.

Voorstel van het college inzake Actualisatie Parkeerstrategie 2021-2030 (RIS319383).

De voorzitter. Ik kijk naar de sprekerslijst. Er is hier heel veel enthousiasme voor. Rutger de Ridder (VVD). Een punt van orde, voorzitter. Waar is de wethouder die hiervoor verantwoordelijk is? En ik mis nog een paar andere wethouders. De voorzitter. Misschien even plassen. Kan iemand even bellen? We gaan weer aan de slag. De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ja, de actualisatie. Laten we even teruggaan naar de basis. In 1992 werd betaald parkeren ingevoerd in Scheveningen en de binnenstad. Later volgde de Kadernota Parkeerbeleid 2010-2020, die stelde dat parkeerproblemen opgelost moesten worden en

28

autobezitters ondersteund moesten worden. Het uitgangspunt was: autobezit is normaal en de gemeente zou mobiliteit moeten faciliteren. Dit was het uitgangspunt toen. Maar bij het aannemen van de Parkeerstrategie 2021-2030 werd bewust geëist dat zowel de kadernota als de Parkeerbrief 2015 werden vernietigd, gewist, weggevaagd, alsof ze nooit hebben bestaan. Hoe anders is dat nu. Nu zitten we met dit college, dat faciliteren heeft ingeruild voor pure uitbuiting. Keiharde parkeerbelasting over de ruggen van onze inwoners. Geen oplossingen, alleen afpersing. Ik heb nog nooit zoveel autohaat gezien en nog nooit zo'n kaalslag meegemaakt bij openbare parkeerplekken als in de afgelopen vier jaar. Heeft Den Haag een parkeerprobleem? Nee, dames en heren. Dit college ís het probleem. Ze schrappen parkeerplekken, niet per ongeluk maar bewust, om een groene droom door te drukken en de stad autoluw en autovrij te maken. En de gevolgen? Ja, die zijn rampzalig. 750 parkeerplekken verdwenen door ORAC's, 348 verdwenen voor deelauto's, 90 verdwenen voor fietsvlonders en ongeveer 1.600 parkeerplekken zijn onttrokken in het fiscale gebied de afgelopen vijf jaar, bijvoorbeeld door herinrichtingen. Er zijn bijna 6.000 … Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik was wel benieuwd waar de heer Meinesz gelezen heeft dat het doel van deze Parkeerstrategie is om de hele stad autovrij of autoluw te maken.

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat zien we overal terug, in alle moties en alle dingen die nu al uitgevoerd zijn: de binnenstad, de Prinsestraat, waar u nu weer mee bezig bent, wegversmallingen en ga zo maar door. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Volgens mij … Ik moet het netjes houden, hè? U noemt nu één voorbeeld: de Prinsestraat. Dat is op verzoek van de raad gebeurd, nog in de vorige raadsperiode. Mevrouw Regts heeft toen gevraagd om 'm autoluw te maken. De Parkeerstrategie gaat over de hele stad, dus ik vraag u opnieuw: waar leest u in deze Parkeerstrategie dat het doel is om de hele stad autovrij en autoluw te maken? Als dat er niet staat, kunt u het misschien terugnemen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U geeft zelf het probleem al een beetje weer. U ziet het niet; dat is het probleem. U ziet niet de problemen die u zelf veroorzaakt in deze stad. Het hele grote gedeelte ziet dit wel in deze stad, vooral de autobezitter. De voorzitter. Meneer De Vuyst, laatste keer. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wie zwijgt, die stemt toe. Ik hoor de heer Meinesz tot twee keer toe niet op mijn hele duidelijke vraag antwoorden. Met andere woorden, hij stelt ook dat niet in deze Parkeerstrategie staat dat de hele stad autovrij en autoluw moet worden. Het was een gewoon een beetje ketelmuziek van zijn kant. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

