RIS321757 Bijlage 0 Tussentijdse rapportage uvp 2023 2026 maart 2025

0 3 3

0 0,2 0

%

% 0 0 0

2024 Route

Bezuidenhout Laak Leidschenveen Nieuw Waldeck Scheveningen Vogelwijk Wateringse Veld Ypenburg Zuiderpark Totaal

92,9 86 96,8

Geslaagd Aantal leerlingen 516 63 289

260 572 593

93,2 92,6 93,2

235 323 987 3950

98,3 94,7 76,5 91,6

34

%

95,9 60,6 85,5

Gezakt Aantal leerlingen 0 0 0

259 515 584

99,6 90 98,5

0 0 0

0 0 0

225 306 786 3543

95,7 94,7 79,6 88,9

0 0 3 3

0 0 0,3 0

%

% 0 0 0

Plannen 2025-2026 Om de groei in 2025 opnieuw te stimuleren, is besloten een extra fietsroute in Transvaal op te zetten Dit initiatief vergroot de toegankelijkheid van het fietsexamen voor scholen en maakt het voor leerlingen eenvoudiger om de routes samen met ouders of school te oefenen. Verder is besloten om voor 2025 een extra week oefenexamens in te plannen. In veel gemeenten worden de praktische verkeersexamens voorafgegaan door zogenoemde oefenexamens. Door het aanbod van deze oefenexamens uit te breiden, wordt de participatiegraad verhoogd. Basisscholen die twijfels hebben over de fietsvaardigheid van hun leerlingen gebruiken deze examens vaak als graadmeter. Meer aandacht voor voorbereiding en oefenmogelijkheden kan een positief effect hebben op de deelname van scholen. Daarnaast loopt er een aanbesteding om het fietsvaardigheidsprogramma Veilig Leren Fietsen (VLF) op te schalen. Hierdoor kunnen meer scholen deelnemen aan dit programma, dat leerlingen uit de lagere klassen (groep 1-6) voorbereidt op het fietsexamen. Samen met Veilig Verkeer Nederland is ook een nieuw programma opgezet om de betrokkenheid van ouders bij verkeersveiligheid te vergroten en meer leerlingen op de fiets naar school te krijgen.

Door leerlingen al op jonge leeftijd te helpen hun fietsvaardigheid en verkeersinzicht te ontwikkelen, wordt de stap kleiner voor scholen om deel te nemen aan het fietsexamen.

35

4.2.4 Verkeersbrigadiers In 2023 en 2024 deden twee scholen meer aan het verkeersbrigadiers programma: Montessori Leidschenveen (2023: 12 volwassenen; 2024: 16 volwassenen) en Nutsschool Laan van Poot (30 leerlingen). De belangrijkste reden die scholen noemen waarom ze niet (meer) gebruik maken van verkeersbrigadiers, is de afnemende ouderbetrokkenheid en het drukke rooster van zowel ouders als leerkrachten. Het is voor scholen steeds moeilijker voldoende vrijwilligers te vinden die bereid zijn om verkeersbrigadier te worden. Daarnaast vinden scholen en ouders de situatie op de weg te onveilig voor verkeersbrigadiers. Dit gaat niet alleen over de drukte op de weg, maar vooral over de agressie van weggebruikers tegenover de verkeersbrigadiers. Weggebruikers worden ongeduldiger en ervaren meer stress op de weg door haast, waardoor agressie jegens vrijwilligers steeds vaker voorkomt.Het college informeert scholen die problemen ondervinden bij het oversteken voor de school tijdens het intakegesprek over het verkeersbrigadiersprogramma. Scholen kunnen kosteloos vrijwilligers aandragen bij de gemeente. Het college verzorgt vervolgens, in samenwerking met Veilig Verkeer Nederland en de lokale politie, een brigadierscursus voor de vrijwilligers en zorgt dat ze verzekerd zijn.

De verkeersbrigadiers ontvangen vervolgens een oorkonde, bordje en hesje van Veilig Verkeer Nederland zodat ze aan de slag kunnen. 4.2.5 Interventies Veilige schoolomgeving Veilige schoolomgeving: Oranje Nassau school De doelstelling van de interventie Veilige Schoolomgeving was het tegengaan van foutparkerende ouders bij de Oranje Nassau school in het Haagse Hout. Hierbij heeft Veilig Verkeer Nederland interviews gevoerd met ouders van de leerlingen en het personeel van de school om samen te kijken naar de problemen en mogelijke oplossingen. Op basis van deze gegevens is er een plan van aanpak gemaakt en is de wenselijke situatie gevisualiseerd op een afsprakenkaart ondertekend en uitgedeeld aan de ouders en het schoolpersoneel. Plannen 2025-2026 Uiteindelijk is er besloten ook te kijken naar infrastructurele aanpassingen die verandering in het gedrag verder gaan stimuleren. Hierbij zal er met name geconcentreerd worden op het aanbrengen van (tijdelijke) extra fietsparkeer mogelijkheden. Zoals het inrichten van parkeervlakken voor de school als tijdelijke bakfiets parkeervlakken en de groenstrook van de school toegankelijk maken als fietsenstalling voor de fietsen van de kinderen. Gastles ‘Doe meer aan Mono’ basisschool de Lichtbaken Uit onderzoek blijkt dat ruim 65% van de jongeren in de leeftijd van 12 tot 14 jaar hun telefoon weleens gebruikt tijdens het fietsen.

51% van de jongeren tussen 12 en 17 jaar geeft ook aan hier geen risico in te zien. In vijf leuke, korte lessen van 15 minuten ontdekken de kinderen dat MONO fietsen zorgt voor minder stress: the joy of missing out! Deze lessen kunnen de kinderen zelfstandig doorlopen. Het thema wordt afgetrapt met een gastles van Veilig Verkeer Nederland van 60 minuten.

36

Plannen 2025-2026 Het college wil op meer scholen gastlessen aan bieden over thema’s zoals afleiding, invloed en snelheid. Welke scholen in aanmerking komen voor extra gastlessen wordt bepaald op basis van intakegesprekken die gevoerd worden in het teken van veilige schoolomgeving. Tijdens deze gesprekken beoordelen we welke uitdagingen de school ervaart bij het creëren van een verkeersveilige schoolomgeving. Op basis van deze evaluatie bekijken we of een extra gastles in verkeersveiligheid zinvol is en welk thema het beste aansluit bij de specifieke problematiek. Het College schat in dat er jaarlijks ongeveer vier gastlessen van externe partners op basisscholen zullen worden aangeboden. Wanneer de vraag toeneemt of wanneer het College na een intakegesprek concludeert dat een extra gastles zou bijdragen aan het oplossen van de problemen van de school, kan dit aantal toenemen. Veilige schoolomgeving: parkeerproblematiek KC Diamant Veel basisscholen in Den Haag geven aan problemen te ondervinden met foutparkerende en stilstaande auto's van ouders die hun kinderen komen ophalen of brengen. In 2024 heeft onderzoeksbureau 'Unravel Behavior' namens het College een onderzoek uitgevoerd naar het teweegbrengen van gedragsverandering bij ouders tijdens het halen en brengen van leerlingen bij basisschool KC Diamant.

Op basis van dit onderzoeksrapport gaat het College in 2025 in samenwerking met een externe partij een uitvoeringsplan opstellen en in september een eerste pilot draaien. Aan de hand van de resultaten en bevindingen van deze pilot zal worden bekeken of het programma ook op andere scholen in Den Haag kan worden toegepast.4.2.6 WheelieWeken In 2023 en 2024 heeft het college wederom de WheelieWeken georganiseerd in de mei- en zomervakantie. Op buurtpleinen/speeltuinen in wijken waar over het algemeen het fietsgebruik achterblijft worden aansprekende fietsactiviteiten georganiseerd. Deze activiteiten zijn opgezet voor jongeren (4-12 jaar) met als doelstelling dat de jongeren via de fietsactiviteiten en het fietsplezier enthousiast worden voor het fietsen. Kinderen die nog niet kunnen fietsen worden door professionals ondersteund om dit te leren. Voor de kinderen die niet beschikken over een fiets zijn er leenfietsen beschikbaar. 2023 De WheelieWeken werd in 2023 voor het eerst uitgebreid. Naast vier weken in de zomervakantie heeft ook in de meivakantie gedurende 2 weken het programma gedraaid. Hiermee zijn dus gedurende 6 weken op zes locaties het programma uitgevoerd. In de meivakantie (24 april tot 5 mei 2023) konden de WheelieWeken rekenen op 35-55 kinderen per dag.

in de zomervakantie (24 juli-14 augustus) kon de organisatie rekenen op ruim 60 kinderen per dag met uitschieters van 200 kinderen. Regelmatig is de organisatie eerder begonnen met de dag en tot later doorgegaan wegens het grote enthousiasme onder de buurtbewoners en de kinderen.

