RIS322018 Notulen van de raad van 13 maart 2025

Het is toch heel gek - ik sta een beetje met mijn oren te klapperen - dat we kunnen draaien op iets wat we als gemeenteraad, en daarmee dus als gemeente, al hebben toegezegd aan een ondernemer om voor elkaar te krijgen? Dat is toch onbehoorlijk? Dennis Groenewold (D66). Nee, dat doen we hier wel vaker. Bovendien zijn moties nog geen aangenomen besluiten, in die zin dat ze nog geen juridische kracht hebben. Het is een voornemen en dat moet daarna nog verwerkt worden. Dat is niet gebeurd. Rutger de Ridder (VVD). De ondernemer mocht ervan uitgaan, zeker in dit geval, omdat het tot twee keer toe realiteit is geweest in deze politieke arena, dat zijn bedrijf jaarrond op dat kavel mocht staan. Dan kunt u komen met een prachtig tranentrekkend verhaal over pijn in het hart, maar het is gewoon een ondernemer een kleed onder de stoel vandaan halen. Waar is dat nou voor nodig? Het is één plekje. U had wel iets harder mogen vechten. Dennis Groenewold (D66). Ik wilde het liever niet zeggen, maar: het is nodig omdat u uit de coalitie bent gestapt. Daarom zijn wij in een nieuwe realiteit gekomen waarin we nieuwe afspraken hebben moeten maken. Dit zijn de gevolgen. Rutger de Ridder (VVD). Nou wordt ie toch wel echt mooi! De ruggengraat van D66 is klaarblijkelijk zo slap dat het niet meer mogelijk is om eerder gemaakte afspraken te handhaven.

Omdat de Partij voor de Dieren dit liever niet ziet, moeten we dit maar zo doen. Dat vind ik onwaarschijnlijk van zelfverklaarde rechtsstatelijke partij D66. Dat kan ook van tafel. De kiezers weten volgend jaar heel goed wat ze moeten doen. Die lijst kunnen ze overslaan. Dennis Groenewold (D66). Ik vind het heel jammer wat er toen gebeurd is, waardoor we in een nieuwe situatie terecht zijn gekomen, waar dit uiteindelijk het gevolg voor deze ondernemer is. De voorzitter. Door de heer Groenewold, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, de heer Bom en de heer De Ridder, wordt de volgende motie (L.1 D66) ingediend:

Motie L.1 D66 Breng effecten permanente bebouwing in beeld De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288). 48

Constaterende, dat: ▪ het college in de nieuwe strandvisie voorstelt voor de huidige seizoensgebonden strandbebouwing geen permanente strandbebouwing toe te staan; ▪ er bij veel ondernemers wel de wens leeft permanent te kunnen blijven staan buiten het exploitatieseizoen; ▪ het niet op- en afbouwen van de strandtenten mogelijk CO2 en stikstofdepositie zou besparen. Overwegende, dat: ▪ er voor het benodigde in te zetten zware materieel bij op- en afbouw van de seizoensgebonden strandpaviljoens voorlopig nog geen emissievrije alternatieve beschikbaar zijn; ▪ de inzet van dit zware materieel bij de op- en afbouw van de seizoensgebonden strandpaviljoens bijdraagt aan de stikstofdepositie bij en in Natuurnetwerk Nederland-gebied; ▪ er nu onvoldoende inzicht is in de effecten voor natuur van permanente bebouwing. Van mening, dat: ▪ voor een goede brede afweging niet alleen belangen maar ook cijfers meegenomen moeten worden; ▪ inzicht in de effecten van toestaan van permanente bebouwing bijdraagt aan een betere besluitvorming.

Roept het college op: ▪ te onderzoeken wat de effecten zijn van het toestaan van het permanent laten staan van de huidige seizoensgebonden bebouwing; ▪ in dit onderzoek in ieder geval de volgende aspecten te adresseren: de effecten op het gebied van stikstofdepositie en de kwetsbare natuur in NNN-gebied; de economische consequenties voor de ondernemers; de effecten op de duinvorming op het strand; de invloed op de (natuur)beleving van bezoekers; een marktverkenning naar het elektrificeren van bouwvoertuigen; ▪ de uitkomsten van het onderzoek vóór de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 met de raad te delen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Er zijn veel zaken die Den Haag een unieke stad maken, maar ons strand met zijn 11 kilometer is zeker een van de meest iconische zaken die we kennen, nog iconischer dan de Pier. Het strand kent ook veel verschillende gebruikers. Denk aan de surfers, de zwemmers en de wandelaars, al dan niet met honden. Maar ook de zeehonden, de kwallen en de strandvogels benutten het strand en hebben recht op het gebruik van het strand.

GroenLinks is groot voorstander van de zonering die het college voorstelt, waarbij twee delen als natuur worden aangemerkt, juist ook om onze dierlijke bezoekers, de wilde althans, welkom te heten en te zorgen dat zij in een goed broedseizoen voor nageslacht kunnen zorgen. Dat broedseizoen, mocht u het niet weten, is vandaag begonnen! Vandaar ook dat ik vanochtend wakker werd met het radiobericht dat natuurbeheerders zoals Staatsbosbeheer de oproep deden: geef dieren rust en houd honden aan de lijn. Vandaar ook dat ik niet op een aangekondigd onderzoek wil wachten dat in de Strandvisie stond, maar samen met mijn politieke spitsbroeder Janneke Holman met een eerste motie al actie wil zien om de Haagse broeders, en dat zijn in dit geval broedvogels en geen bier, nu al te beschermen. De motie heet (ont)Zie de Haagse strandbroeders. Deze verzoekt het college nog dit broedseizoen in de natuurzone aan de Zuidkant van het Haagse strand (Kijkduin/Zandmotor tot aan de gemeentegrens met Westland) een pilot uit te voeren door een gebied herkenbaar af te bakenen als broedgebied voor strandvogels, waar honden wel langs kunnen lopen, maar niet doorheen; en de raad over de uitkomsten van deze pilot te informeren.

49

Daarnaast gaat het vandaag veel over de verdere verduurzaming van strandtenten. We hebben het ook net gehoord van de strandpaviljoenhouders die kwamen inspreken. De strandpaviljoenhouders vinden het nu lastig om in zonnepanelen op de strandpaviljoens te investeren, omdat het opbouwen en afbreken zich niet goed verhouden tot de kwetsbaarheid van de zonnepanelen. Dat bracht mij op een plan dat hier al eerder is langsgekomen toen wij het over stikstof hadden met wethouder Revis - het is de dag van de oud-VVD-wethouder, geloof ik - namelijk om meer parkeerplaatsen beschikbaar te maken voor elektrische auto's. Ik zie, met andere woorden, een mes dat aan meerdere kanten snijdt. Het opwekken van duurzame stroom voor de strandpaviljoens, met juist in de zomer veel vraag en veel stroom, en meer elektrische auto's die parkeren op het Zwarte Pad en daar opgeladen worden met lokale stroom, en dus minder stikstof voor de natuur net naast deze parkeerplaats. Daarom heb ik met meneer Bom een motie. Leonie Gerritsen (PvdD). Grappig dat de heer De Vuyst naar de heer Revis verwees. Ik zat ook even te kijken hoe het ook alweer zat met het Zwarte Pad. Destijds heeft GroenLinks een motie ingediend om de parkeerplaatsen terug te geven aan de natuur. Ik vind het een behoorlijke stap terug van GroenLinks om te gaan van natuur naar een carport. Wat is er gebeurd? Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Het is niet gelukt om het Zwarte Pad in die zin te vergroenen. Dat heeft ook te maken met langlopende contracten. Deze visie loopt tot 2035. In mijn motie, maar die heeft u ongetwijfeld al gezien, ziet u dat ik voor een 15-jarige solar carport pleit, dus om in die tijd toch wel iets te doen aan het elektrificeren van het wagenpark dat parkeert op het Zwarte Pad. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Maarten De Vuyst (GroenLinks). De motie heet Vergroen het Zwarte Pad. Ze verzoekt het college samen met strandondernemers, de exploitant van het parkeerterrein, Staatsbosbeheer én natuurorganisaties te onderzoeken hoe op het Zwarte Pad een solar carport ingepast kan worden, waarbij de parkeerplaatsen onder de solar carport bestemd zijn voor elektrische voertuigen; hierbij nadrukkelijk de volgende uitgangspunten mee te nemen: het betreft een inpassing binnen de huidige contouren van het parkeerterrein: er komt geen paal in het zand; de solar carport wordt emissieloos gebouwd en past in het duinlandschap; de solar carport is een niet-permanent bouwwerk, gezamenlijk worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld een periode van 15 jaar; en er wordt gezocht naar een plek waar de solar carport vanuit de duinen het minst te zien is. Ik dien deze samen in met de heer Bom. Rutger de Ridder (VVD). Ik heb één probleem met deze motie. Ik was eigenlijk wel verbaasd dat de heer Bom hieronder staat.

