Document · PDF

RIS321757 Bijlage 0 Tussentijdse rapportage uvp 2023 2026 maart 2025

Commissie Leefomgeving 17 april 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Debat over Verkeersveiligheid18.387 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Tussentijdse rapportage Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2026

Maart 2025

Samenvatting Deze rapportage evalueert de voortgang van het Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2026 in Den Haag. Het uitvoeringsprogramma is tot stand gekomen op basis van de input van alle klachten en meldingen uit de stad, data van ongevallen en snelheden, bestaande inrichting van de straten. Conclusie In 2024 is ten opzichte van 2023 een voorzichtige daling van 3,3% in het aantal verkeersslachtoffers in Den Haag te zien. Ten opzichte van het afgelopen decennium gaat het in Den Haag niet de goede kant op: er is een langjarige trend met steeds meer verkeersslachtoffers. In 2023 waren er in Den Haag 13 dodelijke verkeersslachtoffers en in 2024 zijn 6 personen om het leven gekomen in het verkeer. De steeds drukkere stad, met meer verkeer, creëert deze onveiligheid. Een oplossing vereist fundamentele keuzes in het gebruik van de openbare ruimte. Tegelijk verbetert de verkeersveiligheid in Den Haag door infrastructurele aanpassingen, educatie en handhaving. Grote projecten zoals de uitbreiding van 30 km/u zones en de aanpak van risicolocaties (black spots) zijn in volle gang. Extra aandacht gaat uit naar fietsveiligheid en het terugdringen van verkeersongevallen onder kwetsbare verkeersdeelnemers.

Samenvatting per thema Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers • Er zijn nieuwe richtlijnen vastgesteld voor de schoolomgevingen waaronder de mogelijke verlaging van 50 km/u naar 30 km/u bij scholen. Aan alle black spots wordt gewerkt aan een plan, enkele zijn er al uitgevoerd. De evaluaties van zebrapaden en interactieve zebrapaden worden in de komende periode uitgevoerd. Er is een onderzoek uitgevoerd naar de verkeersveiligheid rondom 32 winkelcentra. Dat heeft geleid tot concrete maatregelen. Veilige snelheden In Den Haag gaat in 110 straten de maximale snelheid naar 30 km/u. Daarnaast is gewerkt aan nieuwe richtlijnen en pilots voor de GOW30 (gebiedsontsluitingsweg 30 km/u). Verkeersveilig gedrag aan en onveilig gedrag afleren Peuters en basisschoolkinderen nemen deel aan educatieprogramma's zoals Leer in het Verkeer en SCHOOL op SEEF bereiken honderden kinderen en hun ouders. Veel kinderen (72% in 2024) hebben meegedaan aan de fietsexamens. Campagnes zoals TotallyTraffic en Biking2Skool bevorderen veilig fietsgebruik en verkeersbewustzijn onder jongeren. De WheelieWeken (fietsactiviteiten voor kinderen) zijn succesvol georganiseerd. Vele campagnes zijn gehouden om voor te lichten over onder andere MONO (niet afgeleid worden), snelheid en alcoholvrij deelnemen aan het verkeer.

Veilige voertuigen stimuleren Er is gewerkt aan het stimuleren van het helmgebruik onder fietsers. En er is een onderzoek uitgevoerd naar vrachtwagens bij scholen en veilige venstertijden en routes. Monitoring & Onderzoek Het verkeersveiligheidsmodel is doorontwikkeld.

Inhoudsopgave 1.

Inleiding.......................................................................................................................... 5 1.1 Thema’s ....................................................................................................................... 5 1.2 Samenwerking partners ............................................................................................... 6

Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers ......................................................... 7 2.1. Schoolomgevingen ..................................................................................................... 7 2.1.1 Schoolomgevingen Schoolzone 2.0 ......................................................................11 2.1.2 30 km/u schoolzone op 50km/u wegen .................................................................11 2.1.3 Schoolstraten .......................................................................................................12 2.2 Black spots .................................................................................................................13 2.2.1 Evaluatie aanpak black spot Statenlaan-Frederik Hendriklaan .............................14 2.3 Algemene verkeersveiligheidsmaatregelen .................................................................15 2.4 Veilig oversteken.........................................................................................................18 2.4.1 Zebrascans...........................................................................................................18 2.4.2 Evaluatie Interactieve zebrapaden........................................................................18 2.5 Veilige winkelcentra

....................................................................................................18

Veilige snelheden ..........................................................................................................20 3.1 Projecten .................................................................................................................20 3.2 Hoofdroutekaart nood- en hulpdiensten ...................................................................24 3.2 GOW30 principes ....................................................................................................24 3.3 Veilige sportomgeving .............................................................................................24

Verkeersveilig gedrag aanleren .....................................................................................25 4.1 Educatieprogramma voor kinderen tot vier jaar en hun ouders ................................25 4.2 Educatieprogramma voor basisscholen en middelbare scholen ..............................27 4.3 Educatieprogramma voor Jongeren (12-24 jaar) .....................................................40 4.4 Educatieprogramma voor ouderen ..........................................................................43 4.5 Educatie voor migranten en nieuwe fietsers ............................................................45 4.6 Nieuwe methoden voor educatie en gedragsinterventies ontwikkelen .....................45

Ongewenst verkeersgedrag afleren ...............................................................................47 5.1 Roodlichtnegatie fietsers: aanpassen verkeerslicht of wachttijdvoorspeller .............47 5.2 Werkgeversaanpak voor maaltijdbezorgers ontwikkelen .........................................47 5.3 Foutparkeren rondom scholen aanpakken ..............................................................48 5.4 Campagnes over verkeersveilig gedrag uitrollen .....................................................49

Veilige voertuigen stimuleren ........................................................................................60 6.1 Minder snorfietsen op het fietspad ...........................................................................60 6.2 Minder snelheidsverschillen op het fietspad ............................................................63 3

6.3 Vrachtwagens in de schoolomgeving ......................................................................63 6.5 Scootmobielen.........................................................................................................63 6.6 Helmgebruik voor fietsers ........................................................................................64 6.7 ISA – Intelligente Snelheidsassistentie ....................................................................65 7.

Monitoring en Onderzoek ..............................................................................................66 7.1 Onderzoek voor black spot locaties .........................................................................66 7.2 Schouwen op straat .................................................................................................66 7.3 Verkeersveiligheidsmodel ........................................................................................66 7.4 Protocol dodelijke ongevallen ..................................................................................67 7.5 Staat van de verkeersveiligheid in Den Haag (2023) ...............................................67 7.6 Evaluatie van beleid ................................................................................................67

Communicatie verkeersveiligheid ..................................................................................68

Financiën ......................................................................................................................69

1. Inleiding Op 30 maart 2023 heeft de gemeenteraad het uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid (RIS313813) vastgesteld. Dit programma heeft als ambitie het aantal verkeersslachtoffers in Den Haag te verminderen. Het uitvoeringsprogramma is een uitwerking van de Verkeersveiligheidsstrategie 2030 (RIS305028) en een vervolg op het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2020-2022 (RIS305102); het vertaalt de beleidsmatige ambities en prioriteiten in concrete projecten. In 2024 is ten opzichte van 2023 een voorzichtige daling van 3,3% in het aantal verkeersslachtoffers in Den Haag te zien. Ten opzichte van het afgelopen decennium gaat het in Den Haag niet de goede kant op: er is een langjarige trend met steeds meer verkeersslachtoffers. In 2023 waren er in Den Haag 13 dodelijke verkeersslachtoffers en in 2024 zijn 6 personen om het leven gekomen in het verkeer. De steeds drukkere stad, met meer en sneller verkeer, creëert deze onveiligheid. Een oplossing vereist fundamentele keuzes in het gebruik van de openbare ruimte. Tegelijk verbetert de verkeersveiligheid in Den Haag door infrastructurele aanpassingen, educatie en handhaving. Grote projecten zoals de uitbreiding van 30 km/u zones en de aanpak van risicolocaties (black spots) zijn in volle gang. Extra aandacht gaat uit naar fietsveiligheid en het terugdringen van verkeersongevallen onder kwetsbare verkeersdeelnemers.

