RIS321577 Notulen van de raad van 13 februari 2025

Zo blijkt uit het onderzoek van de GGD dat in deze regio bij één op de vier kinderen die astma krijgt, luchtvervuiling de oorzaak is. Dit en vele andere argumenten voor het invoeren van de ZE-zone lazen we ook terug in de brief die de raad ontving van het Longfonds, de Stichting Duinbehoud, Natuurmonumenten, Bomenstichting Den Haag en Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland. Die laatste zei op haar website ook dat internationale studies aantonen dat steden met strenge lage-emissiezones niet alleen een daling in gezondheidsproblemen ervaren, maar ook een betere bescherming van natuurgebieden. Daarom is de Partij voor de Dieren blij dat er nu een voorstel ligt om er snel mee aan de slag te gaan. Ook zal mijn fractie een aantal constructieve voorstellen van andere partijen steunen die bepaalde zorgen adresseren, zoals het amendement van de SP om geld vrij te maken voor de sloopregeling van vervuilende busjes. Als dit voorstel het haalt, zetten we vandaag een enorme stap naar een groenere, schonere stad, met zorg voor de gezondheid van haar inwoners en de natuur. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD is voorstander van schone lucht en van verduurzamen, zodat het leven in Den Haag nog beter wordt. De Haagse VVD is ook voorstander van een sterk ondernemersklimaat, waarin bedrijven kunnen floreren, omdat daardoor het leven in Den Haag nog beter wordt.

Zoals eerder gezegd, is de Haagse VVD voorstander van een zero-emissiezone als die op de juiste manier wordt ingevoerd, als ondernemers het mee kunnen maken en als het fatsoenlijk gebeurt. Maar de draai van het CDA laat Scheveningen en de kust in de kou staan. Het CDA heeft zich met een kluitje het riet in laten sturen. Het amendement, het amendementje, doet niks: geen extra tijd, geen extra maatregelen en geen ontzorging. Yousef Assad (D66). Ik ken de VVD als een positieve partij. Waarom zoveel negativiteit, en dan ook nog eens over een partij die probeert om iets goed te doen voor de stad, vanuit een positie waarin een partij ook echt iets kan doen? Vanwaar die negativiteit? Zo ken ik de VVD, en in het bijzonder de heer De Ridder, niet. Rutger de Ridder (VVD). Nee, als het goede voorstellen zijn, kent u mij inderdaad niet zo. Soms geef ik complimenten, aan de heer Van Asten bijvoorbeeld, als de plannen goed zijn. Zo kent u mij. Maar als de plannen echt verschrikkelijk zijn, zoals dit plan, ja, dan krijgt u van mij gewoon dit te horen. En het is niet alleen het CDA dat dit mede mogelijk maakt. Zij geven het extra zetje waarmee het door de strot wordt geduwd, maar het is D66 dat de grote architect is van het hele spul.

49

Yousef Assad (D66). Het is mooi wat hij zegt over goede voorstellen en slechte voorstellen, maar de heer De Ridder krijgt zijn zin gewoon niet, en dat is het probleem. De VVD kan ook gewoon naar een voorstel kijken en zien wat een partij heeft gedaan om te zorgen dat er ook echt iets gebeurt met de zorgen die bij bedrijven bestaan. Ik hoor hier alleen maar een beetje politiek natrappen, een partij belachelijk maken en veel negativiteit, maar weinig inhoudelijks. Dat stelt mij teleur van de VVD. Rutger de Ridder (VVD). Weet u wat mij teleurstelt? Het stelt mij teleur dat de Scheveningse haven keer op keer achtergesteld wordt. Keer op keer wordt er beknibbeld op de ruimte die de Scheveningse haven heeft. Dan weer moet er extra woningbouw komen omdat wij dat nodig vinden; daar was mijn partij ook voor. Dan is het weer een havenconvenant dat wordt geschonden, zoals vandaag. Dan is het weer de toekomstvisie Scheveningen haven die weer niet gerealiseerd wordt en waar we al jaren mee bezig zijn. Die haven is er klaar mee en dan is de VVD er ook een keer klaar mee. Wij zijn voor positieve politiek, maar wel als we samen ergens kunnen komen, meneer Assad. De voorzitter. Gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). U hoort het: ik ben niet zo blij. Het amendement van het CDA zorgt dat Scheveningen een ZE-zone krijgt.

Het amendement zorgt dat er eigenlijk niets extra's gebeurt, en ik baal van die ruggengraatloze houding van het CDA, niet voor mijzelf, maar voor de ondernemers en de bewoners van Scheveningen en van de kust. Zij krijgen nu iets door de strot geduwd. Hoe onfatsoenlijk is dit. Hoe oneerlijk is dit. Je bent ondernemer en je hebt meer tijd nodig, en partijen die het beste voor zeggen te hebben met ondernemers zeggen: nee, sorry, uw mening is niet interessant en nee, sorry, uw onderneming is niet belangrijk voor ons. Het CDA houdt krampachtig vast aan de macht. Laat ik het zo zeggen: ik snap Ismet Bingöl inmiddels wel. De twee zetels die het verschil hadden kunnen maken, doen nu het ondenkbare: ze gaan door de pomp. Het blaffen van wethouders Van Asten en Barker was genoeg om krampachtig vast te houden. Politiek gaat niet over macht. Yousef Assad (D66). Ik vraag me af of alles goed gaat met de heer De Ridder, want er komen nu allerlei termen en dingen voorbij waarvan ik denk: gaat alles nog goed? De voorzitter. Het is fijn als we dat af en toe eens aan elkaar vragen. Rutger de Ridder (VVD). Sinds 29 juni 2023 nooit beter. De voorzitter. Ja, nu ben ik toch wel benieuwd wat er toen gebeurd is, maar gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter, dat was de mooie datum waarop wij een ruggengraat lieten zien. De VVD zei toen: dit is echt voldoende; nu gaan we niet verder.

