RIS321791 Bijlage Ontwikkelvisie Beatrixkwartier GEAMENDEERD

natuurlijke materialen en biodiversiteit. Een groene inrichting

(RIS305824).

is eigenlijk voor al deze facetten het sleutelwoord. Bij de

• Creëer waar mogelijk ecologische meerwaarde. Dit vraagt

inrichting dient hier dus ook nadrukkelijk rekening mee te

specifieke kennis over het bevorderen van de biodiversiteit,

worden gehouden.

het met inheemse soorten aansluiten bij de lokale natuur, het leggen van ecologische verbindingen met andere groene

Onderstaande ingrepen en maatregelen zijn bouwstenen voor

gebieden en het zorgen voor zoveel mogelijk gezonde

een gezonde en veilige stedelijke leefomgeving:

bodem- en waterkwaliteit. Het bestaande groen op de binnenterreinen, de corporate gardens en het groen aan de

• Fysieke gezondheidsbevorderende maatregelen: veel groene buitenruimten, veel ontmoetingsruimten, ruim baan voor voetgangers, veel fietsvoorzieningen en een inrichting die

Ambitiekaart groen

randen bieden veel houvast om de ecologische meerwaarde uit te bouwen. • De bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden en

uitdaagt tot bewegen, ontspannen, spelen en sporten.

het is de ambitie om (hoofd)boomstructuren meer conti-

• Mentale gezondheidsbevorderende maatregelen: verblijfs-

nuïteit en ecologische meerwaarde te geven. Bij aanplant

bestaande groen/boomstructuren

ruimten in het groen, aandacht voor ontmoetingen, commu-

van nieuwe bomen wordt gewerkt volgens het principe

nieuwe groen/boomstructuren

nity-vorming en sociale interactie, het auto- luwe karakter,

Ecologisch Passend. Het beleid voor het behoud en de

een veilige en schone openbare ruimte.

aanplant stadsbomen is opgenomen in de Nota Stadsbomen

verbeteren biodiversiteit en klimaatadaptiviteit

• Gezondheidsbeschermende maatregelen: bescherming tegen ongewenste emissies, bescherming tegen geluid,

(RIS307827). • Er worden inspanningen gedaan om de leefomgeving van

beperking van het autoverkeer, stimuleren van duurzame

aanwezige diersoorten een extra impuls te geven. Ter hoogte

energie en maatregelen tegen wateroverlast, hitte en

van Den Haag CS bevindt zich een kolonie huismussen.

droogte.

De populatie huismussen in Den Haag staat onder druk. Het is dan ook van belang om hoogwaardig habitat te

60 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Natuurinclusief bouwen en ecologische netwerken

creëren in de twee wijken zodat huismussen dit gebied

De openbare ruimte in de stad wordt waar mogelijk groen

ook kunnen koloniseren. Dit betreft de aanplant van voor

en natuurinclusief ingericht en natuurvriendelijk beheerd.

huismussen functioneel groen zowel in de openbare ruimte

Hierbij wordt het principe ‘groen, tenzij’, nageleefd:

als op privaat terrein (zoals tuinen). Het gebied leent zich

tevens voor de ontwikkeling van een hoogwaardig habitat

• Het bufferen van regenwater op bijvoorbeeld daken ten tijde

voor tuinvogels zoals merel, koolmees en pimpelmees.

van piekbuien ontlast het dan zwaar belaste riool en kan

Hierdoor ontstaan voldoende groene ‘steppingstones’

wateroverlast voorkomen.

die tezamen een ecologisch netwerk vormen. De bebouwing

• Het vasthouden en laten infiltreren van regenwater in

moet worden voorzien van voldoende nestvoorzieningen

de bodem vergroot de sponswerking van de stad. Dit kan

voor huismussen, vleermuizen en verblijfplaatsen voor

schade door droogte verminderen in tijden van langdurigere

gierzwaluwen.

droogte. • Het vasthouden en hergebruiken van regenwater kan

Alle bouwinitiatieven moeten voldoen aan het actuele

eveneens schade door droogte verminderen voornamelijk

puntensysteem voor natuurinclusief bouwen. Het bepalen

op daken en bij groen dat niet in de volle grond is geworteld.

van beplanting en doelsoorten dient te gebeuren in

Bovendien vermindert het de vraag naar drinkwater.

samenwerking met een ecoloog.

Inzetten op duurzame energie Klimaatadaptatief ontwikkelen

Het tegengaan van klimaatverandering is één van de meest

Voor het klimaatadaptief maken van de leefomgeving zetten

urgente opgaven van deze tijd. Hiervoor is het noodzakelijk

we in Laakhavens zo veel mogelijk in op vergroenen. Dit doen

dat we overgaan van fossiele op schone energie. Dit is van

we omdat vergroening meerdere doelen dient: het vermindert

belang om de uitstoot van CO2 terug te brengen. Vanaf heden

wateroverlast, hitte én droogte. Vooral ontharden (‘stenen

gebruiken we allemaal enkel schone energie om gebouwen te

eruit’) en vergroenen (‘groen erin)’ is hierbij belangrijk.

verwarmen, voor warm water en om te koken.

• Groene, beplante oppervlaktes warmen minder op dan

Op basis van de beoogde programmering wordt

verharde oppervlakten. Hierdoor wordt minder warmte vast-

vanuit Energietransitie geadviseerd over het gewenste

gehouden en uitgestraald dit vermindert de hittestress.

warmtesysteem en het benodigde ruimtebeslag voor de

• Stedelijk groen, zoals bomen, struiken en lage beplanting,

realisatie van het warmtesysteem.

die goed voorzien zijn van water in de bodem, genereert koelt in de directe omgeving door verdamping van water.

De ambitie voor nieuwbouw binnen het Beatrixkwartier en

Dit verlaagt de gevoelstemperatuur

Bezuidenhout-West is dat dit Paris Proof wordt opgeleverd.

• Stedelijk groen, zoals bomen en struiken zorgen bovendien

Paris Proof betekent dat gebouwen zeer energiezuinig zijn

voor schaduw. Dit verlaagt de lokale temperatuur.

en daarmee voldoen aan de doelen uit het Klimaatakkoord

• Ook wordt door het waarnemen/zien van groen op

van Parijs. Voor nieuwbouw betekent ‘zeer energiezuinig’ o.a.

ooghoogte hitte als minder belastend ervaren

dat deze gebruik maakt van efficiënte energiesystemen met een zo laag mogelijke temperatuur. De gemeente stelt echter

Daarnaast is het belangrijk om regenwater zo veel mogelijk

geen strengere normen dan in het omgevingsbesluit.

vast te houden en minder snel af te voeren.

Referentiebeeld groene routes en verblijfsplekken Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 61

Referentiebeelden groen in een stedelijke omgeving 62 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Het is de ambitie om gebouwen die gebruik (gaan) maken van

voor nieuwbouw worden zoveel mogelijk in centrale

een Warmte Koude Opslag (WKO) duurzamer en efficiënter te

parkeervoorzieningen gerealiseerd. In eerste instantie wordt

voorzien van warmte en koude. Afhankelijk van verschillende

daarbij gekeken naar het benutten van overcapaciteit in

factoren is dit mogelijk door meerdere zeer energiezuinige

bestaande parkeergarages.

gebouwen te koppelen aan hetzelfde WKO-systeem. Door WKO-systemen in te zetten in daarvoor geschikte gebouwen, benutten we de warmte op een efficiëntere manier, omdat er minder elektriciteit nodig is om de benodigde warmte te bereiken (RIS318482). Het uitgangspunt voor de ruimte die WKO-systemen en andere bodemenergiesystemen innemen, is dat deze op eigen kavel opgelost worden. De technische ruimte dient altijd inpandig geplaatst te worden, net als de trafohuisjes en op eigen kavel de benodigde (WKO) putten. In de openbare ruimte zal onder maaiveld rekening gehouden moeten worden met energie-infrastructuur. De ambitie hiervoor is om een praktische invulling te geven aan de ligging van riolering, kabels en (warmte)leidingen. Een belangrijke ontwikkeling in Den Haag is de netcongestie. Dit betekent nu al dat nieuwe grootverbruikers niet kunnen worden aangesloten op het stroomnet en dat huidige grootverbruikers niet kunnen uitbreiden. Netcongestie zal daarom invloed hebben op de planning van de nieuwbouwontwikkelingen en wellicht ook op de mogelijke oplossingen voor warmte/koude.