37

WheelieWeken

2024 In de meivakantie van 30 april tot 10 mei 2024 vonden de WheelieWeken plaats op het Oranjeplein en het Van der Vennepark, met enthousiaste medewerking van beheerders en vrijwilligers. Dagelijks namen 60-80 kinderen deel op het Oranjeplein en 50-60 kinderen op het Van der Vennepark. Op de eerste dag op het Oranjeplein was er zoveel interesse dat de activiteiten een uur eerder begonnen.

38

4.2.7 Biking2Skool Het programma Biking2Skool heeft als doelstelling het stimuleren van het fietsgebruik onder kinderen die nu nog niet fietsen. Deze doelstelling wordt bereikt door: 1. Het vergroten van het fietsbezit onder jongeren die nu nog niet fietsen door hen zeer voordelig een fiets aan te bieden; 2. Het vergroten van de fietsvaardigheid en daarmee verkeersveiligheid onder deze jongeren door hen fietslessen aan te bieden. Hierbij wordt met name gericht op leerlingen in zogenaamde Internationale Schakelklassen (ISK) of NT2 (Nederlands als tweede taal) klassen in de leeftijd van 9 tot 12 jaar (basisonderwijs) en 12-18 (voortgezet onderwijs). Deze leerlingen zijn nog niet lang in Nederland en zijn vluchtelingen of kinderen van arbeidsmigranten. Een eigen fiets vergroot de zelfredzaamheid van deze kinderen. Basisonderwijs Wegens omstandigheden bij de scholen (wisseling schoolhoofden), uitvoerder en leverancier fietsen, heeft Biking2Skool voor het basisonderwijs in 2023 niet kunnen plaatsvinden. In 2024 zijn 40 kinderfietsen aangeschaft welke ter beschikking zijn gesteld aan de leerlingen van OBS Jan Ligthart en zijn er verkeerslessen gegeven aan twee klassen leerlingen. Voortgezet onderwijs 2023 School Johan de Witt Vermeerstraat Johan de Witt Hooftskade Totaal

Type onderwijs

Aantal leerlingen

ISK

Aantal klassen 10

PrO/VMBO

1o

210

20

450

2024 School Johan de Witt - Vermeerstraat Johan de Witt Windjammersingel Johan de Witt Glasblazerslaan Totaal

240

Type onderwijs ISK ISK

Aantal klassen 12 12

Aantal leerlingen 180 235

ISK

10

210

34

625

39

Plannen 2025-2026 De Johan de Witt scholengroep heeft aangegeven graag op korte termijn met meer vestigingen aan het programma mee te willen doen. 4.3 Educatieprogramma voor Jongeren (12-24 jaar) Jongeren zijn oververtegenwoordigd in het aantal verkeersdoden en -gewonden in Nederland. Afleiding en rijden onder invloed zijn daar vaak de oorzaak van. Team Alert BV. en Responsible Young Drivers zijn dienstverlenende partijen die het college ondersteunen in het doel om 0 verkeersslachtoffers onder jongeren te bereiken. Jaarlijks organiseert het college samen met deze partners interventies op scholen, festivals en andere plekken waar jongeren komen om hen een-op-een aan te spreken vanuit hun eigen belevingswereld.

40

4.3.1 Team Alert 2023 Datum 15-4-2023 26-5-2023 2-6-2023 8-6-2023 21-6-2023 22-7-2023 22-8-2023 16-9-2023 4-10-2023 16-112023 23-112023 6-3-2023 1-11-2023 Totaal

2024 Datum 2-5-2024 9-5-2024 14-5-2024 30-5-2024 15-6-2024 18-9-2024 21-9-2024 12-112024 21-122024 1-5-2024

Locatie Zuiderpark Inholland Binnenstad Den Haag De Haagse Hogeschool ROC Mondriaan Grote Markt en zuiderpark ROC Mondriaan Gemeente Den Haag De Haagse Hogeschool ROC Mondriaan

Actie StreetTalk - MONO Scooter Elite

Bereik 200 75

StreetTalk - Snelheid

50

Blikveld (voli) Scooter Elite x Blikveld StreetTalk - Alcohol & Drugs Scooter Elite

95 100

StreetTalk - Afleiding fiets

76

Show Yourself

195

Scooter Elite - Vervanging

50

Show Yourself Campagne FOMO/JOMO Campagne - Rijballonvrij 11 (excl. Online campagne)

50 144.698 981 (excl. Online campagne)

Actie Blikveld VOLI StreetTalk - Afleiding fiets Scooter Elite Scooter Elite

Bereik 98 80 40 2

StreetTalk - Snelheid StreetTalk - Afleiding auto

22 37

Scooter Elite Show Yourself (zichtbaarheid) StreetTalk - Snelheid

15 50

Rij ballon Vrij (onder invloed) Rij ballon Vrij (onder invloed) Politie samenwerking – elektrische fiets/snelheid 10 (excl. Online campagne)

(47.991)

55 35

ROC Mondriaan Online Online

Locatie HHS Zuiderpark Inhollend Sir Winston Gamehal Paul Krugerplein Mcdonalds Binckhorst Fun en Games Edith Stein College Grote Markstraat Online

1-11-2024

Online

21-112024 Totaal

Grote Marktstraat

41

79

(237.455) 96 519 (excl. Online campagne)

Toelichting online campagne Rij Ballon vrij De campagne speelt in op het zetten van een positieve sociale norm rondom nuchter rijden en deelt kennis over de effecten van lachgas op de rijvaardigheid. Jongeren geven aan onvoldoende kennis te hebben over de gevaren van lachgas (in het verkeer), dus TeamAlert heeft in 2024 in de campagne de focus op kennisoverdracht gelegd. Dit met als doel om het lachgasprobleem onder jongeren in het verkeer tegen te gaan. De campagne is online uitgezet op Instagram. Van 1 mei tot en met 31 mei 2024(zomerflight) en van 1 november tot en met 30 november 2024 (winterflight) hebben jongeren uit Den Haag in de leeftijdscategorie 16 tot en met 24 jaar meerdere advertenties van de campagne gezien. Zomerflight Lachgas 2024: Bereik van 237.455 jongeren waarvan 1.614 aantal klikken op links in de advertentie naar een achterliggende campagnepagina. Winterflight Lachgas 2024: Bereik van 47.991 jongeren waarvan 1.389 aantal klikken op links in de advertentie naar een achterliggende campagnepagina. Het bereik van beide campagnes is indrukwekkend. Hoewel de winterflight minder unieke jongeren in Den Haag heeft bereikt dan de zomerflight, is het aantal bezoeken aan de achterliggende campagnepagina – die jongeren meer informatie biedt over het thema lachgas in het verkeer – in de winterflight juist hoger geweest.

4.3.2 Responsible Young Drivers 2023 Datum 22-04-2023 1-07-2023 18-02-2023 1-10-2023

Locatie Koningskermis Westwood festival Happy Feelings/disco Najaarsmarkt scheveningen

Totaal

2024 Datum 26-10-2024 27-09-2024 04-09-2024 03-09-2024 27-08-2024 07-09-2024 16-09-2024 26-05-2024 13-04-2024 Totaal

Locatie Gamestate arcade hall OktoberFest HHS HHS ROC Mondriaan Club hopping Prinsjesnach Aircooled Koningskermis

Actie 3D afleiding Bike 3D afleiding Car 3D tripping bike Crashtest

Bereik 200 150 125 200

4

675

Actie 3D afleiding Bike Alcohol en drugs 3D tripping car 3D tripping bike 3d Tripping Car Alcohol en drugs Alcohol en drugs Crashtest 3d afleidingcar 9

Bereik 65 200 80 200 120 95 65 121 97 1043

42

Plannen 2025-2026 In 2024 hebben de promotieteams van Responsible Young Drivers en TeamAlert op nieuwe locaties gestaan om te onderzoeken of dit ons bereik onder jongeren zou vergroten. Hoewel enkele locaties geschikt bleken om veel jongeren te bereiken, was de timing op sommige momenten niet optimaal. In 2025-2026 zal hier meer rekening mee gehouden worden. Zo worden acties niet langer gepland op maandagen en dinsdagen, maar juist op momenten waarop ook andere activiteiten plaatsvinden op de betreffende locaties. Dit zorgt ervoor dat meer mensen aanwezig zijn, in de juiste stemming verkeren en de tijd hebben om deel te nemen aan de campagne. Daarom is er de wens meer samen te werken met festivals. In 2025 wordt weer samengewerkt met de politie door een promotieteam van TeamAlert neer te zetten tijdens de fatbike/elektrische fietscontrole op de Grote Marktstraat. TeamAlert heeft op deze actie veel enthousiaste reacties gekregen van deelnemers en ondanks het koude weer waardoor er minder mensen op straat waren, veel mensen (op een E-Bike) gesproken. 4.4 Educatieprogramma voor ouderen Elk jaar ontvangen gemiddeld 18.000 inwoners van 65 jaar en ouder in Den Haag een uitnodiging om deel te nemen aan een opfriscursus voor de (elektrische) fiets, scootmobiel en/of auto.