Dat had het CDA vandaag ook moeten doen. De voorzitter. Ik had zomaar het vermoeden dat het uw trouwdag was, maar het was toch wat anders! Gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). Nee, zeker niet, voorzitter. 12 juni 2024 was de mooiste dag van mijn leven, maar dit was de mooiste politieke dag van mijn leven tot nu toe. De voorzitter. Kijk, dan hebben we dat ook helder. Gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Het gaat niet over macht; het gaat over mensen. Het gaat over het gebruiken van de macht die wij hier vandaag hebben om iets voor elkaar te krijgen en echt iets wezenlijks te doen, en niet iets wat slechts een halfjaar houdbaar is. Soms heb je in het leven niets te kiezen, maar kun je alleen het juiste doen. Tenzij je het CDA bent, want dan kies je gewoon voor je eigen belang.

50

De VVD heeft een alternatief aangeboden in de commissie, en dat doe ik nu weer, via het volgende amendement over meer tijd, meer zekerheid meer rust. Wij besluiten om dictum I te wijzigen zodat 2026 2035 wordt, dictum III te schrappen en twee dicta toe te voegen, waardoor het nieuwe dictum IV, of III als we doornummeren, wordt: invoering van de zero-emissiezone afhankelijk te maken van de beschikbaarheid van voldoende laadinfrastructuur, door in 2028, 2032 en 2034 een weegmoment in te bouwen om onder andere de beschikbaarheid van geschikte laadinfrastructuur af te wegen. Dictum VII wordt dan: te willen komen tot afspraken met de rijksoverheid over een overgangsperiode voor de invoering van de zero-emissiezone kust, vergelijkbaar met de overgangsperiode voor de invoering van de zero-emissiezone centrum, passend bij de invoeringsdatum. Deze dagen laten de meest smerige vormen van politiek zien. De voorzitter. U had uw amendement net afgerond toen ik een interruptie zag van mevrouw Klokkenburg. Die doen we eerst even. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik was nog even benieuwd naar het volgende. De VVD is heel helder geweest in de commissie, ook over dit amendement, dat zou komen. Is de coalitie in de tussentijd naar deze uitgestoken hand toe gekomen? Rutger de Ridder (VVD). Ja.

Afgelopen weekend ben ik gebeld door een coalitiepartij om te kijken of we een brede meerderheid zouden kunnen vinden. Daarop heb ik gezegd: dat wil ik, maar dat wil ik niet doen achter de rug van het CDA om. Ik heb gezegd: jullie moeten eerst samen praten, en dan komen wij aan tafel en zijn we bereid om erover te praten. Vervolgens was het 48 uur muisstil. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Interessant. En kunt u ons ook meenemen in wat er na die 48 uur gebeurde? Rutger de Ridder (VVD). Dat was vanochtend, toen wij het persbericht zagen van het CDA. 'CDA door de pomp', zeg maar, maar dan in leukere bewoordingen. De voorzitter. Gaat u verder. O, ik zie nog een interruptie van meneer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, over het amendement. In de commissie had u het nog over 2035 en nu heeft u het toch ook over 2028. Wat is er eigenlijk anders in 2028 dan in het oorspronkelijke voorstel? Rutger de Ridder (VVD). We bouwen een extra weegmoment in. In 2035 is dus nog steeds de volledige invoering, maar 2028, 2032, en 2034 zijn weegmomenten, om werkelijk te kunnen kijken of die laadinfrastructuur al op orde is. We hebben nu een soort van vage toezegging in het amendement van het CDA. Ons amendement zegt: je moet dan wegen; je moet wegen of het goed genoeg is. De voorzitter. Meneer De Vuyst, toch nog een tweede keer. Maarten De Vuyst (GroenLinks).

Dat snap ik dus oprecht niet zo goed. De hele zero-emissiezone wordt dus in 2035 ingevoerd, maar we gaan het in 2028 wegen. Wat gebeurt er dan als er op dat moment voldoende laadcapaciteit is, zoals de wethouder verwacht? Wordt het nog steeds per 1 januari 2035 ingevoerd? Dat is nog later dan de ChristenUnie suggereert. Ik snap dus eigenlijk niet zo goed hoe uw amendement werkt. Wilt u daar wat tijd aan besteden? Rutger de Ridder (VVD). Nou, in mijn amendement staat dat wij een volledige zero-emissiezone invoeren in 2035. Dan is het dus helemaal elektrisch. Maar in de momenten ervoor wil je weten of dat ook haalbaar is. Mijn fractie denkt dat dat haalbaar is, maar dat is op net zo veel gebaseerd als de uitspraak van de wethouder dat het andere jaartal haalbaar is. We moeten dus goed weten of dat echt zo zal zijn. Twee dingen zijn daarin voor mijn fractie belangrijk. Het eerste is tijd, ook om te zorgen

51

dat die busjes steeds goedkoper worden. Het tweede is de laadinfrastructuur. De jaartallen 2032 en 2028 zijn bedoeld om de laadinfrastructuur te bekijken. De voorzitter. Meneer De Vuyst, voor de derde maal. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Oké, er komen dus weegmomenten in 2028 en 2032, maar dat verandert niks, want u voert het in per 1 januari 2035. Daar hadden we het in de commissie ook over. Dan is de conclusie toch dat u het niet zozeer uitstelt als wel afstelt? Dat is namelijk pas over tien jaar vanaf nu. Is dat de juiste conclusie? Rutger de Ridder (VVD). Nee, dat is niet de juiste conclusie. Ik hoop dat wij het, als wij met elkaar besluiten dat er te weinig laadinfrastructuur is, niet invoeren. Ik maak dus hard dat we dat moeten afwegen, ongeacht de situatie. In het amendement staat ook: onder andere. Er kunnen zich ook hele andere situaties voordoen. We hebben corona gehad; dat was een pandemie die we nog nooit hadden gezien. En volgens de NAVO moeten we ons voorbereiden op oorlog. Ik weet niet wat er kan gebeuren. Er kan zo veel gebeuren, en daar moet je ook rekening mee blijven houden. Je moet je niet bang laten maken, maar rekening houden met dingen is normaal. De voorzitter. U vervolgt uw betoog, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Een paar woorden nog, voorzitter. Deze dagen laten de meest smerige vormen van politiek zien, vindt de VVD.