In de eerste zin van het dictum staat namelijk: waarbij de parkeerplaatsen onder de solar carport bestemd zijn voor elektrische voertuigen. Dat kan ertoe leiden dat geen enkele parkeerplek op het parkeerterrein van het Zwarte Pad beschikbaar is voor normale voertuigen. Hoe ziet GroenLinks dat? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Theoretisch wel, praktisch lijkt het me nogal een investering om het hele Zwarte Pad van een solar carport te voorzien. Ik weet dat de initiatiefnemers - onder anderen de eigenaar van Culpepper is er al een tijdje mee bezig - dat ook niet voor zich zagen. Dat is dus niet mijn verwachting. Er staat ook op het einde: er wordt gezocht naar een plek waar de solar carport vanuit de duinen het minst te zien is. Als u wilt, leest u daarin dat het niet om het hele parkeerterrein gaat. Rutger de Ridder (VVD). Daar zit mijn twijfel ook een beetje. Ik had weer grootse plannen. Ik dacht dat het hele parkeerterrein, pats, één grote elektrische oplaadplek zou worden. Een grootse visie en zo, dat soort dingen, het leek mij wel mooi. GroenLinks wil iets zachter beginnen. Ik kan me dat voorstellen.

Maar is het niet ook een idee, als we het uitbreiden, dat we niet direct zeggen dat alles laadpalen moet zijn, als we bijvoorbeeld toch ietsje verder zouden gaan? Kunnen we er een ingroeimodel van maken, zeg maar, dus dat we eerst beginnen met een plekje met alleen laadpalen, maar dat we, als het groter wordt, er niet per se alleen maar laadpalen onder zetten? 50

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Daar zit voor mij wel de winst in. Het elektrificeren van het geparkeerde wagenpark op het Zwarte Pad heeft een boost nodig. Dan kunnen we denken in problemen, met netcongestie et cetera, of denken in kansen. Ik denk dat dit het moment was waarop de ondernemers en GroenLinks dezelfde kans zagen om te investeren in echt duurzame energie die meteen gebruikt wordt. Het strand heeft juist elektriciteit nodig in de zomer, en dan hebben we ook de meeste zonne-energie. Dat is een extra reden om dit te doen. De elektrische voertuigen die daar staan hoeven niet alleen te zijn van strandbezoekers. Het kunnen ook voertuigen zijn van de ondernemers zelf of van andere bedrijven. De voorzitter. Meneer De Ridder, de laatste keer. Rutger de Ridder (VVD). Daarmee sluit je dus uit dat er ook op termijn andere dan elektrische voertuigen onder kunnen staan. Dat hoor ik dan. Klopt dat? Hoeveel plekken heeft meneer De Vuyst in gedachten voor deze eerste stap? Maarten De Vuyst (GroenLinks). U bent begonnen vanuit het vertrekpunt dat we van alles één groot solar carport gaan maken. Het deed me denken aan nog een oud-VVD'er, die ooit zei: visie is als een olifant die het zicht belemmert. Net hoorde ik van een oud-VVD minister dat er juist wel realiteitszin in deze motie zat. Het is een soort debat tussen VVD'ers waar ik tussen sta.

Het gaat om een pilot van vijftien jaar. Het heeft - dat gaat de wethouder zo nog een keer herhalen - de bestemming natuur. We hebben het daar in de commissie ook even over gehad. Je moet dan denken aan groene daken onder de zonnepanelen. Je moet dat kunnen inpassen. Het gaat niet meteen om pats-boem dat hele ding. Ik zit zelf te denken aan de schuine helling aan het begin. Die ligt goed voor de zon. Maar ik wil ook gewoon kijken hoe dat in te passen is. Ik ga dat niet tot op de millimeter regelen. Hinke de Groot (CDA). Allereerst wil ik de heer De Vuyst complimenteren met de motie over parkeerplekken. Daar zijn we als CDA ook altijd voor. Maar om te kunnen afwegen of wij hier definitief voor kunnen stemmen een vraag. Is het uitsluitend voor elektrische voertuigen? Het gaat om een pilot van vijftien jaar. Mocht het wat minder gebruikt worden in het begin, mogen er dan ook gewone auto's staan? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het gaat dus andersom. We wekken er duurzame zonne-energie op en daar wil je iets mee doen. Hoe sneller die in een auto gaat, hoe beter; je zou niet tussendoor met een batterij moeten werken. Dat zou de ideale situatie zijn, maar dat gaan we niet halen. Vandaar dat is aangegeven: als je ergens die versnelling wil doen in het opladen van elektrische auto's, dan zou je dat juist met een solar carport moeten doen.

Dus ja, het gaat er wel degelijk om dat de auto's eronder elektrische auto's zijn of in ieder geval zero-emissieauto's. Vooruit, waterstofauto's mogen er dan ook. Hinke de Groot (CDA). Ik snap dat we daarnaartoe willen. Het gaat om een pilot van maar liefst vijftien jaar. We hebben dus best wel even de tijd. Ik kan me ook voorstellen dat het enthousiasme gaandeweg toeneemt. Dus nogmaals de vraag, en dat is echt de afweging of wij voor kunnen stemmen: mocht het enthousiasme in het begin wat minder zijn, kan de motie dan zo uitgelegd en uitgevoerd worden dat je misschien ook een paar plekken voor gewone auto's toestaat en het dan op termijn helemaal elektrisch wordt? Of die ruimte er is, is wel bepalend voor of het CDA de motie kan steunen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Op dit moment staan er al laadpalen op het Zwarte Pad. Laten we daarmee beginnen. Die behoefte is er al en die behoefte groeit. Ik heb mevrouw De Groot ook wel eens horen argumenteren om juist te investeren in laadpalen in de kuststrook. Dat doet dit voorstel. Maar laten we dan uitkijken. Ik ervaar op dit moment veel laadstress in Den Haag bij het vinden van laadpalen. Ik blijf er dus toch wel bij dat deze pilot bedoeld is om onder die solar carport elektrische voertuigen op te laden. Als daar een aanlooptijd van twee of drie jaar bij moet zijn, kan ik me dat voorstellen, maar dan ga ik het te veel invullen.

Het is een initiatief van ondernemers. Dat steunen wij als GroenLinks. Ik hoop dat u dat ook doet als CDA.