De uitnodigingen worden per jaar naar verschillende stadsdelen gestuurd, zodat iedereen de kans krijgt om deel te nemen. Tijdens deze lessen wordt uitgebreid aandacht besteed aan het opfrissen van verkeersregels en het bespreken van recente wijzigingen. Voor veel senioren kan er namelijk veel veranderd zijn sinds ze hun rijbewijs hebben gehaald of voor het laatst een verkeertoets hebben afgelegd. Daarnaast worden ook praktische vaardigheden geoefend. Deelnemers leggen bijvoorbeeld een parcours en een route door de wijk af met hun fiets, auto of scootmobiel. Bij de fiets- en scootmobiellessen is bovendien een moment gereserveerd voor een technische controle. Tijdens dit onderdeel kunnen fietsen of scootmobielen worden nagekeken en, indien nodig, kunnen kleine mankementen ter plekke worden gerepareerd. De senioren uit de verschillende wijken worden in twee groepen verdeeld die van twee verschillende partijen fietsles krijgen: Veilig verkeer Nederland (VVN) en Fietscollege. VVN biedt ook aan haar groep de scootmobiel- en autocursus aan.

43

Doelgroep fietslessen Den Haag 2023 Wijken Wijk 02 Belgisch Park Wijk 03 Westbroekpark/Duttendel Wijk 06 Van Stolkpark en Schev. Bos Wijk 09 Geuzen- en Statenkwartier Wijk 10 Zorgvliet Wijk 11 Duinoord Wijk 15 Kijkduin en Ockenburgh Wijk 16 Kraayenstein en Vroondaal Wijk 21 Regentessekwartier Wijk 33 Bouwlust/Vrederust Totaal 2024 Wijken Wijk 07 Scheveningen Wijk 08 Duindorp Wijk 12 Bomen- en Bloemenbuurt Wijk 13 Vogelwijk Wijk 24 Haagse Bos Wijk 25 Mariahoeve en Marlot Wijk 26 Bezuidenhout Wijk 41 Hoornwijck Wijk 42 Ypenburg Wijk 43 Forepark Wijk 44 Leidschenveen Totaal Aanmeldingen 2023 Cursus Opfriscursus rijvaardigheid Scootmobiel fiets- en e-bikedag fiets- en e-bikedag voorjaar fiets- en e-bikedag najaar Totaal

Groep 1 (VVN) Aantal senioren

Groep 2 (Fietscollege) Aantal senioren 1752 940 209 2810 262 1251

989 1194 1549 4465 11205 Groep 1 (VVN) Aantal senioren

8873 Groep 2 (Fietscollege) Aantal senioren 3652 920 3152 1118 262 1251

202 3251 2143 59 2340 39 2207 10241

1549

8842

Datum 27-06/2809/18-10 06-07/05-09 13-07/23-08 8-5-2023

Uitvoeringen 3

deelnemers 148

2 2 2

45 62 59

8/9 mei en 21-sep

3

66

12

380

44

2024 Cursus Opfriscursus rijvaardigheid Scootmobiel fiets- en e-bikedag fiets- en e-bikedag voorjaar fiets- en e-bikedag najaar Totaal

Datum 30-05/22-10 20-06 02-07/29-08 2 mei

Uitvoeringen 2 1 2 1

deelnemers 70 9 36 36

8,9,10 oktober

3

92

9

243

Plannen 2025-2026 In 2025 worden alle fietslessen uitgevoerd door Fietscollege, terwijl de scootmobiel- en autocursussen door VVN worden georganiseerd. Daarnaast verandert de manier waarop de scootmobiel- en autocursussen worden gepromoot. De uitnodigingen worden niet langer persoonsgebonden verstuurd. De cursussen worden in plaats daarvan door de hele stad gepromoot. Met deze nieuwe aanpak wordt verwacht meer deelnemers te bereiken, met speciale aandacht voor het verhogen van het aantal aanmeldingen voor de scootmobielcursussen. 4.5 Educatie voor migranten en nieuwe fietsers Zie paragraaf 4.2 Biking2skool. 4.6 Nieuwe methoden voor educatie en gedragsinterventies ontwikkelen 4.6.1 Beïnvloeden haal- brenggedrag van ouders bij scholen In 2024 is een aanbesteding uitgeschreven en gegund aan Veilig Verkeer Nederland. De opdracht is ouders, leerkrachten en leerlingen bewust te maken van de effecten van het gedrag in de directe schoolomgeving. Deze aanpak kan gecombineerd worden met infrastructurele aanpassingen. Alle scholen in Den Haag krijgen vanaf 2025 de mogelijkheid om aan dit project mee te doen. Belangrijk is de integrale aanpak met infrastructurele aanpassingen. Op elke school zal maatwerk worden toegepast, maar door middel van de ‘toolkit’ zal het te voet en op de fiets naar school komen gestimuleerd worden.

De scholen krijgen de handvatten voor een verkeersveilige schoolomgeving, in combinatie met ouderparticipatie. In 2024 is gestart met de eerste scholen, waarbij deels bestaande projecten van VVN speciaal voor deze uitvoering in een nieuw, Haags, jasje gestoken zijn. De scholen die voor de eerste set zijn benaderd zijn: • • • • •

RKBS Christoffel OBS de Drentse Hoek PCBS de Vlieger BS ’t Palet Liduinaschool

De eerste reacties zijn over het algemeen positief en de scholen zijn blij dat de gemeente de scholen op dit thema wil ondersteunen.

45

4.6.2 Mobiliteit ouderen in Ypenburg en Laak Ouderen zijn een belangrijke doelgroep als het gaat om verkeersveiligheid. Een groot deel van slachtoffers met ernstig letsel in het verkeer zijn ouderen. Ook lopen ouderen verhoogd risico op het ervaren van vervoersarmoede en is het van belang dat ouderen zelfredzaam en actief blijven in een steeds drukker wordende stad. Het college wil daarom weten hoe de zelfredzaamheid van ouderen met betrekking tot mobiliteit op dit moment objectief en subjectief scoort en hoe de zelfredzaamheid mogelijk ten positieve maar ook ten negatieve wordt beïnvloed door mobiliteitsbeleid en -maatregelen, waaronder maatregelen met betrekking tot verkeersveiligheid. Daarom wordt in samenwerking met onderzoeksbureau Goudappel gestart met een onderzoek naar de zelfredzaamheid van ouderen in relatie tot mobiliteit en naar mobiliteitsbehoeften van ouderen. Hiermee wordt gezocht naar manieren om zelfredzaamheid van ouderen nu en in de toekomst te behouden en te verbeteren binnen een steeds drukker wordende stad en een veranderend mobiliteitssysteem. Omdat verkeersveiligheid niet het enige aspect is dat van invloed is op zelfredzaamheid wordt het onderzoek breder ingestoken en ook gekeken naar de effecten van andere (mobiliteits) aspecten op zelfredzaamheid van ouderen, zoals sociale veiligheid, digitalisering en toegankelijkheid.

Het onderzoek wordt uitgevoerd in 2025. Samenvatting Verkeersveilig gedrag aanleren Project Veilig Leren Fietsen

Biking2Skool

Verkeerseducatie jongeren

Verkeerseducatie ouderen

Verkeerseducatie nieuwkomers/ nieuwe fietsers Gedragsbeïnvloeding ouders Verkeersbrigadiers Verkeersexamen Nieuwe methodes educatie ontwikkelen

Geplande activiteiten 2023-2026 Basisonderwijs: Fietsvaardigheid en fietscheck Voortgezet onderwijs: fietsvaardigheid en fietsgebruik stimuleren Interventies voor alcohol, afleiding, fietsverlichting op scholen, evenementen en festivals Verkeerscursussen fiets/ e-bike, scootmobiel, opfrissen rijvaardigheid Informeren en faciliteren fietslessen

Stand van zaken

Nieuwe aanpak ontwikkelen Faciliteren, materiaal, opleiding Samenwerking met OCW

Afgerond

Onderzoek/ pilots

46

Gedaan in 2023 en 2024.

Gedaan in 2023 en 2024.

Gedaan in 2023 en 2024.

Gedaan in 2023 en 2024.

Gedaan in 2023 en 2024.