Druk uitoefenen, dreigementen, elkaar pijn doen en het onder water houden van coalitiepartners: het is een affront. De Haagse VVD staat klaar voor iedereen die mee wil doen. En de Haagse VVD belooft één ding: vanaf vandaag strijden we om dit plan zo snel als mogelijk terug te draaien, en we maken dit inzet van de verkiezingen van volgend jaar. De voorzitter. Door de heer De Ridder wordt het volgende amendement (I.C VVD) voorgesteld:

Amendement I.C VVD Realistische invoering ZE zone kust De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 februari 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Uitbreiding zero-emissiezone (RIS 320645), Besluit om: ▪ dictum I te wijzigen: o I. ter beperking van de emissie van broeikasgassen, stikstofverbindingen en het negatieve effect van luchtvervuiling op de volksgezondheid, in te stemmen met het voornemen van het college om een verkeersbesluit te nemen voor een zeroemissiezone voor bedrijfs- en vrachtauto’s nabij de kust per 1 januari 2026 2035; ▪ Dictum III te schrappen o III. in te stemmen met het voornemen van het college dat de Scheveningse haven niet wordt opgenomen in de zero-emissiezone maar in plaats daarvan een milieuzone krijgt voor diesel vrachtverkeer, diesel personenvervoer en diesel bedrijfsauto’s en het havengebied middels een, corridor bereikbaar blijft; ▪ Twee dicta toe te voegen: o VI. Invoering van de zero-emissiezone afhankelijk te maken van de beschikbaarheid van voldoende laadinfrastructuur, door in 2028, 2032 en 2034 een weegmoment in te bouwen om onder andere de beschikbaarheid van geschikte laadinfrastructuur af te wegen; o VII.

Te willen komen tot afspraken met de Rijksoverheid over een overgangsperiode voor de invoering van de zero-emissiezone Kust, vergelijkbaar met het overgangsperiode voor de invoering van de zero-emissiezone Centrum, passend bij de invoeringsdatum.

52

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. De PvdA steunt de gefaseerde invoering van de zeroemissiezone voor bedrijfsauto's langs de kust per 2026. Het is namelijk hard nodig dat we in onze stad werken aan een gezonde lucht en minder stikstofuitstoot voor bewoners, voor de natuur en om te kunnen blijven bouwen. Wel hebben we in eerdere debatten, ook over de zero-emissiezone centrum, gevraagd om ervoor te zorgen dat ook kleine ondernemers kunnen meekomen. We moeten ervoor zorgen dat het verlenen van de ontheffingen, zeker bij ontheffingen vanwege bedrijfseconomische redenen en de hardheidsclausule, soepel verloopt. Daarom zijn wij mede-indiener van de motie van de SP over de evaluatie van de ontheffingen, en van het amendement om de sloopregeling voort te zetten. Daarnaast steunen wij het amendement van het CDA om te werken aan een convenant met het bedrijfsleven en niet direct te handhaven op bestelbusjes als de laadcapaciteit in 2029 niet op orde is. De voorzitter. Hartelijk dank. Dan de heer De Vuyst, die spreekt namens GroenLinks. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dat klopt, ik spreek namens GroenLinks. Uitbreiding van de zero emissiezone per 1 januari 2026 is erg goed nieuws voor de stad.

Deze afspraken zorgen er niet alleen voor dat wij, onze kinderen, en de volgende generaties gezondere lucht inademen, maar zorgen ook voor een gezondere natuur. Zowel de Hagenaars en de Hagenezen als ons unieke kustlandschap verdienen het dat we op het stadhuis voor ze vechten. Daarnaast kunnen we door de verminderde uitstoot meer woningen bouwen, dus ook de slachtoffers van de woningcrisis laten we niet in de steek. De maatschappelijke baten, zo laat het haalbaarheidsonderzoek zien, zijn vier keer zo hoog als de kosten van de uitbreiding van de zero-emissiezone. GroenLinks zal voor het voorstel stemmen, en ook voor het amendement van het CDA. Ik had hier nog iets staan over het amendement van de SP, maar die partij is nog niet aan het woord geweest dus ik zal dat nog even voor me houden. Nick Kaptheijns (PVV). Ik hoor heel vaak voorbijkomen dat we het voor de kinderen moeten doen. Is het ook niet vreselijk dat de kinderen die nu voor ons in de mijnen in Congo kobalt aan het winnen zijn, nog harder moeten gaan werken om aan de vraag naar elektrische auto's te kunnen voldoen? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is een hele goede vraag. Ik wil heel even van de gelegenheid gebruik maken om de heer Kaptheijns ook te wijzen op de Fairphone. Het is een Nederlands product; dat moet u aanspreken. Zij doen hun best om juist de conflictmineralen uit de mobiele telefonie te halen.