Mobiliteitstransitie We verdichten rondom stations, hiermee beperken we onnodige autobewegingen. Rondom OV-haltes moet dan ook een goede verblijfskwaliteit ontstaan met een levendige buitenruimte. Naast het stimuleren van wandelen, fietsen en OV-gebruik, dat goed is voor een gezonde leefstijl, zetten we in op het stimuleren van deelmobiliteit. Parkeervoorzieningen Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 63

Prins Bernha

rdviaduct Juliana van

Stolberglaan

Prinses Beatrixlaan

Utrechtsebaan/A12

Schenkviaduct

gewenste plintenkwaliteit Publiek levendige plint (publieksgerichte voorzieningen (horeca, consumentgerichte dienstverlening en detailhandel), hoog dynamisch) Aantrekkelijke afwisselende plint (maatschappelijke voorzieningen, kantoren en bedrijfsruimte, eventueel afgewisseld met woningen, gemiddeld dynamisch) Sociaal veilige plint (woningen, eventueel afgewisseld met kantooren werkruimtes, laag dynamisch)

Referentiebeeld levendige plekken 64 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Functionele plint (logistiek, eventueel afgewisseld met kantoor- en werkruimtes, laag dynamisch)

5.4 Verlevendigen

zorgt voor een goed functionerend hoogstedelijk en inclusief

bereiken, zodat we de openbare ruimte op strategische

leefmilieu.

plekken activeren.

businessdistrict. Door de concentratie van grote kantoren en

De Prinses Beatrixlaan wordt echter niet ontwikkeld tot

Voor de bewoners en gebruiker van het gebied is het

de aanwezigheid van een randstadrailstation, is het overdag

een winkelgebied. Een te hoge concentratie aan winkels

belangrijk dat de hoeveelheid maatschappelijke voorzieningen

een levendig gebied. Het gebied is buiten kantooruren echter

zet het voorzieningenniveau in de Theresiastraat, het

zoals zorg-, onderwijs- en sportvoorzieningen gelijk meegroeit

uitgestorven, omdat er weinig functiemenging is.

kernwinkelgebied van Bezuidenhout, onder druk. Dat is

met de groei van het aantal woningen en kantoren. Hierdoor

onwenselijk. De Theresiastraat maakt onderdeel uit van de

blijft de wijk leefbaar voor de nieuwe en de bestaande

Een hoogstedelijk leefmilieu heeft niet alleen een

Haagse Loper. In het deel van Loper tussen Den Haag CS en

bewoners. Daarnaast wordt de bereikbaarheid van

hoge bebouwingsdichtheid, maar ook grote mate van

de Theresiastraat wil de gemeente juist publieksgerichte

voorzieningen in omliggende wijken verbeterd door betere

functiemenging met publieksgerichte voorzieningen in

voorzieningen, zoals winkels, toevoegen.

wandel- en fietsroutes. Op bouwblok- en gebiedsniveau

Het Beatrixkwartier functioneert nu vooral als een

de plint (begane grondverdieping). Dit leidt ertoe dat een

worden zones aangegeven voor Rust-Reuring-Ruis: waar

gebied zowel overdag als ’s avonds en in het weekend bruist.

Er is evenmin ruimte voor het toevoegen van een supermarkt

aantrekkelijke plinten noodzakelijk zijn en waar de functionele

Goede plinten dragen in sterke mate bij aan een prettige

aan de Prinses Beatrixlaan. Er zijn namelijk al drie buurtsupers

zijde van een gebouw mag zitten. Zo ontstaan aantrekkelijke,

leefomgeving. Dit zit in de architectonische vormgeving: open

aanwezig in het plangebied (één aan het Jan van Riebeekplein

sociaal veilige routes door het gebied.

en uitnodigend, maar ook in de programmering van de plint.

en twee langs de Prinses Beatrixlaan). En er is al een nieuwe

De ambitie is om veel woningen toe te voegen in het

supermarkt gepland in de nieuwbouw van het SoZa complex

Met een aantrekkelijke inrichting willen we de gebruikers

tegenover het station Laan van NOI.

langer laten verblijven. De onderstaande uitgangspunten

Beatrixkwartier. Hierdoor wordt de bebouwingsdichtheid

dragen bij aan een hogere verblijfskwaliteit die bijdraagt

hoger en wordt het gebied meer gemengd en divers.

Daarnaast is het onwenselijk dat alle maatschappelijke

aan het verlevendigen van het plangebied. Er zijn een aantal

Het voorzieningenniveau moet echter ook uitgebreider

voorzieningen in de Prinses Beatrixlaan worden

uitgangspunten voor het hele plangebied geformuleerd.

en meer divers worden. Alleen dan zal het gebied gaan

geconcentreerd. De ambitie is om ook maatschappelijke

En daarnaast gebied specifieke uitgangspunten voor het

functioneren als een hoogstedelijk leefmilieu. De Beatrixlaan

voorzieningen in Bezuidenhout-West toe te voegen. Er is

Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West.

moet daarbij als de centrale stadsstraat van het plangebied

specifiek op lange termijn behoefte aan een extra basisschool.

gaan functioneren.

Inzet op een locatie in Bezuidenhout-West versterkt de wijk en

Aantrekkelijke routes en verblijfskwaliteit

past in gebiedszonering van Rust-Reuring-Ruis. Anderzijds is

• Voeg verblijfskwaliteit toe langs de lange lijnen en zorg voor

Er moeten niet alleen commerciële voorzieningen zoals

dat ook een uitdrukkelijke wens van de bewoners.

goede verblijfsplekken met zitmogelijkheden. • Zorg voor diversiteit aan doelgroepen die elkaar op een

koffiebars, restaurants, winkels en consumentgerichte dienstverlening (kapper, fietsenmaker) worden toegevoegd.

Het benodigde aantal vierkante meters commerciële en

ongedwongen manier tegen kunnen komen in de openbare

Maar ook maatschappelijke voorzieningen, beweeg- en

maatschappelijke voorzieningen is opgenomen in het

ruimte.

sportruimte, pocketparkjes en ontmoetingsplekken.

voorzieningenprogramma (zie bijlage) Hieruit blijkt dat het benodigde programma kleiner dan de mogelijk te

Daarnaast moeten er bedrijfsruimtes worden toegevoegd.

realiseren plintruimte. Er zal sprake zijn van een bescheiden

Een evenwichtige combinatie van al deze voorzieningen

plintprogramma langs de Beatrixlaan. Daarom moeten we

• Zorg voor een goede bezonning en windklimaat ter plaatse van de verblijfsplekken. • Zorg voor koele, schaduwrijke plekken in de zomer, maar zorg in het voor- en najaar ook voor zon in de buitenruimte.

de voorzieningen daar plaatsen waar we het meeste effect Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 65

• ‘Ogen op straat’ en levendigheid, maar ook een goede

• Een betere verblijfskwaliteit aan de Prinses Beatrixlaan

verlichting en een overzichtelijke inrichting van de buiten-

door te vergroenen. Koppel de ‘corporate gardens’ aan de

ruimte zorgen gedurende de hele dag zorgen voor meer

Beatrixlaan zodat ze bijdragen aan de verblijfskwaliteit in de

sociale veiligheid.

laan en tegelijkertijd het groene visitekaartje vormen voor

• Er zijn sociaal onveilige plekken in het plangebied aanwezig,

het bedrijf, eventueel gekoppeld aan een stadslobby.

zoals de tunnel onder het spoor en de onderwereld onder

• Een evenwichtige mix van functies en doelgroepen zorgt

het Prins Bernhardviaduct. Daardoor worden deze plekken

voor levendigheid op straat gedurende de hele dag. Er is een

minder goed gebruikt. We bieden alternatieven of verbe-

mix van startups, scale-ups en topkantoren, goede woon-

teren de routes.

ruimte en een gevarieerd voorzieningenprogramma.

• Wandelroute van station Den Haag CS naar station Laan van NOI verbeteren door groen en verblijfsplekken toe te voegen.

• De openbare ruimte is een plek voor ongedwongen ontmoeting van diverse groepen mensen.

• Verbeteren verblijfskwaliteit ov-haltes zoals Ternoot. • De Utrechtsebaan als verbinding ontwerpen tussen de twee

Bezuidenhout-West • We verbeteren de binnentuinen door meer ruimte voor

wijken.

ontmoeting, klimaatmaatregelen en biodiversiteit. Vergroot het eigenaarschap.

Beatrixkwartier

• We geven de ‘pleinruimtes’ zoals ze bedacht waren in het

• Een betere verblijfskwaliteit aan de Prinses Beatrixlaan door hier meer uitnodigende voorzieningen in de plinten te realiseren.

oorspronkelijke plan meer kwaliteit. • We geven de straten meer kwaliteit door te vergroenen en de auto minder dominant te maken in het straatbeeld.

