RIS321791 Bijlage Ontwikkelvisie Beatrixkwartier GEAMENDEERD

36 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

4.1 We bouwen voort op het verleden

Jaren '70: Groot stedelijke ingrepen: Utrechtsebaan, Prins Bernhardviaduct en het Schenkviaduct

drie hoofdstraten: de Charlotte de Bourbonstraat, de

In de polder aan de oostrand van de binnenstad werd

Na de oorlog ontstonden gedachten om het spoor

Daarop sluiten de dwarsstraten aan en die leiden naar de

Bezuidenhout gebouwd, een deftige ambtenarenwijk met

verdiept aan te leggen om de barrièrewerking te

groene binnenhoven. Op de kruispunten zijn vijf pleinen

woonstraten en diagonale assen, begrensd door het Haagse

verminderen, maar door bezuinigingen gingen deze

ontworpen. De wijk wordt aan de noord- en oostzijde

Bos aan de noordzijde en de historische lange lijn van de

plannen niet door. Het gespaarde oude deel van

omringd door een bebouwingswand waardoor het gebied

Schenkkade aan de zuidzijde. Op 3 maart 1945 werd de wijk

het Bezuidenhoutkwartier raakte losgekoppeld van

aanvoelt als een rustige enclave in de stad.

bij een Engels bombardement grotendeels verwoest. Na het

het centrum. De dwarsverbindingen, zoals het Prins

puinruimen resteerde een kale vlakte, die zich geleidelijk

Bernhardviaduct en het Schenkviaduct, kwamen hoger

Jaren '90: Een bruisend zakendistrict: Beatrixkwartier

ontwikkelde tot het gebied zoals we dat vandaag de dag

te liggen en werden langer om de hordes van spoor en

Het zoeken naar de balans tussen stad en verkeer bleef

kennen.

Utrechtsebaan te kunnen nemen.

gedurende de jaren tachtig een onderwerp van discussie

Het idee van de Utrechtsebaan was om een verdiepte

in Den Haag. Volgens wethouder Adri Deivesteijn

Al snel werd een wederopbouwplan voor Den Haag opgesteld.

weg met ventwegen te maken. Dit is deels conform plan

was dit nodig om breuklijnen in de stad te herstellen,

Na de oorlog vestigden zich aan de Prinses Beatrixlaan enkele

uitgevoerd. De ventweg aan de oostzijde, ter hoogte

fysieke barrières weg te nemen en in bijna letterlijke

bedrijven in grote kantoorgebouwen. Een aantal ingrepen zijn

van het Beatrixkwartier, werd echter geschrapt en bij

zin een brug te slaan tussen de verschillende delen van

bepalend geweest voor de ontwikkeling van het gebied na de

de bouwpercelen gevoegd (1961). De aanleg van de

de stad: ‘Weinig elementen in het stadslichaam van

oorlog:

Utrechtsebaan vond tussen 1972 en 1976 plaats. Al

Den Haag verbeelden breuklijn en barrière zo sterk als de

1. De aanleg van de Utrechtsebaan.

eerder waren verschillende grote gebouwen langs het

Utrechtsebaan’. De Utrechtsebaan ontwikkelde zich in de

2. De stadsvernieuwing van Bezuidenhout-West.

tracé gerealiseerd.

jaren negentig van een noodzakelijk kwaad tot een lange

Jan van Riebeekstraat en de Jan Pieterzoon Coenstraat.

lijn in de stad: een stadsentree omgeven en overbouwd

3. De ontwikkeling van het Beatrixkwartier.

Jaren '80: menselijke maat: Bezuidenhout-West

door spectaculaire kantoorgebouwen en een stelsel

De grootschalige ingrepen zoals de komst van de

van verbindingen haaks op de snelweg, bedoeld om de

Utrechtsebaan en een andere politieke koers leidden

samenhang in de stad te behouden. Voor de samenhang

tot een reactie om de kleinschaligheid, de ruimtelijke

in de stad werd met bebouwing, overbouwing en groen

verbanden en de menselijke schaal in het gebied te

geprobeerd om de barrièrewerking van de Utrechtsebaan

herstellen. Het instorten van de kantorenmarkt aan

te minimaliseren.

het begin van de jaren zeventig gaf ruimte voor deze

Bezuidenhout-West 1982

gedachte. Onder druk van buurtbewoners ontstond

In de jaren negentig trok de kantorenmarkt sterk aan.

tussen de Utrechtsebaan en het spoor, pal tegenover

Vanwege de gunstige ligging aan de Utrechtsebaan en

de Zilveren Toren, de woonwijk Bezuidenhout-West.

bij het stadscentrum, kwam de Prinses Beatrixlaan als

Het stedenbouwkundig en architectonisch ontwerp

hoogwaardig kantoorgebied in beeld. Daarvoor was

werd in nauwe samenspraak met de bewoners

het wel nodig om de kwaliteit van de openbare ruimte

opgesteld, hierin liep de wijk voorop. De kenmerkende

te verbeteren en de aansluiting op de achterliggende

gekromde bouwvolumes kwamen voort uit de wens

woonbuurt zorgvuldig te ontwerpen. De gemeente

om een dorpse sfeer en luwte te midden van het

selecteerde in 1995 architect Joan Busquets om een

omringende stedelijke geweld te creëren. De wijk kent

stedenbouwkundig masterplan voor het Beatrixkwartier Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 37

op te stellen. Volgens de ontwerper had het gebied de

Door in het gebied ook woningbouw toe te voegen, werd

uitstraling van een suburbane snelweglocatie met in

de stedelijke dynamiek en diversiteit vergroot, maar dit

zichzelf gekeerde kantoorgebouwen. Tegelijk zag hij

is nog minimaal. In de uitwerking wilde Busquets dat

genoeg potentie voor verandering. Ook bood de komst

oud en nieuw allebei als een volwaardige bouwsteen

van de RandstadRail, waarvan een halte in de Prinses

voor de nieuwe buurt zouden fungeren. Voor ieder

Beatrixlaan was voorzien, de kans om het gebied

bouwblok werd een bouwcontour vastgelegd, gericht

intensiever en gevarieerder te programmeren.

op maximale verdichting binnen de kwalitatieve uitgangspunten. Het ontwerp van Busquets bestond uit

Busquets formuleerde zeven punten voor het masterplan:

een reeks bouwvolumes haaks op de Prinses Beatrixlaan,

1. inrichting van de Prinses Beatrixlaan als een ‘salon’;

garandeerde zonlicht op de Prinses Beatrixlaan en zicht

2. bijzondere vormgeving van RandstadRail, waarmee

vanuit de kantoren. Bovendien werd voorkomen dat

met een bouwhoogte van ongeveer 70 meter. Deze reeks

het gebied de allure van een moderne en innovatieve

hoog opgaande wanden de Prinses Beatrixlaan zouden

binnenstad zou krijgen;

benauwen.

3. ‘corporate gardens’ in bestaande en nieuwe gebouwencomplexen; 4. verbindingen van de ‘salon’ (Prinses Beatrixlaan) naar

Door langs de Prinses Beatrixlaan een doorgaande plint toe te voegen van vier tot zes lagen en daarachter, op de

de omringende buurten, via de dwarsstraten;

kavels, corporate gardens te maken, zou de openbare

5. verhogen van de ruimtelijke kwaliteit en routebe-

ruimte een stedelijke sfeer en kwaliteit krijgen. Vooral

leving op de Utrechtsebaan, onder meer door de

aan de noordwestzijde van het plangebied is dit goed

achterkanten van de omringende bouwblokken te

gelukt en draagt het bij aan de ruimtelijke kwaliteit van

verbeteren met stedelijke balkons boven de snelweg;

de Prinses Beatrixlaan. In de rest van het gebied zijn de

6. een gastvrije entree (‘welcoming place’) vanaf de Utrechtsebaan

Aanleg Utrechtsebaan 1974, kijkend naar het zuiden

corporate gardens niet te ervaren. De tuinen werden, net als de hoogbouw, vanuit dubbelhoge ruimten in de plint

7. gemengde functies, zoals wonen-werken.

ontsloten. In de jaren '90 werd het Beatrixkwartier een van de topkantorenlocaties in Nederland. Inmiddels is het

De achterliggende gedachte van het plan van Busquets

gebied weer gedaald op de ranglijst van kantoorlocaties.

was dat hij niet koos voor ofwel de snelweg met kantoren

Door terug te grijpen op de oorspronkelijke gedachte

ofwel de verbindingen tussen de buurten, maar deze

achter het plan, maar ook in te spelen op de

werelden als aanvullend zag en op elkaar afstemde.

transitievraagstukken van nu, kan het gebied de positie

De functies zijn nog wel erg corporate gericht en ook de

die het had herwinnen.

fysieke verbindingen blijven achter. Maar toch heeft het Beatrixkwartier zich ontwikkeld van een verstoring tussen

Bronvermelding voor de teksten in dit hoofdstuk:

de woonwijken in een prettig middengebied tussen

• Post 65, een Turbulente tijd, Judith van Hoogdalem en Botine

diezelfde wijken.