51

De voorzitter. Laatste keer, mevrouw De Groot. Hinke de Groot (CDA). Ik vind in elk geval de ontwikkeling dat ook de heer De Vuyst zich inzet voor ondernemers en parkeerplekken, heel positief. We zullen dus met een positieve grondhouding naar die motie kijken. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik was benieuwd hoe meneer De Vuyst aankijkt tegen de situatie van La Cantina. Daar heb ik hem nog niet over gehoord. Vindt hij niet dat die in de trant van onbehoorlijk bestuur zit? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voor ons is het iets simpeler. We hebben de vorige keer tegen de motie gestemd. Dat hebben we toen gepassioneerd gedaan. Dat zullen we nu opnieuw doen. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door mevrouw Holman, wordt de volgende motie (L.2 GL) ingediend:

Motie L.2 GL (ont)Zie de Haagse strandbroeders De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van L Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288). Overwegende, dat: ▪ het broedseizoen voor strandvogels een stressvolle tijd is, waarbij stress een onmiddellijk effect heeft op het aantal eieren strandvogels leggen; ▪ honden en vooral loslopende honden onbedoeld enorm aan deze stress kunnen bijdragen. Constaterende, dat: ▪ er op de Nederlandse stranden verschillende interventies worden ingezet om broedende strandvogels te beschermen. Voorbeelden hiervan zijn borden op het strand die aangeven waar de strandbroeders zitten, stranden waar de broedplekken worden aangegeven en afgezet met touw, en plekken waar vrijwilligers aanwezig zijn om de nesten te beschermen en uitleg te geven; ▪ de broedplekken op het Haagse strand niet door middel van dergelijke expliciete interventies beschermd worden tegen verstoring van honden en/of verstoring in het algemeen. Van oordeel, dat: ▪ bescherming van broedende strandvogels met een relatief simpele maatregel gewaarborgd kan worden, en dit ook nog dit broedseizoen (15 maart tot 15 augustus) ingezet kan worden. Van mening, dat: ▪ ook de Haagse strandvogels tijdens het broedseizoen bescherming verdienen.

Verzoekt het college: ▪ nog dit broedseizoen in de natuurzone aan de Zuidkant van het Haagse strand (Kijkduin/Zandmotor tot aan de gemeentegrens met Westland) een pilot uit te voeren door een gebied herkenbaar af te bakenen als broedgebied voor strandvogels, waar honden wel langs kunnen lopen, maar niet doorheen; ▪ de raad over de uitkomsten van deze pilot te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Bom, wordt de volgende motie (L.3 GL) ingediend:

52

Motie L.3 GL Vergroen het Zwarte Pad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van L Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288). Constaterende, dat: ▪ de raad op 6 juli 2023 de motie “Realiseer solar carport” heeft aangenomen, waarin het college wordt opgeroepen om uiterlijk 2024 minstens één solar carport te realiseren, en deze gewenste solar carport tot op heden nog steeds niet gerealiseerd is; ▪ de strandpaviljoenhouders willen investeren in de verdere verduurzaming van hun bedrijfsvoering, o.a. door duurzamere stroom op te wekken en te gebruiken in plaats van gas te gebruiken, maar dat het opbouwen en afbreken van strandpaviljoens als een hindernis worden ervaren om deze investering te doen; ▪ de parkeerplaats van het Zwarte Pad goed gelegen lijkt voor het opwekken van zonne-energie, maar tegelijkertijd de bestemming natuur heeft. Van oordeel, dat: ▪ het bevorderen van het opwekken en gebruiken van duurzame energie door de strandpaviljoens en emissieloze voertuigen op het Zwarte Pad beide goede maatregelen zijn voor de omliggende natuur.

Verzoekt het college: ▪ samen met strandondernemers, de exploitant van het parkeerterrein, Staatsbosbeheer én natuurorganisaties te onderzoeken hoe op het Zwarte Pad een solar carport ingepast kan worden, waarbij de parkeerplaatsen onder de solar carport bestemd zijn voor elektrische voertuigen; ▪ hierbij nadrukkelijk de volgende uitgangsnpunten mee te nemen: o het betreft een inpassing binnen de huidige contouren van het parkeerterrein: er komt geen paal in het zand; o de solar carport wordt emissieloos gebouwd en past in het duinlandschap; o de solar carport is een niet-permanent bouwwerk, gezamenlijk worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld een periode van 15 jaar; o er wordt gezocht naar een plek waar de solar carport vanuit de duinen het minst te zien is. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD is trots op ons strand en we geloven in de kracht van de natuur. De Haagse VVD is wel teleurgesteld in de ambities van dit college. Eigenlijk heeft het weinig ambitie. Het is een conserverend verhaal, conservatief, terughoudend. Dat vindt de Haagse VVD jammer. De Haagse VVD gelooft in een visie op het strand op basis van drie hoofdpunten. Een. Natuur en economie hand in hand laten gaan. Twee. De strandbeleving centraal laten stellen op het strand van 2035. En drie.

Aan het strand is het voor iedereen feest. Die uitgangspunten leiden tot een strand waar ruimte is om te ondernemen, waar bewoners graag naar het strand gaan, de natuur de ruimte heeft en we trots zijn op wat er allemaal gebeurt op het strand. Wat je dan moet doen, is durven, het enthousiasme van ondernemers gebruiken! Je moet dingen niet uitsluiten, maar mogelijk maken. Een klein maar significant succes - de VVD is heel blij dat het gelukt is - is dat we na jaren eindelijk wel een diverser strand krijgen. Successen zoals Hart Beach krijgen meer ruimte. Ik kan mij heel erg verheugen op de Hart Beach cabins. De Haagse VVD ziet een aantal problemen in deze visie en die moeten we aanpassen. Meneer Bom heeft er net al een aantal dingen over gezegd. De strandhuisjes zijn al tien jaar lang een succes. 53

Dat moeten we koesteren. Waarom zo moeilijk doen? De Haagse VVD steunt het initiatief van het CDA om het iets makkelijker te maken om de strandhuisjes te behouden; ik begrijp dat zij zo meteen een motie zullen indienen. La Cantina heeft van ons al meerdere keren fiat gekregen voor een mooi, duurzaam paviljoen. Als de wethouder het niet wil, dan moeten wij het afdwingen. Ik hoop dat iedereen het amendement van de heer Bom daarover steunt. Daarnaast kan het gedwongen verplaatsen van strandtenten natuurlijk nooit de bedoeling zijn. De wethouder gaf al aan dat hij het geen halszaak vindt. De VVD wil voor ondernemers zekerheid hebben en daarom het volgende amendement. Het amendement heet Geen gedwongen verplaatsing van strandtenten. Het besluit om dictum I te wijzigen. Daar komt te staan: 'In te stemmen met de bijgevoegde strandvisie Meer strand natuurlijk! als kader voor de nieuwe strandvisie 2025-2035, met dien verstande dat de zin op pagina 7: "Onderzocht wordt of het vanuit natuuroverwegingen gewenst is één of meerdere strandpaviljoens te verplaatsen als de huurovereenkomst verstreken is." wordt geschrapt.' Dit amendement is mede ingediend door de heer Bom van Hart voor Den Haag. Daarnaast komen onze trouwe viervoeters er erg bekaaid van af. We willen daarom extra waarborgen voor de losloopplekken op het strand voor de honden.

Daarom het amendement 'Honden gaan ook naar het strand!': 'Besluit om: Een nieuw dictum toe te voegen: XVI. De mogelijkheden voor hondeneigenaren om hun hond jaarrond los te laten lopen op het strand nemen niet af.' Dit is mede ingediend door de heer Bom en mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren. Samenwerken lukt soms wel! Tot slot. Als Scheveninger heb ik een heel bijzondere band met de zee. Geen dag is hetzelfde, ieder moment uniek. Hoewel ik nu bijna dagelijks geniet van het strand met mijn honden, hoop ik vanaf komende zomer een nieuwe Scheveninger aan het strand te mogen voorstellen! (Geroffel op de bankjes) Rutger de Ridder (VVD). Wanneer ik deze zomer als trotse vader met baby op de arm kan fantaseren over hoe mooi het strand is als mijn zoon of dochter volwassen is, dan hebben we wel een strandvisie nodig met echte visie. De voorzitter. Dank u wel, meneer De Ridder, en van harte gelukgewenst! Weet uw schoonfamilie het al? Door de heer De Ridder wordt het volgende amendement (L.B VVD) voorgesteld:

Amendement L.B VVD Geen gedwongen verplaatsing van strandtenten. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288). Besluit om: • Dictum I te wijzigen: o In te stemmen met de bijgevoegde strandvisie “Meer strand natuurlijk!” als kader voor de nieuwe strandvisie 2025 – 2035, met dien verstande dat de zin op pagina 7: “Onderzocht wordt of het vanuit natuuroverwegingen gewenst is één of meerdere strandpaviljoens te verplaatsen als de huurovereenkomst verstreken is.” wordt geschrapt. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door de heer Bom en mevrouw Gerritsen, wordt het volgende amendement (L.C VVD) voorgesteld:

54

Amendement L.C VVD Honden gaan ook naar het strand! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288). Besluit om: ▪

Een nieuw dictum toe te voegen: o XVI. De mogelijkheden voor hondeneigenaren om hun hond jaarrond los te lopen op het strand nemen niet af.