• Commerciële en mogelijke maatschappelijke voorzieningen,

• We laten de maatschappelijke voorzieningen meegroeien

zoals detailhandel en horeca, moeten strategisch geposi-

met de toename van het aantal woningen. Op termijn is er

tioneerd worden, zodat het maximaal bijdraagt aan een

conform de huidige inschatting een permanente

levendige Beatrixlaan. Bijvoorbeeld door plaatsing op de

basisschool nodig. We laten het aantal benodigde sport-,

straathoeken of bij de Randstadrail halte.

speel- en beweegplekken meegroeien met de toename van

• Er wordt onderzocht of bij nieuwbouw de plinten geëxploiteerd kunnen worden door een aparte stichting. Op deze manier kan de diversiteit in de plinten het beste geborgd worden. • Bij kantoorgebouwen kan de entree worden verlevendigd met interessante functies waardoor een toegankelijke stadslobby ontstaat. Voorzieningen als de bedrijfskantine hoeven niet weggestopt te zijn hoog in het gebouw. Dit zijn levendige ontmoetings- en werkplekken aan de gevel.

66 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

het aantal woningen.

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 67

68 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

6. Ruimtelijk raamwerk

Ruimtelijk Raamwerkkaart bestaande bebouwing nieuwe ontwikkeling lange termijn ontwikkeling 50

maximale hoogte in meters fietspad straat voetgangersgebied publieke ruimte in gebouw vergroening collectief groen verbeteren binnenterrein solitaire bomen boomstructuur spel trappen inrit belangrijkste looproutes route tussen station

0

70 Ontwikkelvisie CID

100

200 m

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

zonnig terras

6. Ruimtelijk Raamwerk 6.1 Wat is een raamwerk?

6.2 Flexibiliteit in ontwikkeltempo en toekomst

Verdichten

Dit document geeft een ontwikkelperspectief tot 2040. Niet alle ontwikkelingen zullen tegelijkertijd van start gaan. Door een helder ruimtelijk raamwerk op te stellen met kwalitatieve uitgangspunten, kunnen we vooruitkijken en een beeld voor

De ambities voor het Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West

de toekomst neerzetten. Een aantal projecten zal al op korte

zijn vertaald in een ruimtelijk raamwerk. De raamwerkkaart

termijn kunnen starten, andere plannen hebben meer tijd

laat zien hoe het gebied er in 2040 uit kan zien.

nodig. Ook de tijdelijke situatie verdient aandacht. In elke fase

De raamwerkkaart is een weergave van de ruimtelijk

van de ontwikkeling moet het gebied leefbaar zijn.

programmatische ambities. Het raamwerk geeft het netwerk weer van straten, pleinen en openbaar groen en legt de

De gestippelde vlakken zijn mogelijke ontwikkelvelden,

ontwikkelvelden vast.

bijvoorbeeld ter hoogte van de François Valentijnstraat en

Verbinden en vergroenen

Louise Henriettestraat. In de visie is aangegeven dat langs Ook zijn de maximale hoogtes op de kaart aangegeven.

de Utrechtsebaan en het Prins Bernhardviaduct op lange

Er wordt een indicatieve openbare ruimte ingetekend,

termijn verdichting mogelijk is. De huidige woningen zijn

die verder wordt uitgewerkt in het Buitenruimteplan.

nog in goede staat en het is voor de eigenaar onmogelijk deze

Het ruimtelijk raamwerk biedt zo een kader voor

voorraad op te geven. Pas in een volgend decennium zal het

ontwikkelingen in het vastgoed en de openbare ruimte. Bij de

mogelijk opportuun worden deze verdichtingskans nader

uitwerking in de Ontwikkelstrategie zal het financiële beslag

uit te werken. Een ontwikkeling op deze plekken moet verder

van de voorgestelde ingrepen duidelijk worden en kunnen

uitgewerkt worden in een deelstudie om de technische en

de budgettaire mogelijkheden tot aanpassing van ambities

maatschappelijke impact van een ontwikkeling beter in kaart

leiden.

te brengen. Deze ontwikkelingen vinden verder in de toekomst plaats, pas na 2030.

Als bijlage 1 bij de Ontwikkelvisie is de programmatisch ruimtelijke verkenning opgenomen. Hierin zijn de

Verlevendigen

randvoorwaarden voor de korte termijnplannen ingetekend in zogenaamde concept bouwenveloppen. De eigendomssituatie van boven- en ondergrond is een complicatie voor het ruimtelijk raamwerk. Een deel van het te realiseren raamwerk (buitenruimte) ligt niet op gemeentegrond. Hier ligt een opgave om het beoogde gebruik, de realisatie en het beheer goed met derden af te stemmen. Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 71

Verdichten Ontvangen reacties

Hoe wordt dit opgepakt?

1.500 woningen is realistisch, De visie bevat maximaal 1850 maar 3.000 is te veel.

woningen. De hoogtes zijn op diverse plekken aangepast. Bijvoorbeeld bij de Daendelsstraat van 70m naar 40m

François Valentijnstraat

hoogte.

Beatrixlaan 400

Als er woningen bij komen,

Die koppeling is er, hierbij

dan ook voldoende voorzie-

volgt de visie de nota Voorzie-

ningen.

ningen (RIS317835).

Is de overkapping van de

Ja dat is technisch mogelijk.

Utrechtsebaan wel realis-

De financiële haalbaarheid

tisch?

is nog niet aangetoond. Dit is echter een ambitie voor de lange termijn en wordt nu niet concreet uitgewerkt.

Daendelsstraat

Parkeergarage Zilveren Toren

Het is al druk. Hoe gaat dat

Goede parkeervoorzieningen

goedkomen met al dat pro-

onder nieuwe gebouwen.

gramma erbij?

Voetgangers en fietsers staan op nummer één. De recente netwerkstudie Mobiliteit

Groene Toren

wijst uit dat het past.

Belangrijkste wijziging

Haagse Poort

Aantal woningen van 3.000 woningen uit de Structuurvisie teruggebracht naar 1.850 woningen die wij op een goede manier kunnen inpassen. Advies Maak gemeenschappelijke voorzieningen op de begane

bestaande bebouwing

grond van een nieuw gebouw ook toegankelijk voor de

bestaande bebouwing in ontwikkeling

buurt.

korte termijn ontwikkeling lange termijn ontwikkeling

Impressie toekomstige ontwikkelingen 72 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

6.3 Verdichten

de jaren '90. De torens zijn op voldoende afstand van elkaar

In het Bezuidenhout-West wordt met name aan de randen van

geplaatst, zodat er licht tussen de gebouwen door op de

de wijk programma toege-voegd. Circa 320 woningen (netto

In deze Ontwikkelvisie is een evenwicht gezocht tussen

Prinses Beatrixlaan valt. Op de hoek van het Schenkviaduct,

toevoeging ca 260 woningen) kunnen hier worden ge-bouwd

maatschappelijk draagvlak, realisme en stedenbouwkundige

tegenover de toren van NH-hotel van 109 meter hoogte, is een

in twee projecten langs de rand van het gebied:

compositie. Aan de basis hiervan lagen gesprekken met

hoogteaccent voorstelbaar als markering van de entree van

de initiatiefnemers, de bewoners en stedenbouwkundig

het businessdistrict.

onderzoek. De verdichting is daardoor minder geworden dan

• In de Daendelsstraat kunnen ca 70 woningen worden gebouwd als het kantoor daar gesloopt wordt.

in de Structuurvisie CID beoogde 3.000 extra woningen en

Aan de Prinses Beatrixlaan komen circa 460 woningen in twee

170.000 m² bvo kantoren.

projecten:

• Op de hoek Utrechtsebaan/François Valentijnstraat kunnen ca 250 woningen worden gebouwd als daar de bestaande 45 studio’s en 16 appartementen gesloopt worden.