Koopmans). • Parkeergarage Zilveren toren Den Haag, SteenhuisMeurs juni 2023

38 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Plan J. Busquets met de Prinses Beatrixlaan als een 'salon voor de stad'

4.2 Waardevolle gebouwen en structuren

Waardevolle bebouwing Haagse Poort

In het gebied bevinden zich geen rijks- of gemeentelijke monumenten, noch een beschermd stadsgezicht. Wel is er een aantal gebouwen aanwezig met een bouwjaar van na

• Architect R. Ligtvoet van bureau Kraaijvanger Urbis.

1965 die van cultuurhistorische waarde zijn. Hieronder volgt

• Bouwjaar: 1994,

een overzicht van waardevolle Post 65-gebouwen binnen het

Het is een iconisch, asymmetrisch bouwwerk van

plangebied van de Ontwikkelvisie.

275 meter lang dat de Utrechtsebaan met een grote boog overspant. Daardoor valt het te beschouwen

Gebouwen die niet genoemd worden, hebben geen

als de moderne stadspoort tot Den Haag. De Haagse

cultuurhistorische waarde. De waardering van de gebouwen

Poort bestaat uit een hoog- en een laagbouwdeel,

en structuren is gebaseerd op het onderzoek naar Post 65 dat

die zijn verbonden door de boog vanaf de zevende

tussen 2018 en 2023 heeft plaatsgevonden door de afdeling

etage. De grootste hoogte bedraagt 70 meter (16

Welstand en Monumenten van de gemeente Den Haag.

verdiepingen).

Prins Bernha

Haagse Poort

rdviaduct Juliana van

Stolberglaa

n

Cultuurhistorische waardevolle structuur Bezuidenhout-West • Stedenbouwkundige B. van Hengel samen met J.R. Romke de Vries, A. Schipper en J. Vergouwen • Architect: W. Roemjantsew van architectenbureau

Prinses Beatrixlaan

Utrechtsebaan/A12

Schenkviaduct

Groep 5. • Bouwperiode: 1978-1984 Dit ensemble is een mini-bloemkoolwijk gebouwd volgens de ontwerpprincipes van de jaren zeventig en daarmee als structuur zeer waardevol. Tot stand gekomen door actie en inspraak van bewoners, één van de vroegste voorbeelden op landelijk niveau.

Structuur Bezuidenhout-West Cultuurhistorie kaart waardevol gebouw waardevolle structuur

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 39

Sterkte kaart binnenstad

actief groen

station en OV-halte

Randstadrail

lange lijnen

kantoortuinen

belangrijke looproute

groene ruimte in binnentuin

aansluitende groenstructuur

voorzieningen

boomstructuur

40 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Schenkkade, mooie historische waterloop

Buurtsupermarkt in Bezuidenhout-West

Verborgen groen in Bezuidenhout-West

Goed gebruikt sportveld in het Bezuidenhout-West

Straatbeeld Prinses Beatrixlaan

Ruimte onder de netkous biedt beschutting

4.3 Sterktes

Programma

Mobiliteit

• In het Beatrixkwartier zijn een aantal grote innovatieve

• Het Beatrixkwartier is nu al goed bereikbaar. De nabijheid

Het Beatrixkwartier is een van de topkantorengebieden van

bedrijven gevestigd. Het was een van de topkanto-

van twee grote treinstations binnen 500 meter loopafstand

Den Haag. Hier zijn een aantal grote bedrijven gevestigd,

rengebieden in de jaren '90. Er zijn ook diverse grote

is uniek, net als de aanwezigheid van de RandstadRail en

ligt het World Trade Centre en zijn diverse rijkskantoren

Rijksinstellingen aanwezig in het Beatrixkwartier.

trams 2 en 6 die net ten noorden van het gebied rijden.

gesitueerd. Deze bedrijven passen goed in het profiel

• De eigenheid en de verschillende karakters van de buurten

van het CID, de 'triple helix'. De triple helix staat voor de

Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West zijn sterke punten

• De hoofdfietsroute over de Schenkkade wordt direct ten

samenwerking tussen overheid, ondernemingen en onderwijs.

van het gebied. De vraag naar kwalitatieve kantoorruimte

zuiden van het gebied aangesloten op de toekomstige

Om de potentie voor innovatie en economische ontwikkeling

vanuit bedrijven en rijksoverheden in dit gebied blijft groot,

Velostrada, een snelfietsverbinding tussen Delft, Den Haag

in een kenniseconomie goed te benutten, moeten overheid,

zowel vanuit ondernemingen die reeds in Den Haag geves-

en Leiden.

bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken. Dit bevordert zowel het vergaren, delen als toepassen van

tigd zijn als ondernemingen die hier nog niet gevestigd zijn.

Hierdoor is de bereikbaarheid zeer goed.

• Het gebied heeft een directe ontsluiting op de

• In Bezuidenhout-West is een groot aandeel sociale huurwo-

Utrechtsebaan en is zeer goed bereikbaar per auto. Lange

kennis. De grotere kennisinstellingen bevinden zich net buiten

ningen. Ook in het Beatrixkwartier zijn de afgelopen jaren

lijnen verbinden het gebied met de stad en Nederland voor

het plangebied, maar zijn van grote betekenis om de 'triple

woningen gerealiseerd, wat zorgt voor iets meer menging

de auto.

helix' compleet te maken.

in het gebied. In Bezuidenhout-West is kleinschalige bedrij-

• In Bezuidenhout-West is de parkeerdruk relatief laag en zijn

vigheid aanwezig; er wonen een aantal ondernemers en

voldoende parkeerplekken in de openbare ruimte aanwezig.

vakmensen en er zijn ook diverse werkplaatsen gesitueerd.

In het Beatrixkwartier zijn veel parkeergarages gesitueerd

Het gebied is goed verbonden met andere stadsdelen door een aantal ruimtelijke lange lijnen. Dit zijn straten die voetgangers

en is er voldoende inpandige parkeergelegenheid.

binnen 10 minuten naar één van de twee treinstations,

Levendigheid

Den Haag Centraal en Den Haag Laan van NOI, begeleiden

• Overdag is het Beatrixkwartier een levendig gebied.

Groen en duurzaamheid • Het Haagse Bos is dichtbij. In Bezuidenhout-West is groen

of naar stedelijke trekpleisters zoals de Haagse binnenstad.

Met name in de lunchpauze lopen veel kantoormedewerkers

Deze nabijheid van functies is één van de sterke punten van

een rondje in de buurt. In het Beatrixkwartier zijn diverse

aanwezig in de nabijheid van woningen op de binnenter-

het gebied. Hier bevinden zich tal van potentiële locaties voor

horecagelegenheden en twee buurtsupermarkten te vinden.

reinen en aan de rand. Met name aan de randen zorgen de

ontmoeting en voorzieningen. Daarnaast is er een uitstekend

• In Bezuidenhout-West zijn het buurtcentrum, een tijdelijke

aanwezige bomen en struiken voor een groene uitstraling.

netwerk van openbaar vervoer, aanvullend op de treinstations.

school en een buurtsupermarkt. Bezuidenhout-West is een

De Schenkkade is een prachtige singel waar het gebied op

prettige, rustige woonwijk.

aansluit. Langs de rand met het spoor is een groenstrook

Ook is de autobereikbaarheid uitstekend door de ligging aan de A12.

• Groene ontmoetingsplekken langs de Beatrixlaan, de 'corpo-

aanwezig met speelvelden.

rate gardens', dragen bij aan de aantrekkelijkheid van het De eigenheid en de verschillende karakters van de buurten

gebied.

Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West zijn de sterke punten van het gebied, ook gezien vanuit de cultuurhistorische achtergrond. Het Beatrixkwartier heeft hoogwaardige bestrating en de futuristische netkous die het beeld bepaalt, terwijl Bezuidenhout-West een woonbuurt uit de jaren '80 is.

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 41

4.4 Zwaktes Het gebied kent ook enkele zwaktes, waardoor het niet als één samenhangend geheel functioneert. Voor voetgangers zijn er te weinig verbindingen en vormen de viaducten en de Utrechtsebaan obstakels. Op dit moment is er in het gebied geen sprake van een prettige stedelijke mix. Het kantoormilieu

Anonieme hoven zonder biodiversiteit

in het Beatrixkwartier is 's avonds verlaten. Een gebrek aan diversiteit leidt tot een minder levendig gebied. Innovatieve bedrijven vestigen zicht liever in een centrum stedelijk en gemengd gebied.