Totaal aantal ongevallen ten opzichte van het aantal slachtoffers (letsel of dodelijk), op wegen met de gemeente als wegbeheerder. Bron: VIAstat t/m 2023

1.1 Thema’s In deze tussenrapportage staan per thema de ontwikkelingen en resultaten van het uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2026 (RIS313813). De thema’s komen uit de Verkeersveiligheidsstrategie 2030 en zijn ook de basis van het uitvoeringsprogramma. De thema’s zijn: • • • • • •

Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers Veilige snelheden Verkeersveilig gedrag aanleren Ongewenst en asociaal verkeersgedrag afleren Veilige voertuigen Monitoring & onderzoek 5

1.2 Samenwerking partners Verkeersveiligheid is een belangrijk thema, zowel lokaal als landelijk. Het college is bij de aanpak van verkeersveiligheid in Den Haag deels afhankelijk van landelijke besluitvorming, bijvoorbeeld bij subsidies voor herinrichting van wegen of handhavingsmaatregelen. Daarom lobbyt het college onder andere voor digitale camerahandhaving op snelheid, waarbij (een deel van) de inkomsten naar de gemeente gaan, en voor de herinvoering van het alcoholslot. Om de stijging van het aantal verkeersslachtoffers te keren, zijn ingrijpende maatregelen noodzakelijk. Het college werkt hierin samen met de ANWB, de G4 (vier grootste gemeenten), MRDH, Fietsersbond, (tien fietsgemeenten) en de ministeries Justitie en Veiligheid en Infrastructuur en Waterschap, de Haagse Hogeschool en het Haags Medisch Centrum Westeinde.

2. Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers 2.1. Schoolomgevingen In het onderstaande overzicht staan de scholen die tijdens dit uitvoeringsprogramma de aanpak veilige schoolomgeving hebben gevolgd en daarmee een veiligere schoolomgeving hebben gekregen. Hierin zijn ook de scholen opgenomen waar momenteel gewerkt wordt aan de veilige schoolomgeving. In de eerste kolom staat de school met locatie genoemd, in de tweede kolom staan de werkzaamheden omschreven en in de laatste kolom staat de status van het project. Een legenda met een verklaring van de statussen treft u onderaan deze tabel aan. .

2 3 4

5 6

School Het Startpunt, Suze Robertsonstraat

O.G. Heldringschool, IJsvogelplein De Kleine Wereld, Van Ruysbroekstraat De Parkiet, Parkietlaan

De Strandwacht, Paddepad Cor Emousschool, Van Ruysbroekstraat Galvanischool, Galvanistraat

Mozaïek, Van der Eyndestraat

Waalse Louise de Colligny, Ametisthorst

HSV International, Van Heutzstraat Lycée Français Vincent van Gogh, Scheveningseweg CBS De Spiegel, van de Spiegelstraat Basisschool Statenkwartier

12 13 14

Werkzaamheden Schoolzone, kruispuntplateaus, antiparkeerpaatjes aangelegd en herstrating i.v.m. afwatering. Schoolzone aangelegd.

Status Afgerond

Schoolzone aangelegd en parkeerstroken heringericht. Schoolzone aangelegd, drempels aangepast, toegang fietsenstalling verbeterd. Schoolzone aangelegd. Schoolzone aangelegd en parkeerstroken heringericht. Schoolzone aangelegd, trottoir verbreed, fietsnietjes en uitloophekken geplaatst. Schoolzone aangelegd, uitgang school overzichtelijker gemaakt, uitloophek aangebracht Schoolzone aangelegd, toegang fietsenstalling verbeterd, antiparkeerpaaltjes geplaatst en zicht op kruising verbeterd. Schoolzone aangelegd.

Afgerond

Schoolzone aangelegd.

Afgerond

Schoolstraat ingesteld en schoolzone aangelegd. Schoolstraat ingesteld.

Afgerond

Afgerond Afgerond Afgerond

Afgerond

16 17

School Woonstede, Middenstede

Willem de Zwijgerschool, Gentsestraat Nutsschool Zorgvliet, Adriaan Goekooplaan

De Bras, Oeverwallaan

De Zonnestraal, Oeverwallaan

De Buutplaats, Hoefkade

De Christoffel, Madurolaan

De Meerpaal, Tesselsestraat

De Tweemaster, Tesselsestraat

Werkzaamheden Schoolzone aangelegd, eenrichtingsverkeer aangelegd, kruispunten overzichtelijker en hoeken autovrij gemaakt. Schoolzone aangelegd en eenrichtingsverkeer ingesteld. Verwijderen K&R, verbreden trottoir, aanbrengen bakfietsparkeermogelijkheid, paaltjes en uitloophekken. Aanleggen schoolzone, instellen schoolstraat, sluiten K&R zone, veiliger maken trottoir Aanleggen schoolzone, instellen schoolstraat, sluiten K&R zone, veiliger maken trottoir Aanleggen schoolzone, oversteekplaats en fietsnietjes Aanleggen schoolzone, uitloophekken, fietsparkeerplekken Aanleggen schoolzone, paaltjes, fietsnietjes en verduidelijken oversteek. Aanleggen schoolzone, paaltjes, fietsnietjes en verduidelijken oversteek.

Status Wachten op aannemer

Wachten op aannemer Wachten op aannemer

Wachten op aannemer

Wachten op aannemer Wachten op aannemer Wachten op aannemer Wachten op aannemer

School British school, Vlaskamp

Aquamarijn, Donker Curtiusstraat

Vrije Ruimte, Stadhouderslaan

4 5

Annie M.G. Schmidtschool, Jacob de Graefflaan De La Rey, De la Reyweg

De Elout, Copernicusstraat

Pieter Oosterleeschool, Pieter Langedijkstraat Willemsparkschool, Frederikstraat Kinderdagverblijf 2 samen 2 onder elkaar, Max Havelaarstraat De Spoorzoeker, Busken Huetstraat British school, Vrouw Avenweg

8 9

10 11

12 13

Tyltylcentrum De Witte Vogel/ Piramide, Melis Stokelaan Catharina Amaliaschool, Cicerostrook

Montessorischool Leidschenveen, Cicerostrook

KC Diamant, Diamanthorst

OBS Benoordenhout, Dreibholzstraat

De Vlierboom, Vlierboomstraat

De Vliermeent, Vlierboomstraat

19 20

Onze Wereld, Brandstraat Duinoord school, Prins Mauritslaan

Werkzaamheden Veiliger inrichten parkeerplaats Aanleggen schoolzone, afzetplek taxibusjes, uitloophekken, verbeterde toegang fietsenstalling, drempelplateau. Aanleggen schoolzone, drempel, uitloophekken. Aanleggen schoolzone, drempel, uitloophekken. Aanleggen schoolzone, eenrichtingsverkeer, drempel. Parkeerplaatsen verwijderd en elektrische oplaadpalen verplaatst. Instellen eenrichtingsverkeer, verbeteren trottoir. Aanleggen schoolzone, veiliger maken oversteek. Aanleggen schoolzone, uitloophekken.

Status Afstemming met school Afstemming met school

Aanleggen schoolzone, uitloophekken. Aanleggen schoolzone, mogelijke snelheidsverlaging toegangsweg. Verkeersveiliger maken van de fietsoversteek. Aanleggen schoolzone, veiliger maken fietspad, fout parkeren beperken. Aanleggen schoolzone, veiliger maken fietspad, fout parkeren beperken. Aanleggen schoolzone, drempel, mogelijk snelheidsverlaging. Aanleggen schoolzone, veiliger maken oversteekplaats. Aanleggen schoolzone, verwijderen K&R zone. Aanleggen schoolzone, verwijderen K&R zone. Veiliger maken oversteek Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Prins Mauritslaan).

Ontwerp toetsen

Afstemming met school Afstemming met school Afstemming met school Afstemming met bewoners Ontwerp toetsen Ontwerp toetsen Ontwerp toetsen

Ontwerpen

Ontwerpen Ontwerpen

Ontwerpen

Ontwerpen Ontwerpen Opstartfase Opstartfase

School Eben Haezerschool, Paulus Buijsstraat

Annie M.G. Schmidtschool, Van Hoornbeekstraat

Deutsche Internationale Schule Den Haag, Van Bleiswijkstraat

De Springplank, Pachtersdreef

Petrus Dondersschool, Ambachtsgaarde

Erasmusschool, Ambachtsgaarde

Anemaschool, Eindstede

Yunus Emre, Beresteinlaan

Anne Frankschool, Beresteinlaan

Koos Meindertschool, A. Kortkaasplantsoen

Het Volle Leven, Rijslag

32 33

De Vlieger, Frits Diepenlaan Drentse Hoek, Oosterhesselenstraat

Werkzaamheden Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Prins Mauritslaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Prins Mauritslaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Prins Mauritslaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan). Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan).