Voor het CID is een verdeling van de woninggroottes gemaakt, van vrije sector tot sociale woningen. De gemiddelde woninggrootte is 81 m² bvo per woning. Wanneer er gekozen wordt om de percentages anders te verdelen door bijvoorbeeld

• Circa 300 woningen ter plaatse van het braakliggende kavel Beatrixlaan 400. • Circa 160 woningen ter plaatse van de parkeergarage van de Zilveren Toren.

studentenwoningen toe te voegen, kunnen er meer woningen

Ter plaatse van de bebouwingswand langs de François Valentijnstraat ligt een potentie om op termijn stevig te verdichten. Ook de KPN kavel (achter Beatrixlaan 400) kan op ter-mijn een stevig programma worden toegevoegd. Verder

gerealiseerd worden. We komen uit op een laad-vermogen

En er komt in het Beatrixkwartier circa 79.000 m² bvo

zijn er mogelijkheden om klein-schalig te verdichten in

van circa 1.850 extra woningen en 157.500 m² bvo kantoren.

kantooroppervlak bij. De projecten in aanbouw/ontwikkeling

Bezuidenhout-West, bv door sloop-nieuwbouw van bedrijfsbe-

Dit is minder dan de opgave van 3.000 extra woningen en

(Monarch IV en de twee gebouwen op de voormalige locatie

bouwing en het optoppen van bestaande woningen. In totaal

170.000 m² bvo kantoren die volgt uit de Struc-tuurvisie.

van het Koninklijk Conservatorium) leveren samen 78.500

zouden hier tussen de cir-ca 1.000 en 1.300 woningen kunnen

In deze paragraaf wordt het laadvermogen voor dit deelgebied

m² bvo nieuwe kantoorruimte op voor de stad. In totaal

worden toegevoegd. Dat maakt dat het totale laad-vermogen

onderbouwd.

maakt dat ca 157.500 m2 bvo nieuwe kantoorruimte in het

voor het plangebied op ca 1.700 tot 2.000 woningen komt.

Bea-trixkwartier.

We gaan daarbij vooralsnog uit van 1.850 woningen.

kunnen worden, liggen langs de Beatrixlaan. Hier kan de

De ambitie is dat nieuwe of deels getransformeerde

In het volgende hoofdstuk met betrekking tot de deelgebieden

toekomstige behoefte aan nieuwe kantoren gerealiseerd

gebouwen 'Parisproof' worden uit-gevoerd. Dat betekent

wordt een doorkijkje ge-geven naar een mogelijke verdichting

wor-den en een deel van de benodigde woningen. Rondom

dat de gebouwen voldoen aan de hoogste normen op het

op lange termijn.

de Prinses Beatrixlaan liggen drie nieuwe initiatieven en drie

gebied van duurzaamheid, waardoor ze weer kunnen

nieuwe gebouwen worden momenteel gebouwd. Dit betekent

concurreren met andere kantoorlocaties in het land. Door

dat de komende jaren het aanzicht van de Beatrixlaan

het toevoegen van woningen komt er een betere mix in het

drastisch zal veranderen.

gebied tot stand, zodat er ’s avonds ook leven op straat te

Grote verdichtingskansen die op korte termijn gerealiseerd

vinden is. Nieuwe gebouwen krijgen hoge, open plinten met De gebouwen zijn opgebouwd uit: een uitnodigende plint van

aantrekkelijke functies, die ook ’s avonds voor levendigheid

8 meter hoogte, een stede-lijke laag van maximaal 25 meter

zorgen. De plinten zijn het visitekaartje van dit hoogwaardige

hoog met daarop torens van 75 meter hoogte. Dit sluit aan

businessdistrict.

bij de oorspronkelijke visie van Busquets voor dit gebied in Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 73

Wind

Bestaande situatie

Bestaande situatie

Bestaande situatie

Bestaande situatie in grijs, model Ontwikkelvisie in rood ingetekend

Model Ontwikkelvisie

Model Ontwikkelvisie, in rood aangegeven is het model uit de Ontwikkelvisie

Classificatie en beoordeling van het locale windklimaat en windhinder

74 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Classificatie en beoordeling van het lokale windklimaat en windgevaar

Wind en bezonning

Windhinder

de openbare ruimte. Conform de Haagse norm is een analyse

De bevindingen van het onderzoek waarbij we het model van

van directe zonuren uitgevoerd. Hierbij is gekeken naar het

De gemeente Den Haag wil vroegtijdig inzicht hebben in het

de Ontwikkelvisie vergelijken met de bestaande situatie zijn

aantal directe zonuren dat op een gevel of gebied valt op de

windklimaat, daarom is een onderzoek opgesteld. Bureau

als volgt:

maatgevende dag 19 februari. De resultaten tonen aan dat

Actiflow heeft voor de gemeente een windhinderonderzoek

de toekomstige ontwikkeling de grootste invloed heeft op

opgesteld. Dit is toegevoegd als bijlage 2 in dit document.

• Er is nergens sprake van (beperkt) windgevaar.

woningen in de directe omgeving. De meeste woningbouw

Hierin zijn meerdere modellen getest en de bestaande

• Nergens wordt de windklasse slecht voor de activiteit

ligt gunstig ten opzichte van deze ontwikkelingen. Woningen

situatie. Model 1 omvat alle plannen op korte termijn, model 2

'doorlopen'.

in Bezuidenhout-West bijvoorbeeld liggen aan de gunstige

is het getoonde model uit de Ontwikkelvisie en model 3 is een

• Het verschil tussen de bestaande situatie en het model

model waarin het maximale programma van 3.000 woningen

uit de Ontwikkelvisie wordt vooral zichtbaar rondom de

Prinses Beatrixlaan ondervinden (plaatselijk) een afname

en 170.000 m² kantoren is opgenomen. In het komende stuk

toren bij het kruispunt van de Schenkkade en de Prinses

van het aantal zonne-uren. De ontwikkeling aan de Prinses

wordt alleen model 2 besproken, omdat dit het uitgangspunt

Beatrixlaan. Hier gaat het van windklasse B naar wind-

Beatrixlaan 400 is hierop aangepast. De ontwikkellocaties

is voor de Ontwikkelvisie.

klasse C. Ook bij de doorgangen naar de overkapping

Groene Toren en parkeergarage Zilveren Toren vragen om

Utrechtsebaan is een toename van wind te zien, net als aan

aanvullend onderzoek, zodat aangetoond kan worden dat de

de Stolberglaan en aan de Jan Pietersz.

bezonning op aangrenzen bebouwing (woningen) binnen de

Haags windbeleid NEN8100:2006 wordt niet in landelijke wetgeving

• Op enkele plekken wordt windklasse D bereikt, waaronder

aangestuurd. Daarnaast geeft deze norm enkel aan hoe

ter plaatse van een van de doorgangen naar de overkapping

windhinder en windgevaar geclassificeerd en beoordeeld

Utrechtsebaan. Hier moet in de uitwerking van het plan

kunnen worden, maar niet wanneer iets acceptabel is of

gestudeerd worden op een optimalisatie.

niet. Middels lokaal beleid kunnen gemeenten hier zelf hun eigen invulling aan geven. De gemeente Den Haag heeft hier prestatie-eisen voor vastgelegd in de ‘actualisering van

kant van de hoogbouw. Woningen ten oosten van de

normen blijft.

• Rondom de kantoren Juliana van Stolberglaan 1, Prinses Beatrixlaan 5 en 9 wordt het windklimaat aanzienlijk beter. • Per project (gebouw) wordt bij verdere uitwerking een

de normen ten aanzien van bezonning en windhinder’ d.d.

gedetailleerd windhinderonderzoek opgesteld, waarbij in

9 februari 2010. Dit zogenaamde Haags beleid vermeldt: "Als

detail gekeken kan worden naar de effecten rondom deze

ondergrens moet minimaal een ‘matig’ (zoals gekwalificeerd

ontwikkelingen. Met name de doorgangen in de rand van

in NEN 8100) windklimaat worden nagestreefd. Een ‘slecht’

Bezuidenhout-West verdienen aandacht.

windklimaat wordt slechts bij hoge uitzondering en onder nadere voorwaarden toegestaan. Bij windgevaar worden

Bezonning

twee kwalificaties gegeven: ‘beperkt risico’ en ‘gevaarlijk’.

Het onderzoek van Actiflow vergelijkt de huidige situatie

Het spreekt voor zich dat de kwalificatie ‘gevaarlijk’ in beginsel

met drie stedenbouwkundige ontwerpvarianten voor de

moet worden voorkomen."

toekomstige situatie. Dit zijn dezelfde varianten die voor

Bezonning

wind zijn onderzocht. In deze conclusie focussen we op de

bezonningsuren >2

variant die is opgenomen in de Ontwikkelvisie. Hiermee

bezonningsuren <2 al in de bestaande situatie

wordt inzicht geboden in de mogelijke invloed van de

extra gebieden met bezonningsuren <2 in de toekomstige situatie

ontwikkeling op de bezonning van nabijgelegen woningen en

extra gebieden met bezonningsuren >2 in de toekomstige situatie

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 75

Vergroenen Ontvangen reacties

Hoe wordt dit opgepakt?

De netkous mag groener. Bij-

Dit is onderdeel van de

voorbeeld in de middenberm. ambities.

5. Versterken Binnenstadsroute

2. Van station naar station

Plaats meer vogelnestkasten,

Goed idee. Nemen we mee in

met name mussenkasten op

de afwegingen in de Ontwik-

platte daken om vogels naar

kelstrategie en Buitenruim-

de wijk te trekken.

teplan.