Programma • In Bezuidenhout-West ontbreken maatschappelijke voorzieningen, zoals een zorgvoorziening en, als de tijdelijke basisschool op termijn verdwijnt, een basisschool.

Barrière Utrechtsebaan

Het woningaanbod in Bezuidenhout-West bestaat grotendeels uit sociale huurwoningen, waardoor mensen geen wooncarrière kunnen maken binnen hun eigen wijk. • Het Beatrixkwartier is een kantorengebied met een laag percentage woningen. Ook missen kantoorgebouwen van rond de 10.000-15.000 m² vloeroppervlakte en ruimte voor starters en creatieve ondernemers door de hoge huurprijzen. Er is op dit moment geen ruimte voor spontane en geplande

Stenige pleinen met veel geparkeerde auto's

Zwakte kaart

ontmoetingen, terwijl deze ontmoetingen een voorwaarde zijn voor het ontstaan van innovatie.

(geluids)hinder vanaf de Utrechtsebaan

sociaal onveilige tunnel

barrière

verdiepte barrière

'Parisproof' is het duurzaamheidslabel dat veel bedrijven

veel kantoren, niet levendig buiten kantooruren

anonieme binnenhoven

zoeken, waardoor ze uitwijken naar andere gebouwen of

weinig diverse woningvoorraad

anonieme OV-halte

steden. Er is, naast behoefte aan single-tenant gebouwen,

veel autoverkeer

basisschool

ook behoefte aan multi-tenant gebouwen. Naast de

ontbrekende doorlopende singelstructuur

geen ruimte voor fietser en voetganger

Prinsenhof, de Monarch en Centrecourt is er weinig woon-

• Een deel van de kantoren in het Beatrixkwartier is verouderd.

ruimte beschikbaar in het gebied voor kenniswerkers.

42 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Levendigheid

onaantrekkelijk ogen. Soms liggen onaantrekkelijke achter-

Groen en duurzaamheid

• Veel gebouwen in het Beatrixkwartier en Bezuidenhout-

kanten aan het openbaar gebied in Bezuidenhout-West,

• De wandelroute van Bezuidenhout-West naar het Haagse

West hebben onaantrekkelijke plinten. De Jan Pieterszoon

zoals aan de achterzijde van de bebouwing aan de François

Bos is niet aantrekkelijk. Het Beatrixkwartier heeft een

Coenstraat heeft onaantrekkelijke plinten, terwijl dit de

Valentijnstraat. De garageboxen hebben een anonieme

stenige uitstraling. Door het gebrek aan groen in tuinen

belangrijkste entree van Bezuidenhout-West is en de verbin-

uitstraling.

en op straten kan het gebied in de zomer sterk opwarmen.

ding met het Koningin Sophiepark vormt. Ook langs de lange

• De wandelroute door Bezuidenhout-West naar het station

De boomstructuur is niet continu door de onderbreking

lijnen zoals het Schenkviaduct, het Prins Bernhardviaduct

is erg versteend en onaantrekkelijk. Het beeld wordt

van viaducten waarop bomen en groen ontbreken. Bomen

en de Prinses Beatrixlaan zijn veel plinten onaantrekkelijk,

gedomineerd door geparkeerde auto’s. Er bestaan in het

in met name het Beatrixkwartier groeien niet goed door te

waardoor deze plekken minder prettig zijn om te verblijven

gebied sociaal onveilige onderwerelden, zoals onder het

en te wandelen.

Schenkviaduct en het Prins Bernhardviaduct. Ook vormen de

• De invulling van de buitenruimte is over het algemeen

viaducten een visuele barrière.

hard en stenig en van matige kwaliteit om ontmoeting te

weinig boven- en ondergrondse ruimte. • Bezuidenhout-West heeft groene plekken, maar deze zijn slecht met elkaar verbonden. De straten ogen stenig. Het groen dat er is, is weinig biodivers. Gebouwen zijn

organiseren. Er is een slechte relatie tussen de buitenruimte

Mobiliteit

niet natuurinclusief en dragen weinig bij aan de groene

en binnenruimte van de bebouwing, en de inrichting

• Het kruispunt Juliana van Stolbergstraat en Prins Clauslaan

uitstraling. Water wordt snel afgevoerd, waardoor er kans

van boven- en ondergrond kan beter afgestemd worden.

is onaantrekkelijk en nadrukkelijk gedimensioneerd op de

is op droogte in de zomer. Dit kan voor de twee peilvakken

De Utrechtsebaan is een onaantrekkelijke ruimte en vormt

auto, waarbij te weinig rekening is gehouden met fietsers en

verschillen. De Utrechtsebaan levert hinder op in de vorm

een barrière in de stad.

voetgangers. Dit geldt ook voor het Prins Bernhardviaduct

van geluidsoverlast en uitlaatgassen. Veel van de kantoren

• Deze fysieke barrières zijn met name voor voetgangers een

en de Schenk. De Beatrixlaan is maar op een beperkt aantal

en woningen in het gebied voldoen niet aan de huidige

probleem, doordat ze onaangename plekken in de openbare

plaatsen oversteekbaar. De maaswijdte van het voetgangers-

duurzaamheidseisen.

ruimte creëren, zoals donkere plekken onder de viaducten en onoverzichtelijke kruisingen. Bovendien missen er

netwerk is op een aantal plekken te groot. • De tunnel voor fietsers en voetgangers onder het spoor is

verbindingen voor voetgangers en zijn veel gebieden die aan

niet sociaal veilig. Over het Prins Bernhardviaduct is de fiets-

deze mobiliteitsinfrastructuur liggen niet goed ontwikkeld,

en wandelverbinding te smal. Over het Schenkviaduct kan je

waardoor ze onvriendelijk en onaantrekkelijk zijn voor

niet lopen of fietsen. De oversteek naar de andere zijde van

voetgangers.

de Schenk ontbreekt ter plaatse van de Groene Toren.

• De Prinses Beatrixlaan is door de monofunctionele opzet,

• Het gebied bestaat uit twee werelden die slecht verbonden

gericht op de kantoorgebruiker, ’s avonds een levenloos

zijn. Op de route van de Prinses Beatrixlaan naar de

gebied. Ter plaatse van Beatrixlaan 400 ontbreekt een

Utrechtsebaan treedt in de spits filevorming op.

gebouw in de rooilijn en het achterliggende KPN-gebouw heeft een onaantrekkelijke plint. • De binnentuinen in Bezuidenhout-West hebben veel potentie, maar doordat ze verstopt liggen en er hoge schuttingen voor een onveilig gevoel zorgen, ogen ze anoniem en is er gebrek aan eigenaarschap. In Bezuidenhout-West zijn veel voortuinen verhard, waardoor de straten stenig en

Sociaal onveilige tunnel Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 43

4.5 Raakvlakken lopende projecten We beginnen niet met een leeg vel. Naast de analyse van de Prins Bernha

bestaande context zijn er al veel plannen van de eigenaren

rdviaduct

van de verschillende kavels (plots). Deze worden hier vermeld en zoveel mogelijk ingepast of aangepast zodat ze bijdragen

Juliana van

aan de ambities van de stad. De ontwikkelvisie stuurt op samenhang en programma. We bekijken het geheel en de

9. Francois

samenhang vanuit een totaalvisie, zodat elke plot beoordeeld kan worden in relatie tot het grotere geheel en er samenhang

nstraa Valentij

en logica ontstaat. Bij het opstellen van de Ontwikkelvisie Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West zijn er nog veel onzekerheden. de Utrechtsebaan, hoe die eruit zou komen te zien en

t

Bijvoorbeeld over de haalbaarheid van de overkapping over

Vastgestelde plannen

West op termijn vernieuwd gaat worden. De Ontwikkelvisie

2. Ontwikkeling Rijksvastgoedbedrijf

heeft veel raakvlakken met aangrenzende (deel)projecten en

3. Monarch IV

6.

onderzoeken. In de Ontwikkelvisie gaan we uit van de (deel)projecten.

Initiatieven 4. Prinses Beatrixlaan 400

In te passen bouwplannen De onderstaande bouwlocaties hebben een definitieve

5. Parkeergarage Zilveren Toren 6. Daendelsstraat 57

bouwvergunning of zijn ver in het ontwerpproces. Deze

7. Haagse Poort

bouwplannen passen we in.