De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Den Haag is de enige grote stad in Nederland aan zee. Daar zijn we als CDA Den Haag trots op. Het strand is van iedereen, een fijne plek om uit te waaien, te bewegen, te ontmoeten en te recreëren. Het CDA vindt het belangrijk dat deze ruimte en activiteiten er zijn voor bewoners, zeker in een stad die groeit. In de commissie hebben we al uitgebreid gesproken. Vandaag zal ik het dan ook kort houden. Allereerst teken ik van harte mee met de motie van D66 om de effecten van permanente bebouwing in beeld te brengen. We zien dat veel ondernemers willen verduurzamen. Voor de langere termijn is het dan ook belangrijk om de feiten dan goed op tafel te hebben. Ten tweede vinden we dat we mooie initiatieven van ondernemers moeten stimuleren, die goed zijn voor de kust, toerisme, werkgelegenheid en economie. We zijn blij dat door onze motie de strandhuisjes nu wel zijn opgenomen in een bestemmingsplan. Het CDA vindt daarnaast zorgvuldigheid belangrijk, maar we moeten niet verzanden in lange procedures voor een nieuwe huurovereenkomst. Daarom de motie Proces huurovereenkomst strandhuisjes, die het college verzoekt: 'dezelfde aanbestedingsprocedure te volgen als in 2013.

Hierbij in principe dezelfde gunningscriteria op te nemen als in 2013, en aanvullend te verkennen of het mogelijk is om een aanvullend selectiecriterium op te nemen voor het hebben van ervaring van serieus gegadigden en afspraken op te nemen over de bestaande infrastructuur; de raad te informeren over de criteria en de procedure; en indien de procedure toch vertraging oploopt, maatwerk te verlenen.' Deze is mede ingediend door de heren De Ridder, Bom en Kaptheijns. Massimo Etalle (FVD). Een heel sympathieke motie van mevrouw De Groot. De infrastructuur moet dus worden meegenomen in de aanbesteding, maar wordt de opstal er ook in meegenomen? Want er is veel geïnvesteerd door ondernemers. Anders gaat dat verloren. Hinke de Groot (CDA). Het is bijna alsof de heer Etalle mijn spreektekst kon voorspellen, want ik wilde nog een aanvullende vraag stellen aan de wethouder. Ik heb infrastructuur breed opgeschreven. Ik wilde het college vragen om bij de bestaande infrastructuur ook de opstallen mee te nemen en daar een reactie op te geven. Dan heb ik bij dezen ook meteen de laatste zin van mijn spreektekst uitgesproken. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik heb een vraag die ik zojuist ook aan de heer Bom stelde. Kan mevrouw De Groot een voorbeeld geven van waar de raadsleden zó meeschrijven aan een aanbesteding? Hinke de Groot (CDA). Ja, meerdere.

We hebben het soms ook wel in deze raad over het inkoopproces, over wat we allemaal inkopen als gemeente. Ik weet dat er dan ontzettend veel duurzaamheidscriteria over en weer gaan in deze raad, ook vanuit uw partij. Ik vind het belangrijk, als we het hebben over initiatieven, ook duurzame initiatieven aan het strand, dat we daar wat van mogen vinden als raad. Het is verder niet een hele lijst. U kunt de constateringen lezen. Het is dezelfde procedure als in 2013. Laten we het vooral lekker voorspelbaar houden. Dan maken we het alleen maar duidelijker. Dus het hoeft hier niet zo'n groot debat te zijn. U hoeft alleen maar voor te stemmen. 55

Leonie Gerritsen (PvdD). Dat gaan we bezien. Ik ben bang dat ik u teleur ga stellen. Waar het om gaat: bij de aanbesteding die we hier als stadhuis doen voor inkoop, stellen wij de kaders. We zeggen niet bij één aanbesteding: zoveel procent op die regel en zoveel procent op die regel. Ik denk dat u begrijpt dat het wel neigt naar een aanbesteding schrijven voor één specifiek persoon. Ik vind het wel ingewikkeld als we als raad niet meer die kaderstellende rol nemen. Je gaat het als raad ook niet voor één pand zo schrijven dat het voor één persoon aantrekkelijk wordt. Is mevrouw De Groot dat met mij eens? Hinke de Groot (CDA). Volgens mij heeft mevrouw Gerritsen de motie dan niet goed gelezen. We stellen heel schappelijke eisen, die ook in 2013 hebben gegolden. Het is juist de bedoeling om dit zorgvuldig te doen, om er open en transparant over te zijn. Daarom is er in 2013 ook zo'n procedure gevolgd en komt uit het advies nu ook dat het geschikt is, ook om rechtszaken te voorkomen, om hier een aanbestedingsprocedure voor te volgen. Het is dus alleen maar zorgvuldig en juist open en transparant, waar de Partij voor de Dieren ook voor staat. Wij zeggen daarbij nog: wees daarin duidelijk, zodat we hier niet elke keer weer een debat moeten voeren, maar dit mooie initiatief door kan gaan. Leonie Gerritsen (PvdD). We hebben hier een commissiedebat over gevoerd.

Toen heeft de wethouder gezegd: het wordt min of meer hetzelfde. Toch vindt het CDA het nodig om een motie in te dienen om te sturen op bepaalde elementen in zo'n aanbestedingsprocedure. Ik hoop dat het niet een nieuwe trend wordt in de raad dat we zo duidelijk gaan schrijven op specifieke ondernemers. Hinke de Groot (CDA). Ik hoorde geen vraag. Ik hoop dat mevrouw Gerritsen nog even heel goed naar de motie kijkt, want er staan echt open eisen in, juist om het zorgvuldig te doen voor alle ondernemers in de stad. Dus volgens mij is het heel behoorlijk om dit zo te gaan doen. Massimo Etalle (FVD). Is mevrouw De Groot bereid om deze opstallen en infra ook op te nemen in de motie? Hinke de Groot (CDA). Ik had de motie zo opgeschreven dat alle infrastructuur erin wordt meegenomen. Ik wacht dus eerst de reactie van het college af. Afhankelijk daarvan kijk ik of ik het zo laat. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer De Ridder, de heer Bom en de heer Kaptheijns, wordt de volgende motie (L.4 CDA) ingediend:

Motie L.4 CDA Proces huurovereenkomst strandhuisjes De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 maart 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake de Strandvisie 2025-2035 “Meer Strand Natuurlijk” (RIS320288) Constaterende dat: • in 2013 een korte aanbestedingsprocedure is geweest, waarna een grondhuurovereenkomst is gesloten met ondernemers voor de exploitatie van strandhuisjes (RIS 257980); • tijdens de aanbesteding de volgende gunningscriteria waren opgenomen, op basis waarvan de inschrijvingen werden beoordeeld (DSB/2013.205 – RIS 257980): o Duurzaamheid 30% o Ruimtelijk kwaliteit en inpassing 30% o Beheer en exploitatie 30% o Voorbereiding t.b.v. realisatie 10 % • de gemeente expliciet toestemming heeft verleend voor seizoensgebonden strandhuisjes, na evaluatie van de pilot in 2020 (RIS306954); 56

• • •

de omgevings- en natuurvergunning voor onbepaalde tijd is verleend (publiekrechtelijk), maar de concessieovereenkomst voor de exploitatie van de veertig strandhuisjes op het Zuiderstrand tot 1 november 2025 loopt (privaatrechtelijk); de gemeenteraad op 14 maart 2024 heeft uitgesproken voor een nieuwe huurovereenkomst; het college is gestart met de voorbereiding van de aanbesteding voor de periode na het strandseizoen 2025.