Nieuwe fietsroute voor Transvaal Beïnvloeden haalbrenggedrag van ouders bij scholen Onderzoek mobiliteitsarmoede onder ouderen in Laak en Ypenburg in 2025

5. Ongewenst verkeersgedrag afleren 5.1 Roodlichtnegatie fietsers: aanpassen verkeerslicht of wachttijdvoorspeller Om de roodlichtnegatie van fietsers tegen te gaan, wordt bij een verkeerslicht de cyclustijd (de tijd dat een verkeerslicht zijn “rondje” draait) zo kort mogelijk afgesteld. Hierbij reageert het verkeerslicht op het aanbod van (al) het verkeer. Alle verkeerslichten in Den Haag worden getoetst op dit principe, waarbij is gebleken dat een korte cyclustijd voordelig is voor iedere modaliteit. Daarnaast kan het zijn dat het verkeerslicht voor de fietser twee keer groen wordt in één cyclus (dubbele realisatie), als een fietser bij een druk kruispunt lang staat te wachten. Dit is bij circa tien verkeerslichten het geval en dit voorkomt fietsfiles en roodlichtnegaties. De komende jaren zal het aantal verkeerslichten met een dubbele fietsrealisatie groeien. Om het comfort van de fietser te verhogen wordt in Den Haag ook een wachttijdvoorspeller (een soort afteller) toegepast. De wachttijdvoorspellers worden door de fietsers namelijk als positief ervaren1. In maart 2025 waren vier kruispunten voorzien van werkende wachttijdvoorspellers, daar komen in 2025 nog enkele kruispunten bij. Deze instrumenten worden ingezet om meer mensen te laten fietsen (Mobiliteitstransitie, RIS310664) en de roodlichtnegatie terug te dringen.

Figuur 2: De wachttijdvoorspeller

5.2 Werkgeversaanpak voor maaltijdbezorgers ontwikkelen Werkgevers spelen een cruciale rol in het verbeteren van de verkeersveiligheid onder maaltijdbezorgers. Veel bezorgers ervaren tijdsdruk en werken onder risicovolle omstandigheden, wat kan leiden tot gevaarlijk rijgedrag en verkeersongevallen. Een gerichte werkgeversaanpak, waarbij bezorgplatforms en restaurants worden betrokken, kan bijdragen aan veiligere werkomstandigheden en naleving van verkeersregels. In 2023 ging het college een samenwerking aan met een jongerenorganisatie om een gerichte werkgevers aanpak te ontwikkelen voor Den Haag. Helaas bleek de organisatie niet in staat de opdracht binnen de afgesproken tijd en naar behoren uit te voeren. Daarnaast voldeed het ontwikkelde programma niet aan de gestelde eisen. Het college werkt binnen de G4 (Rotterdam, Utrecht, Amsterdam, Den Haag) mee aan onderzoeken naar effectieve maatregelen en volgt de recente ontwikkelingen in het werkveld nauwgezet. Op regelmatige basis vinden overleggen plaats met de andere steden waar ervaringen worden gedeeld. Op basis van deze inzichten wil het college in de loop van 2025 een eigen aanpak ontwikkelen, specifiek gericht op Den Haag, en deze vanaf 2026 in de praktijk brengen. 1

Bron: https://cvn.nl/wp-content/uploads/2023/01/CVN_wachttijdvoorspellers_15122022.pdf

47

5.3 Foutparkeren rondom scholen aanpakken Dubbel parkeren, stilstaan bij een gele streep, het blokkeren van een (privé)uitrit, parkeren op een kruispunt en stilhouden op een zebrapad zijn veelvoorkomende problemen tijdens het halen en brengen van leerlingen bij scholen. Dit foutparkeren kan gevaarlijke situaties veroorzaken voor kinderen, ouders en andere weggebruikers. Denk aan verminderd zicht, waardoor overstekende kinderen minder goed zichtbaar zijn, verkeersopstoppingen en gevaarlijke inhaalacties, kinderen die tussen geparkeerde voertuigen moeten oversteken en frustratie bij andere weggebruikers. Dit vergroot de kans op risicovolle manoeuvres, zoals hard optrekken, plotseling keren of onvoorzichtig in- en uitrijden. Het foutparkeren rondom scholen is een hardnekkig probleem dat niet met één enkele maatregel opgelost kan worden, omdat het meerdere oorzaken kent. De belangrijkste redenen zijn: • Tijdgebrek en haast; • Drukte door een groot aantal leerlingen dat met de auto gebracht wordt; • Onvoldoende bewustzijn van de gevaren van foutparkeren; • Het kopiëren van gedrag van andere ouders. Om dit probleem aan te pakken, werkt het college met verschillende maatregelen en in nauwe samenwerking met de politie en handhaving om ongewenst parkeergedrag te beheersen.

Een belangrijk onderdeel van de oplossing is ook het terugdringen van autogebruik rondom scholen door fietsen en lopen te stimuleren. Zie hiervoor ‘Educatieprogramma voor basisscholen en middelbare scholen’ paragraaf 4.2, verkeersbrigadiers paragraaf 4.2.4, schoolstraten paragraaf 2.1.3 en Veilig naar School VVN paragraaf 4.6.1. 5.3.1 Adviesrapport Unravel Behaviour Aan de hand van de casus ‘Diamanthorst in de Gemeente Den Haag’ heeft onderzoeksbureau Unravel Behaviour in 2024, in opdracht van het College, een adviesrapport opgesteld. Dit bureau zet wetenschappelijke kennis in voor effectieve gedragsinterventies. om bestemmingsverkeer te stimuleren elders te parkeren in plaats van direct voor de school. In de situatie begin 2025 ontstaan er bij basisschool KC Diamant veel gevaarlijke situaties aan de wegkant. Ouders parkeren hun auto’s dubbel en staan midden op de weg stil, terwijl het overige verkeer met hoge snelheid nadert. Om deze problematiek in kaart te brengen, heeft het team van Unravel Behaviour interviews afgenomen met schoolpersoneel, buurtbewoners, ouders en HTM-personeel. De inzichten uit deze gesprekken, gecombineerd met literatuuronderzoek, hebben geleid tot de ontwikkeling van een methode die het College kan inzetten om parkeerproblematiek rondom scholen aan te pakken.

Hierbij wordt gebruikgemaakt van positieve en innovatieve gedragsstimulering en nudging technieken. Plannen 2025-2026 Het College is van plan om de komende jaren enkele scholen te selecteren waar de door Unravel Behaviour ontwikkelde methode als pilot kan worden uitgevoerd.

48

5.4 Campagnes over verkeersveilig gedrag uitrollen 5.4.1 Uitingen Elk jaar sluit het college zich aan bij landelijke campagnes op het gebied van verkeersveiligheid. Denk hierbij aan campagnes zoals BOB, MONO, 'Onze Scholen zijn weer Begonnen', Snelheid en 'AAN in het donker'. Deze campagnes zijn gericht op het vergroten van het bewustzijn en het stimuleren van gedragsverandering. Ze informeren bestuurders, fietsers en voetgangers over de risico’s van gevaarlijk of ongewenst verkeersgedrag, zoals te hard rijden, rijden onder invloed en afleiding door smartphones. Met diverse communicatiemiddelen spoort het college de inwoners van Den Haag aan om veiliger en verantwoordelijker deel te nemen aan het verkeer, onder andere door sociale normering (wat is gewenst gedrag?) en positieve of confronterende communicatie. Door risicovol gedrag terug te dringen, wordt gestreefd naar een vermindering van het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers. 5.4.2 Campagnekalender uitingen

In de voorgaande tabel is te zien in welke weken het College de verschillende campagneuitingen in de stad verspreidt. Deze uitingen verschijnen in diverse vormen, zoals posterpanelen langs de grote wegen, socialmedia posts en sinds het najaar van 2024 ook op elektriciteitskasten en papier- en glascontainers in de wijken, als bewegende beelden op MUPI’s in het centrum en verschijnen de campagnes als toiletreclame in bars en clubs. De gebruikte uitingen zijn Haagse varianten van de landelijke campagnes. Plannen 2025-2026 In 2025 wordt de haalbaarheid onderzocht de bestaande panelen te vervangen voor grotere. Hiervoor is mogelijk een aanbesteding noodzakelijk.

49

5.4.3 MONO-campagne; thema afleiding MONO (afleiding in het verkeer) komt ook terug in thema’s die behandeld worden in het jongerenprogramma (paragraaf 4.3) en in gerichte interventies op basis- en middelbaar onderwijs (paragraaf 4.2).

5.4.4 BOB campagne/ alcohol in het verkeer BOB (alcohol en drugs in het verkeer) komt ook terug in thema’s die behandeld worden in het jongerenprogramma en in gerichte interventies op middelbaar onderwijs.