8. Nieuwe Groene Toren

1. Ontwikkeling hoofdkantoor ANWB aan de Juliana van

9. Francois Valentijnstraat 250

Stolberglaan 1 is in aanbouw. 25.000 m2 BVO. 2. De kantoorontwikkeling van het Rijksvastgoedbedrijf aan de Juliana van Stolberglaan 1 is in voorbereiding. 36.000 m2 BVO. 3. Monarch IV, kantoorontwikkeling van het Rijksvastgoedbedrijf., wordt gerealiseerd volgens de kaders in het Omgevingsplan. 44 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

Opgaven infrastructuur 10. Overkluizing A12 11. Vernieuwing Prins Bernhardviaduct 12. Spooroverbouwing 13. Herinrichting Schenkviaduct

Schenkviaduct

13.

7.

8.

Prinses Beatrixlaan

1. Ontwikkeling ANWB Utrechtsebaan/A12

wanneer die gerealiseerd zou worden. En hoe Bezuidenhout-

onderstaande status van de aangrenzende en overlappende

Stolberglaan

Initiatieven ontwikkelaars

Ontwikkelvisie Den Haag Centraal

Overig

De gemeente is in gesprek met de ontwikkelende partijen

10. In de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal is een aanzet

13. Er vindt een onderzoek plaats naar het netwerk van

met initiatieven in het plangebied om tot een gedragen

gedaan voor de overkapping van de Utrechtsebaan in dit

autoverbindingen in de stad. Naar aanleiding van de

Ontwikkelvisie te komen met meer realiteitswaarde.

gebied. In de praktijk heeft dit de nodige technische en

Netwerkstudie kijkt de gemeente naar de mogelijkheden van

De gemeente bepaalt inhoudelijk de richting van de

financiële implicaties. In de ontwikkelvisie Beatrixkwartier

herprofilering van het Schenkviaduct.

Ontwikkelvisie. Voor de volgende adressen zijn initiatieven

en Bezuidenhout-West nemen we de ambitie uit de

bij de gemeente bekend en is de gemeente in gesprek met de

CID-documenten mee om een overkluizing te realiseren, maar

initiatiefnemer:

onderzoeken we een alternatieve vorm.

4. Prinses Beatrixlaan 400 (wonen, kantoren en voorzie-

11. De vernieuwing van het Prins Bernhardviaduct en de

ning(en) in de plint)

ontwikkeling van Schedeldoekshaven/Ammunitiehaven is

5. Parkeergarage Zilveren toren, Prinses Beatrixlaan 15

onderdeel van de Ontwikkelvisie Den Haag Centraal. In dit

(wonen, kantoren en voorziening(en) in de plint)

project wordt uitgegaan van het afwaarderen naar 2x1

6. Daendelsstraat 57 (wonen)

rijbaan. In de Ontwikkelvisie Beatrixkwartier en Bezuidenhout-

7. Haagse Poort, Prinses Beatrixlaan 35 (kantoren)

West wordt hierop aangesloten. De plek van het nieuwe

8. Groene Toren, Prinses Beatrixlaan 23 (kantoren en voorzie-

viaduct aan de Ammunitiehavenzijde is nog niet bekend.

ning(en) in de plint) 9. Hoek Francois Valentijnstraat 250 (wonen en voorziening(en) in de plint)

Dit heeft geen invloed op de ligging van de wegas aan de Juliana van Stolberglaan. Het ontwerp van de inrichting van de rijbanen op het busdek heeft wel invloed op de inrichting aan de Juliana van Stolberglaan, net als de OV-verbindingen

In de ontwikkelvisie benoemen we kansen en voeren we

over het viaduct. Dit moet naadloos op elkaar aansluiten.

verkenningen uit waarbinnen de bouwinitiatieven verder

In het Buitenruimteplan zal dit in samenhang uitgewerkt

uitgewerkt kunnen worden binnen het beleid dat van

moeten worden.

toepassing is, zoals bijvoorbeeld bezonnings- en windbeleid, de hoogbouwvisie of het parkeerbeleid. Samen met het

12. De spooroverbouwing en het aangrenzende nieuwe

op te stellen Beeldkwaliteitsplan, Ontwikkelstrategie en

groene dek: in de Ontwikkelvisie Omgeving Den Haag Centraal

Buitenruimteplan vormen zij de basis voor de uitwerking van

wordt uitgegaan van het overbouwen van het spoor grenzend

een bouwplan. Zo kan er snel gebouwd worden en kunnen de

aan Bezuidenhout-West en het toevoegen van een groen

plannen een bijdrage leveren aan de opvang van de woning-

dek. Op dit groene dek is plaats voor sportvoorzieningen en

en kantoorbehoefte. Overige eigenaren in het gebied zijn

een verbinding met de Rivierenbuurt. In de Ontwikkelvisie

uitgenodigd om deel te nemen aan de participatie. Er kunnen

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West houden we rekening

zich ook nog nieuwe bouwinitiatieven aandienen die nu nog

met een extra opgang richting dit nieuwe dek.

niet bekend zijn. De gemeente zal deze beoordelen aan de hand van de mogelijkheden die de ontwikkelvisie aangeeft.

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 45

Wateroverlast 70 mm tot 10 cm tot 20 cm 20 cm en meer

Kwetsbare panden zeer kwetsbaar kwetsbaar mogelijk kwetsbaar

Begaanbaarheid wegen begaanbaar

straalpad KPN-mast

alleen calamiteitenverkeer onbegaanbaar

hevige neerslag: bui 70mm

geluid

hittestress 46 Ontwikkelvisie CID

luchtvervuiling NO2 Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

4.6 Condities en randvoorwaarden

• Externe veiligheid: in het plangebied vinden geen activiteiten met gevaarlijke stoffen plaats. Evenmin ligt het

Naast de kansen die de Ontwikkelvisie biedt, zijn er ook allerlei

plangebied binnen de contour van een activiteit met

condities en randvoorwaarden waarmee rekening gehouden

gevaarlijke stoffen rondom het plange-bied. Er lopen geen

moet worden of waarop ontworpen dient te worden. Deze

buisleidingen, railtransportroutes of wegtransportroutes

bestaande en toekomstige infrastructuur en hindercontouren

voor gevaarlijke stoffen door het gebied.

geven (ruimtelijke) beperkingen als gevolg van onder andere

• Utrechtsebaan: Onderzoek moet uitwijzen hoeveel afstand

geluid, (ex-terne) veiligheid en ondergrondse infrastructuur.

er precies moet worden gehouden van de tunnelbak in verband met de ondergrondse constructie van de bak, ook in

• Straalpad: Er loopt een straalpad over het gebied waardoor ter plaatse van de gebiedsaanduiding "Vrijwaringszone-

relatie tot de kabels en lei-dingen. • Klimaat piekbuien: door het lage grondwaterpeil is er

straalpad" het niet toegestaan is bouwwerken op te richten

geen waterprobleem in het gebied, behalve bij hele hevige

die hoger zijn dan 60 meter. Het is mogelijk mitigerende

piekbuien van 70 mm kan er in de zuidwesthoek van

maatregelen te treffen, ook omdat de bebouwing op veel

Bezuidenhout West wateroverlast ontstaan en in de bak van

plaatsen al hoger is dan 60 meter. Nader onderzoek naar de technisch functionele eisen en het gezondheidsas-pect is

de Utrechtsebaan. • Klimaat hittestress: Op een aantal plekken ontstaat

noodzakelijk. De bouwplannen moeten zich verhouden tot

hittestress, met name op plekken waar bomen ontbreken en

de vrijwaringszones.

waar veel verharding aanwezig is, bijvoorbeeld rondom de

• Geluid: Het gebied kent een hoge geluidsbelasting langs

kruising Utrechtse-

de grotere verkeerswegen en met name de Utrechtsebaan. Wanneer de Utrechtsebaan overkapt zou worden, levert dit een grote winst op voor de woonkwaliteit langs deze weg. Ook het spoor levert geluidshinder op. In het binnengebied van Be-zuidenhout-West is het relatief stil. • Luchtkwaliteit: in en om het plangebied zijn meerdere wegen aanwezig die veel gemotoriseerd verkeer verwerken (bv de Utrechtsebaan, Schenkkade en -viaduct en Prinses Beatrixlaan). De kans bestaat dat hierdoor de normen voor luchtkwaliteit en fijnstof worden overschreden. Dit dient nader onder-zocht te worden.