Overwegende dat: • de Haagse strandhuisjes een geweldig initiatief is op Kijkduin, en bijdraagt aan toerisme, economie en werkgelegenheid in onze stad; • we ondernemers die te goeder trouw exact aan alle regels hebben voldaan, moeten koesteren; • het belangrijk is om een zorgvuldige en transparante procedure te volgen voor het aangaan van een nieuwe huurovereenkomst, maar niet door te slaan in lange aanbestedingsprocedures. Verzoekt het college: • dezelfde aanbestedingsprocedure te volgen als in 2013. Hierbij in principe dezelfde gunningscriteria op te nemen als in 2013, en aanvullend te verkennen of het mogelijk is om een aanvullend selectiecriterium op te nemen voor het hebben van ervaring van serieus gegadigden en afspraken op te nemen over de bestaande infrastructuur; • de raad te informeren over de criteria en de procedure; • indien de procedure toch vertraging oploopt, maatwerk te verlenen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Allereerst natuurlijk felicitaties aan de heer De Ridder en zijn vrouw voor het mooie nieuws. Ik begreep dat er in het Europarlement nog altijd geen zwangerschapsverlof bestaat. Daar heeft onze Europarlementariër, Lara Wolters, zich een aantal jaren geleden voor ingezet.

Misschien kan er even een linkje gemaakt worden, zodat er door de dames in het Europees Parlement samen geknokt kan worden voor zwangerschapsverlof daar. De voorzitter. De aanstaande vader: de heer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Ik heb het idee dat zij al in een appgroepje zitten van young MEPs, dus ik geloof dat ze aan de slag zijn! De voorzitter. Dit geheel terzijde, we gaan terug naar het strand. Dat hangt misschien samen, maar dat is weer een ander verhaal. Janneke Holman (PvdA). We gaan inderdaad naar het strand. Na de inbrengen van anderen is het bijna een beetje corny, maar het strand is van iedereen. Van bewoners en bezoekers die willen genieten van een zonnige zomerdag of juist een gure winterdag, van ondernemers, maar ook van de natuur, de duinen, de vogels en de gestippelde dieseltreinworm, zo hebben we geleerd bij de inspraak tijdens de commissievergadering. De Strandvisie en het bestemmingsplan die nu voorliggen, zoeken die balans tussen mens en natuur. De PvdA is blij met de natuurzones die er aan de uiteinden van het Haagse strand komen. De wethouder heeft gezegd dat de strandtenten in deze zones alleen op basis van vrijwilligheid kunnen worden verplaatst, maar de zin in de Strandvisie hierover is erg cryptisch. Daarom zullen wij voor het amendement van de VVD stemmen om deze zin te schrappen. Vrijwillig verplaatsen kan immers altijd nog.

Daarnaast hebben wij de motie medeondertekend van GroenLinks voor een pilot om een gebied herkenbaar af te bakenen als broedgebied voor de strandvogels; inderdaad, Haagse broeders of, in mijn geval, Haagse zuster. 57

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ook namens mijn fractie de felicitaties aan de heer De Ridder. Mooi om dat in dit debat te doen. Ik ben heel benieuwd of het ook onder de vuurtoren geboren zal gaan worden. Voorzitter. Er is al een uitgebreid debat gevoerd in de commissie. De ChristenUnie/SGP is tevreden met de Strandvisie. Er is een goede balans tussen rust en ruimte. Het is geen geheim dat de ChristenUnie/SGP tegen verdergaande jaarrondexploitatie is. Een onderzoek naar de permanente bebouwing is wat ons betreft dan ook geen opmaat naar jaarrond exploiteren. Maar omdat we de zorgen, wensen en kansen van ondernemers op het gebied van verduurzaming begrijpen, zullen we de motie van D66 die hierover is ingediend, wel steunen. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Vandaag besluiten we over de Strandvisie en het bestemmingsplan Strand. Belangrijke onderwerpen, aangezien het strand van grote waarde is, voor de gezondheid, maar ook omdat je er kunt recreëren, ontspannen en sporten. Strand staat voor vrijheid, maar wel met een grote verantwoordelijkheid om er goed mee om te gaan. De PVV hecht ook grote waarde aan de economische activiteiten op het strand. Er zijn tientallen hardwerkende strandpaviljoenhouders die op een verantwoordelijke manier een boterham willen verdienen en samen de lokale economie eigenlijk gewoon overeind houden.

Onze fractie wil deze ondernemers dan ook zo veel mogelijk ruimte geven in hun verdienperiode. Daar past wat de PVV betreft geen zero-emissiezone bij. Mochten we na de verkiezingen in 2026 in het college komen, dan zullen we er ook alles aan doen om deze te schrappen. Voorzitter. Uit de consultatie van juli 2024 en de inbreng van de insprekers vandaag blijkt dat ondernemers duurzaamheid belangrijk vinden. Ze willen graag meer ruimte van het college om te kunnen ondernemen. Uit de laatste commissievergadering kwam naar voren dat die ruimte niet wordt gegeven. Dat is opmerkelijk. Want u heeft eerder vandaag van insprekers kunnen horen dat permanente bouw wel in andere gemeenten en provincies van kracht is. Het is van de zotte dat voor vier maanden weidsheid van het strand er twee keer per jaar moet worden afgebroken, wat verre van duurzaam is en ondernemers op kosten jaagt. In tegenstelling tot wat de wethouder aangeeft is er geen aanbestedingsplicht. Toch blijft de wethouder stug volhouden. Daarnaast lijkt participatie een wassen neus te zijn geweest. Want u kon zojuist horen van een inspreker dat van de visie van de ondernemers niets terug te vinden is in de Strandvisie. De PVV heeft sterk het vermoeden dat het links-activistische college koste wat kost zijn plannen ongewijzigd wil doordrammen. Dat straalt slecht af op de Haagse politiek. En dat is niet de eerste keer.

Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Ook namens mijn fractie gefeliciteerd aan de heer De Ridder. Romantiek is wel een beetje het thema van de dag. Iedereen zit al zijn romantische verhalen te vertellen. Mijn relatie begon ook op het strand. Moet ik daar dan ook wat over vertellen? De voorzitter. Nee, dank u wel! Gaat u verder. (Hilariteit) Leonie Gerritsen (PvdD). We gaan elke maand de zee in. De liefde voor de zee zit diep! Voorzitter. Het strand maakt Den Haag een unieke stad. Het is ook een van de weinige plekken in Nederland waar je nog een weidse horizon kan zien en waar je de natuur kan beleven. In de winter voelen grote stukken strand tijdloos en eindeloos. In de winter, het stormseizoen, vindt een uniek proces plaats van zandverstuiving, essentieel voor het proces van duinvorming. Om te zorgen dat hier ruimte voor blijft bestaan, is het idee van de zonering een belangrijk onderdeel van de nieuwe Strandvisie. De natuur krijgt zo de ruimte. Dat nu wordt onderzocht of loslopende honden kunnen worden weggehouden van plekken waar kwetsbare broedvogels zitten, vinden wij ook een goed idee. Het is echter niet wenselijk dat hierdoor minder ruimte komt voor loslopende honden. We steunen daarom het amendement van de VVD dat zegt dat de ruimte voor honden hetzelfde moet blijven, wellicht door die te verplaatsen naar een stuk strand waar de natuur geen primaat heeft.

Het moge ook duidelijk zijn dat de Partij voor de Dieren liever minder bebouwing op het strand ziet dan meer. Er is plek zat voor jaarrondhoreca op de boulevard. Sterker nog, daar is nu sprake 58

van leegstand. Hoewel we begrijpen dat het voor ondernemers een heel gedoe is om hun paviljoens jaarlijks op- en af te bouwen, wegen daar wel echt de belangen van de natuur en het landschap tegenop. Ook is mijn fractie geen voorstander van de zogenaamde strandhuisjes. Het strand is van iedereen - we horen het de hele tijd - dus privatisering van stukken strand is onwenselijk. We hebben in Den Haag en in de rest van Nederland al behoorlijk de neiging om de natuur helemaal vol te bouwen. Ook het strand staat onder druk. Een van de insprekers zei het al: Katwijk, Hoek van Holland, het strand wordt steeds verder bebouwd. Laten we daarvoor waken en proberen de natuur te versterken en uit te breiden waar dat mogelijk is. Ook is mijn fractie benieuwd naar de reactie van de wethouder op de motie van GroenLinks over de broedvogels. Die is heel sympathiek. We zijn heel benieuwd wat er mogelijk is en per wanneer er dan actie zou worden ondernomen, want het broedseizoen begint overmorgen. Dus hoe snel gaat dat dan? Ik wilde nog even de woorden van een van onze Haagse duinwachters delen die vandaag of gister online kwam. 'Het broedseizoen is de mooiste maar ook de meest kwetsbare periode. Je hoort steeds meer vogels fluiten en bloemen en planten komen tot bloei. De natuur verandert in een bruisende kraamkamer.