Misschien mag ik u daaraan dus even herinneren. Daarnaast heeft u gelijk; ook in de energietransitie worden conflictmineralen gebruikt, wat alleen maar het belang ervan onderstreept dat wij zuinig zijn op onze grondstoffen en afval niet meer als afval beschouwen maar als grondstoffen. We gaan het later vandaag hebben over de circulaire economie. Inderdaad moeten we al die stoffen die in accu's zitten, niet zomaar weg laten gooien op de grote hoop, maar weer opnieuw benutten. Het is goed om te horen dat de heer Kaptheijns ook voor recycling is. Nick Kaptheijns (PVV). Wat een inspirerende speech van de heer De Vuyst. Sjongejonge, ik ben bijna om! Bijna. Maar goed, dat hele initiatief is natuurlijk een druppel op de gloeiende plaat. Hoe gaan we dit echt oplossen? Want ja, kobalt blijft nog steeds uit Congo komen, hoor. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Het ligt ook een beetje aan de strubbelingen of dat uit Congo zal blijven komen, maar hij heeft daar gelijk in. Die keten zal absoluut verder moeten verduurzamen. Ik kijk nu wel even naar het Haagse. Ik vind het eerlijk gezegd heel fijn dat de PVV zo over de grenzen heen kijkt en begaan is met kinderarbeid en misstanden in de ketens. Dat strekt mij tot hoop. Ik vond sowieso uw kritiek op de staatssecretaris vandaag ook erg inspirerend.

Dus ja, ik denk eigenlijk dat ik de PVV hoor zeggen dat zij ook voor deze zero-emissiezone zijn, want ik heb ze nog nooit zo dicht bij me ervaren. De voorzitter. We schieten bijna vol. Meneer Kaptheijns, voor de derde maal.

53

Nick Kaptheijns (PVV). Inderdaad, ik voel me ontzettend gevleid. We zijn duidelijk de kampioen van het dualisme. Dank! Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat heb ik zojuist ook buiten de microfoon geroepen. Ik weet niet of het dualisme of trialisme is, maar dat de fractievoorzitter van de PVV hier gewoon zo duidelijk afstand neemt van de staatssecretaris van zijn partij … Ik heb zelf nog nooit een staatssecretaris van mijn partij gehad, dus ik heb dit nog nooit kunnen tonen! Laat ik dit stukje inspiratie van de heer Kaptheijns dus gewoon meenemen. Goh, dat ik nog door de heer Kaptheijns geïnspireerd zou gaan worden! Voorzitter, ik zie u ook een beetje verbaasd kijken. Ik was trouwens klaar met mijn betoog, mocht u zich dat afvragen. De voorzitter. Dan heeft u er toch nog het een en ander aan toe weten te voegen, en dat was misschien nog wel inspirerender dan wat er op papier stond. Hartelijk dank dus. Mevrouw Arp staat al klaar namens de SP. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Rond het plan voor de zero-emissiezone aan de kuststrook komen verschillende belangen samen. Terecht is het de afgelopen maanden veel gegaan over de gevolgen voor ondernemers, maar er spelen natuurlijk ook andere belangen, zoals het recht op schone lucht voor onze inwoners, het in stand houden van onze natuur en het veiligstellen van de broodnodige bouwplannen.

De SP heeft dan ook nooit twijfels gehad bij het maatschappelijke nut van zeroemissiezones. Bij de invoering van de zero-emissiezone centrum stonden een aantal aandachtspunten voor de SP centraal gericht op de kleine ondernemer, die het moeilijkst mee kan in de transitie naar schoon vervoer. Die punten waren: duidelijke en persoonlijke communicatie over de uitzonderingsmogelijkheden, evaluatie en voortzetting van de sloopsubsidie, en meer grip voor de raad op lokale ontheffingen. Juist die ontheffingen zijn namelijk een cruciaal vangnet voor kleine ondernemers die niet mee kunnen. In die zin sluiten de voorstellen die we vandaag doen, aan bij de eerdere inzet. Ik begin bij de ontheffingen. Het is nu nog te vroeg om te oordelen of het huidige aanbod aan lokale ontheffingen 100% passend is, ook over pak 'm beet twee jaar nog. We zullen al doende moeten leren. Daarom is het belangrijk dat de raad het college hier met regelmaat in kan bijsturen. Daarom dien ik de volgende motie in, samen met collega Mahmood van DENK een collega Holman van de Partij van de Arbeid.

De motie verzoekt het college zodra dit mogelijk is een analyse van de eerste 30 afwijzingen van de bedrijfseconomische ontheffingen en hardheidsclausule te delen met de raad en te zorgen dat de raad tot 2028 een halfjaarlijks evaluatiemoment krijgt, dat daarna overgaat in een jaarlijks evaluatiemoment, waarin zij op basis van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over de aangevraagde, toegekende en afgewezen ontheffingen suggesties kan doen voor het verfijnen en/of uitbreiden van het ontheffingenpakket. Dan de sloopregeling. Juist met deze uitbreiding van de zero-emissiezone in het verschiet was het voor de SP een onaangename verrassing dat de subsidiepot voor deze vrij populaire regeling was opgedroogd, terwijl dit de enige vorm van financiële ondersteuning is die wij als gemeente mogen bieden aan ondernemers. De SP heeft in de commissie duidelijk aangegeven dat de terugkeer van de sloopsubsidie randvoorwaardelijk is voor de steun voor het voorstel. Daarom dien ik samen met de heer Mahmood van DENK, de heer Assad van D66 en collega Holman van de Partij van de Arbeid het volgende amendement in.