Utrechtsebaan Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 47

48 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

5. Visie en ambitie

Prins Bernha

rdviaduct

Francois Va lent

Juliana van

ijnstraat

Stolberglaan

Prinses Beatrixlaan

Utrechtsebaan/A12

Ambitiekaart Schenkviaduct

levendige plekken openbare ruimte levendige begane grond gebouw verdichtingsmogelijkheden inzetten op klimaatadaptatie en biodiversiteit vergroenen verbinden lange lijnen voetgangers en fietsers verbinden voetgangersroute versterken groenstructuur

50 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

5. Visie en ambitie

Verfrissend dankzij contrasten

Mensen komen vanuit alle hoeken van de wereld naar

Den Haag is een stad vol contrasten. Zo ook in het gebied van

Den Haag om vanuit hier te werken aan een rechtvaar-

de Ontwikkelvisie waarbij het zakencentrum Beatrixkwartier

dige, betere en veilige wereld. Den Haag is hét centrum

Den Haag wordt gekenmerkt door de menselijke maat, verfris-

en woonbuurt Bezuidenhout-West twee totaal verschillende

van de nationale politiek en overheid. Je ziet in Den Haag

sende contrasten en maatschappelijke betrokkenheid. Deze

gebieden zijn. Deze gebieden zijn gescheiden van elkaar door

overal bewijs van de rol die de stad speelt voor Nederland.

thema's komen terug in het gebied van de Ontwikkelvisie.

de grote infrastructurele barrière; de Utrechtsebaan. Door

Het Beatrixkwartier is zo’n plek waar hieraan gewerkt wordt,

Kansen die hieruit voortkomen worden hieronder beschreven..

de barrières te slechten zijn de contrasten ook te ervaren.

maar waar nog te weinig woningen zijn voor deze professio-

Het maken van verbindingen over de Utrechtsebaan en het

nals. De vele culturen en nationaliteiten maken van het gebied

Stedelijk in de menselijke maat

verdichten van het netwerk voor voetgangers is hierin cruciaal.

een levendig en veelzijdig stuk stad. Er liggen kansen om hier

Den Haag is stedelijk in de menselijke maat. Dat vind je terug

Ter plaatse van de Francois Valentijnstraat liggen kansen

nog meer Hagenaars bij te betrekken.

in Bezuidenhout-West, een klein dorp vlakbij het grootste

om dit te doen, omdat je hier meer doorsteken tussen de

station van Den Haag. Alle voordelen van de grote stad,

bebouwing door hebt of kan maken. Ook kunnen verschillende

De sterktes en zwaktes van het CID concentreren zich rondom

maar met dorpse rust. Het is een fijne plek om te wonen.

groengebieden met elkaar verbonden worden. De nieuwe

een aantal ruimtelijke hoofdthema’s die al genoemd zijn in

De komende jaren groeit de stad daaromheen sterk. Het is

verbindingen bieden de kans om onverwacht te verfrissen; een

de Structuurvisie: verdichten, vergroenen en verbinden. In de

belangrijk om de menselijke maat te blijven bewaken.

van de Haagse kernwaarden.

Ontwikkelvisie hebben we een thema toegevoegd als vierde ambitie: ‘verlevendigen’. Dit is een integraal thema waarin de

Het Beatrixkwartier mist op sommige plekken die menselijke

Ook contrasten tussen de kleine startups en de grote

andere thema’s samenkomen. Want langs de verbindingen

maat die een voorwaarde is voor ontmoeting en verblijfs-

ministeries kunnen verfrissend werken, mits mensen elkaar

voor langzaam verkeer en ontmoetingsplekken, willen we

kwaliteit. De grote wegen (lange lijnen van Den Haag) in het

kunnen ontmoeten. Dat kan in de buitenruimte, op terrasjes,

‘ogen op straat’ en uitnodigende plinten. De locaties die

gebied zullen in de toekomst worden geherprofileerd om de

in stadslobby’s waar verschillende functies samenkomen of

hierlangs ontwikkeld worden, kunnen hieraan bijdragen.

hiërarchie tussen de auto, fiets en voetganger op een meer

in netwerken, verenigingen en samenwerkingsverbanden.

Ontmoeten wordt dan vanzelfsprekend en zo komen er verbin-

gelijkwaardig niveau te krijgen in lijn met het STOMP-principe.

In Bezuidenhout-West ontmoeten mensen elkaar op een

dingen tot stand tussen mensen.

Hierbij wordt rekening gehouden met de menselijke maat;

van de sport-, speel- en beweegplekken in het wijkcentrum, op

een goede oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers,

school of in verenigingen. Wat als de werknemers door de Jan

goed openbaar vervoer en ruimte voor verbetering van

van Riebeeklaan naar hun werk liepen of de jongeren van

verblijfskwaliteit en vergroening van het gebied. Hierdoor

Bezuidenhout-West gaan sporten op de Prinses Beatrixlaan?

kan het gebied beter profiteren van de strategische ligging in het geografisch centrum tussen de drie stations en vlak bij de

Maatschappelijk betrokken

binnenstad. Door verblijfsgebieden met elkaar te koppelen,

Den Haag is een stad met relatief forse uitdagingen op sociaal

betere plinten te realiseren die de relatie leggen tussen wat

gebied. Veel Hagenaars zetten zich in voor de stad. Zo ook in

er binnen in het gebouw gebeurt en buiten, en een prettige

Bezuidenhout-West; van het schoonhouden van de buurt tot

groene buitenruimte te realiseren, ontstaat er een samenhan-

acties voor ouderen of mensen in de problemen.

gend gebied met menselijke maat.

referentiebeeld verblijfsplek onder een viaduct

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 51

Referentiebeelden Beatrixkwartier 52 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

5.1 Verdichten en versterken

kenniswerkers, stedelijke gezinnen en andere stedelijk

Het doel is om de interactie tussen deze partijen optimaal

georiënteerde huishoudens. Deze groepen dragen bij aan het

te benutten zodat technologische oplossingen ontstaan

De afgelopen jaren is het inwonertal van Den Haag

internationale, gastvrije, levendige en economische profiel van

voor zowel het versterken van de groeiende digitale

sterk gegroeid. En deze groei zet de komende jaren door.

Den Haag.

veiligheidsmarkt als het verbeteren van publieke diensten en

Dit betekent niet alleen een grote vraag naar extra woningen.

een duurzamere financiële sector. Het is zaak om voldoende

Ook het aantal arbeidsplaatsen en het voorzieningenniveau

In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke manier het

nieuwbouwkantoren te programmeren voor de markt waar

gaan meegroeien.

Beatrixkwartier en Bezuidenhout West kunnen bijdragen aan

marktpartijen gevestigd worden die elders in de stad uit hun

de bovengenoemde opgaves voor Den Haag in het algemeen

jasje groeien of momenteel gehuisvest zijn in verouderde

Er is echter sprake van een mismatch op zowel de

en het CID in het bijzonder. De verdichtingsmogelijkheden in

kantoorpanden. Ook is de locatie zeer geschikt voor de

arbeidsmarkt als de woningmarkt:

het Beatrixkwartier en in het Bezuidenhout West worden in

vestiging van innovatie start ups en scale ups.

• Bedrijven uit de kenniseconomie hebben veel vacatures,

twee aparte paragrafen beschreven. Beide buurten verschillen

maar vinden moeilijk geschikt talent. Een deel van de

sterk van elkaar. Het Beatrixkwartier biedt daarom hele andere

Het toevoegen van woningen en voorzieningen maakt

Haagse werkzoekenden beschikt juist weer niet over de

mogelijkheden om te verdichten dan Bezuidenhout West.

het Beatrixkwartier buiten kantooruren meer divers en

juiste kennis en ervaring om een geschikte baan te vinden.

levendig. Dit draagt sterk bij aan de ontwikkeling tot een echt

Beatrixkwartier

hoogstedelijk leefmilieu. Het Beatrixkwartier is echter een

kunnen als starter op de woningmarkt moeilijk aan een huis

Het Beatrixkwartier laat zich profileren als een zakelijk

relatief klein gebied met een beperkt aantal ontwikkellocaties.

komen. Hierdoor worden grote levenskeuzes uitgesteld of

district en is één van de internationale visitekaartjes van

Om de beoogde levendigheid te realiseren, moeten er veel

verhuizen starters naar plaatsen waar ze makkelijker aan

Den Haag. Hier en in het aangrenzende Laan van NOI groeit

woningen in een hoge dichtheid worden gerealiseerd,

een woning kunnen komen.

een community van ondernemingen die aan een veiligere en

bijvoorbeeld in woontorens.

• Veel jonge mensen met een goed aansluitende opleiding

• Er is een tekort aan kantoorruimtes en betaalbare bedrijfsruimtes. Dit belemmert bedrijven om te ondernemen, te

duurzamere wereld werkt door innovaties op het gebied van digitalisering, cybersecurity, forensics en financiën.

groeien en te innoveren.