50

5.4.5 Campagne Veilige schoolomgeving Banners Naast de reguliere inzet zijn in Den Haag ook banners van de campagne ‘Onze Scholen zijn weer Begonnen’ te vinden. Elk jaar worden deze op ongeveer 15 locaties geplaatst.

5.4.6 Campagne Zichtbaar in het verkeer: AAN in het donker AAN (zichtbaar in het verkeer) komt ook terug in thema’s die behandeld worden in het College haar jongerenprogramma en in gerichte interventies op basis- en middelbaar onderwijs. Met de fietsverlichtingscampagne wordt er extra aandacht gegeven aan zichtbaarheid in het verkeer. Fietsers in het verkeer zijn kwetsbaar. Daarom is het belangrijk dat zij goed zichtbaar zijn. In 2023 lag de focus nog met name op het gebruik van fietsverlichting, maar in 2024 is de focus verbreedt naar algemene zichtbaarheid in verkeer door weggebruikers, zoals fietsers, voetgangers en scootergebruikers. 2023 In 2023 trok een mobiele fietsenmaker, samen met een enthousiast campagneteam van ValOpShop, langs zes verschillende sportverenigingen om jongeren op een leuke en positieve manier bewust te maken van het belang van fietsverlichting. ValOpShop kiest voor een stimulerende aanpak: goed gedrag wordt beloond en bewustwording vergroot. Zo wordt op een feestelijke manier aandacht besteed aan veiligheid in het donker. Ondertussen zorgt de mobiele fietsenmaker ervoor dat jongeren goed verlicht en veilig naar huis kunnen door fietslampjes op hun fietsen te monteren. Het bereik was rond de 50 tot 150 jongeren per avond.

2024 In 2024 is de verlichtingscampagne landelijk uitgebreid van fietsverlichting naar algemene zichtbaarheid in het verkeer voor alle weggebruikers, zoals fietsers, voetgangers en scootergebruikers. Opnieuw maakte het college gebruik van de diensten van de ValOpShop, maar dit keer werd het campagneteam breder ingezet op drukbezochte avonden, waar zowel fietsers als voetgangers, ouderen en jongeren samenkomen. Zo werd samengewerkt met de organisaties van de Museumnacht, Funky Friday, Scheveningen Light Walk en de Royal Christmas Market.

51

Tijdens deze avonden beloonde het team goed zichtbare voorbijgangers met extra gadgets, terwijl degenen die extra verlichting nodig hadden gratis fietslampjes ontvingen. In totaal bereikte de ValOpShop op deze avonden meer dan 4.000 mensen.

5.4.7 Campagne zichtbaar naar school In 2023 is bij een tweetal basisscholen een pilot uitgevoerd met het project FLUOkids. Dit is een verkeersproject waarmee basisscholen hun leerlingen kunnen stimuleren om tijdens de donkere maanden goed zichtbaar lopend of met de fiets naar school te komen. Het dragen van reflecterende en fluorescerende kleding, zoals als een veiligheidshesje, als het buiten donker is, moet normaal worden. Door een veiligheidshesje (of andere reflecterende en fluorescerende kleding) te dragen op weg naar school, verzamelen de leerlingen stickers en kunnen ze sparen voor beloningen. In 2024 is deze pilot voortgezet bij PBS de Vlieger in Ypenburg. Wegens succesvolle en enthousiaste deelname van de leerlingen, schoolpersoneel en ouders wil het college in het najaar van 2025 de samenwerking met Fluokids doorzetten en uitbreiden naar meerdere scholen.

52

5.4.8 Rij rustig campagne In maart 2023 is de Rij Rustig campagne gestart met de ondertekening van een convenant tussen Politie Eenheid Den Haag en de gemeente Den Haag. Aan deze campagne werkte bekende Hagenaar Tom Beugelsdijk mee. De campagne liep gedurende vier weken. In juli, augustus en september 2023 werd de campagne met de bijbehorende uitingen herhaald. In december 2023 werd de campagne in een nieuw jasje gestoken. Sjaak Bral riep Hagenaars op vooral rustig te rijden. Hij ging met Hagenaars in gesprek over te hard rijden en verkeersveiligheid terwijl ze autoreden. In juli en augustus 2024 is de campagne herhaald. Uit de evaluatie van de campagnes blijkt dat het bereik enorm groot is geweest. Alleen al in december 2023 zijn 334.000 unieke personen bereikt via Instagram en Facebook en nog eens 112.000 unieke personen via YouTube. Of de campagne uiteindelijk ook leidt tot een gedragsaanpassing, is heel moeilijk te zeggen. Gedragswijziging start met bewust zijn van het gedrag. Daar draagt deze campagne aan bij. Dit is ook een langdurig proces. Daarom wordt de campagne, ook in de toekomst, regelmatig en langdurig herhaald. De Rij Rustig campagne heeft de Nudge van het Jaar 2023 prijs gewonnen. Hierdoor heeft de campagne begin 2024 wederom veel aandacht gekregen. Diverse media, zowel binnen als buiten Den Haag, besteedden aandacht aan het winnen van de prijs.

5.4.9 Gedragsexperimenten Fatbikes Het college heeft 1 oktober 2024 een brief verstuurd naar alle ouders van leerlingen op de middelbare scholen. Ook is de brief als bijlage toegevoegd aan diverse lokale kranten die huis-aan-huis verspreid worden met een totale oplage van 225.000. Met deze brief wordt men gewaarschuwd voor de gevaren van de fatbike wanneer deze niet voldoet aan de wettelijke richtlijnen. Bijvoorbeeld wanneer de fatbike is opgevoerd, waardoor deze onverzekerd rondrijdt.

53

Ook is er gelobbyd voor de aanpak van de fatbike die opgevoerd of voorzien van een gashendel is. Inmiddels heeft de Tweede Kamer moties aangenomen voor onder andere een minimumleeftijd van 14 jaar met helmplicht en een onderzoek naar typegoedkeuring voor elektrische fietsen (waar de fatbike onder valt). 5.4.10 Hufteraanpak ontwikkelen/ campagne Je auto is gek, maar doe jij normaal? Samen met politie, ROV-ZH en gemeente Rotterdam is in 2021 gestart met de ontwikkeling van een hufteraanpak. Deze is gericht op hotspots, zoals Scheveningen. Het race- en patsergedrag van vooral jonge mannen staat centraal in een campagne die oproept tot zelfreflectie. De gemeente zet verder in op de aanpak van asociaal en verkeersonveilig rijgedrag, ook op andere plekken in de stad. 5.4.11 Verkeershandhaving Het college overlegt maandelijks met de politie over verkeersveiligheidszaken. Dan wordt onder andere de inzet van de slimme snelheidsdisplays besproken. De politie gebruikt de data uit de displays om gericht te kunnen handhaven op snelheid. Deze samenwerking werd in maart 2023 bekrachtigd middels een convenant tussen de politie en gemeente. In 2024 is het dashboard zodanig gemaakt dat het voor de politie heel gemakkelijk is geworden de data te gebruiken. Met behulp van deze data ziet de politie de gereden snelheden per locatie, tijd en weekdag.

Flitspalen Op wegen waar de maximumsnelheid veelvuldig wordt overtreden en kruispunten waar veel door rood wordt gereden kan een snelheids- of roodlicht camera een hulpmiddel zijn. De plaatsing van dergelijke camera’s valt onder de verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie. De G4 is in 2021 een lobby gestart om sneller en meer (mobiele) camera’s te krijgen. De gemeente is in 2022 gestart met het onderzoeken van circa 40 locaties naar de haalbaarheid van een aanvraag voor een camera. Met de brief van oktober 2024 ‘Uitkomsten evaluatie slimme snelheidsdisplays en overzicht aanvragen flitspalen’(RIS320284) is de raad nader geïnformeerd over de handhaving. In de hierop volgende tabel treft u een overzicht aan van de aangevraagde flitspalen en de status ervan. 54

Locatie Melis Stokelaan

Wegvak Kruising Leyweg

Neherkade/ Rijswijkseweg

Rijswijkseweg/Calandstraat en Trekvlietbrug/Rijswijkseweg

Neherkade Neherkade

t.h.v. Slachthuislaan t.h.v. bocht vlak voor Stieltjesstraat Moet nog nader worden bepaald

Rotterdamse Baan

Erasmusweg

Gehele wegvak (Lozerlaan - Knoop Moerwijk)

Loosduinseweg

t.h.v Asmanweg

kruising Moet nog nader worden Pletterijstraat/Schenkviaduct bepaald

55

Onderbouwing/ Status De flexflitser was toegekend en geplaatst t.h.v. huisnummers 1420/1436. Vanwege wegwerkzaamheden (30km/u) heeft CVOM deze ingetrokken. Toegekend op basis van te hoge gereden snelheden en aantallen ongevallen. De aanvraag is begin oktober 2024 verstuurd naar het CVOM en in januari 2025 goedgekeurd. Een technisch onderzoek naar de haalbaarheid van plaatsing volgt. Het betreft hier vaste flitspalen in beide richtingen die handhaven op zowel snelheid als roodlichtnegatie. Locatie is nog in onderzoek. Locatie is nog in onderzoek Aanvraag voor vier locaties is verzonden naar het CVOM in oktober 2024. Flexflitspalen zijn op twee locaties toegekend. Op 28 januari 2025 is de eerste flexflitser geplaatst. Flexflitser is toegekend ter hoogte van nummer 1699 richting Beresteinlaan. Toegekend op basis van te hoge gemiddelde gereden snelheid en aantal ongevallen. Vanwege werkzaamheden voor Warmtelinq werd de snelheid op het wegvak verlaagd naar 30 km/u. Hier is geprobeerd een flexflitser aan te vragen gedurende de werkzaamheden, maar deze is niet in behandeling genomen omdat de locatie niet voldeed aan de voorwaarden voor de benodigde afstand tussen plaatsing signalering en inrijden van de werkzaamheden.