Het amendement besluit toe te voegen aan dictum VI: het college op te dragen de (geëvalueerde) Subsidieregeling demontage bestelauto’s ondernemers Den Haag 2024 hernieuwd open te stellen, en besluit voor deze heropening financiële middelen apart te zetten uit a) de Enecomiddelen, b) de Specifieke Uitkering Schone Lucht Akkoord (SPUK SLA) en c) het Cofinancieringsfonds. Hierbij wordt voor de ophoging van het subsidieplafond vanwege de afhankelijkheid van rijksfinanciering een marge aangehouden van minimaal € 1 mln. tot maximaal € 1,5 mln. Ten slotte nog een paar vragen over de milieuzone in de haven. Die heeft niet alleen betrekking op bedrijven, maar ook op bewoners. In principe is een milieuzone in een woongebied natuurlijk niets nieuws, maar het betekent wel dat we de bewoners in de aanloop naar het definitieve verkeersbesluit goed moeten informeren, zeker aangezien er ook wat buurtgerichte ondernemingen in die omgeving zitten. Is het college bereid om, als het raadsvoorstel het haalt, direct de communicatie 54

hierover op te schroeven? En kan het college de raad nader informeren over de gezette stappen wanneer het definitieve verkeersbesluit wordt genomen? De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Mahmood, de heer Assad en mevrouw Holman, wordt het volgende amendement (I.B SP) voorgesteld:

Amendement I.B SP Verleng sloopsubsidie De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 13 februari 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Uitbreiding zero-emissiezone (RIS320645). Besluit toe te voegen, dictum VI: ▪ Het college op te dragen de (geëvalueerde) ‘Subsidieregeling demontage bestelauto’s ondernemers Den Haag 2024’ hernieuwd open te stellen; ▪ En besluit voor deze heropening financiële middelen apart te zetten uit a) de Enecomiddelen, b) de Specifieke Uitkering Schone Lucht Akkoord (SPUK SLA) en c) het Cofinancieringsfonds. Hierbij wordt voor de ophoging van het subsidieplafond – vanwege de afhankelijkheid van Rijksfinanciering – een marge aangehouden van minimaal 1.000.000,- tot maximaal 1.500.000,- euro. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Mahmood en mevrouw Holman, wordt de volgende motie (I.1 SP) ingediend:

Motie I.1 SP Halfjaarlijkse evaluatie ontheffingenpakket De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 13 februari 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Uitbreiding zero-emissiezone (RIS320645). Constaterende, dat: ▪ aanvragen en afdoeningen van ontheffingsaanvragen voor de zero-emissiezone worden gemonitord en de aantallen periodiek worden gedeeld met de raad; ▪ de wethouder Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu in de commissie Leefomgeving van 5 februari 2025 heeft toegezegd deze rapportages ook te zullen voorzien van een kwalitatieve analyse, onder andere op basis van signalen van belangenorganisaties en ondernemers die in de knel zitten en zich melden bij de gemeente. Overwegende, dat: ▪ voor de overgangsregelingen voor zero-emissiezones tot 2030 een landelijk tijdspad geldt, waardoor het maatwerk voor ondernemers die in de knel zitten vanaf de invoering vooral zal bestaan uit ontheffingen en eventuele aanvullende maatregelen (denk aan sloopsubsidies); ▪ het op basis van de cijfers die de raad nu tot haar beschikking heeft nog niet mogelijk is om te beoordelen of het huidige pakket aan ontheffingen ook in de toekomst toereikend is, aangezien de zero emissiezone centrum nog maar kort van kracht is en nog een beperkte groep voertuigen de zone niet mag betreden (emissieklasse 4).

Verzoekt het college: ▪ zodra dit mogelijk is een analyse van de eerste 30 afwijzingen van de bedrijfseconomische ontheffingen en hardheidsclausule te delen met de raad; ▪ te zorgen dat de raad tot 2028 een halfjaarlijks evaluatiemoment krijgt, dat daarna overgaat naar een jaarlijkse evaluatie, waarin zij op basis van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens 55

over de aangevraagde, toegekende en afgewezen ontheffingen suggesties kan doen voor het verfijnen en/of uitbreiden van het ontheffingenpakket. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. In de commissie zeiden wij al dat wij niet per se heel warm worden van dit plan. Ondertussen beginnen we, na alle verdere uitkleding, eigenlijk redelijk te bevriezen. Onze fractie is er namelijk nog steeds niet blij mee dat de haven wordt uitgezonderd van de zeroemissiezone. We zitten in een klimaatcrisis en dan kun je geen halfslachtig beleid maken. Daarom komen we met een motie om de haven toch bij de zone te betrekken, waardoor de haven weer in zicht komt tussen de rookwolken van de vervuilde uitstoot. De motie is genaamd 'Haven in zicht', en verzoekt het college afspraken te maken met de individuele ondernemers over de verduurzaming van hun bedrijfsvoering in de komende jaren, en de raad hier jaarlijks over te informeren. De voorzitter. Door mevrouw Faïd wordt de volgende motie (I.3 HSP) ingediend:

Motie I.3 HSP Haven in zicht De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 februari 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Uitbreiding zero-emissiezone (RIS320645); Constaterende, dat: • er voor de haven van Scheveningen gekozen is voor een milieuzone in plaats van een zero emissie zone; • daardoor havenbedrijven minder gestimuleerd worden over te stappen op duurzaam vervoer of verduurzaming van de bedrijfsvoering. Overwegende, dat: • havenbedrijven ook een rol hebben bij het terugdringen van de uitstoot van schadelijke stoffen; • elk bedrijf daar zelf plannen voor kan maken die aansluiten bij de invoeringstermijn van de zero emissie zone; • de gemeente de bedrijven in de haven actief kan benaderen en ondersteunen bij het maken van deze plannen. Verzoekt het college: • afspraken te maken met de individuele ondernemers over de verduurzaming van hun bedrijfsvoering in de komende jaren; • de raad hier jaarlijks over te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Ik kan het enigszins kort houden want eigenlijk is alles al gezegd. Vandaag bespreken we dus in de raad het collegevoorstel inzake de uitbreiding van de zeroemissiezone. Het zal niemand verbazen dat de PVV helemaal niets voelt voor het voorliggende voorstel.