Status Opstartfase

Aanleggen schoolzone, verlaging van 50 naar 30 (herinrichting Beresteinlaan). Toevoegen extra attentiewaarde en verbeteren trottoir. Aanleggen schoolzone (herinrichting Nieuwe Duinweg). Gedragsaanpak Gedragsaanpak

Opstartfase

Opstartfase Opstartfase

Legenda Afgerond Wachten op aannemer Afstemming met school Ontwerp toetsen Ontwerpen Opstartfase

De werkzaamheden zijn afgerond en project is opgeleverd. Alle voorbereidingen en het ontwerp zijn klaar. De opdracht ligt bij een aannemer. Er is een ontwerp, dat wordt afgestemd met de school. Er is een ontwerp, dat wordt igetoetst bij VOV en ACOR Een ontwerper gaat aan de slag met het maken van een tekening. Gesprekken vinden plaats, een schouw en eventuele onderzoeken worden uitgevoerd.

In 2024 zijn de wachttijden bij aannemers opgelopen waardoor het soms lang duurt voordat de schoolomgevingen daadwerkelijk kunnen worden aangepakt. Daarom is een grote aanbesteding gestart om het werk sneller uitgevoerd te krijgen. Rond de zomer van 2025 wordt de aanbesteding afgerond en mogen de effecten hiervan verwacht worden. 2.1.1 Schoolomgevingen Schoolzone 2.0 Om de schoolomgeving meer te laten opvallen is gewerkt aan een vernieuwde inrichting van de schoolomgeving. De nieuwe uitgangspunten voor de schoolzones zijn ambtelijk vastgesteld en opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte. Deze schoolzone valt meer op, onder andere door het gebruik van opvallende materialen op straat, bijvoorbeeld hekjes en paaltjes in kleur. Ook wordt de tekst op straat gewijzigd van ‘SCHOOLZONE’ naar ‘SCHOOL’. Zie bijlage 1 voor de volledige nieuwe uitgangspunten inclusief afbeeldingen. Deze nieuwe uitgangspunten worden sinds 2025 toegepast zodra gewerkt wordt aan de verbetering van de verkeersveiligheid van een school. 2.1.2 30 km/u schoolzone op 50km/u wegen Zoals in de afdoening van motie ‘Veilig naar school’ (RIS315086) is toegezegd, heeft het college onderzocht of het mogelijk is in schoolzones de maximale snelheid aan te passen van 50 naar 30 kilometer per uur. Dit omdat veel scholen aan een weg liggen waar een maximale snelheid van 50km/u geldt.

Het blijkt dat het in de praktijk niet altijd mogelijk is. Een gebiedsontsluitingsweg 50 (GOW50) heeft een belangrijke verkeersfunctie, niet alleen voor de afwikkeling van het verkeer maar ook voor nood- en hulpdiensten. Het plaatselijk verlagen van de snelheid kan deze functies beïnvloeden. Juridisch gezien is het mogelijk de snelheid op specifieke gevarenpunten te verlagen naar 30km/u, mits dit goed onderbouwd wordt en de situatie dit noodzakelijk maakt. De aanwezigheid van een school, met de bijbehorende haal- en brengtijden, is onvoldoende onderbouwing om dit als gevarenpunt te zien. Daarom is extra onderbouwing noodzakelijk. Bijvoorbeeld extra functies van het gebouw, zoals voor- tussen- naschoolse opvang, kinderdagverblijf, of andere activiteiten in de school of de directe omgeving, die de noodzaak van verlaging van de snelheid op meerdere momenten van de dag onderbouwen. Daarnaast moet de maximumsnelheid passen in het wegbeeld, bijvoorbeeld met klinkers en drempels. Het is belangrijk dat het voor weggebruikers direct duidelijk is waarom en hoe ze hun snelheid moeten aanpassen. Als de weg niet zo is ingericht dat 30km/u logisch aanvoelt, zullen bestuurders zich daar minder snel aan houden. Aanpassingen in de inrichting, zoals duidelijke markeringen en elementverharding (klinkers), zijn daarom belangrijk om de gewenste snelheid ook daadwerkelijk te realiseren.

Om de ingevoerde 30km/u te kunnen handhaven, dient het wegvak minimaal 80 meter lang te zijn, zonder tussenkomst van zijstraten. Een oversteek ligt bij voorkeur op de looproute en minimaal 80 meter na de aanvang van de maximale snelheid van 30km/u. Een schoolzone 30 is niet mogelijk op S-routes en op stedelijke hoofdwegen. Dit vanwege de noodzakelijke doorstroming voor zowel de nood- en hulpdiensten als voor doorgaand verkeer. Met bovenstaande informatie concludeert het college dat het niet overal mogelijk is de snelheid te verlagen. Er is echter meer mogelijk om de verkeersveiligheid te verbeteren dan alleen de snelheid te verlagen. Op die locaties waar de snelheid niet naar beneden kan, wordt gezocht naar andere mogelijkheden. Daar waar het mogelijk en wenselijk is, wordt de snelheid verlaagt naar 30. 11

Op de volgende wegen wordt in 2025 onderzocht of het mogelijk is de schoolzone aan te passen en 30km/u in te voeren of andere maatregelen te nemen: 1. 2. 3. 4. 5.

Diamanthorst (KC Diamant) Oostduinlaan (De Vrije School, European School The Hague, ZO Kinderopvang) Hoefkade (De Buutplaats) Ruysdaelstraat (De Voorsprong) Vrouw Avenweg

2.1.3 Schoolstraten In 2023 en 2024 is gewerkt aan de aanpassing van de schoolstraten (RIS314698). De schoolstraten worden tijdens haal- en brengtijden afgesloten voor auto’s. Dit is tweemaal per dag een half uur. In de oude situatie werd gebruik gemaakt van een hek. Een vrijwilliger stond bij het hek en liet omwonenden en bijvoorbeeld pakketbezorgers wel door. In de nieuwe situatie is het hek vervangen voor paaltjes. Hierdoor kunnen geen uitzonderingen meer gemaakt worden voor het inrijdende verkeer. Nood- en hulpdiensten kunnen de straten tegen de richting in rijden. In 2024 is een pilot gehouden onder negen scholen. Voor acht scholen is de schoolstraat omgebouwd. Op één locatie, de Oeverwallaan, is deze nieuw ingevoerd. Na circa zes weken zijn de schoolstraten geëvalueerd. Enkele scholen hebben aangegeven te willen stoppen met de schoolstraat. De uitkomsten van de evaluatie schoolstraten nieuwe stijl worden voor de zomer van 2025 verwacht.

2.2 Black spots In het uitvoeringsprogramma zijn 21 black spots opgenomen. Een black spot is een locatie waar zes of meer letselongevallen in de laatste drie aaneengesloten jaren hebben plaatsgevonden. Daar is de kruising Duindorpdam/ Houtrustweg door het college later aan toegevoegd. Dit omdat op deze kruising recent zeer veel ongevallen hebben plaatsgevonden. Daarnaast werd al gewerkt aan de voorbereiding van de herinrichting van de kruising Prins Mauritslaan/ Frederik Hendriklaan. Zo mogelijk wordt werk-met-werk gecombineerd. Om de verkeersveiligheid in Den Haag sneller te verbeteren zet het college extra in op de aanpak van de black spots. In het volgende schema is de status van de aanpak van de black spots opgenomen.

Black spot Zevensprong

De La Reyweg Terletstraat Kempstraat

Vaillantlaan-Hoefkade-Wouwermanstraat (Vijfsprong) Goudenregenplein-Goudenregenstraat

5 6 7

Kempstraat-Schalk Burgerstraat Melis Stokelaan-Leyweg Loosduinsekade-Oude HaagwegVolendamlaan-Thorbeckelaan

Brandtstraat, Paul Krugerlaan, Paul Krugerplein

Binckhorstlaan, Zonweg

Status Er wordt gewerkt aan een korte en een lange termijn oplossing. Voor de kortetermijnoplossing worden, na de afwijzing van het ontwerp voor het Hobbemaplein, de plannen voor de Zevensprong heroverwogen. Ten gunste van vier bomen is project stilgelegd. Het project wordt nu opnieuw opgestart. VO fase. VO fase. Uitvoering verwacht in 2027. Onderdeel van INTHR lijn 12. In VO fase, uitvoering verwacht 2029/30 Afgerond in 2023 Uitvoering gepland 2025 Onderzoeken zijn afgerond. VRI wordt vervangen in 2025. Infrastructurele aanpassingen zijn niet mogelijk, wel visuele aanpassingen. INTHR lijn 6a. DO is klaar. Uitvoering 2028 Tijdelijke maatregelen zijn afgerond. Definitieve maatregelen worden genomen vanuit het programma No Regret CID Binckhorst