Dat mag meneer De Vuyst natuurlijk denken, maar hij is bijvoorbeeld verantwoordelijk dat al die 9.000 parkeerplekken zijn verdwenen uit onze stad. Ik ga door met mijn inbreng. Er zijn ook in totaal 6.000 plekken verdwenen voor laadpalen. Daarom dien ik een motie in om het iets draaglijker te maken voor de autobezitter in Den Haag, 'Verander venstertijden bij de laadpalen in de hele stad', met als dictum: verzoekt het college de venstertijden voor het parkeren bij laadpalen aan te passen van 10.00 uur tot 22.00 uur naar 10.00 uur tot 17.00 uur. De motie is ook ondertekend door de PVV en Forum voor Democratie. Peter Mekers (D66). Ik ben toch wel benieuwd. Als je gewerkt hebt en je bent onderweg geweest met je elektrische auto of je elektrische werkbus en je komt dan thuis, dan mag je volgens de heer Meinesz niet meer laden. Hoe werkt dat? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Waar heeft u me horen zeggen dat u niet mag laden?

29

Peter Mekers (D66). Ik hoor u zeggen dat die parkeerplaatsen dan niet meer gereserveerd worden. We weten dat de parkeerdruk rond etenstijd altijd toeneemt doordat mensen thuiskomen. Dus als je die parkeerplaatsen niet reserveert om te kunnen laden, dan zijn ze niet beschikbaar. Het gevolg van uw motie is dat mensen die investeren in een groene en duurzame toekomst met hun voertuig geen plek meer hebben als zij thuiskomen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Laten we het maar niet over het effect hebben van de elektrische auto, want het gaat niet helemaal lekker, geloof ik, met de hele transitie. Het gaat erom dat als je thuiskomt, bijvoorbeeld in de Vruchtenbuurt of in Laak, er honderden lege laadplekken zijn waar de mensen normaal zouden kunnen parkeren. Wat moeten die doen? Die gaan dan op een hoek parkeren en die krijgen daarvoor een bekeuring. Ze hebben een vergunning, maar ze kunnen hun auto gewoon niet kwijt. De voorzitter. Meneer Mekers, laatste keer. Peter Mekers (D66). Ik ben dan toch wel benieuwd uit welk sprookjesboek de heer Meinesz die cijfers haalt. Ik zie namelijk niet duizenden of honderden lege laadplekken staan. We hebben beleid van de gemeente dat wij uitbreiden op het moment dat er vraag is en we die bezettingen zien. We weten dus wat de bezetting van die plekken is.

En staat er eens een keer een plek leeg, dan is dat een hele mooie stimulans voor mensen om te denken: mijn volgende auto wordt elektrisch, want dan heb ik een plek. Dat is toch hartstikke mooi, meneer Meinesz? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik zie maar één sprookje en dat is deze actualisatie, meneer Mekers. Ik nodig u uit om een keertje een rondje met mij te rijden, bijvoorbeeld in de Vruchtenbuurt. Adeel Mahmood (DENK). Zo'n idee klinkt natuurlijk heel leuk: we willen die parkeerplaatsen beschikbaar hebben voor bewoners. Ik ga er ook van uit dat u dit doet voor de bewoners. Maar wat ik juist meekrijg de afgelopen al best wel lange tijd, is dat heel veel bewoners 's avonds thuiskomen, wat meneer Mekers net ook zei, en niet kunnen parkeren. Bijvoorbeeld in Schilderswijk en Transvaal krijg ik vaker bewoners te spreken die zeggen: als wij thuiskomen hebben we al een tekort aan laadplaatsen, want dat lukt nu al niet. Wat is uw boodschap aan die bewoners? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Volgend jaar op onze partij stemmen. Dan zullen we zorgen dat die problemen in ieder geval opgelost worden, want u heeft er 9.000 weggehaald. Dat is mede de oorzaak waardoor een heleboel mensen hun auto niet kwijt kunnen in deze stad. Adeel Mahmood (DENK). Wij hebben die parkeerplaatsen niet weggehaald. Dat beleid is in de afgelopen jaren ingevoerd.