Het toevoegen van voorzieningen en bedrijfsruimtes in de plint van de Beatrixlaan draagt bij aan de ontwikkeling tot een

Om deze mismatches te verminderen moeten enerzijds veel

De huidige gevestigde ondernemingen moeten behouden

aantrekkelijke en levendige stadsstraat. Dit is een essentieel

nieuwe woningen, kantoren en bedrijfsruimtes worden

worden voor de toekomst en worden aangevuld met andere

onderdeel van de ontwikkeling van het Beatrixkwartier

gerealiseerd. Anderzijds moet de economische structuur

grotere en kleinere ondernemingen om zo het kantorenmilieu

naar een hoogstedelijk leefmilieu. Er is echter beperkte

worden verdiept en verbreed en moet de aansluiting op de

diverser en dus toekomstbestendiger te maken. Het accent ligt

marktruimte voor het toevoegen van horeca en commerciële

arbeidsmarkt beter – zodat meer mensen passend werk

op ondernemingen die een duurzame groei stimuleren met

voorzieningen. De vraag naar extra maatschappelijke

vinden. Door woningen te bouwen voor jong talent, kan de

respect voor people, planet, profit.

voorzieningen is vooralsnog eveneens beperkt. Dit wordt

economische groei verder worden gestimuleerd.

nader toegelicht in hoofdstuk 5.4. Het Beatrixkwartier is en blijft een gewilde kantorenlocatie.

Het CID is één van gebieden in Den Haag waar ruimte is

Met duizenden maatschappelijk betrokken organisaties in

om deze opgaves en het bijbehorende bouwprogramma

het Beatrixkwartier en een bruisende startup scene naast

op te vangen. Het CID ontwikkelt zich tot een hoogstedelijk

diverse private en publieke partijen rond NOI, vormen

leefmilieu voor mensen die graag in de stad willen wonen

deze gebieden samen het hart van Den Haag’s digitale

en werken. Bijvoorbeeld studenten, starters, (internationale)

veiligheidscluster gekoppeld aan financiën en overheid. Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 53

Om een goed beeld te krijgen van de concrete kantoorbehoefte

Bezuidenhout-West

Dit zou de zo kenmerkende stedenbouwkundige waarden van

heeft er recent nader onderzoek plaatsgevonden. Uit dit

Bezuidenhout-West is als waardevolle structuur opgenomen

de wijk te veel aantasten.

onderzoek blijkt dat de kantorenmarkt zeker tot 2040 blijft

in de inventarisatielijst van potentiële post-65 monumenten

groeien en na deze tijd mogelijk afzwakt. Tevens blijkt dat

en gebieden. Deze lijst is niet bestuurlijk vastgesteld. Evenmin

De ‘woonwand’ langs de François Valentijnstraat staat

continue blijven vernieuwen van kantoorpanden cruciaal

geldt er een vorm van voorbescherming. De cultuurhistorische

min of meer los van de rest van de buurt. De bebouwing

is voor het behoudt van het economisch profiel. Om deze

waarde is echter wel in kaart gebracht. Dit is mede bepalend

vormt een gesloten wand die de rest van Bezuidenhout

doorlopende verbetering van kantoren mogelijk te maken,

geweest bij het formuleren van de verdichtingsambitie voor

West afschermt tegen het geluid van de Utrechtsebaan

en om de ruimte mee te laten bewegen in de groei en krimp

Bezuidenhout West.

en het drukke Prins Bernhard viaduct. De bebouwing is in architectonisch opzicht afwijkend (repeterende kapaccenten

van bedrijven, is het tevens nodig om schuifruimte te creëren. Dit betekent dat er altijd kantoren voorradig moeten zijn.

De stedenbouwkundige structuur van Bezuidenhout-West is

en opvallende trappenhuizen) en is nergens geïntegreerd in

Hiervoor is een frictie leegstand van 5-7% nodig.

bijzonder en in potentie behoudenswaardig. Bezuidenhout

het samenhangende straten- en bouwblokkensysteem van de

• Het internationale visitekaartje van het CID! Hier groeit een

West is een vroeg voorbeeld van een buurt die in de jaren

rest van de buurt. De bebouwing staat geheel los, omdat aan

impactcommunity die aan een veilige en duurzame wereld

’70 op basis van burgerparticipatie tot stand is gekomen.

de luwe zijde van de woonwand een doorlopend plantsoen ligt

werkt op het gebied van digitalisering, cybersecurity, foren-

De kenmerkende stedenbouwkundige structuur is mede het

dat om de eengezinswoningen aan de Pieter Bothstraat en de

sics en financiën.

resultaat van de intensieve betrokkenheid van bewoners in het

Cornelis Speelmanstraat heen meandert.

• Naast nieuwe rijkskantoren ligt de nadruk op middelgrote

ontwerpproces. De opzet met geknikte straten, verspringende

commerciële kantoorruimte van 10.000-20.000m2 bvo met

en gebogen bouwblokken, bescheiden pleintjes en intieme

Ter plaatse van de bebouwingswand langs de François

vloeren vanaf 1.000m2/laag.

binnenterreinen is kenmerkend voor de sfeer van een jaren ’70

Valentijnstraat behoort hogere bebouwing onder

• Onderzoeken waar ruimte is voor startups en scale-ups.

woonwijk. Door de centrale ligging in de stad en de heldere

voorwaarden daarom wel tot de mogelijkheden. Hier

• Kantoorruimte aanbieden van verschillende grootte zodat

hoofdopzet is het echter geen bloemkoolwijk.

kan stevig worden verdicht zonder dat de kenmerkende

bedrijven kunnen doorgroeien of krimpen.

stedenbouwkundige structuur wordt aangetast. Eventuele

• Ruimte creëren voor geplande en spontane ontmoetingen

De architectuur van Bezuidenhout-West is vrij strak en

sloop-nieuwbouw in combinatie met het overkluizen van

• Bedrijven aantrekken die werken aan een betere wereld

sober met weinig variatie en een beperkte diversiteit in de

de Utrechtsebaan is een kans om langs hier een ruimtelijke

• Bedrijven aantrekken die werknemers in dienst hebben op

detaillering. De bebouwing zelf is daarom in cultuurhistorisch

kwaliteitsimpuls te realiseren. Hierbij kan gedacht worden

opzicht niet beschermenswaardig. De meeste woningen in de

aan hogere woongebouwen met niet-woonfuncties in de

wijk zijn ruim veertig jaar oud en zijn in eigendom van Haag

plint en een duidelijke oriëntatie op het toekomstige dakpark.

Wonen. De woning verkeren in een prima onderhoudsstaat en

De François Valentijnstraat kan daarbij qua bouwmassa als

de meeste bewoners wonen er met veel plezier.

een tussenschaal tussen de hoogbouw in het Beatrixkwartier

MBO, HBO en WO niveau.

en de lagere bebouwing in Bezuidenhout-West fungeren. Op langere termijn (na 2035) zal er mogelijk een kwaliteitsslag

Op die manier kan op termijn langs de François Valentijnstraat

nodig zijn om de woningvoorraad toekomstbestendig te

een significante bijdrage worden geleverd aan de

maken. Dit biedt een kans om de wijk in beperkte mate

woningbouwopgave in het CID.

te verdichten. Het ligt echter niet voor de hand om in Bezuidenhout West hoogbouw te realiseren.

54 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

De woningen langs de François Valentijnstraat bevinden zich net als de rest van de buurt nog in een prima onderhoudsstaat. Eventuele sloop-nieuwbouw zal naar verwachting pas na 2035 plaatsvinden. Dit biedt de kans om de komende jaren op een weloverwogen manier na te denken over de toekomst van deze bebouwingswand. Er is voldoende tijd om de mogelijkheden te verkennen, ontwerpend onderzoek te doen en te huidige en toekomstige bewoners en gebruikers te laten participeren. Tenslotte zijn er ook kansen om Bezuidenhout-West op de langere termijn programmatisch meer divers te maken. Bij het vernieuwen of vervangen van bestaande bebouwing ontstaan mogelijkheden om maatschappelijke voorzieningen en kleinschalige bedrijfsruimtes in de plint toe te voegen, bijvoorbeeld rondom de pleintjes. Met name het Jan van Riebeekplein (waar al een buurtsuper en een wijkcentrum zijn gevestigd) leent zich goed voor het toevoegen van nietwoonfuncties. Ook hierdoor kan de buurt worden versterkt binnen de bestaande hoofdopzet. De mogelijkheden hiervoor dienen nader verkend te worden.

Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 55

5.2 Verbinden van mensen en gebieden

de aanwezige infrastructuur hierdoor makkelijker en

liteitstransitie naar minder autogebruik, een nadruk op

sneller overgestoken worden. Er ontstaan veilige routes en

OV-verbindingen, mobiliteitshubs en het verstevigen en

Verbinden gebeurt op verschillende niveaus. Fysiek door

oversteekplekken, waarbij conflicten tussen verkeersstromen

verbeteren van aantrekkelijke groene routes voor voetgan-

een logisch netwerk van ontmoetingsplekken en het

worden vermeden. Een goede aansluiting van entrees en

gers en fietsers kan er worden verdicht terwijl het gebied

verbinden van verschillende voorzieningen in de nabijheid.

ingangen op de buitenruimte draagt hier eveneens aan bij.

toch leefbaar blijft.