Black spot Torenstraat, Jan Hendrikstraat

11 12

Dynamostraat, Fruitweg, Viaductweg Boylestraat-Fahrenheitstraat-ValkenboslaanWeimarstraat

Ankerstraat-Badhuiskade-Scheveningse Trappen-Gevers Deynootweg Stationsplein-Stationsweg Neherkade-Rijswijkseweg

14 15

16 17 18 19 20 21 22

Albardastraat-Groen van Prinstererlaan De Savorin Lohmanlaan-Machiel Vrijenhoeklaan-Sportlaan-Zandzeggelaan Lutherse Burgwal-Herderstraat 1e van der Kunststraat-Waldorpstraat Daal en Bergselaan-Sportlaan-Wildhoeflaan Paviljoensgracht-Stille Veerkade Prins Mauritslaan-Frederik Hendriklaan

23 24

Duindorpdam Hobbemaplein

Status Uit analyse van politieinformatie blijkt dat hier geen sprake is van een black spot. Hiermee afgerond. SO fase Cameraonderzoek uitgevoerd. Uitkomsten worden geanalyseerd. Uitvoering gepland 2025 SO fase VRI is in 2024 aangepast, rechtsaffer is aangelegd. Rest van werkzaamheden volgt in 2026. Flitspalen succesvol aangevraagd ivm roodlichtnegatie. SO fase Onderzoeksfase Uitvoering gepland 2025 SO fase Onderzoeksfase Uitvoering gepland 2025 Afgerond in 2023. In 2025 worden extra maatregelen genomen. SO fase Terug naar SO fase

2.2.1 Evaluatie aanpak black spot Statenlaan-Frederik Hendriklaan Tijdens het debat over verkeersveiligheid op 4 juli 2024 is een evaluatie toegezegd van de herinrichting van de kruising Prins Mauritslaan-Frederik Hendriklaan. Deze evaluatie treft u in bijlage 2. In de evaluatie wordt ingegaan op twee kruisingen op de Frederik Hendriklaan; de kruising met de Prins Mauritslaan en met de Statenlaan. Uit de evaluatie blijkt dat hier de juiste (ontwerp)keuzes zijn gemaakt. Met enkele kleine aanvullende maatregelen kan de verkeersveiligheid nog worden verbeterd. Deze aanvullingen worden in 2025 uitgevoerd. Op de Prins Mauritslaan worden, zo mogelijk nog voor de zomer van 2025, twee zebrapaden aangebracht. Op de Statenlaan worden twee parkeerplaatsen nabij het kruispunt verwijderd voor het verbeteren van de zichtlijnen.

2.3 Algemene verkeersveiligheidsmaatregelen Algemene verkeersveiligheidsmaatregelen zijn fysieke ingrepen in de buitenruimte die de verkeersveiligheid voor voetgangers en fietsers verbeteren en niet binnen de andere programmaonderdelen vallen. Vaak gaat het om relatief kleine maatregelen zoals het aanleggen van drempels of het verwijderen van een parkeerplaats ten gunste van de verkeersveiligheid. In de praktijk blijkt dat ogenschijnlijk kleine maatregelen vaak lange voorbereidingstijd nodig hebben. Desondanks zijn toch diverse projecten opgeleverd. Project 1

Pomonalaan/ Segbroeklaan

Viaductweg-Waldorpstraat

Televisiestraat

Vaillantlaan

Benoordenhoutseweg/ ventweg

Benoordenhoutseweg

Van Ostadestraat

Ockenburghstraat

(Beoogde) aanpassing Verbeteren van de oversteekbaarheid tramspoor voor voetgangers en fietsers Kleine aanpassingen uitgevoerd, fietsnietjes aangebracht en laad los plek aangelegd. Drempels aangelegd en fietspad deels verlegd tbv zichtbaarheid Vijf parkeerplaatsen verwijderd en vervangen voor groen tbv zichtlijnen Busdoorsteek verwijderd, hierdoor kan 30km zone eerder beginnen tgv verkeersveiligheid ventweg Verwijderen loopbruggetje dat uitkomt op de Benoordenhoutseweg zonder oversteekvoorzieningen Verplaatsen oplaadpalen tgv schoolzone Dit project is verdeeld in diverse fasen. In de eerste fase is de oversteek thv de Nocturnestraat dichtgezet. Vervolgens wordt het fietspad aangepast en tenslotte de verkeersregelinstallatie.

Status Uitvoering gepland 2026/27 (afhankelijkheid HTM) Afgerond

Afgerond

Wachten op vergunning Rijkswaterstaat en onttrekkingsbesluit voor de brug. Afgerond

Deels afgerond, deels in DO fase. Verwachte uitvoering deel 2 in 2025.

Project 9

ApeldoornselaanDierenselaan

Kruispunt Willem WitsenpleinBenoordenhoutseweg

Kruispunt Boslaan/ Benoordenhoutseweg

Parallelweg/ Suze Robertsonlaan

Alexanderplein (zijstraat Javastraat)

Alberdingk Thijmstraat

Madesteinweg thv Vroonhoevelaan

Madesteinweg thv sportverenigingen

Kruising Monsterseweg/ Madesteinweg

(Beoogde) aanpassing Aanpassing middeneiland tbv zichtlijnen Onderzoek uitgevoerd of er verbetermogelijkheden zijn. Die zijn er alleen als de gehele Benoordenhoutseweg wordt aangepakt. Een onderzoek hiervoor is opgepakt vanuit het programma Straten, Wegen, Lanen. Zie kruispunt Willem WitsenpleinBenoordenhoutseweg Kruis aangebracht conform motie 14 ‘Plaats een wit kruis op het wegdek en verkeersspiegel bij kruispunt ParallelwegSuze Robertsonstraat (RIS315090). Aanleg van een VOP tgv looproute Javastraat naar Zeestraat/ centrum. Verkeersveiligheid verbeteren op diverse locaties. Verplaatsen bushalte tbv zichtlijnen. Aanpassing t.b.v. oversteekbaarheid fiets en voetganger en verbeteren zichtlijnen. Maatregelen tgv oversteekbaarheid

Maatregelen tgv oversteekbaarheid en zichtbaarheid fietsers

Status Afgerond

Optimalisatie VRI uitgevoerd. Afgerond. Onderzoek Benoordenhoutseweg wordt in 2025 opgestart.

Afgerond, zie kruispunt Willem WitsenpleinBenoordenhoutseweg Afgerond

Uitvoering gepland 2025

SO fase aanpassing bebording en verlichting gepland in 2025/26 en uitvoering infra gepland 2028 SO fase uitvoering gepland 2027 (route nood- en hulpdiensten) SO fase Uitvoering gepland 2027 (route nood- en hulpdiensten) VO fase Uitvoering gepland 2027 (route nood- en hulpdiensten)

Project Bedrijventerrein Zichtenburg, Kerkentuinen en Dekkershoek

Melis Stokelaan-Leyweg

20 21

Stadsdelen Loosduinen en Scheveningen Emmy Belinfantedreef

Uranusstraat

Petroleumhaven

Wieringsestraat

Maurits Kiekepad

Gedempte Burgwal, Gedempte Gracht.

(Beoogde) aanpassing Gummitec drempels aangelegd conform motie ‘handhaaf eindelijk op misstanden op bedrijventerrein ZKD’, aangenomen tijdens de raadsbehandeling op 11 oktober 2023. Kortetermijnmaatregelen tbv verkeersveiligheid Verwijderen negatieve fietsdrempels Komt uit zebrascan LeidschenveenYpenburg. Drempels en 30km/u invoeren ivm komst middelbare school. Laad en loslocatie aangepast Negatieve fietsdrempels* zijn verwijderd. Gezocht wordt naar alternatieve maatregelen ivm zorgen bewoners snelheden op het fietspad Negatieve fietsdrempels verwijderen en aanpassing aan het fietspad en kruising Pompstationweg (programma Fiets) Aanbrengen geleidelijnen conform motie ‘Spui verkeersveilig voor iedereen’ (RIS315080) aangenomen tijdens de raadsvergadering van 30 maart 2023.