Het Van Goghpad gebruikt

Goed idee. Nemen we mee in

een mooie mix van steen en

de afwegingen in de ontwik-

groen tussen parkeerplaat-

kelstrategie en het buiten-

sen. Dat mag vaker toegepast ruimteplan. worden.

4. Een toekomstbestendig Bezuidenhout-West

3. De groene verbinding

De bomen zijn verwaarloosd

Grote kans en wens in deze

in Jan van Riebeekstraat, en

visie. Nemen we mee in de

het groenonderhoud van

afwegingen in de ontwikkel-

gemeente en woningcor-

strategie en het buitenruim-

poratie moet beter worden

teplan.

afgestemd.

6. De groene Schenk

1. Een vitaal Beatrixkwartier

Boomspiegels zoals bij

Goed idee. Nemen we mee in

de Schenkkade en Van de

de afwegingen in de ontwik-

Bosstraat mogen uitgebreid

kelstrategie en het buiten-

worden.

ruimteplan.

Belangrijkste wijziging Onder de netkous verblijfskwaliteit verbeteren en vergroenen. Boven de Utrechtsebaan stellen we de ‘groene verbinding’ voor. We vergroenen het Schenkviaduct en Prins Bernhardviaduct. We stellen in de visie een sportrondje voor en een vergroende Jan van Riebeekstraat. Advies • Een hondenuitlaatgebied • Een groene wandelroute met bankjes • Verbeteren langzaam verkeerroute Jan van Riebeekstraat.

Impressie grote ingrepen buitenruimte 76 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Verbinden Ontvangen reacties

Hoe wordt dit opgepakt?

Er zijn te weinig par-

Nieuwe ontwikkelingen moeten het parke-

6.4 Grote ingrepen buitenruimte

groen hof aan de zijde van de Prinses Marijkestraat kunnen krijgen, mits het gehele plot tot ontwikkeling komt. Dit hof ligt

keerplekken voor fietsen ren inpandig oplossen.

De grote ingrepen in de openbare ruimte zijn voorwaardelijk

en auto's.

voor het verder verdichten van dit gebied. Verdichten en

De route naar Den Haag De verbinding tussen de wijk en station

vergroenen gaan hand in hand. Wat zijn de belangrijkste

2. Van station naar station Vanaf het station Den Haag

Centraal moet verbeterd Laan van NOI staat als ambitie in de visie.

maatregelen in dit gebied? We geven de vijf belangrijkste

Centraal loopt een wandel- en fietsroute naar Laan van

worden.

ingrepen weer:

NOI over de Jan van Riebeekstraat, de JP. Coenstraat en

De Jan van Riebeekstraat zal voor langzaam verkeer aantrekkelijker moeten worden gemaakt en er moet een opgang van achter-

dan strategisch op de route van station naar station.

de Prinses Beatrixlaan of de Prinses Marijkestraat. Deze 1. Een vitaal Beatrixkwartier Langs de Beatrixlaan liggen drie

route is in Bezuidenhout-West niet aantrekkelijk door

initiatieven en drie nieuwe gebouwen worden momenteel

de geparkeerde auto’s, verschillende typen bestrating en

gerealiseerd. Komende jaren zal het aanzicht van de laan

de smalle voetpaden. Deze route moet opgewaardeerd

gaan veranderen. De Prinses Beatrixlaan blijft in de toekomst

worden. Ook voor de JP. Coenstraat en de oversteek Prinses

belangrijk voor de afwikkeling van het autoverkeer, daarom

Beatrixlaan zijn verbeteringen mogelijk voor voetgangers en

blijft de weg vooralsnog 50 kilometer/uur en vormgegeven

fietsers met betrekking tot de continuïteit van de route. In de

Groene toren tot Zilveren toren vanaf de

met een profiel van 2x2 rijstroken. Het aanzien van de weg

Ontwikkelvisie Laan van NOI en omgeving wordt een passende

Schenkkade kan plaatsvinden en of de J.P.

zelf kan dus niet veel veranderen. Wanneer in de toekomst

aansluiting voorgesteld.

kant CS komen. Fietstunnel naar de

De verbetering van de entrée fietstunnel

Schenkkade is nu don-

met aandacht voor sociale veiligheid en

ker en sociaal onveilig.

doorfietsbaarheid is onderdeel van de visie.

Het fietspad van J.P.

In de ontwikkelvisie is opgenomen dat

Coenstraat is onveilig.

onderzocht moet worden of de ontsluiting

Coenstraat daarmee ontlast kan worden.

blijkt dat het autoverkeer het toelaat, zal in de toekomst

De wijk moet de toe-

Goede parkeervoorzieningen onder nieuwe

de openbare ruimte ingericht worden op verblijven en het

3. De groene verbinding In het Kwaliteitsplan wordt de

genomen mobiliteit

gebouwen. Voetgangers en fietsers staan

gebruik door fietsers, voetgangers en openbaar vervoer, en

overkapping van de Utrechtsebaan voorgesteld. Door deze

aankunnen. Het verkeer

op nummer één. De recente netwerkstudie

minder op autogebruik. Het profiel van de Prinses Beatrixlaan

overbouwing wordt de dominantie van het autoverkeer

staat nu al regelmatig

Mobiliteit wijst uit dat het past.

kan wijzigen naar een indeling met twee keer één rijstrook.

in de uitstraling van het gebied teruggebracht, ook krijgt

De ruimte die hierdoor vrijkomt, wordt gebruikt voor het

de verblijfskwaliteit en daarmee de leefbaarheid van het

beter faciliteren van de andere vormen van mobiliteit en

gebied een enorme impuls. Het biedt tevens de mogelijkheid

verblijf. Daarom geven we in de Ontwikkelvisie een doorkijk

om de verbindingen vanuit het Beatrixkwartier, door

naar een transformatie van het profiel naar 2x1 rijbaan.

Bezuidenhout-West naar het Centraal station te verbeteren.

In beide varianten ligt er een kans om onder het tramviaduct

De ‘groene verbinding’ legt de link tussen Bezuidenhout-West

over het Schenkviaduct en het Prins Bern-

in te zetten op vergroenen, bewegen en verblijven. Door het

en het Beatrixkwartier. Beide deelgebieden behouden hun

hardviaduct zullen een grote verbetering

toevoegen van groen en waterberging wordt het gebied

identiteit: de woonbuurt en het zakendistrict. Maar door de

zijn.

klimaatadaptiever. De Ontwikkelvisie zet in op vergroenen

groene verbinding worden de voor Den Haag kenmerkende

rondom de gebouwen in het noord-westkwadrant van de

contrasten juist beter zichtbaar. Het slaat letterlijk een brug

Belangrijkste wijziging

Prinses Beatrixlaan. Het maken van een samenhangend

tussen de twee identiteiten. Ook worden twee kleinere

Verbeteren looproutes Prins Bernhardviaduct en Prinses Beatrixlaan

inrichtingsplan rondom deze zes gebouwen vergroot de

groengebieden met elkaar verbonden, waardoor er zowel

groene uitstraling. Aan de oostzijde van de Prinses Beatrixlaan

ecologisch als qua beleving een forse meerwaarde ontstaat.

bepalen drie grotere complexen met interne hoven (green

De ruimte op de Utrechtsebaan wordt benut voor sport,

courts) de sfeer. De nieuwbouw halverwege de straat zou een

spel en biodiversiteit. Bomen aan de randen moeten zoveel

vast. Verbindt de wijken met

Daar ziet de visie nadrukkelijk op toe. De

groen en aantrekkelijke

groene verbinding met een extra looprou-

wandelroutes.

te en het veraangenamen van de routes Beatrixlaan zijn daar concrete voorbeelden van. Het verbeteren van de wandelroutes

en het toevoegen van een looproute over het Schenkviaduct. Advies Maatschappelijke voorzieningen in Bezuidenhout-West en zakelijke voorzieningen aan de Prinses Beatrixlaan

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 77

mogelijk behouden blijven. Met enkele bomen gaat dit niet

een ‘omlijsting’ van groene speelplekken voor verschillende

6. De groene Schenk is een historische lange lijn in het

lukken, deze compenseren we elders in het plangebied.

doelgroepen: tegen het spoor aan, aan de Pieter Bothstraat,

stadsweefsel van Den Haag. Door de bouw van het

De betekenis van de plek kan worden versterkt door hier

de Cornelis Speelmanstraat, de Daendelsstraat en straks

Schenkviaduct in de jaren 30, werd de lijn doorgezet over

wijkvoorzieningen aan te koppelen zoals onderwijs of

langs het Schenkviaduct. Dit is een bijzondere kwaliteit.