Sociale verbinding wordt bevorderd door samenwerking

• We verminderen de barrièrewerking van de huidige auto

van bewoners en ondernemers en door ontmoetingen in de

Ook de nota parkeernormen CID en Binckhorst geeft invulling

infrastructuur voor de fietser en voetganger. Hierdoor

buitenruimte en bij de wijkvoorzieningen.

aan de ambitie om ruimte te maken voor voetgangers

worden het Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West

en fietsers. Er hoeven minder parkeerplaatsen te worden

aantrekkelijker voor fietsers en voetgangers. Het slechten

We verdichten in het CID rondom de drie intercitystations.

gerealiseerd dan in het verleden gebruikelijk was en

van de barrières van infrastructuur, sporen en viaducten

Zo stimuleren we duurzame manieren van vervoer (lopen,

overtollige parkeerplaatsen kunnen worden weggehaald.

is nodig om goede nieuwe voetgangersverbindingen en

fietsen en openbaar vervoer). In het Beatrixkwartier en

Hierdoor ontstaat ruimte voor voetgangers, fietsers en een

betere fietsverbindingen te maken richting de binnenstad

Bezuidenhout-West ligt één van beide intercitystations

hogere verblijfskwaliteit. Lopen, fietsen en openbaar vervoer

en de stations en de wijken onderling beter met elkaar te

Den Haag Centraal of Laan van NOI altijd binnen 500

worden zo de meest vanzelfsprekende vervoerswijzen.

verbinden

meter afstand. En aan de Beatrixlaan ligt een halte van

Dit heeft als bijkomend voordeel dat de bestaande autowegen

• We maken een fijnmazige voetgangersstructuur die ervoor

de Randstadrail. Doordat in het plangebied alle vormen

minder zwaar wordt belast door autoverkeer van en naar de

zorgt dat Bezuidenhout-West beter verbonden is met de

van openbaar vervoer op loopafstand beschikbaar zijn,

nieuwe locaties. Tegelijkertijd worden bewoners, bezoekers en

rest van de stad en het Beatrixkwartier. De wijk houdt het

is het gebied uitermate geschikt om OV-georiënteerd te

gebruikers van de nieuwe ontwikkelingen van begin af aan

bestaande karakter van een rustige enclave, maar de moge-

ontwikkelen. Dit past bij de behoefte die gepaard gaat met het

gestimuleerd om te lopen, te fietsen en het openbaar vervoer

lijkheden om de wijk als voetganger in en uit te gaan nemen

geplande kantoor- en woonprogramma.

te gebruiken.

toe. Hierdoor ontstaan er betere verbindingen met openbaar vervoershaltes, speel- en sportvoorzieningen, zorgvoorzie-

De excellente bereikbaarheid van het gebied met hoogwaardig

Onderstaande uitgangspunten en maatregelen dragen bij aan

ningen en groenstructuren die leiden naar het Haagse Bos.

openbaar vervoer en met de auto via de Utrechtsebaan

het verbeteren van de verbindingen met omliggende gebieden

• Naast het verbeteren van de interne verbindingen richten

is uniek. Alle infrastructuur en hoogteverschillen in het

en het versterken van de sociale samenhang en binding.

gebied zorgen echter voor barrières voor voetgangers en

we ons ook expliciet op betere verbindingen met aangrenzende CID-deelgebieden.

een gefragmenteerde stedelijke structuur. De barrières moeten geslecht worden en de gebieden tussen de huidige

Uitgangspunten verbinden van gebieden

barrières moeten met elkaar verbonden worden, zodat er

• We geven de voetganger en fietser meer ruimte. Er zullen

Fysieke ingrepen in de bestaande lange lijnen

aaneengesloten en samenhangende gebieden in de stad

meer voetgangers- en fietsbewegingen plaatsvinden als we

Om de langzaam verkeersverbindingen binnen het plangebied

ontstaan.

inzetten op meer OV-gebruik. Dat betekent prioriteit voor

en naar de binnenstad en de stations te verbeteren, worden de

mobiliteit op menselijke maat; een openbare ruimte die in

onderstaande fysieke ingrepen onderzocht:

eerste instantie is ingericht voor (1) voetgangers, (2) fietsers

• Het gedeeltelijk overkluizen van de Utrechtsebaan tussen

Door het verminderen van de barrièrewerking van de in het gebied aanwezige auto infrastructuur wordt het gebied

en (3) openbaar vervoer.

beter toegankelijk voor fietsers en voetgangers. Niet alleen

• We maken de loop- en fietsroutes naar de OV-knooppunten

wordt het prettiger om in het gebied te verblijven. Ook kan

aantrekkelijker. Door in te zetten op een duurzame mobi-

56 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

de Juliana van Stolberglaan en de J.P. Coenstraat. Hierboven ontstaat ruimte voor buurtpark met o.a. sport- en spelvoorzieningen.

veraangenamen routes Den Haag Centraal meer ruimte voor voetganger op het viaduct

verbeteren routes naar Haagse Bos

meer ruimte voor de fiets op het viaduct

veraangenamen routes naar Haagse Bos

afwaarderen naar 2x1+ busbaan en tram

extra voetgangersverbinding over de Utrechtsebaan.

parkeren minder dominant in het straatbeeld verbeteren looproute westzijde Prinses Beatrixlaan

Schenkviaduct alternatief voor tunnel

fietstunnel verbeteren

afwaarderen naar 2x1

verbeteren huidige fiets en voetgangersroute

veraangenamen Den Haag Laan van NOI

Voetganger toekomstig

Fietser toekomstig

Auto toekomstig Afwaarderen

Voetganger hoog nieuw

Fietser hoog

Route nieuw/verbeteren

Secundaire route

Auto verhoogde ligging

Hoofdroute

Wijk

nieuwe fietsroute

Hoofdroute

Tunnel

Utrechtsebaan, verdiepte liggingl

Fietser op de weg

Auto te gast

Voetganger hoog Secundaire route Hoofdroute Tunnel

herinrichting kruispunt

Ontwikkelvisie CID

STOMP-principe

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 57

• Het afwaarderen van Prins Bernhardviaduct naar 2 x 1

Bijvoorbeeld bij de binnentuinen in Bezuidenhout-West of

rijstroken voor auto’s en het toevoegen van een gecombineerde tram- en busbaan over het viaduct.

de corporate gardens in het Beatrixkwartier. • Oog voor tijdelijkheid: als we iets willen bereiken, kunnen

• Het afwaarderen van het Schenkviaduct naar 2 x 1 rijstrook

we in een tijdelijke situatie testen of het gekozen middel

voor auto’s en het toevoegen van een groene voetgangersverbinding over het viaduct.

werkt. • Kansen voor jonge mensen: het gebied is heel aantrekkelijk

• Het verbeteren van de naast het Schenkviaduct gelegen

voor starters die houden van de dynamiek van de stad en

fietstunnel onder de sporen. De ambitie is om de tunnel niet

toch rustig willen wonen. Hiervoor bieden we faciliteiten.

alleen gebruiksvriendelijker en sociaal veiliger te maken,

Ook de nieuwe ontwikkelingen dragen hieraan bij.

maar ook beter te laten aansluiten op de Schenkkade en de Charlotte de Bourbonstraat. De in de structuurvisie CID geformuleerde ambitie om

Uitgangspunten logistiek en parkeren • Kwalitatief goede inpandige fietsvoorzieningen zijn cruciaal bij de uitwerking van de diverse bouwplannen.

het Schenkviaduct ook toegankelijk te maken voor fietsers wordt losgelaten, omdat het talud te steil is. Om die

• Gezamenlijke parkeeroplossing: de parkeerbehoefte in het

reden onderzoekt de gemeente nu de mogelijkheid om de

Beatrixkwartier hoeft niet per losse ontwikkeling opgelost

naastgelegen fietstunnel een kwaliteitsimpuls te geven.

te worden. Eén of meerdere gezamenlijke parkeervoorziening(en) kunnen hierin voorzien. Door het bundelen van

Uitgangspunten verbinden van mensen

de parkeervoorzieningen wordt het aantal in- en uitritten

De fysieke verbindingen zijn een randvoorwaarde om

van parkeergarages in het gebied beperkt. Hier ligt met

(toevallige) ontmoeting mogelijk te maken. De ontmoetingen

name een kans bij de naast elkaar gelegen ontwikkellocaties

versterken de sociale binding met de plek en de mensen. Voor

Zilveren Toren en Groene Toren. Ook geeft het de mogelijk-

Bezuidenhout-West en het Beatrixkwartier zetten we in op de

heid voor schaalvergroting bij de introductie van vormen

volgende ambities:

van deelmobiliteit in het gebied.