* Negatieve fietsdrempel

Status Afgerond

VO fase. Uitvoering verwacht in 2025. Afgerond SO fase

SO fase

Afgerond SO fase, uitvoering gepland 2025

Uitvoering gepland 2025

Afgerond

2.4 Veilig oversteken 2.4.1 Zebrascans Er zijn zebrascans uitgevoerd in de stadsdelen Segbroek, Leidschenveen-Ypenburg en Loosduinen. Een zebrascan houdt in dat alle zebrapaden op 50km/u wegen worden onderzocht. Er wordt gekeken of het zebrapad nog gewenst is en of de inrichting voldoet aan de richtlijnen uit het Handboek Openbare Ruimte (HOR). Uit het onderzoek zijn adviezen gekomen ter verbetering. De hieruit voortvloeiende werkzaamheden zijn uitgevoerd in de stadsdelen Segbroek en Leidschenveen-Ypenburg. Het onderzoek van Loosduinen is in december 2024 opgeleverd. In 2025 worden de werkzaamheden die voortvloeien uit die scan in kaart gebracht en zoveel als mogelijk uitgevoerd. Voorbeelden van deze werkzaamheden zijn het opnieuw aanbrengen van de belijning of het aanbrengen van een middeneiland. Eind 2025 wordt de zebrascan in Scheveningen uitgevoerd.

De onderzoeksrapporten van de drie zebrascans treft u aan in bijlage 3 (Segbroek), bijlage 4 (Leidschenveen Ypenburg) en bijlage 5 (Loosduinen). Een overzicht van de uitgevoerde werkzaamheden naar aanleiding van de zebrascans van Segbroek (bijlage 6) en Leidschenveen-Ypenburg (bijlage 7) treft u in tevens in de bijlagen aan. 2.4.2 Evaluatie Interactieve zebrapaden De planning was de interactieve zebrapaden in 2024 te evalueren.. Dit is uitgesteld naar 2025. Bij deze evaluatie wordt ook onderzocht wat de mogelijkheden zijn van zogenoemde ‘kattenogen’ (reflectoren in de weg).

2.5 Veilige winkelcentra In 2023 heeft DTV Consultants in opdracht van het college een onderzoek uitgevoerd naar de verkeersveiligheid rondom de bevoorrading van winkelcentra en de juistheid van de bebording (onder andere venstertijden). Het betreft een inventarisatie van knelpunten en maatregelen in 32 winkelcentra in Den Haag. De uitkomsten van dit onderzoek treft u aan in bijlage 8. De uitkomsten zijn vervolgens stuk voor stuk doorgenomen. Op iedere voorgestelde maatregel is een reactie opgesteld. Het overzicht van de uitkomsten met reactie is opgenomen in bijlage 9. De reacties bevatten de maatregelen die genomen zijn of gaan worden.

Samenvatting Veilige infrastructuur voor fietsers en voetgangers 2023-2026 Project Veilige schoolomgevingen

Geplande activiteiten 2023-2026 20 scholen per jaar

Black spots

11 in totaal

Algemene 20 in totaal verkeersveiligheidsmaatregelen Veilig oversteken 4 zebrascans en onveilige zebrapaden verbeteren

Veilige winkelcentra

Onderzoek uitvoeren en maatregelen nemen daar waar nodig

Stand van zaken 14 scholen zijn afgerond, 9 liggen bij aannemer, 33 scholen wordt aan gewerkt. Daarnaast zijn 8 bestaande schoolstraten omgezet naar schoolstraat 2.0 en is 1 nieuwe schoolstraat ingevoerd. 3 zijn afgerond, 21 wordt aan gewerkt waarvan 5 uitvoering gepland in 2025. 12 zijn afgerond, 14 wordt aan gewerkt. 3 zebrascans zijn uitgevoerd, de onveilige situaties van 2 van de drie zebrascans zijn opgelost. Onderzoek is uitgevoerd en maatregelen zijn genomen.

3. Veilige snelheden 3.1 Projecten In het uitvoeringsprogramma zijn per stadsdeel diverse straten opgenomen waar de wens ligt de verkeersveiligheid te verbeteren. In onderstaand overzicht staan de projecten die opgestart zijn of worden en de fase waarin zij zich bevinden. Deze projecten zijn mogelijk door werk-met-werk te combineren. Vaak wordt meegelift met het vervangen van het riool waardoor de investering vanuit het programma Verkeersveiligheid beperkt is. Het aantal straten dat is opgepakt is vele malen groter dan aanvankelijk gepland. Dit is omwille van de verkeersveiligheid en de vele kansen vanwege werkzaamheden aan onder andere de riolering en sluit aan op de brief Actualisatie hoofdroutekaart nood- en hulpdiensten en openbaar vervoer (RIS320637). De totstandkoming van een vastgesteld ontwerp is een langdurig proces. De vaststelling van de herziene hoofdroutekaart zorgt ervoor dat projecten in de toekomst sneller kunnen verlopen. De schaarste in de openbare ruimte vraagt echter om moeilijke beslissingen te nemen die, ongeacht welke keuze gemaakt wordt, vaak tot weerstand leiden. Daardoor duren projecten soms langer dan aanvankelijk ingeschat. De gemiddelde doorlooptijd van een project is drie tot vijf jaar.

Stadsdeel

Project

Centrum

Hobbemastraat

(Beoogde) aanpassing Veilig 50/ programma INTHR Onderzoeken mogelijkheden 30

Status

Onderzoeken mogelijkheden 30/ of het past in scope Hobbemaplein Onderzoeken mogelijkheden 30

Onderzoeksfase

Hoefkade (Tussen Vaillantlaan en de Paralelweg) Kempstraat

Schaarsbergenstraat

Terletstraat

Onderzoeken mogelijkheden 30

7 8

Spui/ Pletterijkade Beresteinlaan

Programma Fiets Van 50 naar 30

Melis Stokelaan

10 11

Leggelostraat Maartensdijklaan

Veilig 50 of van 50 naar 30 Van 50 naar 30 Van 50 naar 30

Den Helderstraat

Van 50 naar 30

Medemblikstraat

Van 50 naar 30

Dierenselaan

Programma Fiets, van 50 naar 30

Escamp

Terug naar SO fase? Q3 2025 opstarten

Opstartfase, uitvoering 2028/29 Opstartfase, uitvoering 2028/29 Uitvoering 2025 Uitvoering 2026/27 Opstartfase Afgerond Eind 2025 opstarten Uitvoering 2025/26 Uitvoering 2025/26 Uitvoering 2028/29

Stadsdeel 15

Vreeswijkstraat

Soesdijksekade

17 18

Erasmusweg Cannenburglaan

(Beoogde) aanpassing Programma Fiets, veilig 50 Programma Groen, van 50 naar 30 Veilig 50 Veilig 30

Raaphorstlaan

Veilig 30

Westhovenplein

Veilig 30 Van 50 naar 30

25 26 27

Ruychrocklaan (tussen Van Alkemadelaan en Cees Laseurlaan) Cees Laseurlaan Benoordenhoutseweg Benoordenhoutseweg Ventweg Van Berwaerdeweg Van Alkemadelaan Oostduinlaan

Van Hoytemastraat eo

Van 50 naar 30 Onderzoek veilig 50 Programma Fiets, veilig 30 Van 50 naar 30 Onderzoek Van 50 naar 30 (gedeeltelijk) Veilig 30

Breitnerlaan

Veilig 30

Paul Gabriëlstraat

Veilig 30

Wassenaarseweg

Waalsdorperweg (tussen Oostduinlaan en Van Alkemadelaan) Ruychrocklaan (tussen Van Alkemadelaan en Oostduinlaan) Stuyvesandplein

Veilig 50 of van 50 naar 30 Veilig 50

Q2 2025 opstarten Q2 2025 opstarten Q2 2025 opstarten Q2 2025 opstarten Opstartfase

Van 50 naar 30

Opstartfase

INTHR, Van 50 naar 30 of veilig 50 INTHR, Van 50 naar 30 of veilig 50

Uitvoering 2027/28 Uitvoering 2027/28

INTHR, veilig 50 Onderzoek veilig 50 of 30 Veilig 50

Uitvoering 2025 Opstartfase

Haagse Hout

22 23 24

34 35

Project

Loudonstraat (tussen Stuyvesandplein en Van Heutszstraat) Hofzichtlaan Jan van der Heijdenstraat Van Musschenbroekstraat Maanweg

Melkwegstraat

36 37 38

Laak

Status Programma Fiets, uitvoering 2028 Opstartfase Opstartfase Uitvoering 2030/31 Uitvoering 2030/31 Uitvoering 2030/31 Afgerond

Afgerond Opstartfase Q3 2025 opstarten Opstartfase Opstartfase Opstartfase

Uitvoering 2026

Programma Fiets, Uitvoering 2026 Veilig 50 Mee in gebiedsontwikkeling

Stadsdeel 41

Project

Leidschenveen- Emmy Belinfantindreef Ypenburg (gedeelte bij winkelcentrum Westvlietweg