In onze duinen worden vossen, konijnen en reekalfjes geboren en vogels zijn volop aan het broeden. Geniet dus van het lekkere weer, als het weer begint, maar wees voorzichtig. De stad is ook van hen.' Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik heb een tweetal vragen, allereerst over die weidsheid. U wilt eigenlijk veertien weken meer het strand leeg hebben. Daar komt het op neer, meer is het niet. Er is 60 kilometer strand in Zuid-Holland. Je kan lopen tot je een ons weegt en dan kom je geen strandtent tegen. Is dit nou allemaal de moeite waard als je daardoor kan verduurzamen, wat u toch ook graag wil? Leonie Gerritsen (PvdD). Ik weet dat verduurzaming nu erg veel wordt aangehaald. Maar waar ik wel bang voor ben, is dat er steeds meer bij komt. We kunnen beginnen met één, maar dan wil je weer gelijke monniken, gelijke kappen. Dan moet iedereen het kunnen. Dan staan ze er nou eenmaal. Wil je dan niet toch het jaarrond ook exploiteren? Want anders lijdt je verlies. Het is een glijdende schaal. Wij willen het strand daartegen beschermen. Heel belangrijk onderdeel daarin blijft dat duinverstuiving plaats moet kunnen vinden. Op het moment dat je permanent gaat bouwen, kan dat niet meer. De hele ruimte eromheen moet vrij blijven. Het is niet de bedoeling. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Juist door jaarrond te bouwen, ga je op palen staan. Dan kan die duinverstuiving eronderdoor gaan.

Het is aangetoond dat dat kan. Het gebeurt ook op andere plekken. Noordwijk en Katwijk werden al aangehaald. We hadden het ook nog over het broedseizoen. Wilt u dat ook tegen de vossen zeggen? Wat gaan we doen aan de vossen in de duinen? Leonie Gerritsen (PvdD). Om even te beginnen met bebouwing op palen: we hebben in de vorige commissie Duinbehoud horen spreken over gebouwen op palen. Daardoor ontstaat juist kuilvorming onder de bebouwing, waardoor daarachter geen duinvorming meer plaatsvindt. Dus nee, dat zou ik geen goed idee vinden. En de vossen laten wij met rust. Als iedereen gewoon de natuur met rust laat, dan regelt de natuur zichzelf. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik kan het vrij kort houden, maar begin natuurlijk ook met een felicitatie aan de heer De Ridder! De SP is geen voorstander van verdere uitverkoop van de kust en steunt dan ook in grote lijnen de Strandvisie die nu voorligt. Het behouden van het seizoensgebonden karakter van onze bijzondere stranden zonder extra permanente bebouwing beantwoordt aan de behoefte van omwonenden en bezoekers die het strand opzoeken voor rust, maar beantwoordt ook aan de zorgen van natuurexperts die aandacht vragen voor kwetsbare duinen. Wel hadden we nog een aantal vragen over een onderwerp dat wat onderbelicht is gebleven, ook in de discussie over de Strandvisie, namelijk het permanente beachstadion.

Hierover is nog veel onduidelijk. Zo is niet in beeld wat de effecten op de buurt, het verkeer of het geluid zullen zijn als er jaarrond allerlei grootschalige evenementen worden georganiseerd. Jaren geleden is hier een 59

projectdocument voor aangekondigd, met een geschatte investering van € 10 mln. Kunnen we dit projectdocument nog op enig moment verwachten? Kan het college aangeven of er voor zo'n bouwproject ook een go-/no-gomoment gaat plaatsvinden in de raad, bijvoorbeeld in de vorm van een raadsvoorstel, waarbij de raad ook inzage krijgt in de verwachte impact op de omgeving? Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Het strand leeft, ook blijkbaar op romantisch gebied. Gefeliciteerd ook aan de heer De Ridder! Iedereen heeft een ander beeld ook van wat er van het strand verwacht wordt. Iedereen heeft ook een ander belang. Daarom is het soms best een ingewikkeld onderwerp, en ook een onderwerp dat tot heel veel inspraak en discussie kan leiden. Het is daarmee ook een interessant onderwerp. Als college hebben we het idee dat we het goed hebben afgewogen en een evenwichtig verhaal hebben neergelegd. Ik ben blij dat veel raadsleden dat ook zo zien. Ik ga proberen om de verschillende onderwerpen even af te lopen. Bij het bestemmingsplan hebben we ervoor gekozen om de huidige situatie vast te leggen. Dat is in de commissie uitgebreid besproken. Ik hoef daar dus niet lang bij stil te staan. Ik ga dus specifiek in op de Strandvisie. Er wordt binnen de Strandvisie verschillend gekeken naar de op- en afbouw van strandpaviljoens.

Het college heeft in de commissie aangegeven hoe het daarnaar kijkt, waarom het college vindt dat rust en de weidsheid en ruimte voor de natuur belangrijk zijn en dat we zo tot die afweging zijn gekomen. D66 vraag in een motie met de titel Breng effecten permanente bebouwing in beeld om de effecten te laten onderzoeken. We voeren deze discussie best al een tijdje. We zijn niet zonder reden tot deze conclusie gekomen als college. Tegelijkertijd, als de raad graag een onderzoek wil en alles nog een keertje op een rij wil zetten, dan heeft het college geen problemen daarmee. Het is een best wel complex onderzoek. Ik heb ook in de commissie gezegd dat de vraag is of je echt alles kan kwantificeren. Maar we laten die keuze aan de raad. Ik wil daarbij wel aangeven dat het best wel ingewikkelde aspecten zijn waar je naar moet kijken. Dan over La Cantina: zoals ook in de afdoening toentertijd was aangegeven, was het idee dat de betreffende motie wordt meegenomen in een brede belangenafweging. Het college kiest er nu voor om niet meer permanente bebouwing toe te staan. Daar past dan ook geen extra exploitatievlak jaarrond bij, zoals in het amendement wordt aangegeven door Hart voor Den Haag. Het college is van mening dat het niet wenselijk is om dat voor één ondernemer te regelen. Daarmee ontraadt het college het amendement. Rutger de Ridder (VVD).

Wat is het risico dat de wethouder ziet als we daar jaarrond een strandtent hebben? Wethouder Barker (PvdD). Het college heeft allereerst alle argumenten op een rij gezet. Er zijn in de inspraak verschillende punten genoemd. Bewoners geven aan dat ze graag een weids uitzicht willen. Natuurverenigingen hechten belang aan ruimte voor de natuur bij de duinen. Er zijn ondernemers die geen extra concurrentie willen, omdat er al relatief weinig klandizie is in de winterperiode. Dat allemaal samen, samen met het feit dat het onwenselijk is om één specifieke ondernemer voor te trekken op dit gebied, brengt het college tot de conclusie dat het verstandig is om niet meer jaarrondexploitaties en niet meer permanente bebouwingen toe te staan. Rutger de Ridder (VVD). Dan is het risico voor andere ondernemers - dat zijn Gastrovino La Liguria, Green Olive, misschien Villani, maar dat is best wel een eindje verderop - toch niet echt een argument? Er zitten verder geen ondernemers. Er zitten bewoners. En die weidsheid: het strand is kilometers groot. Dus die argumenten gaan onderuit. Dus wat is dan echt het risico dat u ziet? Wethouder Barker (PvdD). Volgens mij heb ik dat net uitgelegd. We hebben ook twee commissievergaderingen lang over dit soort onderwerpen gesproken. Ik heb aangegeven dat het wat het college betreft wenselijk is om de huidige balans in stand te houden.