• Inclusief: routes zijn voor iedereen toegankelijk, ook al zijn er

• Bereikbaarheid en logistiek: hoewel sommige delen van het

hoogteverschillen te overbruggen.

gebied autoluw worden vormgegeven, is het uitgangspunt

• Gezond leven: met de plannen dagen we uit tot

bij de ontwikkeling dat locaties voor bezorgend verkeer,

bewegen, uitdagende speel- en sportvoorzieningen zijn

onderhoudsbedrijven, afvalophaaldiensten en noodzakelijk

verbonden door aantrekkelijke voetgangersverbindingen.

autoverkeer bereikbaar blijven. Om het effect en de hinder

We ontwerpen op zo’n manier dat de fiets pakken altijd

van logistiek, afvalstromen en onderhoudsdiensten op de

aantrekkelijker is dan de auto. De groene zone langs het

openbare ruimte te beperken, worden er daar waar mogelijk

spoor is een drager voor het stedelijk leven in Bezuidenhout-

nieuwe logistieke concepten uitgewerkt en toegepast.

West. Deze maken we onderdeel van een sport- en beweeg-

Elk gebouw dient passende inpandige voorzieningen te

rondje dat ook het Beatrixkwartier aandoet. • Eigenaarschap stimuleren: mensen zijn betrokken bij hun leef- en werkomgeving en voelen zich verantwoordelijk. 58 Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West

hebben voor de logistieke vervoersstromen. •

We zorgen ervoor dat de wijken bereikbaar zijn met de

auto en voor nood- en hulpdiensten.

Referentiebeeld aangename fietsroute

5.3 Vergroenen en verduurzamen

Overkoepelend uitgangspunt voor vergroenen is: groen, tenzij,

en de belevingswaarden worden verhoogd. Ook heeft het

zoals beschreven in de Nota Haagse richtinggevende normen

een positief effect op tal van natuurlijke aspecten; het

In Den Haag wordt flink verdicht. Dit kan enkel plaatsvinden

(RIS317835), de Wegwijzer Den Haag Klimaatbestendig

bevorderd de biodiversiteit, verbeterd de bodem-, lucht-

als gebieden tegelijk worden vergroend en verduurzaamd

(RIS308744) en in de Kadernota Openbare Ruimte (RIS310884).

en waterkwaliteit, het helpt tegen geluidsoverlast, legt

(Agenda ruimte voor de stad RIS295016). Het verdichten

Dit houdt in dat enkel wordt verhard wat nodig is. Voorbeeld

koolstofdioxide vast, zorgt voor verkoeling in de hete zomers

is nodig om de huidige en toekomstige woningnood op

hiervan is combinatie gebruik in de openbare ruimte, speel-

en bergt water. Ook heeft groen economische baten; bedrijven

te vangen. Het vergroenen en verduurzamen vraagt om

of andere maatschappelijke voorzieningen. Hierin wordt

vestigen zich graag in een groene omgeving en onroerend

toekomstbestendige en leefbare ontwikkelingen.

voorkeur gegeven aan dubbel gebruik van de openbare

goed is gewilder, waardoor de economische groei van een stad

ruimte. En zoals het uitgangspunt aangeeft: we vergroenen

wordt versterkt. Met een groene invulling van de openbare

alles wat kan.

ruimte en zo mogelijk ook de privé buitenruimten wordt er

De begrippen vergroenen en verduurzamen zijn heel breed. Het gaat om het bijdragen aan een aantal belangrijke

gewerkt aan het versterken van gezondheid, klimaatadaptatie,

transities: de overgang naar schone energie, het zuinig

Daarnaast heeft Den Haag als stad een minimale groennorm

biodiversiteit, vastgoedwaarde en vestigingsklimaat. Groen

omgaan met grondstoffen, inzetten op schone mobiliteit,

met woning in hoog stedelijke gebied van 8m (nota

moet worden gezien als middel om tal van andere sociale

het kunnen opvangen van klimaatveranderingen, het

Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke

doelen te behalen.

versterken van ecologische netwerken, het realiseren van meer

voorzieningen en groen 2024 (RIS317835)). Hierbij is de inzet

biodiversiteit en het creëren van een gezonde leefomgeving.

om te voorzien in een hoogwaardige groene buitenruimte met

Kwaliteit toevoegen aan groen in hoog stedelijke omgeving

Het is de ambitie om hittestress te verminderen, water langer

een hoge gebruiks- en ecologische waarde. Daarnaast wordt

wordt gedaan door rekening te houden met de maat en

vast te houden, droogte te voorkomen, luchtvervuiling te

er rekening gehouden met de afstand tot groen. De 3-30-300

grootte van het groen, door de Haagse lange lijnen als

beperken en biodiversiteit te vergroten. Hiermee ontstaat

regel is hiervoor maatgevend. Deze vuistregel meet drie

uitgangspunt te nemen, door rekening te houden met groen

een prettig verblijfsklimaat met een groene ontmoetingsplek

dingen. Eerst of je vanuit elke woning tenminste drie bomen

op ooghoogte, door rekening te houden met alle seizoenen

en beleving voor werknemers, bewoners en bezoekers.

ziet. Dan of tenminste 30% van een wijk in de schaduw van

(kleur en vorm) en door de beheerkwaliteit in acht te nemen

De verschillende ambities worden per stuk toegelicht.

een boom valt (boomkroonbedekking). En daarna of er vanuit

en daarmee in het ontwerp het beheergeld op te nemen.

2

elke woning op maximaal 300 meter afstand een groene

Groen

verblijfsplek of park (van tenminste 1 hectare) afwezig is. Waar

Hierbij wordt ook gekeken naar het bestaande groen en de

In hoog stedelijke gebieden, zoals CID, is beperkt ruimte

die afstand te groot is, is het streven om voor het gebied een

ondergrond. Door slim om te gaan met het herstructureren

voor groen beschikbaar. Het vergroenen van Bezuidenhout-

plek aan te wijzen voor nieuw groen.

van de kabels-en leidingen profielen zien wij mogelijkheden

West en het Beatrixkwartier is de sleutel naar een gezonde,

om de vrijgekomen ruimte in te zetten voor bomen en een

natuurinclusieve en klimaatbestendige leefomgeving.

De kwantiteit van het groen is niet enkel maatgevend. Ook de

Momenteel bestaat het Beatrixkwartier uit veel verharding en

kwalitatieve waarden van het groen zijn van groot belang.

bebouwing. Bezuidenhout-West is juist vrij groen met mooie

gezond bodemleven. Voor deze kwaliteitsthema’s zijn er breed verspreide

bomen aan de randen en groene binnenterreinen, maar ook

De maatschappelijke baten van groen in de stad zijn enorm.

normen en ambities opgesteld binnen de gemeente.

hier ogen de straten stenig en staan deze vol met geparkeerde

Groen heeft een positief effect op een tal van onderwerpen.

Een verdere uitgangspunten voor het kwalitatieve groen

auto’s.

Zo heeft het een positief effect op het sociale leven in de

in Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West zullen worden

stad; het bevorderd de gezondheid, versterkt de sociale

uitgewerkt in de toekomstige Ontwikkelstrategie en in het

cohesie, bevorderd de beweegvriendelijkheid van de stad

toekomstige Buitenruimteplan. Ontwikkelvisie CID

Beatrixkwartier & Bezuidenhout-West 59

Gezond leven

• Bij elke herinrichting en omvorming van de openbare

Een groene leefomgeving stimuleert gezond buiten leven.

ruimte, is het uitvoeren van een natuurkansenscan verplicht.

Een groene omgeving kan leiden tot meer bewegen in de

• Maak bij de keuzes voor planten- en diersoorten in de open-

buitenlucht, zorgt voor ontspanning en bevordert sociale

bare ruimte gebruik van de resultaten van de natuurkan-

cohesie en ontmoetingen. Daarnaast wordt ingezet op een zo

senscan en de vuistregels voor biotopen (klasse 1 t/m 3 voor

schoon mogelijke omgeving (bodem en oppervlakte), schone

wijk- en buurtgroen) uit de Nota Stadsnatuur (RIS305824).

lucht, weinig geluidsbelasting, voldoende schaduwroutes en

• Volg het beleid ten aanzien van ontwikkeling van natuur-

aangename koelteplekken (tijdens droge en hete periodes),

waarden zoals is opgenomen in de Nota Stadsnatuur