Loosduinen

(Beoogde) aanpassing Onderzoeksfase van 50 naar 30

Status

Onderzoeksfase

Q4 2024 functie onderzoek opgeleverd. Uitvoering gepland 2026/27 Uitvoering gepland 2026/27 DO fase. Uitvoering 2026 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 DO fase. Uitvoering 2025 Opstartfase Afgerond SO fase Uitvoering 2027 SO fase Uitvoering 2027 SO fase Uitvoering 2027 Afgerond Afgerond Afgerond

Nederhoflaan

Veilig 30

Vroonhoevelaan

Veilig 30

Maurice Ravelweg

Van 50 naar 30

Lobelialaan

Van 50 naar 30

Muurbloemweg

Veilig 30

Aronskelkweg

Veilig 30

Hoefbladlaan

Veilig 30

Pinksterbloemplein

Veilig 30

Godetiaweg

Veilig30

Elisabeth Brugsmaweg

Veilig30

53 54 55

Wijndaelerweg Cremerweg Nieuwe Duinweg

Veilig 30 Van 50 naar 30 Van 50 naar 30

Roosje Piersonplein

Van 50 naar 30

Kapelweg

Veilig 30

58 59 60

Van 50 naar 30 Veilig 30 Van 50 naar 30

Badhuisstraat Neptunesstraat Stevinstraat (deel tussen Neptunesstraat en Nieuwe Parklaan) Stevinstraat (deel tussen Nieuwe Parklaan en Zwolsestraat Eisenhowerlaan

Prins Mauritslaan

Pompstationsweg

Scheveningen

Van 50 naar 30

Opstartfase Uitvoering 2028

Deels verharde trambaan, deels van 50 naar 30 Van 50 naar 30

VO fase, uitvoering 2028/29 SO fase, uitvoering 2027 Onderzoeksfase

Programma Fiets, van 50 naar 30 of veilig 50

Q3 2025 opstarten

Stadsdeel

Project

(Beoogde) aanpassing Programma Fiets, van 50 naar 30 of veilig 50 Van 50 naar 30

Status

Van 50 naar 30

Opstartfase Uitvoering 2028 Uitvoering 2029/30 Uitvoering 2029/30 Onderzoeksfase, Uitvoering 2027/28 SO fase Uitvoering 2028 SO fase Uitvoering 2028 SO fase Uitvoering 2027/28 Uitvoering 2029/30 Uitvoering 2029/30 Uitvoering 2029/30 Uitvoering 2029/30 Einde VO fase. Uitvoering 2027 Uitvoering 2025 Uitvoering 2025 Uitvoering 2025 Onderzoeksfase

Plesmanweg

Gentsestraat (gedeelte tussen Doorniksestraat en Stevinstraat en tussen Stevinstraat en Harstenhoekweg) Doorniksestraat

Goudenregenstraat

INTHR

Nieboerweg

INTHR

Sportlaan

Van 50 naar 30

Regentesselaan

Van 50 naar 30

Regentesseplein

Van 50 naar 30

Weimarstraat

Veilig 30

Edisonstraat

INTHR

Beeklaan

INTHR

Teijlerstraat

INTHR

De Gheijnstraat

INTHR

Laan van Eik en Duinen

Van 50 naar 30

79 80 81 82

Maastrichtsestraat Dordtsestraat Hasseltsestraat Thomsonlaan

Veilig 30 Veilig 30 Veilig 30 Veilig 30

Segbroek

Onderzoeksfase

Opstartfase Uitvoering 2028

Legenda Afgerond Uitvoering DO fase

VO fase

SO fase Opstartfase

De werkzaamheden zijn afgerond en project is opgeleverd. Alle voorbereidingen en het ontwerp zijn klaar. De werkzaamheden worden uitgevoerd. Het voorlopig ontwerp wordt uitgewerkt naar een definitief ontwerp. De werkzaamheden worden uitgewerkt en via een aanbesteding belegd bij een aannemer. Het schetsontwerp wordt verder uitgewerkt naar een voorlopig ontwerp. Dat ontwerp wordt afgestemd met de stakeholders en getoetst bij VOV en ACOR. Het traject wordt afgesloten met een bestuurlijk besluit Een schetsontwerp wordt gemaakt en vervolgens afgestemd met stakeholders en getoetst bij VOV en ACOR Gesprekken vinden plaats, een schouw en eventuele onderzoeken worden uitgevoerd.

3.2 Hoofdroutekaart nood- en hulpdiensten In 2024 heeft het college de geactualiseerde hoofdroutekaart nood- en hulpdiensten (RIS320637) vastgesteld. Hiermee is een grote stap gezet voor de verkeersveiligheid en de snelheid in diverse straten in de stad aan te passen van 50 naar 30km/u. U bent hierover nader geïnformeerd met de commissiebrief ‘110 straten in Den Haag naar 30km/u’ (RIS320624) die in 2024 aan u is verstuurd. 3.2 GOW30 principes De gebiedsontsluitingsweg 30 (GOW30) is een nieuwe wegcategorie. Deze wegcategorie bestaat voor wegen die wel een verkeer ontsluitende functie hebben, maar waarbij 50 km/u niet veilig uitgevoerd kan worden of waarbij 50 km/u niet gewenst is vanwege de omgeving rondom de weg (bijvoorbeeld in een woonstraat). Het college heeft naar aanleiding van landelijke (voorlopige) richtlijnen, principes opgesteld hoe om te gaan met deze GOW30. De richtlijnen sluiten zoveel als mogelijk aan op de landelijke richtlijnen, maar wel aangepast aan de stad Den Haag. Principes zijn uitgangspunten voor een ontwerp. Verwacht wordt dat rond de zomer van 2025 deze principes voor de gemeente Den Haag klaar zijn om toegepast te worden. De principes moeten vastgelegd worden in het Handboek Openbare Ruimte (HOR). Dit omdat het adviesorgaan VOV (Vooroverleg Over Verkeerszaken) haar adviezen toetst op basis van het HOR.

Omdat het een nieuwe wegcategorie is, gaat het college op diverse locaties in de stad, waaronder de Sportlaan en Pompstationsweg, deze toepassen en vervolgens evalueren. Het evalueren en toepassen van GOW30, wordt landelijk gedaan zodat de richtlijnen uiteindelijk gestandaardiseerd kunnen worden. Voor de totstandkoming van de GOW30 richtlijnen voor Den Haag zijn drempels getest met de HTM en nood- en hulpdiensten. Deze testen zijn uitgevoerd op de Kerkhoflaan. Op deze manier is een GOW30 drempel tot stand gekomen met voldoende vertraging voor het normale verkeer maar met draagvlak van de nood- en hulpdiensten en HTM. Dit wordt verder getest in de straten die een GOW30 ontwerp krijgen. 3.3 Veilige sportomgeving Het is belangrijk dat sportomgevingen veilig fietsend bereikt kunnen worden. Hieraan wordt aandacht besteed door veilige fietsroutes aan te leggen, onder andere vanuit het programma Fiets. Daarnaast wordt in de Veilige snelheden projecten hier ook aandacht aan besteed, bijvoorbeeld bij de Cremerweg en de Van Hogenhoucklaan. En bij de aanpak van de black spots wordt de doorstroming en verkeersveiligheid voor fietsers verbeterd. Samenvatting Veilige snelheden Project Van 50 naar 30 30km straten verbeteren 50km-straten verbeteren Aanpassen straten via andere programma’s Afwegingskader

Geplande activiteiten 2023-2026 Minimaal 12 0 Minimaal 2

Snelheidsdisplays inzetten als hulpmiddel bij handhaving

Stand van zaken 5 afgerond, 22 in voorbereiding 21 in voorbereiding 4 18 ondergebracht in andere programma’s Campagne is meerdere malen herhaald, project loopt.

4. Verkeersveilig gedrag aanleren 4.1 Educatieprogramma voor kinderen tot vier jaar en hun ouders Leren hoe je veilig aan het verkeer deelneemt, begint al op jonge leeftijd. Dit is belangrijk, omdat kinderen moeten weten hoe ze veilig een straat oversteken en hoe de verkeersregels werken. Zo kunnen ze op latere leeftijd zelfstandig en veilig naar school en sport fietsen of lopen. Voor de leeftijdsgroep 0-4 jaar biedt de gemeente daarom peuter verkeerseducatie aan voor kinderdagverblijven en peuterspeelzalen in Den Haag. In 2023 en 2024 heeft de gemeente Den Haag het verkeersprogramma Leer in het Verkeer aangeboden aan 35 peuterleerplekken en kinderdagverblijven. Bij de uitvoering is extra aandacht besteed aan stadsdelen waar het fietsgebruik relatief laag is in vergelijking met de rest van de stad. Het programma richtte zich voornamelijk op de wijken: Laakkwartier, Transvaal, Morgenstond, Escamp, Wateringse Veld, Moerwijk, Rustenburg-Oostbroek, Spoorwijk, Bezuidenhout, Mariahoeve en Loosduinen. In 2024 lag de nadruk sterker op de betrokkenheid van ouders dan in voorgaande jaren, om het bewustzijn over het belang van verkeersveilig gedrag te vergroten. De gemeente stimuleert ouders vaker te lopen of te fietsen met hun kinderen. Door ervaring op te doen met hun ouders, leren jonge kinderen onbewust hoe ze zich veilig moeten bewegen in het verkeer.