het spoor. In de toekomst zal de groene verbinding van de

zorgvoorzieningen. Aan de noordzijde van de JP Coenstraat

Door de groene speelplekken beter te verbinden ontstaat

prachtige singel aan de Schenkkade doorgezet gaan worden

ligt een overkluizing voor de hand, omdat hier ook de fysieke

een meerwaarde voor de buurt. Het sport- en beweegrondje

door een deel van het viaduct te vergroenen en toegankelijk

ruimte is om verbindingen te maken. Aan de zuidzijde van de

dat zo ontstaat wordt doorgetrokken langs het vergroende

te maken voor voetgangers. Het Schenkviaduct behoudt

JP. Coenstraat ontbreekt die ruimte. Er zijn meerdere varianten

Schenkviaduct en de Prinses Beatrixlaan. De route daagt uit

zijn functie voor autoverkeer in de toekomst. Wel wordt de

van een geheel of gedeeltelijke overkapping mogelijk.

tot bewegen en draagt bij aan een gezonde leefstijl.

ruimte voor autoverkeer op het viaduct minder, waardoor

4. Een toekomstbestendig Bezuidenhout-West Ook in de

er ruimte voor een voetgangersverbinding vrijkomt. 5. Versterken Binnenstadsroute De route naar de

Er wordt ook nog gekeken of er een fietsverbinding over

binnenstad gaat de komende jaren sterk veranderen. In de

het Schenkviaduct ingepast kan worden. Het fietsverkeer

Ontwikkelvisie Den Haag Centraal zijn het gedeelte ten

blijft vooralsnog aangewezen op het Schenktunneltje. Voor

westen van het station en het vergroende busplatform

deze onderdoorgang wordt bekeken hoe deze veiliger en

beschreven. In navolging van de ambitie uit de Ontwikkelvisie

vriendelijker kan worden gemaakt. De voetgangersroute

Den Haag Centraal wordt het aantal rijbanen op het Prins

komt aan de noordzijde van het viaduct te liggen, tegen de

sport-, speel- en beweegplekken op het dak van de

Bernhardviaduct verminderd. Zo ontstaat meer ruimte

woonwijk aan. Het geluidsscherm kan dan vervallen of worden

Utrechtsebaan in goede verbinding staan met de rest van de wijk. Op een

voor voetgangers en fietsers op het viaduct. Ook ontstaat

verplaatst naar het midden van het viaduct. Door middel van

er ruimte om in de toekomst een tram over het viaduct

trappen in het verlengde van de Van Den Boschstraat en de

aantal plekken in de wijk ontstaan pleintjes door de vorm

te laten rijden en is er ruimte voor vergroening. Er liggen

Volkerakstraat krijgt de groene route een verbinding met de

van de bouwblokken. Hier liggen kansen voor vergroening

kansen om nieuwe bebouwing meer naar voren te plaatsen

woonwijk en ontstaat een samenspel tussen het groen op

en de auto te gast te laten zijn. Hierdoor wordt de buurt

en een uitnodigende plint te realiseren aan deze belangrijke

straat- en op viaductniveau.

kindvriendelijker en klimaatadaptiever. Er is al een begin

route naar de binnenstad en station Den Haag Centraal.

gemaakt om enkele binnentuinen aantrekkelijker te

Ook liggen er kansen om het uiterlijk van het viaduct grondig

Fietsers gaan door de tunnel, waarbij er mogelijkheden

maken samen met de bewoners. Deze aanpak zou bij alle

te veranderen. Aan de noordzijde komt een tweezijdig fietspad

zijn om de ingang te verbeteren waardoor er een flauwer

binnentuinen kunnen worden toegepast. Het inrichten

te liggen en aan beide zijden van het viaduct komt een breed

talud ontstaat. Voor fietsers is er een goed alternatief via de

met ruimte voor spelen, wateropvang, een grotere

trottoir. Er wordt ruimte gereserveerd voor bussen en tram

verlengde Beatrixlaan en de Velostrada aan de zuidzijde van

soortenrijkdom en een betere sociale veiligheid zijn thema’s

6 gaat in de toekomst mogelijk over het viaduct. Dit lost

het spoor. Onder het viaduct is ruimte voor ateliers. Hierdoor

waar winst te behalen is. Per tuin kan gezocht worden

een capaciteitsprobleem op in de tramtunnel. Er kan groen

verbetert de sociale veiligheid en levendigheid op deze plek.

naar de mogelijkheden: lage schuttingen waardoor er

toegevoegd worden als de inritten van de garage meer naar

Aan de zuidzijde van het viaduct zal de parkeerplaats ten

beter zicht is op de tuin, kortere privétuinen en een grotere

het oosten gelegd worden. Dwars over het viaduct komt

noorden van de Haagse Poort getransformeerd worden tot een

gemeenschappelijke tuin, een afgesloten gemeenschappelijke

een oversteekplek voor voetgangers. Deze route verbindt

park dat bijdraagt aan het vergroenen van de flanken van het

tuin waardoor meer eigenaarschap ontstaat, zouden allemaal

Bezuidenhout-West met het station en het Haagse Bos.

viaduct.

bespreekbare onderwerpen kunnen zijn om de huidige

In de Ontwikkelvisie Omgeving Den Haag Centraal wordt

situatie aantrekkelijker te maken. Om de laagbouwbuurt ligt

voorgesteld hoe deze route verbeterd kan worden.

woonbuurt zijn er kansen aanwezig om te vergroenen, het gebied klimaatadaptief te maken en biodiversiteit toe te voegen. De Jan van Riebeekstraat en de Charlotte de Bourbonstraat vormen de spil van het gebied en zijn onderdeel van de route van ‘station naar station’. Deze biedt een doorkijkje naar de ‘groene verbinding’ waardoor de

78 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Groen en bewegen De groennorm van 8 m² groen per woning wordt berekend aan de hand van het openbaar toegankelijk groen. In het gebied zijn 1.870 bestaande woningen aanwezig. In de toekomst komen daar circa 1.850 woningen bij. In totaal zijn er dan 3.720 woningen in het gebied aanwezig. Dit betekent dat er dan 29.760 m² openbaar toegankelijk groen moet zijn in het gebied. In het bestaande gebied is al 35.000 m² groen aanwezig. We hebben hierbij de openbaar toegankelijke binnenhoven en green courtyards meegerekend. Speelveldjes hebben we niet meegerekend (-2.350 m²). Onder het tramviaduct hebben we 20% groen gerekend. In de toekomstige situatie met de overkluizing van de Utrechtsebaan zou dat in totaal 57.650 m² groen worden. Dit kan als compensatie dienen voor andere gebieden binnen het CID die de groennorm niet halen. De groene plekken in het gebied zijn in de toekomstige situatie goed verdeeld. Zo zijn er altijd voldoende plekken die op hete dagen verkoeling bieden. Binnen een straal van 300 meter vanaf je huis moet een koele plek aanwezig zijn.

Mogelijke plaatsing benodigde sport- en speelvoorzieningen

Totaal oppervlakte groen nieuwe situatie met overkluizing

Ook de toevoeging van bomen in het gebied is hierbij van

sporttoestellen volwassenen nieuw

sporttoestellen volwassenen bestaand

Bestaand groen 30.000 m2

belang. In het gebied zijn deze plekken: de westrand van

speelplekken nieuw

speelplekken bestaand

Nieuw groen

27.000 m2

Bezuidenhout-West, de groene verbinding, het groen onder

sportveldjes nieuw

sportveldjes bestaand

Totaal

57.000 m2

de netkous, het Koningin Sofiepark en het groene park voor de

sport en beweeg rondje

Haagse Poort. de bestaande en nieuwe groenstructuur. In dit deelgebied Naast de groennorm zijn ook sport-, speel- en beweegplekken

moet het volgende programma in de openbare ruimte worden

nodig. Dit gaat gelijk op met de groei van het aantal

gerealiseerd:

• Spelen 0-6 jaar: 100-150 m afstand tot woningen, 3 speelplekken van 200 m². • Spelen 7-12 jaar: 400-600 m afstand tot woningen, 2 speelplekken van 500 m².

inwoners. De grootste woningverdichting zit aan de rand van Bezuidenhout-West, daarom is hier in een overkluizing van

• 1.000 m² aan speelveldjes zoals Cruyff- en Krajicek Courts

de Utrechtsebaan voorzien. Bovenop het dek kan voorzien

op te lossen op stadsdeelniveau buiten de grenzen van het

worden in een aantal grotere speelvelden. De speelvelden zijn

deelgebied (sporendriehoek);

zo gesitueerd dat er een beweeg- en sportrondje kan worden

• Beeldende kunst: op alle beeldbepalende parken en pleinen

gemaakt waarin alle voorzieningen gekoppeld worden door

hebben we aandacht voor kunst in de openbare ruimte.