Er is een aantal jaarrondexploitaties, voor de rest allemaal niet jaarrond. Het college vindt het belangrijk om dat in stand te houden, want die balans is wat ons betreft positief. Als je er meer toestaat, dan heeft dat negatieve gevolgen op bijvoorbeeld de weidsheid, de natuur en op andere ondernemers.

60

Rutger de Ridder (VVD). Mijn conclusie is dan dat het college alleen maar op de eigen kleine stoel blijft zitten en denkt: ik wil het niet, ik wil het niet, ik wil het niet. Alle argumenten die er zijn om het toe te staan, zijn van tafel, want ja, de balans. Er zijn daar verder geen strandtenten, dus hoezo balans? Wethouder Barker (PvdD). Dan wil ik wel even terugwerpen dat de motie in 2022 is aangenomen. Het toenmalige college heeft aangegeven het verstandig te vinden om het in het geheel te bekijken - in dat college zat ook de VVD - omdat zo'n keuze voor één ondernemer niet wenselijk was. Je moet het totale plaatje bezien. Uiteindelijk heeft dit college de Strandvisie gepresenteerd en geconcludeerd dat de huidige balans wenselijk is. We willen geen specifieke uitzondering. Het is wenselijk om de huidige situatie wat betreft jaarrond in stand te houden en niet meer toe te staan. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dat vindt ú wenselijk, maar de raad vond dat niet wenselijk, want het was 31 voor en 13 tegen. Ik vind het onbestaanbaar en ook niet uit te leggen aan de ondernemer dat daar zo makkelijk aan voorbij wordt gegaan. Wethouder Barker (PvdD). Er wordt niet makkelijk aan voorbijgegaan. Er is een heel proces geweest en we hebben het afgewogen. De raad heeft het inderdaad in 2022 gezegd.

Vervolgens heeft de raad de Strandvisie afgewacht, op basis juist van de afdoeningen van vorige colleges. Nu komen we met de belangenafweging. Dit is wat we als college voorstellen. Dat is niet over een nacht ijs gegaan. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Ik stel vast dat dit een heel verkeerde voorstelling van zaken is richting de ondernemer. Die heeft erop geanticipeerd. Mocht daar ook op anticiperen, want er zijn twee moties aangenomen. Ik vind het een heel slechte manier van werken. U zegt dat er een afweging is gemaakt, maar u heeft daarbij nul procent aan de ondernemers gedacht. Wethouder Barker (PvdD). Dat bestrijd ik. Volgens mij is wat u zegt ook niet helemaal een goede voorstelling van zaken. Want de tweede motie riep op om snel de eerste motie af te doen en dat is iets anders dan precies doen wat er in de eerste stond. Het was een aanmoediging, gegeven dat de motie sinds 2022 nog niet was afgedaan. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dit tekent precies het probleem. Die motie was nodig omdat het zo lang duurde en die ondernemer maar niet verder kon. Daarmee is duidelijk gezegd 'maak nu werk van die jaarrond', niet 'schiet op met de afdoening'. Wethouder Barker (PvdD). Dan moet u de motie er even op terugslaan. Volgens mij is het zo dat het college en ook voorgaande colleges hebben gezegd: we wegen de belangen in totaliteit af.

Daarover heeft het college nu een gebalanceerd verhaal weergegeven in de nieuwe Strandvisie, waarin we aangeven niet meer jaarrond toe te staan. De voorzitter. U kunt uw betoog voortzetten. Gaat uw gang. Wethouder Barker (PvdD). Dat was het amendement. Dan over de natuurzones. De Haagse kust is 11 kilometer lang. We kiezen ervoor om aan beide uiteinden specifieke natuurzones te hebben. Er zijn een aantal aspecten waar we naar kijken. Het stoppen met machinaal reinigen waar het al was: dat is juist bedoeld zodat er meer schelpen kunnen blijven liggen, zodat de natuur daar wat meer rust heeft. We willen meer rust bewaken voor vogels die broeden. We willen ook de natuurbeleving versterken, bijvoorbeeld door te kijken of je meer educatie via Het Groene Strand kan doen. Dat betekent niet dat bestaande strandpaviljoens weg moeten. Dat heb ik ook in de commissie proberen aan te geven. Zoals de VVD terecht zei, heb ik in de commissie ook aangegeven dat het wat het college betreft prima is als de raad daar nog een amendement op wil. Het amendement Geen gedwongen verplaatsing van strandtenten kan ik dus aan het oordeel van de raad laten. Over de honden waren ook twee voorstellen. Een van de VVD, die het aantal gebieden niet wil beperken. GroenLinks wil juist specifieke inzet op het afbakenen van specifieke gebieden. Het klopt wat aangegeven was.

Er is zeker wel een effect van loslopende honden op broedvogels. Het is wat het college betreft dus logisch om daarnaar te kijken. We kijken dan of je een aanlijnplicht of zo zou 61

kunnen hanteren. GroenLinks vraagt in haar motie (ont)Zie de Haagse strandbroeders om al een pilot te doen, waarbij een klein stukje dan zou worden afgebakend. Er zou dan een beperkt gebied zijn met palen en touw en dat soort dingen, kan ik me voorstellen. Daar was ook een vraag over. Zoiets zou je op korte termijn kunnen proberen. Natuurlijk niet vóór het broedseizoen, maar we kunnen kijken of we daar iets mee kunnen, als de motie wordt aangenomen. De VVD zegt dat het afsluiten van gebieden te ver gaat als je geen compensatie hebt. Eigenlijk loopt dit amendement wel vooruit op het onderzoek, maar als de raad dit vooraf wil meegeven, dan kan dat uiteraard. Ik zie dat er staat dat het aantal plekken gelijk moet blijven en dat het niet zozeer gaat om de oppervlakte. Dat zou het onderzoek ook wat onmogelijk maken. Maar het college is dus geen voorstander van vooral in de zomerperiode meer plekken, want dat heeft natuurlijk ook gewoon gevolgen, omdat het een heel druk strand is. Dat gezegd hebbende kan ik ook dit amendement oordeel raad laten. Rutger de Ridder (VVD). Super hoor, van dat amendement, daar ga ik echt niks van zeggen. Maar wel over de motie van GroenLinks, want daarover zegt de wethouder: ik kan er wel iets mee, met palen en touwen en toestanden. Maar ik wil wel weten wat er dan gebeurt als die motie wordt aangenomen.

Een klein stukje, groot stukje, wat moet ik voor me zien dan? Wethouder Barker (PvdD). Ik interpreteer het als volgt. Aan de ene kant heb je het amendement van de VVD dat zegt dat het niet gaat om extra gebieden afbakenen over de hele breedte van het strand. Het gaat erom een specifieke plek, bijvoorbeeld waar nu broedvogels zijn, af te bakenen. Dan gaat het niet om gigantische gebieden, maar wel om daarmee een pilot te gaan doen. Dat is hoe ik het interpreteer. Rutger de Ridder (VVD). Dan ter informatie: dat zijn dan vooral waarschijnlijk plekken dicht bij de duinrand? Er wordt dan dus een aantal meter langs een duinrand afgezet en niet langs het hele strand, maar een stuk? Wethouder Barker (PvdD). Ja, dat zou kunnen, maar het zou ook kunnen dat je juist een stukje zou doen aan de kant van de Lagune. Het kan dus beide, maar daar zouden we dus naar moeten kijken. Rutger de Ridder (VVD). Als die motie het zou halen, vertelt u dan in de afdoening van de motie wat u gaat doen? Is dat het idee? Dat zou ik wel fijn vinden. Dan weet ik ook wat er gebeurt. Wethouder Barker (PvdD). Ik denk dat dat wel ingewikkeld is, eerlijk gezegd, want de motie zegt dat we dit strandseizoen al een pilot moeten doen. Dan zouden we kleinschalig iets gaan doen. Het lijkt me dan beter dat we na de pilot zeggen wat het is, want de tijdlijn van deze motie is best ambitieus.