De aanwezigheid van ouders werd extra gestimuleerd door ouderbijeenkomsten en door ze te betrekken bij de organisatie van de straten waar geoefend kan worden. De cijfers tonen dat dit effect heeft gehad, in vergelijking met 2023 hebben er vijf keer zoveel ouders het evaluatieformulier ingevuld en waren er bijna 50 meer ouders aanwezig op de ouderbijeenkomsten.

2023: • • •

624 peuters bereikt met de praktijklessen 214 ouders bereikt met de ouderbijeenkomsten 60 pedagogisch medewerkers bereikt met de voorlichtingsbijeenkomsten

2024: • • • •

630 peuters bereikt met de praktijklessen 263 ouders bereikt met de ouderbijeenkomsten 83 pedagogisch medewerkers bereikt met de voorlichtingsbijeenkomsten 1048 kinderen bereikt met de nazorg (ondersteuning peuterleerplekken en kinderdagverblijven voorgaande jaren)

Lijst deelnemende peuterleerplekken en kinderdagverblijven 2023-2024 2023 2024 Kinderdagverblijf 2Acrobaten Kinderdagverblijf 2Schuiten Kinderdagverblijf 2Prinsjes Kinderdagverblijf 2Onder Elkaar Kinderdagverblijf 2Torentjes Kinderdagverblijf 2Lakeien Kinderdagverblijf 2Olifanten Kinderdagverblijf 2Olifanten Kinderdagverblijf 2Zonnebloemen Kinderdagverblijf 2Diamanten Peuterleerplek ‘t Musje Kinderdagverblijf 2Vriendjes Peuterleerplek De Locomotief Kindcentrum Wondersteboven Peuterleerplek ‘t Baanbrekertje Kinderopvang Tirza DAK Peuterleerplek Marijke Kinderopvang Erik DAK Peuterleerplek De Kleine Linde Peuterleerplek De Regenboog Peuterleerplek Amalia Peuterleerplek De Hummelhoek Peuterleerplek Peuterpalet Peuterleerplek Het Drentse Hoekje Peuterleerplek Doedijntje Peuterleerplek Wildebras Peuterleerplek De Kleine Dolfijn Peuterleerplek De Kleine Prins Peuterleerplek De Kameleon Peuterleerplek De Kleine Beer Peuterleerplek Escamphof Peuterleerplek Kladderkatjes Peuteropvang Da Vinci Peuterleerplek De Kleine Wereld Peuteropvang Paddington Peuterleerplek Schuitje Varen

4.2 Educatieprogramma voor basisscholen en middelbare scholen 4.2.1 SCHOOL op SEEF en TotallyTraffic

In het basis- en voortgezet onderwijs konden scholen ook in 2023 en 2024 weer gebruik maken van het aanbod verkeerseducatie vanuit de provincie, zoals SCHOOL op SEEF voor het basisonderwijs en TotallyTraffic voor het voortgezet onderwijs. Er zijn 72 scholen in gemeente Den Haag actief binnen het verkeerseducatieve programma SCHOOL op SEEF. SCHOOL op SEEF helpt leerlingen van basisscholen om zich veilig en verantwoord te gedragen in het verkeer. Het programma bevat allerlei soorten lessen: van leerzame filmpjes tot uitdagende verkeersplaten, en van uitleg in de klas tot speelse oefeningen in de praktijk. Er zijn ook nog lesmaterialen voor ouders om thuis te oefenen.Naast de reguliere deelname aan het programma SCHOOL op SEEF, kan een school ook nog een stapje verder gaan door het SCHOOL op SEEF label te verdienen. Het SCHOOL op SEEF label is drie jaar geldig. Bij het uitreiken van een SCHOOL op SEEF label wordt onder meer gekeken naar de borging van de verkeerslessen op school, het betrekken van de ouders, de praktische verkeerslessen en de veiligheid van de omgeving van de school of de communicatie hierover met de gemeente. Om het SCHOOL op SEEF label te krijgen moet een school dit zelf aanvragen. Het vergt een aardige investering van de school om aan al de eisen van het label te voldoen. Deze prestatie wordt dan vaak gevierd met een bezoek van de wethouder.

In 2023 heeft één school het SCHOOL op SEEF certificering mogen ontvangen. Het gaat hierbij om de Algemene Hindoeschool. De school heeft het verkeersveiligheidslabel SCHOOL op SEEF voor de derde keer ontvangen.

TotallyTraffic is sinds 2009 voor het voortgezet onderwijs in Zuid-Holland beschikbaar. TotallyTraffic (TT) is het structurele programma voor verkeersveiligheid en verkeerseducatie en richt zich op jongeren van 12 tot en met 18 jaar. Deze jongeren ontwikkelen zich snel en hun houding in het verkeer verandert: ze nemen meer risico’s, nemen de regels niet altijd serieus en kunnen gevoelig zijn voor druk vanuit de vriendenkring. Deze jongeren behoren tot de meest kwetsbare verkeersdeelnemers. In 2023 en 2024 maakten 53 VO-scholen en 7 MBO-scholen gebruik van het TotallyTraffic portaal. Via de website van TotallyTraffic kunnen deze scholen kiezen tussen het boeken van een gastles door een externe aanbieder of het aanvragen van materiaal voor een doehet-zelf-les, gegeven door de eigen docent. Naast het gebruik van het online en offline lesmateriaal van TotallyTraffic door eigen docenten, hebben 13 scholen ook gekozen voor een gastles door een externe partij. VO scholen die meegedaan hebben aan TotallyTraffic 2023 2024 Chr. College De Populier Lyceum Chr. College De Populier Lyceum De Einder SSVO praktijkonderwijs De Einder (Spionkopstraat) De Einder (Spionkopstraat) Edith Stein College Europese School Den Haag Esloo College, praktijkonderwijs Heldring College Europese School Den Haag Inspecteur S.

de Vriesschool VSO Johan de Witt -Capadosestraat Johan de Witt -Capadosestraat Pleysier College Oosterbeek Maris College Bohemen Pleysier College Westerbeek Montaigne Lyceum Praktijkschool de Poort Pleysier College Westerbeek Roemer Visscher College Praktijkschool de Poort Wateringse Veld College The International School of The Hague Mondriaan Horeca en facilitaire dienstverlening Zuid-West College Zuid-West College Aantal 13 Aantal 13 Zij hebben onder andere lessen aangevraagd en gekregen voor fietsvaardigheid voor voortgezet onderwijs, alcohol en drugs in het verkeer, afleiding in het verkeer, opfriscursus en gevaarlijke kruispunten.

Plannen 2025 en 2026 In 2025 starten we een nieuwe samenwerking met ROV Zuid Holland en het programma #Impact, gericht op verkeersonderwijs voor jongeren. Als eerste stap worden er op zes MBO-scholen de workshop ‘Stand up for your ride’ gegeven. Deze interactieve en dynamische workshop van anderhalf uur helpt jongeren om verkeersrisico’s beter te herkennen en met groepsdruk om te gaan. Thema’s zoals rijden onder invloed, afleiding door telefoongebruik, hard rijden en groepsdruk komen uitgebreid aan bod. ‘Stand up for your ride’ heeft in Noorwegen bewezen impact met het effectieve programma ‘Si ifra!’ en wordt verzorgd door ervaren trainers.

4.2.2 Veilig leren Fietsen Deze praktische verkeerseducatie richt zich op een betere fietsvaardigheid en een grotere deelname aan het verkeersexamen zodat kinderen met meer ervaring de fiets op kunnen opstappen wanneer zij naar het voortgezet onderwijs en zelfstandig naar sportclubs gaan. In 2023 en 2024 werden het programma fietsvaardigheid aan ruim dertig scholen aangeboden, waaraan ongeveer 10.000 kinderen deelnemen. Met een flexibel containersysteem worden educatieve verkeersmaterialen, fietsen en balanceermaterialen bij scholen gebracht. Hiermee kunnen basisscholen hun leerlingen twee keer per schooljaar twee weken lesgeven. Dit programma wordt uitgevoerd door Breedactief BV. Het aantal scholen dat meedoet aan de module fietsvaardigheid is over 2023 en 2024 stabiel gebleven. Het programma is steeds volledig bezet met scholen waardoor er een wachtlijst van gemiddeld drie scholen bestaat. Daarom is in 2025 een aanbesteding gestart om meer lessen te kunnen aanbieden. Verwacht mag worden dat in het schooljaar 2025-2026 ook deze scholen aan de beurt komen.