Zoals we al vaker tijdens debatten hebben aangegeven, maakt onze fractie zich grote zorgen over de gevolgen voor ondernemers, inwoners en het vestigingsklimaat. Die zorgen zijn ook bij de Scheveningers springlevend, gezien de vernietigende kritiek van de BSH: 'Hoewel de vereniging het belang van duurzaamheid erkent, zijn de plannen onrealistisch, onvoldoende onderbouwd en 56

schadelijk voor zowel ondernemers als bewoners'. Als je een dergelijke zone al zou willen, is deze ook nog op drijfzand gebouwd, aangezien veel mensen in aanmerking komen voor ontheffingen. Stedin heeft al aangegeven dat de benodigde infrastructuur om de energiecapaciteit op orde te brengen, niet voor 2035 gerealiseerd kan worden. Waarom worden de plannen er dus toch doorheen gedrukt? Wat gaan deze plannen eigenlijk betekenen voor het vestigingsklimaat? Ik zou graag een reactie van de wethouder willen op die vraag. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. We hebben in de commissie een uitgebreid debat gehad. Vanaf 1 januari 2025 is de zero-emissiezone al ingegaan in het centrum en nu raken we, met de voorgenomen zone naar de kuststrook, weer nieuwe ondernemers, die moeten investeren maar die ook mee kunnen. Aan de zero-emissiezone vanaf 2026 hebben we ook nadrukkelijk de voorwaarde verbonden dat er een haalbaarheidsonderzoek moet plaatsvinden. Het is duidelijk dat dit punt in het coalitieakkoord voor DENK een compromis is geweest. Het staat, meneer Martinez van Andel, niet in ons verkiezingsprogramma, hè. Het is duidelijk dat een zero-emissiezone niet op het wensenlijstje van DENK staat. Dat heb ik in de commissie ook uitgesproken. Maar ik heb ook uitgesproken dat we staan voor onze handtekening.

De voordelen voor de natuur, de luchtkwaliteit en gezonde lucht zijn zeker ook belangrijk voor DENK, maar ondernemers moeten beleid financieel kunnen dragen en het moet haalbaar zijn. Dank ook aan het college voor de haalbaarheidstoets, waardoor we hier meer zicht op hebben. Juist aan de haalbaarheid hebben wij de plannen getoetst, en niet aan de wenselijkheid. Onze zorgen zitten met name bij de zzp'ers. We zien vooral dat de problemen er volgend jaar nog niet zijn. Ondernemers met een Euro 6-bestelbus kunnen mogelijk zelfs tot 2029 blijven rijden. Dank aan het CDA daarvoor. We hebben nu een aantal jaren de tijd om de voorziene problemen en uitdagingen op te pakken. Een onzekerheid is of er tegen die tijd voldoende betaalbare elektrische busjes beschikbaar zijn. Een andere onzekerheid is of je uiteindelijk kunt laden. Zoals gezegd, zijn we blij met het amendement van het CDA, waarmee wordt vastgelegd dat er niet wordt gehandhaafd als de laadcapaciteit niet op orde is, en dat er wordt gewerkt aan een convenant om de komende uitdagingen op te pakken. In de commissie hadden wij de nodige vragen over de hardheidsclausule en de ontheffingen. Die zijn beantwoord door de wethouder. We doen ook mee met de motie van de SP waardoor we zicht blijven houden op ontheffingen die niet worden verleend, zodat we daarin tijdig kunnen bijsturen in ons lokale ontheffingenbeleid.

Daarnaast maken we met het amendement van de SP over de sloopsubsidie de stap naar zero emissie ook makkelijker. De problemen zullen naar verwachting pas na 2029 mogelijk ontstaan, en we hebben nu bijna vier jaar de tijd om die voorziene problemen op te pakken. Met name over de hardheidsclausule hadden wij de nodige vragen, en in de commissie heeft de wethouder duidelijk aangegeven dat wij het lokale ontheffingenbeleid kunnen aanpassen. We kunnen dus bijsturen waar nodig. We hebben ook gekeken naar de tweedehandsmarkt. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik hoor DENK nu het voorliggende amendement van het CDA min of meer bewieroken. Heeft DENK dat ook getoetst bij de mensen op wie dit straks betrekking heeft? En heeft DENK de indruk dat dit enthousiast ontvangen wordt? Adeel Mahmood (DENK). Als wij ondernemers meer de tijd geven om over te gaan op zero emissie en ondernemers ook meer tijd krijgen zodat de laadinfrastructuur op orde kan zijn, in combinatie en met de woorden in het amendement dat er niet wordt gehandhaafd als die niet op orde is, denk ik zeker dat we ondernemers kunnen helpen. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik hoorde de heer Mahmood zeggen dat hij dat denkt.

Kan ik daaruit concluderen dat hij dit niet heeft voorgelegd aan de mensen op wie dit betrekking heeft en dat dit, zoals een lid van uw fractie in de Tweede Kamer het omschreef, door elites achter tekentafels is bedacht? Adeel Mahmood (DENK). Twee punten hierover. Het eerste is dat ik heb gesproken met ondernemers. Een aantal van hen dacht dat ze vanaf 2026 al over moesten op zero emissie. Als je dan 57

uitlegt dat ze nog een aantal jaren de tijd hebben en dat er een tweedehandsmarkt is voor Euro 6-busjes maar ook voor elektrische busjes, begrijpen ze dat beter. Waar het, denk ik, mis is gegaan, is dat we op 1 januari 2025 al een zero-emissiezone hebben ingevoerd in het centrum. Daardoor worden bijvoorbeeld de Schilderswijk en het centrum geraakt. Ik vraag me dus af of Hart voor Den Haag nog geloofwaardig is. In 2018 heeft Hart voor Den Haag in het coalitieakkoord ingestemd met de zeroemissiezone centrum. Op pagina 34 staat: 'We werken mee aan de versnelling van de doelen die in het Convenant Stedelijke Distributie Den Haag zijn vastgelegd.' Drie keer raden wat er in dit convenant staat: zero emissie stedelijke binnenstad Den Haag 2025. Dankzij Hart voor Den Haag. Ik vraag me dus af, met alle kritiek waarmee u nu komt, hoe geloofwaardig u zelf bent met dit jojobeleid. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). We hebben het hier over de uitbreiding naar de kuststrook, die hier nu op heel korte termijn door deze raad gedrukt moet worden en waar ondernemers totaal niet op voorbereid zijn. Daar zijn wij niet mee akkoord gegaan. Adeel Mahmood (DENK). Het mooie is dat die ondernemers nog tot 2029 de tijd hebben, maar 1 januari 2025 is volgens mij vorig jaar ingevoerd, dankzij Hart voor Den Haag. Ik zie geen vervolgvraag, dus ik ga verder.