Ik denk niet dat het lukt om voor zo'n pilot nog een debat erover te hebben, gegeven dat het broedseizoen al is begonnen. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het gaat over mijn motie. Het gaat natuurlijk om het gebied dat nu de bestemming natuur krijgt bij de Zandmotor. Dat is waar de motie naar probeert te verwijzen. Wethouder Barker (PvdD). Daarom zei ik dat het bij de Lagune eventueel zou kunnen. Dan specifiek over de carport: het college is in zijn algemeenheid positief over een solar carport. Wethouder Kapteijns is hard bezig om in de hele stad te kijken daarnaar. Tegelijkertijd is het Zwarte Pad juist een plek waar het gevoelig en moeilijk is. Het heeft nu de bestemming natuur. Het is ook best wel moeilijk om daar te gaan bouwen. Dat heeft ook een reden: het is Natura 2000-gebied. Qua aanzicht en beleving heeft het best wel impact op een Natura 2000-gebied. Wat het college betreft is dit dus een onwenselijke ontwikkeling. Er is ook eerder - dat was volgens mij op basis van een amendement van het CDA en de VVD - in het kader van de regionale energiestrategie gezegd dat het juist onwenselijk is om carports in natuurgebieden te zetten. Toen heeft de toenmalige wethouder aangegeven dat we dat nooit zullen doen. Dit is eigenlijk wel het tegenovergestelde, mocht de motie het halen.

Aanvullend is überhaupt de vraag of je in een natuurgebied en gegeven de natuurbestemming van deze plek, een natuurvergunning en een bouwvergunning zou krijgen. Dus eigenlijk stuurt de raad het college op een heilloos pad met deze motie. Ik ontraad deze motie daarom. 62

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik denk dat de raad gewoon heel veel vertrouwen uitspreekt in deze wethouder om dat te bespreken. Het vraagt ook om een 'hoe'. Maar we moeten toch constateren dat, ook al heeft het de bestemming natuur, er op dit moment asfalt ligt. Dat constateren we misschien allebei met enig leedwezen. Als asfalt vervangen wordt door een solar carport, hoe ziet u dat verschil dan? Wethouder Barker (PvdD). Dan ligt er niet alleen asfalt, maar staan er ook ineens bouwwerken, die een impact hebben op de natuur. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wat ik eigenlijk probeer te zeggen: het is een beetje comme ci, comme ça. Maakt het echt veel uit? Ik denk dat het er mooier van wordt als we daar een groen dak hebben onder zonnepanelen. Hoe ziet de wethouder dat? Wethouder Barker (PvdD). Ik denk dat het er juist niet mooier van wordt en dat dit het aanzicht van een Natura 2000-gebied minder maakt. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik besef me nu dat ik het beeldkwaliteitsplan van solar carports aan het bespreken ben. Dat gaat misschien ook wat te ver. Maar ik vind het toch wel jammer dat ik het vertrouwen dat de raad met deze motie kan uitspreken in de wethouder om dit te regelen, niet beantwoord zie in deze bijna broedseizoenperiode. Wethouder Barker (PvdD).

Ik denk dat het over het algemeen zo is dat als je aan het broedseizoen en aan vogels en aan vliegende vogels en vleermuizen denkt, het onwenselijk is om bouwwerken neer te zetten, en dat vooral in een Natura 2000-gebied. Dat is de reden dat ik iets minder positief ben, juist in het broedseizoen. Voorzitter. Er was een vraag over het beachstadion van de SP. Wat ik begrijp is dat er nu een verkenning wordt uitgevoerd, ook naar de meerwaarde van jaarrond en de behoefte van de specifieke doelgroepen. De wethouder Sport verwacht om in Q1 2026 een raadsvoorstel naar de raad te kunnen sturen over dit onderwerp. Dan wordt er breder op ingegaan. In dit raadsvoorstel voor de Strandvisie is het eerdere raadsbesluit dat hierover is genomen, bestendigd. Toentertijd is besloten om geen jaarrondexploitaties toe te staan van strandtenten, maar om wel jaarrond het beachstadion en de reddingsposten toe te staan. Het CDA heeft de motie Proces huurovereenkomst strandhuisjes ingediend. Ik heb het hier in de commissie best wel uitgebreid over gehad. De eerste keer was het een Europese aanbesteding. In het raadsvoorstel stond toentertijd dat het vanuit de beginselen van behoorlijk bestuur wenselijk was. Zoals het juridisch advies laat zien, zijn wij verplicht om het opnieuw te doen. Dit bereiden we goed voor. We voeren daar ook gesprekken over.

De criteria van de komende aanbesteding, zoals ook de motie aangeeft, zullen dus niet veel afwijken van de criteria van de vorige keer, maar er zal wel gekeken worden naar de actuele situatie. Dan kunnen we ook kijken naar de nutsvoorzieningen en infrastructuur. Wellicht is herijking nodig. Ik had toegezegd de raad daarover te informeren, maar in deze motie wordt meer aandacht aan een aantal aspecten besteed. Het is goed dat het onderzoekend wordt opgeschreven, want ik denk dat er een aantal wel ingewikkeld zijn, bijvoorbeeld over lokale ervaring. Daarnaast moeten we kijken of er afspraken te maken zijn rond de infrastructuur, aan het begin, maar ook aan het eind van de periode. Mocht de motie het halen, dan komen we hier natuurlijk op terug. Dat gezegd hebbende laat ik het oordeel van de motie aan de raad. Er was nog een specifiek punt over de huisjes. In principe zijn die natuurlijk geen eigendom van de gemeente. Het is dus de vraag of je daar iets mee kunt doen. Maar we kunnen er natuurlijk naar kijken, in dezelfde trant als hoe ik de motie heb geapprecieerd. Daar kunnen we dus dan ook op terugkomen. Hinke de Groot (CDA). Ik heb nog twee verduidelijkende vragen. De motie is wel bedoeld om naast lokale ervaring ook naar bredere ervaring te kijken. Ik neem aan dat de wethouder het zo ook 63

interpreteert. 'Lokale ervaring' staat er niet expliciet in, maar is er natuurlijk wel bij inbegrepen. Over de infrastructuur: begrijp ik goed dat de wethouder zegt dat het de vraag is wat we kunnen afspreken over de huisjes, maar dat de opstallen wel worden meegenomen onder de afspraken om te kijken naar de bestaande infrastructuur? Wethouder Barker (PvdD). Het eerste: ja. Wat ik zei over de opstallen is dat ik eerst de motie heb geapprecieerd en toen heb ik geprobeerd de vraag van het CDA over de opstallen te beantwoorden. Daar gaan we dan ook naar kijken, maar ik denk dat dat nog ingewikkelder is dan infrastructuur die in de grond ligt. Maar daar gaan we dan ook naar kijken. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: N. Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies omgevingsvergunning tijdelijke portakabins bij het Catshuis (RIS320913). De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag spreken wij over een omgevingsvergunning voor het plaatsen van portakabins in de tuin van het Catshuis. Vanavond zullen wij daar als gemeenteraad een besluit over nemen. Mijn fractie, Hart voor Den Haag, is voornemens tegen deze vergunning te stemmen. Afgelopen week heb ik in de commissie gevraagd naar alternatieven. Helaas heb ik hier geen goed antwoord op gekregen van de wethouder. Dit baart ons zorgen, omdat wij geloven dat er betere oplossingen mogelijk zijn. Daarnaast wil ik benadrukken dat er in de stukken staat dat er geen bezwaar is van de bewonersorganisatie, terwijl zij wel degelijk een zienswijze hebben ingediend. De wethouder gaf tijdens de commissie aan dat dit type vergunning geen zienswijzeprocedure heeft, of dat die er niet is, maar dat neemt niet weg dat wij de zorgen van bewoners serieus moeten nemen. Vanmiddag hebben de heer Boenders en de heer Drijver een waardevolle bijdrage geleverd, waarin duidelijk werd dat de participatie en communicatie rondom deze vergunning tekortschieten. Het is essentieel, collega's, dat wij als gemeenteraad luisteren naar onze inwoners en hun belangen meewegen in onze besluiten.