2022-2023 In het schooljaar 2022-2023 hebben 33 scholen aan het programma deelgenomen, met een totaal bereik van 9393 leerlingen. Verdeling scholen over stadsdelen: • • • • • • •

36% Escamp 18% Segbroek 15% Centrum 12% Loosduinen 6% Haagse Hout 6% Laak 6% Scheveningen 29

Deelname verkeersexamen na deelname programma Een doel van Veilig Leren Fietsen is dat meer scholen deel gaan nemen aan het verkeersexamen. Zie verder paragraaf 4.2.3. De volgende resultaten zijn hiermee behaald. • • • •

Van de 33 basisscholen hebben 23 scholen meegedaan met het praktisch verkeersexamen: Van zes scholen is niet bekend of zij deelnemen aan het praktisch verkeersexamen, deze vraag is opengelaten door de contactpersoon. Vier scholen geven aan niet te hebben meegedaan aan het examen. Dit zijn drie scholen in het speciaal onderwijs, die de huidige organisatievorm van het verkeersexamen niet passend voor hun leerlingen vinden Eén basisschool in het Laakkwartier (basisschool De Baanbreker) die de examenlocatie te ver weg van de school vindt.

Aan de hand van onder andere deze gegevens is er in 2024 besloten een examenroute op te zetten in Laak. In 2025 komt er ook een fietsexamenroute in Transvaal. Onderzocht wordt nog welke mogelijkheden er zijn om een apart fietsexamen voor het speciaal onderwijs te organiseren.

Fietscontroledag Van de 33 deelnemende scholen hebben er 18 aan de vrijwillige fietscontroledag meegedaan. Leerlingen worden geleerd hoe zij hun fiets kunnen controleren zodat ze veilig zijn. In totaal hebben 1539 leerlingen deelgenomen aan de reguliere fietscontrole dag: • • •

Van alle deelnemers (1539 leerlingen) gaven 1268 leerlingen (82%) aan een eigen fiets te hebben. 271 leerlingen (18%) gaven aan niet in het bezit van een fiets te zijn. In totaal zijn 587 fietsen gecontroleerd, waarvan 254 fietsen (43%) zijn goedgekeurd. Fietsen die werden afgekeurd (333 fietsen) hadden niet werkende remmen (8%) en/of ontbrekende reflectoren (77%) en/of niet werkende bel (38%) en/of andere gebreken (23%).

Figuur 1 Uitkomsten van 6 van de fietscontroledagen

Er is naar voren gekomen dat sommige leerlingen niet in het bezit zijn van een eigen fiets. Deze scholen waar deze leerlingen op zitten zijn geattendeerd op het Haags Kinderfietsenplan. Op de fietscontrole dag is voldoende gelegenheid voor interactie met de leerlingen over het hebben van een eigen fiets, het gebruik van hun eigen fiets en waarom een veilige fiets zo belangrijk is. 13 scholen willen graag meer informatie ontvangen over dit plan. De contactgegevens van deze scholen zijn doorgegeven aan Stichting Leren Doen. De stichting heeft aangegeven met de schoolinteresse aan de slag te gaan. Van alle leerlingen die deelgenomen hebben aan het onderzoek geeft 51% aan nooit met de fiets naar school te gaan. Daarvan gaat 44% lopend naar school, 35% met de auto of het OV. Van de 49% die fietsend naar school gaan, gaat 27% altijd op de fiets naar school en 45% minder dan een keer per week. 2023-2024 In het schooljaar 2023-2024 hebben 34 scholen aan het programma deelgenomen en daarvan 18 aan de vrijwillige fietscontroledag. In totaal zijn er 9498 leerlingen bereikt. Verdeling scholen over stadsdelen: • • • • • • • •

35% Escamp 12% Segbroek 15% Centrum 15% Loosduinen 6% Haagse Hout 12% Laak 6% Scheveningen 0% Leidschenveen / Ypenburg

Bevindigen en resultaten Van de 32 basisscholen hebben 23 scholen deelgenomen aan het praktisch verkeersexamen. Er is een groeiende vraag van scholen met interesse voor het programma, waardoor een wachtlijst van zes scholen is ontstaan. Van deze scholen zijn er vier ingestroomd in schooljaar 2024- 2025. Twee scholen staan nog op de wachtlijst voor 2025-2026. In het schooljaar 2023-2024 zijn 17 reguliere fietscontrole dagen uitgevoerd en 1 speciale fietscontrole dag op SO De Piramide. In totaal hebben 1546 leerlingen deelgenomen aan de reguliere fietscontrole dag. Van alle deelnemers gaven 1245 leerlingen (80%) aan een eigen fiets te hebben. • •

301 leerlingen (20%) gaven aan niet in het bezit van een fiets te zijn. In totaal zijn 595 fietsen gecontroleerd, waarvan 284 fietsen (48%) zijn goedgekeurd.

Van alle leerlingen die deelgenomen hebben aan het onderzoek geeft 53% aan nooit met de fiets naar school te gaan. De belangrijkste redenen voor leerlingen om niet op de fiets naar school gaan zijn: • •

Woont dichtbij en gaat dus lopend. (43%) Woont te ver en gaat dus met de auto/OV. (29%)

De International School of The Hague heeft een proefperiode meegedaan aan Veilig Leren Fietsen. Voor deze school is de programma-informatie naar het Engels vertaald. Hoewel de school nog niet deelneemt aan het praktisch verkeersexamen, ziet men Veilig Leren Fietsen als een goede aanpak om leerlingen hierop voor te bereiden. Andere motivaties om deel te nemen zijn het vergroten van verkeersveiligheid op en rondom de school, het bevorderen van ouderbetrokkenheid, het versterken van de band met inwoners van Den Haag en het aansluiten bij de Nederlandse fietscultuur. Plannen 2025-2026: Het contract met de huidige aanbieder loopt in september 2025 af. Het college is erg tevreden met de huidige methode. Daarom is een Europees aanbestedingstraject opgestart zodat deze methode ook in de komende jaren aangeboden kan worden. 4.2.3 Verkeersexamens Het fietsexamen helpt kinderen uit groep 7 en 8 zich voor te bereiden op het zelfstandig fietsen naar school, vrienden of sportverenigingen. Dit versterkt hun zelfredzaamheid en verantwoordelijkheidsgevoel in het verkeer, wat extra waardevol is met het oog op hun overstap naar de middelbare school binnen twee jaar. Het college heeft in 2011 de doelstelling geformuleerd: alle groep 7 basisschoolleerlingen van het regulier basisonderwijs in Den Haag moeten deelnemen aan het praktisch verkeersexamen.

Dus een 100% deelname (dat betreft 156 scholen met uitzondering van bijzonder onderwijs) percentage. Aan het realiseren van deze doelstelling is in de afgelopen jaren hard gewerkt. Van nog geen 65% deelname bij de start in 2011 tot iets meer dan 83% in 2019 net voor dat COVID-19 aan de orde was. Helaas hebben de corona jaren de groei van het aantal deelnemende scholen in Den Haag laten stagneren. In 2023 en 2024 heeft 72% van de scholen in Den Haag zich aangemeld voor het fietsexamen.

2023 Route

Bezuidenhout Leidschenveen Nieuw Waldeck Scheveningen Vogelwijk Wateringse Veld Ypenburg Zuiderpark Totaal

Scholen Aantal 15 5 7

Geregistreerd Aantal leerlingen 584 346 246

Aanwezig Aantal leerlingen 520 335 226

18 15 6

635 612 363

591 592 348

6 41 113

280 1576 4642

256 1301 4169

Scholen Aantal 15 4 6

Geregistreerd Aantal leerlingen 579 121 349

Aanwezig Aantal leerlingen 538 104 338

8 16 18

279 618 636

4 7 34 112

239 341 1290 4452

% 89 96,8 91,9 93,1 96,7 95,9 91,4 82,6 92,2

Geslaagd Aantal leerlingen 502 335 214

96,5 100 94,7

Gezakt Aantal leerlingen 0 0 0

569 582 316

96,3 98,3 90,8

0 0 0

254 1065 3837

99,2 81,9 94,7

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15360497/1