In de commissie heeft de wethouder duidelijk aangegeven dat we het lokale ontheffingenbeleid kunnen aanpassen, dus we kunnen bijsturen waar nodig. Dat is belangrijk voor ons, maar dat geldt ook voor de tweedehandsmarkt. Die is met name voor zzp'ers interessant. Voor Euro 6 zijn er nog veel betaalbare opties, en er zijn ook nog voldoende elektrische bestelbussen beschikbaar. Dat zal in de periode tot 2029 alleen maar toenemen. Kortom, onze zorgen zitten met name op de beschikbaarheid van de laadinfra. Komen er de komende jaren voldoende laadpalen in de straten om je bus op te laden? Als dat niet het geval is, hoort dit, wat DENK betreft, thuis in de hardheidsclausule, of gaan we daarop niet handhaven, zoals in het amendement van het CDA wordt voorgesteld. Is een zero-emissiezone wenselijk? Nou, DENK heeft daar een andere mening over, maar we hebben dit wel afgesproken en dat is voor ons ook wat waard. In de komende jaren dienen wij alles op alles te zetten om uitdagingen zoals de laadinfra op orde te krijgen. Hierbij hebben we eerder uitgebreid stilgestaan in de commissievergadering. Tot zover. Sorry, we hebben het gehad over de achterban en ik wilde daarover nog graag wat meedelen. Mijn moeder heeft sinds kort een zero-emissieauto, dus ook die gaat mee! Massimo Etalle (FVD). Voorzitter. Voor mij ligt een van de slechtste plannen die ik hier ooit langs heb zien komen.

Partij voor de Dierenwethouder Robert Barker wil het hele kustgebied van Den Haag tot een zero-emissiezone maken. Dat hij dit wil, zal niemand verbazen, maar dat hier een meerderheid voor is wel. Als gevolg hiervan zullen bedrijfsauto's op brandstof niet meer voorbij de Wassenaarseweg of de Loosduinseweg richting de zee kunnen. Zo worden ondernemers gedwongen om over te gaan op elektrische bussen. Om de pijn te verzachten biedt de gemeente wagenparkscans aan. Dan komt er een ambtenaar op bezoek die jou vertelt dat jouw busje de stad niet meer in mag. Het is alsof je bij mensen in hongersnood een reclamefolder van de banketbakker in de brievenbus stopt. Marie Antoinette zou er trots op zijn. In Amsterdam zien we al dat klusjesmannen zoals schilders en loodgieters opdrachten in het centrum weigeren, omdat zij zich geen elektrisch vervoer kunnen veroorloven. En terwijl aannemers en leveranciers Scheveningen niet meer in komen, komen ondernemers Scheveningen niet meer uit. De elektrische busjes hebben zelfs na uren opladen een beperkt bereik, waardoor diensten of producten niet ver buiten de stad geleverd kunnen worden. En dat geldt nog alleen als de bus überhaupt opgeladen kan worden. Stedin heeft aangekondigd dat er tot 2035 netcongestie is. Er is dus helemaal geen capaciteit om in de hele wijk elektrische busjes van stroom te voorzien.

De groene waanideeën van wethouder Barker katapulteren Scheveningen terug naar voor de industriële revolutie. Beeldbepalende ondernemers, zoals strandpaviljoens en Simonis, hebben nu al aangekondigd om te gaan vertrekken als doorgaat. Wanneer een ondernemer hier vertelt dat hij zich geen elektrische terreinwagen kan veroorloven, wordt er door coalitieraadsleden lacherig gereageerd dat hij niet genoeg heeft gespaard. Het is zó ongelofelijk gênant. De wethouder citeert drie redenen

58

voor de invoering van de zero-emissiezone, namelijk de luchtkwaliteit, de CO2-uitstoot en de stikstofdepositie. Ten eerste ga ik in op de luchtkwaliteit. Die zou slecht zijn. Volgens de GGD is bij één op de vier astmatische kinderen in Den Haag de luchtkwaliteit de oorzaak. Landelijk is dit één op de vijf. Omdat er tal van uitzonderingen gemaakt zullen worden, zal het verschil verwaarloosbaar zijn. Wat voor verschil verwacht de wethouder? Hoeveel kinderen per jaar zal dit astmaklachten besparen? Ten tweede de CO2-uitstoot. Den Haag heeft het belachelijke doel om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Dat is een compleet wereldvreemd streven. Toen dit ingevoerd werd, zat de tribune ongetwijfeld vol met klimaatactivisten die dit toejuichten, maar waren de hardwerkende Hagenaars die hiervoor moeten opdraaien gewoon aan het werk. Vandaag is een fractie van hen hier, en tallozen van hen zitten met de handen in het haar op het werk omdat de toekomst van hun onderneming op het spel staat. Dit is hét moment om ons te bezinnen en deze CO2-doelen te schrappen. Ten derde de stikstofdepositie. De wethouder beweert dat de stikstofuitstoot slecht is voor de natuur. Uit onderzoek blijkt echter dat er geen correlatie is tussen stikstofdepositie en de staat van de natuur. Alle ideeën dat stikstof wél slecht zou zijn voor de natuur, komen slechts uit modellenstudies voort en niet uit veldonderzoek.