Locatie Jan van der Heijdenstraat/ kruising Lorentzplein

Wegvak Pasteurstraat – Lorentzplein

Machiel Vrijenhoeklaan

t.h.v. fietsoversteek Pyrolalaan

Machiel Vrijenhoeklaan

t.h.v. oversteek Muurbloemweg

Vreeswijkstraat

Tussen Renswoudelaan en Soestdijksekade

Binckhorstlaan

ntb

Westvlietweg

ntb

Onderbouwing/ Status Vanwege werkzaamheden aan het Lorentzplein door de HTM wordt de snelheid op het Lorentzplein verlaagd naar 30 km/u, ook zijn enkele straten in de omgeving afgesloten. Hier is geprobeerd een flexflitser aan te vragen gedurende de werkzaamheden, maar deze is afgewezen door het CVOM. Het CVOM geeft de voorkeur aan reguliere flexflitspalen i.p.v. werkzaamhedenflitsers in verband met onderbezetting. De verkeerspolitie heeft een analyse gedaan op deze locatie. Uit deze analyse kwam naar voren dat er geen ongelukken hebben plaatsgevonden bij de kruising tussen 1 januari 2019 en eind juli 2023, waardoor de verkeerspolitie negatief geadviseerd heeft voor deze locatie en er geen verzoek is ingediend bij het CVOM. Aanvraag voor een flexflitser is in voorbereiding. Metingen wijzen uit dat de V85 te hoog ligt bij deze kruising. Deze kruising heeft een onbewaakte voetgangers- en fietsersoversteek. Aanvraag is gehonoreerd in oktober 2023, de Vreeswijkstraat is opgenomen in het roulatieschema voor een flexflitspaal sinds januari 2024. Onderzoek wordt gestart naar haalbaarheid van een aanvraag van een flexflitser Onderzoek wordt gestart naar haalbaarheid van een aanvraag van een flexflitser

Focusflitsers en de toezegging over DPIA (Data Protection Impact Assessment Tijdens de commissie leefomgeving op 24 oktober 2024 is gevraagd naar een update over de invoering van camera's die controleren op mobielgebruik achter het stuur, de focusflitser.

56

Er zijn begin 2024 32 locaties aangedragen aan het CVOM waar focusflitsers gewenst zijn. Op 10 februari 2025 is de eerste focusfliter van Nederland geplaatst op de professor B.M. Teldersweg. De volgende locaties zijn vooralsnog uitgekozen door het CVOM: 1. Bezuidenhoutseweg 2. Erasmusweg 3. Lozerlaan 4. Prof. B.M. Teldersweg (Westelijke richting) 5. Prof. B.M. Teldersweg (Oostelijke richting) 6. Van Alkemadelaan (Zuidelijke richting) 7. Van alkemadelaan (Noordelijke richting) 8. Ypenburgse Stationsweg Daarnaast is toegezegd dat het college navraagt of een DPIA (Data Protection Impact Assessment) is uitgevoerd door het OM (toezegging 641 commissie Leefomgeving van 24 oktober 2024 aan Groen Links). Dit is nagevraagd. Het CVOM geeft het volgende aan: “Ja, het CVOM heeft een DPIA uitgevoerd bij de aanbesteding van de focusflitspalen. Het CVOM is als aanbestedende overheidsdienst hiertoe verplicht.” Het college beschouwt de toezegging hiermee als afgedaan. Geluidshandhaving/ noise patrol In 2023 heeft het college drie geluidsmeetapparaten geschonken aan de politie Eenheid Den Haag. Met deze apparaten kan de politie het geluid meten dat een voertuig produceert. Er zijn voertuigen die meer geluid produceren dan toegestaan. Dit levert geluidsoverlast op. Dit is onderdeel van de aanpak die omschreven is in 5.4.10 Hufteraanpak ontwikkelen.

De resultaten van de apparaten is als volgt: 2023 Totaal aantal processen-verbaal uitgeschreven: 469 stuks Waarvan met gebruik van de geluidsmeter: 118 stuks Waarvan op basis van waarneming en bevindingen van de verbalisant (denk aan de pops and bangs—die klappen uit de uitlaat—maar ook toeteren valt hieronder): 351 stuks De geluidsmeter is vaker ingezet, maar dan lag meting uiteindelijk onder de toegestane waarde. Hier zijn helaas geen cijfers van beschikbaar. 2024 Totaal aantal processen-verbaal uitgeschreven: 486 stuks Waarvan met gebruik van de geluidsmeter: 93 stuks Waarvan op basis van waarneming en bevindingen van de verbalisant (denk aan de pops and bangs—die klappen uit de uitlaat—maar ook toeteren valt hieronder): 393 stuks De geluidsmeter is vaker ingezet, maar dan lag meting uiteindelijk onder de toegestane waarde. Hier zijn helaas geen cijfers van beschikbaar. Actieplan Geluid 2025-2029 In het actieplan Geluid 2025-2029 zijn fysieke maatregelen opgenomen die als doel hebben de geluidsproblematiek te beperken. Dit kan onder andere door schone en stille mobiliteit, verlaging van de maximumsnelheid en stillere wegverhardingen. Uit de onderzoeken van TNO is naar voren gekomen dat het nu nog niet mogelijk is om op basis van geluidmetingen te handhaven.

Op dit moment is de inzet van informatieve geluidmetingen wel mogelijk en daarom wordt een pilot met geluid-smiley meetsystemen. Het college is bezig om samen met de G4 gemeenten, de RDW en ministeries IenW en 57

Justitie te kijken hoe regelgeving aangepast kan worden om handhaving op geluid gemakkelijker te maken. De komende actieplanperiode gaan de G4-gemeenten bij het kabinet aandringen om de regelgeving aan te passen. Uitbreiding handhavingsbevoegdheden boa’s Met ingang van 1 januari 2024 hebben boa’s in domein 1 landelijk extra bevoegdheden gekregen voor de volgende overtredingen: • • •

het voeren van geen of onjuiste fietsverlichting het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers het handheld telefoongebruik door fietsers

Door het Ministerie van Justitie en Veiligheid werd na de landelijke invoering vereist om, voordat de handhavers met de extra bevoegdheden aan de slag konden, een handhavingsarrangement op te stellen tussen de gemeenten en de politie. Het handhavingsarrangement tussen de Gemeente Den Haag en de Politie Eenheid Den Haag is eind 2024 geactualiseerd, waarbij ook de afspraken over de handhaving op lichte verkeersovertredingen zijn meegenomen. Hierna kon worden gestart met de implementatie van de nieuwe werkzaamheden. De Haagse handhavers zijn begin 2025 intern opgeleid voor het handhaven op deze feiten, een klein deel van de handhavers is hiermee al begonnen in december 2024. Vanaf begin 2025 zijn zij ook daadwerkelijk gestart met het handhaven op de eerdergenoemde overtredingen. Dit doen zij door acties te houden in samenwerking met de politie en de handhaving mee te nemen tijdens hun surveillance in de stadsdelen. De prognose is dat alle handhavers medio Q1 2025 inzetbaar zijn om te kunnen handhaven op de eerdergenoemde overtredingen. De locaties van de controles worden mede bepaald op basis van data. Hierbij wordt gekeken naar fietsongevallen tijdens schemering en donker. Omdat dit recent gestart is, zijn er nog geen resultaten op te leveren van deze inzet.

Het achterliggende doel van het handhaven is het afleren van het ongewenste verkeersgedrag en het bevorderen van een veilig deelname aan het verkeer door fietsers. En daarom zijn tijdens de controleacties naast de waarschuwingen en bekeuringen ook fietslichtjes uitgedeeld aan fietsers die geen fietsverlichting hadden.