In 2018 - dat heb ik al vaker herhaald - staat uw handtekening eronder, onder andere: ons Centrum wordt aantrekkelijker als er minder auto's doorheen rijden en als er minder auto's op straat geparkeerd staan. Dat is beleid van Hart voor Den Haag in 2018. Mijn vraag is: wat is uw boodschap aan die bewoners, bijvoorbeeld in Schilderswijk, Transvaal en Laak, die als zij thuiskomen geen parkeerplek kunnen vinden? Ook zij willen met hun elektrische of hybride auto kunnen laden. Als we dat tot 17.00 uur gaan doen, dan maakt u dat voor hen onmogelijk. Dus in plaats van problemen op te lossen vergroot u problemen hiermee. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik begrijp natuurlijk dat de heer Mahmood weer heeft lopen zoeken wat wij misschien allemaal meegetekend hebben. Dan stond er in kleine lettertjes waarschijnlijk dat er een straat afgesloten werd. Op een gegeven moment zien we: hé, dat gaat niet goed. Dan gaan we dat veranderen, en dat zou u ook moeten doen. Ik dacht dat u het college in was gegaan om dit soort problemen aan te pakken. U doet het niet, wij wel. Voorzitter: de heer Sluijs. De voorzitter. Volgens mij heeft u nog één keer, meneer Mahmood.

30

Adeel Mahmood (DENK). Nog steeds blijft mijn vraag overeind staan: wat is uw boodschap aan die bewoners die nu al geen laadplek kunnen vinden? Wat is uw boodschap aan die bewoners als zij 's avonds thuiskomen en, stel je voor dat het beleid wordt, geen parkeerplek kunnen vinden? Wat is uw boodschap? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Mijn boodschap is dat er 12.000 elektrische auto's zijn in deze stad en 6.000 laadplekken. Dat betekent dat iedere auto een halve laadplek heeft waar je vier keer kan opladen in een dag. Ik weet niet hoe vaak u moet tanken in de week. Ik doe dat een keer per week. Er is dus een overcapaciteit aan laadplekken. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik wil hier even op doorborduren. De venstertijden die de heer Meinesz voorstelt zorgen ervoor dat mensen niet kunnen opladen, als je gewerkt hebt met je elektrische auto of bus. We hebben hier steeds meer elektrische busjes door de zero-emissiezones. Die mensen komen thuis en kunnen dan dus niet bij een laadpaal staan. Dan kunnen ze 's ochtends ook niet wegrijden, dus dan kunnen ze niet naar hun werk. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het is wel leuk dat u een beetje huiliehuilie doet over 'we kunnen niet opladen'. Ik moet overdag ook op ieder gewenst tijdstip naar een tankstation rijden.

De mensen met een elektrische auto hebben nog de mogelijkheid om bijvoorbeeld in hun eigen straat op te laden, overdag, op welk tijdstip dan ook. Dat kan bijvoorbeeld ook nog bij hun werk of waar ze gaan winkelen. Overal kan er opgeladen worden. Er is een overcapaciteit, dus dat is totaal geen probleem. Leonie Gerritsen (PvdD). Het verschil is natuurlijk dat de heer Meinesz gewoon naar een tankstation kan rijden op ieder moment dat hij wil. Als je dat moet doen voor je deur - want daar is de laadpaal en de heer Meinesz met deze motie zorgt dat er dan een andere auto staat, dan kun je je auto dus niet opladen. Deze motie zou ongelofelijk onhandig zijn voor mensen die wel hebben geïnvesteerd in een elektrische auto. Die kunnen hun auto dan niet meer opladen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het beeld dat u schetst is totaal bezijden de waarheid. Ze kunnen overal makkelijk opladen. Maar het is wel heel frappant dat al deze autobezitters dat precies om zes uur 's avonds willen doen als ze thuiskomen. Ik zie een heleboel mensen die op dat moment geen parkeerplek kunnen vinden en ik zie daar een heleboel lege plekken. Kavish Partiman (CDA). De heer Meinesz gaf een aantal voorbeelden van buurten waar dit een probleem zou zijn.