• Spelen 13-18 jaar: 1.000 m afstand tot woningen, 1 speelplek van 750 m². • Sporttoestellen voor volwassenen.

een informele wandel-/hardlooproute. Het rondje verbindt Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 79

6.6 Ondergrond

middenspannings- en hoogspanningsleidingen, niet op te

Uitgangspunten voor de ondergrondse inrichting zijn:

pakken. Deze netwerken hebben een belangrijke stedelijke Het Beatrixkwartier en het omliggende gebied is van

functie. Is een verlegging wel noodzakelijk dan heeft dit

oorsprong een veenpoldergebied. Het gebied is eerst als

prioriteit in de ondergrond en mogelijk ook gevolgen voor het

bouwblokken in één keer de ondergrond kan worden

woongebied ontwikkeld. Met het bombardement in de

maaiveld.

ontwerpen en aangelegd (saneren en aanleg).

oorlog is de woonwijk verdwenen en later weer teruggekeerd

• Breng clustering aan in het gebied zodat er voor meerdere

• Als er beperkte ruimte is in het straatprofiel wordt er

samen met kantoorontwikkeling. Lag in het verleden dit

Gezondheid in relatie tot ondergrondse infrastructuur

gebruik gemaakt van bundelingstechnieken zodat er zoveel

gebied aan de rand van de stad is het nu een centrale schakel

Bouwen in de buurt van Middenspannig (MS)

als mogelijk een groeiplaats voor bomen of ander groen kan

voor de ondergrondse infrastructuur. Verbindingen voor

en Hoogspanning (HS) heeft mogelijk nadelige gevolgen voor

elektra, gas en telecom lopen parallel aan de Utrechtse baan.

de gezondheid. Bij het bouwen van woningen nabij deze

Deze infrastructuur vraagt veel ruimte en levert daarmee

kabels is onderzoek naar veiligheid, gezondheid en beheer een

beperkingen op voor de inrichting van het maaiveld.

vereiste.

Om de ondergrond in samenhang met het maaiveld te

Hoofdlijnenplan

dan moet dit aangesloten worden op een wijksysteem.

kunnen ontwikkelen is een integrale ontwerp noodzakelijk.

Voor de uitwerking van de ondergrondse inrichting is het

Individuele WKO- systemen zijn zeer onwenselijk vanwege

Beiden moeten zo goed mogelijk passend worden gemaakt

stedenbouwkundig raamwerk leidend. Op basis hiervan zal

ruimtegebrek in de ondergrond. Dit kan alleen worden

zodat er zoveel mogelijk ambities kunnen worden

het hoofdlijnenplan (tracé) en een faseringsdraaiboek worden

gedaan als het volledig in eigen grond ligt.

gerealiseerd. Hieronder valt ook de aanleg van WKO-bronnen

opgesteld.

worden gerealiseerd. • Voorzieningen in het maaiveld zoals trafo- en POP-stations komen inpandig (nieuwbouw). • WKO-bronnen en leidingwerk worden zoveel mogelijk op eigenterrein aangelegd, mocht dit niet het geval zijn

en het netwerk aan leidingen en verdeelstations.

Wijzigingen in de ondergrondse infrastructuur Het vertrekpunt bij de gebiedsontwikkeling is dat alle ondergrondse infrastructuur moet worden vervangen. Dit heeft te maken met de gewenste toename van het aantal woningen en commerciële voorzieningen en de daarvoor benodigde uitbreiding van de capaciteit van de nutsvoorzieningen. Door de gehele ondergrondse infrastructuur op te pakken en opnieuw te ordenen ontstaat ruimte voor de gewenste ambities in de openbare ruimte. Aan het vervangen hangt wel een tenzij.

Vitale infrastructuur Het vervangen en verleggen van zware infrastructuur is een complexe en kostbare opgave. Daarom is het wenselijk deze vitale ondergrondse netwerken, zoals hogedruk gasleidingen, 80 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 81

Verlevendigen Ontvangen reacties

Hoe wordt dit opgepakt?

Kleine ondernemers in de

Goed idee. Nemen we mee

plint, dat voegt echt iets toe.

in de onderhandelingen met ontwikkelaars.

Maak het wijkcentrum leven-

Goed idee. Nemen we mee in

diger en toegankelijker zoals

de afwegingen in de Ontwik-

in Laakkwartier.

kelstrategie.

Voeg meer horeca, cultuur en Horeca en ontmoetingsplekontmoetingsplekken toe.

ken zijn een belangrijk punt in de visie. Op de ANWB-locatie komt een theaterzaal.

Een goedkope supermarkt in

Er zijn voldoende supermark-

de plinten: Aldi, Lidl of Dirk.

ten in het gebied aanwezig.

Restaurantjes moeten ook

We delen die wens, maar de

’s avonds en in het weekend

ondernemer moet dat ook

open zijn. Dat zorgt voor

willen en kunnen.

gezelligheid.

Levendige plint

Belangrijkste wijziging We voegen veel extra voorzieningen toe, zoals horeca, een

Groen sportrondje

medisch centrum en sport-/ speelveldjes. De commerciële voorzieningen plaatsen we op strategische plekken, zodat ze bijdragen aan de levendigheid in het gebied. De maatschappelijke voorzieningen komen in Bezuidenhout-West. Advies

Stationsroute

• Een (binnen)voorziening voor jongeren van 12 t/m 20 jaar • Een betaalbare cultuurvoorziening aan de Prinses Beatrixlaan • Een medisch centrum in Bezuidenhout-West • Commerciële voorzieningen concentreren in de plinten aan de Prinses Beatrixlaan

Impressie levendigheid op straat 82 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

6.5 Voorzieningen

Horeca is geclusterd langs de Prinses Beatrixlaan. Hier is ruimte voor terrassen. Met name op de hoek Prinses

Nieuwe gebouwen krijgen hoge, open plinten met

Marijkestraat Beatrixkwartier is een horecavestiging

aantrekkelijke functies, die ook ’s avonds voor leven moeten

gewenst. Hier kan een terras op de zon worden gerealiseerd

zorgen. De plinten zijn het visitekaartje van dit hoogwaardige

aan de route ‘van station tot station’ en de uitgang van de

businessdistrict.

tram. De hoek Prins Bernhardviaduct/Utrechtsebaan is een belangrijk punt in het plan. Het zoeken naar een uitnodigende

Voor de berekening van de voorzieningen gaan we uit van

plintvoorziening die bijdraagt aan een levendige route naar de

de verdichting van 1.850 woningen en 157.500m² kantoren.

binnenstad is hier van belang. Hier zou een maatschappelijke

De voorzieningen kunnen gefaseerd gerealiseerd worden in

voorziening kunnen komen zoals een sportschool of

lijn met het tempo van de ontwikkelingen.

zorgvoorziening. De kantooreigenaren hebben een belangrijke functie in het verlevendigen van de plinten, ook al is hier

maatschappelijke voorzieningen

niet direct een ‘levendig’ programma beschikbaar. Door

• Onderwijs (ca. 4.400 m²): basisschool + gymzaal +

bijvoorbeeld de kantine op de begane grond te plaatsen of

kinderdagverblijf • Gezondheidscluster (ca. 1.000 m²): 2x huisartsen, 2x tandarts, 3-4 fysiotherapeuten, apotheek, buurtkamer

door een expositieruimte in te richten op de begane grond, kan de plint het visitekaartje worden voor de aanwezige bedrijven.

• Maatschappelijke opvang/beschermd wonen (ca. 500 m²) • 5-10 ateliers en een betaalbare culturele voorziening

In Bezuidenhout-West zijn drie plekken denkbaar voor het toevoegen van zorg- en onderwijsvoorzieningen:

commerciële voorzieningen • 2-3x horeca (635-1.000 m²)

• Ter plaatse van de tijdelijke school/buurtcentrum

• 1x commerciële dienstverlening (250-310 m²)

• Ter plaatse van de groene verbinding

• 1x fitness sportschool (250 m²)

• Langs het Prins Bernhardviaduct

Het aantal vierkante meters plint is aanzienlijk groter dan

Onder het huidige Schenkviaduct is onbenutte ruimte

wat er beschikbaar is aan benodigde voorzieningen. Hierdoor

aanwezig. Dit kan ontwikkeld worden als atelierruimte voor

zullen de voorzieningen op strategische plekken moeten

kunstenaars. Dit draagt bij aan de levendigheid in het gebied

worden toegevoegd. Op de bijgevoegde kaart is een mogelijke

en bevordert de sociale veiligheid ter plaatse van de ingang

verdeling van de voorzieningen over het gebied weergegeven

van de fietstunnel. In de Ontwikkelstrategie wordt de fasering

waarbij de maatschappelijke voorzieningen vooral in

van de voorzieningen verder uitgewerkt.