Resultaat lobby snelheidshandhaving door gemeenten De G4 is zowel in 2024 als in 2025 in gesprek met het ministerie van J&V en I&W om handhaving op snelheid ook door gemeenten te laten uitvoeren. Op dit moment is de pakkans op snelheidsovertredingen te laag, terwijl bijna een kwart van de ongevallen te 58

wijten is aan een te hoge snelheid. Door in te zetten op het beheer van eigen snelheidscamera’s, kan de gemeentelijke verantwoordelijkheid over de veiligheid van de weggebruiker beter worden geborgd. Met een zeer beperkte inzet van boa’s kan op deze manier veel bereikt worden op het gebied van verkeersveiligheid. Samenvatting Ongewenst en asociaal gedrag afleren Project Ongewenst gedrag wegnemen

Werkgeversaanpak ontwikkelen Foutparkeren rond scholen aanpakken Gedragscampagnes

Gedragsexperimenten Hufteraanpak

Verkeershandhaving

Geplande activiteiten 2023-2026 Roodlichtnegatie fietsers: Aanpassen verkeerslicht of wachttijdvoorspeller Spookfietsen: onderzoek naar mogelijke maatregelen Samenwerking + aanpak voor, maaltijdbezorgers, gemeentelijke organisatie Surveilleren door handhavers Gedrag scholen/ouders a) MONO; Alcohol; snelheid; Veilige schoolomgeving; aso/hufteraanpak; fietsverlichting b) Roulatie panelen met campagnethema’s en vervanging posters c) Thema snelheid: roulatie snelheidsdisplays MONO; schoolomgeving, snelheid Samen met politie en gemeenten aanpak verder ontwikkelen a) Structureel lokaal overleg verkeershandhaving OM, Gemeente Den Haag en Politie b) Afstemming partners op VARAS –feiten (veelplegers, alcohol, roodlicht, afleiding en snelheid)

59

Stand van zaken Doorlopend

Gepland voor 2025/2026

Gepland voor 2025/2026

Doorlopend

Doorlopend

Doorlopend Jaarlijks in de zomer

Doorlopend

6. Veilige voertuigen stimuleren 6.1 Minder snorfietsen op het fietspad Naar aanleiding van de commissiebrief ‘minder snorfietsen op het fietspad’ (RIS308007), is op 11 november 2021 een evaluatie toegezegd die invulling geeft aan de motie “herijking situatie snorfietsen na invoering helmplicht” (RIS310280). Deze evaluatie vraagt naar: • het verloop van het aantal snorfietsers op de Haagse fietspaden, en; • het verloop van het aantal (snorfiets)ongevallen. In de commissiebrief ‘minder snorfietsen op het fietspad’ (RIS308007) is aangegeven dat deze aantallen waarschijnlijk veranderen ten gevolge van: 1. de invoering van de milieuzone brom- en snorfietsen (‘Verkeersbesluit milieuzone brom- en snorfietsen Den Haag 2020, RIS305256’), 2. de landelijke invoering van de helmplicht en 3. de aanpak schoon vervoer (RIS303606) (het inleveren van een oude brom- of snorfiets in ruil voor tegoed voor duurzaam vervoer). 6.1.1 Onderzoek De evaluatie is niet direct uitgevoerd omdat de helmplicht pas op 1 januari 2023 is doorgevoerd. Daarna was minimaal een periode van één jaar nodig, om de evaluatie uit te voeren. De resultaten van heit onderzoek zijn hieronder weergegeven. Hiermee is de toezegging van de evaluatie afgedaan.

6.1.2 Resultaten: Snor- en bromfietsbezit In figuur 3 staat het bezit van het aantal snor- en bromfietsen in Den Haag volgens het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) weergegeven. Hierin is duidelijk een afname van het aantal snorfietsen in Den Haag te zien, maar geen grote toe- of afname in het aantal bromfietsen. Landelijk is wel een duidelijke toename te zien in het aantal bromfietsen vanaf de invoering van de helmplicht (1 januari 2023) (zie figuur 4). Daarover wordt uitgebreid ingegaan door het artikel van het CBS2.

Bezit van snor- en bromfiets in Den Haag 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0

Bezit van Bromfiets Bezit van Snorfiets

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Figuur 3: verloop van het bezit van het aantal snor- en bromfietsen in Den Haag.

2 Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/40/daling-aantal-snorfietsen-met-bijna-10-procent

60

Bezit brom- en snorfiets in Nederland (x1000) 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0

Bezit van Snorfiets Bezit van Bromfiets

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Figuur 4: verloop van het bezit van het aantal snor- en bromfietsen in Nederland

Uit de aantallen wordt duidelijk dat door de helmplicht het bezit van de snorfiets verminderd. Landelijk zijn veel snorfietsen omgebouwd naar bromfietsen en is de verkoop van nieuwe snorfietsen gedaald (-57,4%). Dit is zeer waarschijnlijk door de landelijke helmplicht, al gaat het CBS daar niet verder op in. Het is mogelijk dat de andere maatregelen (de milieuzone en de inruilactie) ervoor zorgden dat in Den Haag het bromfietsbezit niet steeg. Gelet op de vele verkeersongevallen met snor- en bromfietsen is dit gunstig voor de verkeersveiligheid. In het kader van de strategie mobiliteitstransitie (RIS310664) geldt hierbij wel een aandachtspunt: autogebruik moet het snor- en bromfietsgebruik niet vervangen. Daarom blijft het college inzetten op de aanpak schoon vervoer (RIS303606). 6.1.3 Resultaten: Verkeersongevallen met snor- en bromfietser Het aantal verkeersongevallen waarbij een snor- of bromfietser is betrokken, is hoog. In de afgelopen zes jaar zijn 6783 ongevallen geregistreerd. In tabel 1 staan ook andere modaliteiten weergegeven die betrokken waren bij ongevallen de afgelopen zes jaar. Ter vergelijking het bezit van motoren en personenauto’s, staat volgens het CBS respectievelijk op 11.500 en 203.000 (in 2021). Hieruit blijkt dat het aantal bromfietsongevallen verhoudingsgewijs hoog ligt.

In zes jaar tijd is dit ruim drie keer zo hoog als het aantal snorfietsongevallen. Dit zal komen doordat, om geregistreerd te worden in het ongevallenanalyse systeem (VIAstat), de politie ter plaatse het ongeval dient te registreren. De politie komt alleen ter plaatse bij ernstigere ongevallen en dit is bij een hogere snelheid (45 km/u in plaats van 25 km/u) vaker het geval.

61

2019 435 661 73 675 122 4635 415 44 203 110

Bestelauto Bromfiets Bus Fiets Motor Personenauto Snorfiets Tram Voetganger Vrachtauto

2020 444 711 59 789 117 4062 321 30 218 97

2021 497 748 67 960 110 4318 364 36 211 102

2022 506 1121 106 1133 151 4663 262 48 268 112

2023 470 977 118 1107 144 4671 165 68 246 103

2024 447 938 87 1003 139 4597 100 51 251 100

Totaal 2799 5156 510 5667 783 26946 1627 277 1397 624

Tabel 1: Meest voorkomende betrokken partijen bij verkeersongevallen de afgelopen zes jaar.

Per jaar is ook een trend gaande, zie figuur 3. Het aantal ongevallen met de bromfiets is en blijft relatief hoog, met een hoogtepunt in 2022. Het aantal ongevallen met de snorfiets daalt daarentegen met 75%. Een extra effect van de invoering van de helmplicht sinds 2023 is niet ondenkbaar, vanwege een vermindering van het aantal snorfietsen. Hieruit is duidelijk zichtbaar dat het in Den Haag vanwege, onder meer, de drukte en dichtbevolktheid niet veilig is voor bromfietsen zoals dit ook in het Algemeen Dagblad is beschreven3.

Aantal verkeersongevallen per jaar per betrokken partij 1200 1121 1133

aantal verkeersongevallen

1000

1107 1003

977

960

938

800 789 600

748

711

661 675

Bromfiets Fiets

400

415

200

Snorfiets

364

321

262 165

100

0 2019

2020

2021

Jaar

2022

2023

2024

Figuur 3: Het verloop van het aantal verkeersongevallen de afgelopen 6 jaar in Den Haag per modaliteit (Snorfiets, Bromfiets & Fiets)

3 Bron:

https://www.ad.nl/binnenland/meer-brokken-met-de-bromfiets-veel-meer-botsingen-metvoetgangers-en-voorwerpen~a57e1807/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

62

6.1.4 Resultaten: Conclusie Door te kijken naar het verloop van het aantal snor- en bromfietsers (in bezit van Haagse inwoners) is de helmplicht merkbaar, want het aantal snorfietsen is gedaald. In vergelijking met Nederland stijgt het bezit van bromfietsen in Den Haag niet. De reden hiervan is waarschijnlijk de inruilregeling en de milieuzone. Vooral de milieuzone zal impact hebben op het niet ombouwen van de snorfiets naar de bromfiets. Dit is maar goed ook, want de bromfiets heeft het grootste risico op een ongeval in Den Haag3.Dit is duidelijk terug te zien in het ongevallenverloop van het aantal snor- en bromfietsers in Den Haag. Naar verhouding is de snorfiets verkeersveiliger dan de bromfiets. Het college adviseert in te blijven zetten op ‘schoon vervoer’. In het kader van de mobiliteitstransitie is het van belang dat het snor- en bromfietsgebruik niet wordt ingeruild door autobezit. 6.2 Minder snelheidsverschillen op het fietspad De motie ‘Minder snelheidsverschillen op het fietspad’ (RIS308007) vraagt aan het college een overzicht op te stellen van de maatregelen die genomen (kunnen) worden om de snelheidsverschillen op het fietspad te verminderen en de raad hierover te informeren. Onderzocht is of het haalbaar is de snellere voertuigen, die nu op het fietspad rijden, naar de rijbaan te verplaatsen. Deze (elektrische) fiets en snorfietsen rijden maximaal 25km/u.

Die snellere voertuigen kunnen alleen veilig naar een 30 km/u-weg worden verplaatst. Op rijbanen waar de maximale snelheid 50 km/u is, is het snelheidsverschil met de elektrische (snor)fiets te groot en is deze maatregel onveilig. In Den Haag zijn circa 66 straten (1,8% van het wegennet) waar de maximale snelheid 30km/u is en waar sprake is van gescheiden fietspaden (anders is de maatregel onnodig). Het stimuleren van snelle fietsen en snorscooters naar de rijbaan is op te weinig locaties mogelijk om specifiek daarvoor afwijkend beleid te maken. De maatregel om de snellere voertuigen naar de rijbaan te verplaatsen is daardoor niet haalbaar. 6.3 Vrachtwagens in de schoolomgeving De onderzoeken naar vrachtwagens in de schoolomgeving en de voor- en nadelen van het invoeren van venstertijden is uitgevoerd. De resultaten van deze onderzoeken worden voor de zomer van 2025 aan de raad verstuurd. 6.5 Scootmobielen Met scootmobielen gebeuren relatief vaak ongevallen. De gemeente blijft inzetten op goede instructie van gebruikers door leveranciers en houdt vinger aan de pols bij de brancheorganisatie, die aanbevelingen voor verbetering van de veiligheid onderzoekt. Ook onderzoekt de gemeente zelf welke maatregelen kunnen bijdragen aan verkeersveiligheid voor scootmobielgebruikers. Daarnaast blijft de gemeente scootmobieltrainingen aanbieden.

Zie ook het educatieprogramma voor ouderen in paragraaf 4.4.

63

6.6 Helmgebruik voor fietsers In Nederland is het gebruik van fietshelmen relatief laag: slechts 4% van de fietsers draagt een helm, een van de laagste percentages ter wereld. Ter vergelijking: in Denemarken, waar tevens geen helmplicht geldt, draagt 57% van de fietsers een helm. Daarbij is Nederland is het enige land ter wereld waar meer mensen in het verkeer overlijden op de fiets dan in de auto. Het dragen van een fietshelm kan het risico op hersenletsel met 36% verkleinen en daardoor veel leed voorkomen. Het aantal fietsslachtoffers met ernstig letsel is in de afgelopen 10 jaar fors gestegen, namelijk met 27% in de periode 2014-2023. De meest recente cijfers laten zien dat in 2023 in Nederland 76.400 fietsers op de Spoedeisende Hulp belandden. En dat terwijl onderzoek laat zien dat helmgebruik de kans op hersenletsel met één derde verlaagt en de kans op hoofdletsel wordt zelfs 62% lager.4 Gezien deze zorgwekkende cijfers is het college in 2024 gestart met een actieve verkenning van mogelijkheden om het draagvlak voor het dragen van een fietshelm te vergroten. Denemarken laat zien dat een helmplicht niet de enige manier is om helmgebruik te stimuleren. Daarom richt het college zich op het vergroten van de vrijwillige acceptatie van de fietshelm, met name onder kwetsbare groepen zoals jonge kinderen en ouderen.

Op de Dag van de Fietshelm in april 2024 is het college, samen met het Haags Medisch Centrum, begonnen met de uitvoering van deze ambitie. In samenwerking met de Haagse Hogeschool is een onderzoek gestart naar effectieve manieren om het draagvlak onder kinderen en ouderen te vergroten. Dit sluit aan op de plannen van minister Madlener die aangeeft de nadruk te willen leggen op het vrijwillig gebruik van de fietshelm.

Plannen 2025-2026 Het college gaat zich ten eerste richten op het vergroten van het draagvlak van het dragen van een fietshelm onder ouderen. In 2024 zijn de eerste stappen gezet door fietsloketten op te richten, waar ouderen informatie kunnen krijgen over handige fietsaccessoires die de veiligheid op de fiets vergroten. In 2025 en 2026 wordt dit initiatief uitgebreid door meer fietsloketten te openen waar ouderen de mogelijkheid krijgen om (met korting) een fietshelm aan te schaffen. Daarnaast wil het college tijdens fietslessen voor ouderen de mogelijkheid bieden fietshelmen uit te proberen, er uitgebreide informatie over te ontvangen en direct een helm aan te schaffen. Zo wordt bijgedragen aan een veilige en comfortabele fietservaring voor ouderen. Daarnaast gaat het college zich sterker richten op jonge kinderen en hun ouders door het dragen van een fietshelm visueel beter zichtbaar te maken in de communicatie. Ook wordt er gekeken naar het makkelijker maken voor ouders om een goede kinderfietshelm aan te schaffen door dit onderwerp te integreren in verkeerseducatieprogramma’s voor jonge kinderen.

Tijdens initiatieven zoals Veilig Leren Fietsen, Veilig naar School en Leer in het Verkeer op kinderdagverblijven en basisscholen wordt het belang van een fietshelm actief besproken met ouders en waar zij op moeten letten bij het aanschaffen van een helm en de voordelen van het dragen van een fietshelm.

4 Bron: https://swov.nl/nl/factsheet/fietshelmen

64

6.7 ISA – Intelligente Snelheidsassistentie Intelligent Speed Adaptation (ISA), ook wel intelligente snelheidsassistentie genoemd, is een systeem in motorvoertuigen dat ervoor zorgt dat voertuigsnelheden de maximumsnelheid niet (onbewust) overschrijden. Sinds juli 2024 moeten alle nieuw verkochte privéauto’s zijn uitgerust met ISA. Het systeem staat bij starten van het voertuig altijd aan maar kan op dit moment nog handmatig worden uitgeschakeld door de bestuurder. De snelheidssignalen die de bestuurder krijgt kunnen variëren van visuele of auditieve, tot een automatische ‘harde’ ingreep via het gas- of rempedaal. De voorwaarde voor een goed functionerend systeem is dat de wegbeheerder het bordenbestand op straat voor ISA op orde heeft. Dat wil zeggen inhoudelijk correct en leesbaar door de camera van het motorvoertuig. Ook dienen de snelheidsadviezen, die via digitale bronnen de bestuurder bereiken, overeen te komen met de situaties op straat. Dat zorgt ervoor dat de bestuurder de informatie van ISA vertrouwt en het systeem aan laat staan. Hoe meer bestuurders dat doen, hoe effectiever ISA wordt. Het CROW (onafhankelijke Nederlandse kennisinstelling op het gebied van verkeer en mobiliteit) heeft voor wegbeheerders een stappenplan opgesteld om ‘ISA-ready’ te worden.

In de ‘keten’ (van databeheer tot wegbeheer en andersom) moeten de overheden zorgen dat de snelheidsaanduidingen zowel fysiek als digitaal kloppen en op ISA afgestemd zijn. Er is nog een aantal uitdagingen, zoals hoe om te gaan met het actueel houden van het bordenbestand buiten op straat en de digitale kaart, bijvoorbeeld bij tijdelijke aanpassingen aan de weg tijdens werkzaamheden. De voor ISA noodzakelijke data maken deel uit van nationale afspraken voor het aanleveren van de zogenaamde Data Top 15, en zal in de nabije toekomst vanuit Europese wetgeving verplichtingen kennen (Europese verordening over realtimeverkeersinformatiediensten, kortweg RTTI). De gemeente neemt deel aan de landelijke publiek-private werkgroep ISA van CROW-KpVV en de Regionale Data Teams onder begeleiding van Zuid-Holland Bereikbaar, die zich ook met deze vraagstukken bezighouden.