Indicatieve plaatsing benodigde gebouwde voorzieningen Legenda Commerciële kantoren

Horeca

Detailhandel

Sportschool

Werkplaatsen

Maatschappelijke voorzieningen

(Bestaand buurthuis en zorg of culturele functie)

Makersruimte (onder viaduct)

Onderwijs

Publiek gerichte overheidsplint

Apotheek

Overig (lobby kantoor, lobby wonen, technische ruimtes)

*

Culturele functie

Bezuidenhout-West gesitueerd worden en de commerciële voorzieningen aan de Prinses Beatrixlaan.

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 83

Het Prins Bernhardviaduct

De Groene Verbinding

Bezuidenhout-West

Rondom de Schenk

84 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Prinses Beatrixlaan

7. Deelgebieden

huidige situatie Prins Bernardviaduct

rand Bezuidenhout-West

Prins Bernardviaduct | Huidig op lange termijn: verdichting van de rand mogelijk

Prins Bernardviaduct

Referentiebeelden groen en gebouwen Prins Bernhardviaduct 86 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Prins Bernardviaduct | Doorkijk naar de toekomst

rand Bezuidenhout-West

7. Deelgebieden Per gebied wordt ingegaan welke ontwikkelingen er op korte termijn spelen, en waar vervolgonderzoek noodzakelijk is. Deze worden in het komende hoofdstuk nader toegelicht.

7.1 Het Prins Bernhardviaduct

Bouwtechnisch moet dit goed onderzocht worden. Ook moet goed onderzoek gedaan worden naar de milieuhinder met betrekking tot het bouwen langs de Utrechtsebaan, om zo veel mogelijk kwalitatief goede geluidsluwe woningen te realiseren. Typologisch vervolgonderzoek in relatie met milieuhinder is noodzakelijk.

viaduct kunnen uitnodigende plinten gerealiseerd worden. Sommige ingrepen kunnen snel plaatsvinden, andere spelen op lange termijn. Als onderdeel van het totaalplan aan de rand van Bezuidenhout-West zou aan de rand van de François Valentijnstraat/Utrechtsebaan een middelhoogbouwblok gerealiseerd kunnen worden met hoogteaccenten van circa 50-70 meter. Door de nieuwe bebouwingsrand krijgt het vergroende viaduct met meer ruimte voor fietsers en voet-

Valentijnstraat zou pas op lange termijn mogelijk zijn, omdat de woningen in de huidige staat nog prima voldoen. Een doorkijkje naar een mogelijke ontwikkeling laat zien dat het opschuiven van de rooilijn naar de noordzijde, met behoud van de meeste bestaande bomen, mogelijk is. Aan de

De plannen zoals die op het ruimtelijk raamwerk zijn ingetekend kunnen gerealiseerd worden als:

zijde van Bezuidenhout-West moet de parkstrook behouden blijven en versterkt worden door de parkeergarage in het parkontwerp mee te nemen. Zo ontstaat er meer ruimte voor

De route naar de binnenstad kan groener en beter toegankelijk voor fietsers en voetgangers gemaakt worden, en langs het

Een bouwontwikkeling van de rest van de François

groen en spelen. Ook is er ruimte om betere doorgangen te • Het aantal rijbanen voor de auto op het Prins Bernhardviaduct verminderd wordt.

maken voor voetgangers en fietsers naar de paden langs het Prins Bernhardviaduct en de oversteek naar de Koninklijke

• De ingangen van de inritten naar de parkeergarage meer

Bibliotheek. Middenhoge bouwblokken met accenten tot

richting het kruispunt Utrechtsebaan gelegd kunnen

60 meter hoogte zijn hier ingetekend als suggestie voor de

worden.

toekomstige situatie. Tussen de blokken door kunnen groene

• Het plan goed aansluit op het vergroende busplatform en de ontwikkeling aan de westelijk gelegen Ammunitiehaven.

doorsteken gemaakt worden naar het Prins Bernhardviaduct die uiteindelijk leiden naar het Haagse Bos.

• Het inpassen van een nieuw tramtracé over het Prins Bernhardviaduct - Juliana van Stolberglaan.

gangers een hele andere uitstraling. Op de hoek zou de eerste fase van deze totaalontwikkeling gerealiseerd kunnen worden. Hiervoor moet onderzocht worden of de openbare ruimte kan worden heringericht, 45 studio’s en een aantal appartementen kunnen worden gesloopt en de parkeergarage aan de Pieter Bothstraat kan worden aangepast. Als compensatie voor de vervallen parkeerplaatsen zou bijvoorbeeld de parkeerga-

vergroenenl,versmallen aantal rijbanen, meer ruimte voor fietser, voetganger en groen extra doorsteek op lange naar Haagse termijn: bos verdichting van de rand mogelijk

rage onder de bouwblokken aan de François Valentijnstraat verhuurd kunnen worden aan de bewoners van BezuidenhoutWest. Bouwen op deze plek is technisch complex door de geringe afstand de Utrechtsebaan.

versmallen profiel en vergroenen kruispunt

basketbalveld behouden en opgang naar busplatform mogelijk maken

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 87

7.2 Bezuidenhout-West De buurt functioneert goed en vastgoed is in goede staat. Maar op termijn zijn ontwikkelingen mogelijk. De komende jaren verkennen wat er mogelijk is. Afgezien van de randen is verdichting binnen de rustige woonwijk BezuidenhoutWest zeer beperkt mogelijk. Binnen Bezuidenhout-West zijn twee plekken aangegeven waar op termijn een bescheiden ontwikkelling mogelijk is. Het betreft de tijdelijke school

beweeg- en sportrondje

verlevendigen binnenhoven

aan de Laurens Reaelstraat en de bedrijfsgebouwen aan de Schenkweg. Voor de locatie ter plaatse van de rioolwateropvang is geen ontwikkellocatie getekend, omdat deze nog nodig is. Mocht hier verandering in komen, dan zal dit ook een goede ontwikkellocatie voor een bescheiden bouwblok kunnen zijn.

eventueel optoppen bestaande woningen mogelijk

betere en groene wandelroute naar Den Haag Centraal

In Bezuidenhout-West ligt een kans om de binnentuinen aantrekkelijker, klimaatadaptiever en biodiverser te maken. Door de schuttingen te vervangen door lagere hagen zou de

buurtfuncties en/of extra woningen

sociale veiligheid en daardoor de gebruikswaarde toenemen. In het blok aan de Daendelsstraat is tranformatie of sloop-nieuwbouw mogelijk van het kantoorpand op deze plek. De bebouwing mag circa twee keer zo hoog worden als de huidige bebouwing.In de buurt zijn veel mensen afhankelijk van hun auto. Er ligt echter een kans om de parkeerplekken efficienter in te richten of overtollige parkleerplaatsen weg te halen. De Jan van Riebeekstraat is een belangrijke looproute naar het station. Deze route zou groener en aantrekkelijker ingericht kunnen worden. Ook op enkele 'pleintjes' ligt een kans om ze groener in te richten met meer verblijfskwaliteit. Zoals in het vorige hoofdstuk is beschreven is de groene rand tegen het spoor straks onderdeel van een beweeg en sportrondje door de wijk. Dit kan een informeel pad zijn voor kinderen of hardlopers waar de belangrijkste sportveldjes aan gekoppeld zijn. 88 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

met drie lagen optoppen, behoud bedrijfsfuncties

verdichting aan de Daendelsstraat mogelijk

Referentiebeelden binnentuinen Bezuidenhout-West

Impressie biodiverse binnentuinen Bezuidenhout-West Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 89

7.3 De groene verbinding

voorzieningen gerealiseerd kunnen worden en de woningen bovendien meer woonkwaliteit krijgen.

In de Ontwikkelvisie is een plaatselijke overkapping van de Utrechtsebaan getekend en ook delen waarbij de

Het is de verwachting dat ‘de groene verbinding’ alleen

Utrechtsebaan niet overkapt wordt. Dit overkappen doen we

gerealiseerd kan worden als er ook een substantieel woning-

op plekken waar we nieuwe verbindingen kunnen maken

bouwprogramma gerealiseerd kan worden. Dit kan alleen

voor voetgangers en waar we groen en sport-, speel- en

op lange termijn gerealiseerd worden, omdat de woningen

beweegplekken kunnen toevoegen. Door deze ingrepen

in deze rand nog prima voldoen en er geen reden is om deze

vergroenen we de Utrechtsebaan op de belangrijkste routes

te slopen. Maar omdat we toekomstige kansen niet willen