Al deze argumenten worden alleen onderbouwd met modellen. Nu ben ik niet vies van modellen, maar wiskundige modellen zijn niet geschikt om een land mee te besturen. Daarom dien ik een motie in om het effect van deze zero-emissiezone op de natuur met veldmetingen te onderbouwen. De motie heeft het volgende dictum. Verzoekt het college voorafgaand aan de invoering van de zero-emissiezone veldmetingen uit te voeren in Meijendel & Berkheide, het Westduinpark & Wapendal en Solleveld & Kapittelduinen om de werkelijke staat van de natuur in kaart te brengen, deze veldmetingen twaalf maanden na invoering van de zero-emissiezone te herhalen en de uitbreiding van de zero-emissiezone volledig te schrappen wanneer na twaalf maanden geen natuurverbetering in de staat van de duinen is gemeten. De kinderlijke droom van wethouder Barker is een nachtmerrie voor Den Haag. De halve stad wordt economisch geïsoleerd. Den Haag zou snakken naar schone lucht, maar wie in de stad gaat wonen, weet toch wat hem te wachten staat? Hoe kijkt de wethouder naar de eigen verantwoordelijkheid daarin van de burgers? Inwoners van Scheveningen kiezen bewust voor een bruisend havengebied. Als luchtkwaliteit hun grootste zorg was, zouden ze wel aan de Groningse kust gaan wonen. De doelen van dit plan zijn nauwelijks meetbaar, maar de middelen en de gevolgen zijn dramatisch.

De wethouder gooit talloze levens van inwoners overhoop in de hoop dat dit zijn groene goden tevredenstelt. Het is een cynisch brandoffer. De wethouder begrijpt niet dat leven en gezondheid meer zijn dan een hartslag en ademhaling. Het is waar je werkt, waar je geworteld bent, de kroegen in de buurt, de ondernemers die functioneren en een werkende, bruisende en levende stad. Deze gevoelens zijn hem klaarblijkelijk vreemd, en in zijn onbegrip veegt hij de hele geschiedenis en de toekomst van Den Haag van de kaart. Ik kan alleen maar hopen dat er iemand in de coalitiepartijen verstandig zal stemmen en de stad deze ramp bespaart. De voorzitter. Door de heer Etalle wordt de volgende motie (I.4 FVD) ingediend:

Motie I.4 FVD Geen resultaat? Geen restricties De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 13 februari 2025, ter bespreking van uitbreiding zero-emissiezone. Constaterende, dat: ▪ het college voornemens is om de zero-emissiezone uit te breiden tot aan de kust; ▪ deze uitbreiding van de zero-emissiezone tot aan de kustlijn dient om de stikstofdepositie in de duinen te beperken; ▪ het college ervan overtuigd is dat het beperken van de stikstofdepositie de natuur verbetert; ▪ uit onderzoek blijkt dat er aantoonbaar geen verband bestaat tussen het al dan niet overschrijden van de kritische depositiewaarde in een Natura 2000-gebied en de staat van instandhouding van dat gebied. (Geesje Rotgers (22 augustus 2022) – Geen verband tussen stikstof en ‘staat van instandhouding natuur’ (fig. 2)) 59

Overwegende, dat: ▪ de zero-emissiezone een zeer ingrijpende en restrictieve maatregel is; Van oordeel, dat: ▪ een zero-emissiezone niet zonder meetbaar resultaat ingevoerd mag worden; ▪ de staat van de natuur niet door modellen, maar door veldonderzoek bepaald moet worden; Verzoekt het college: ▪ voorafgaand aan de invoering van de zero-emissiezone veldmetingen uit te voeren in Meijendel & Berkheijde, het Westduinpark & Wapendal en Solleveld & Kapittelduinen om de werkelijke staat van de natuur in kaart te brengen; ▪ deze veldmetingen 12 maanden na invoering van de zero-emissiezone te herhalen; ▪ de uitbreiding van de zero-emissiezone volledig te schrappen wanneer na 12 maanden geen natuurverbetering in de staat van de duinen is gemeten. En gaat over tot de orde van de dag De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Hartelijk dank. Daarmee zijn wij door de sprekerslijst van de zijde van de raad heen. Ik zou heel graag even kort met u in overleg willen over wat wij nu gaan doen. We zouden kunnen overgaan naar de termijn van het college. Ik denk dat dat ook goed zou zijn richting de mensen die nu op de tribune zitten, die daarop zitten te wachten. Het is nu 17,45 uur en ik zou erop willen sturen om rond 18.30 uur te gaan eten. Dan schuiven we dat dus iets op.

Ik denk dat we dan in ieder geval een heel eind op streek zijn met de beantwoording van de zijde van het college. Ik kijk even rond om te zien of u dat ook een goed idee vindt. Rutger de Ridder (VVD). Wat mij betreft akkoord, hoor. Ik weet wel ongeveer wat de antwoorden gaan zijn, dus het zal niet heel lang duren. Ik heb vermoedelijk wel een tweede termijn. De voorzitter. U heeft vermoedelijk een tweede termijn. Het is goed dat u dat aangeeft; dan weten we dat ook. Dat zal dan in ieder geval na de dinerpauze zijn. Ik kijk nog even verder rond. Is er bezwaar tegen om nu over te gaan tot de beantwoording van het college? Dat doen we wel na een hele korte schorsing, want de wethouder houdt even een kleine sanitaire stop. Het is ook een lange zit voor iedereen. Ik verwacht dat hij zo terug is. Dan houden we dus rond 18.30 uur de dinerpauze. We schorsen nu heel kort; ik verwacht een minuut of twee. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. De voorzitter. Het nieuwe vergaderbelletje is beduidend minder duidelijk dan het oude belletje, dus daar gaan we als eerste naar kijken, want dit is weinig indrukwekkend. Maar de mensen die dit wel horen, zou ik willen verzoeken om terug te komen naar de zaal. Dan gaan wij zo meteen over tot de beantwoording van de zijde van het college. Mag ik een klein beetje stilte in de zaal? Ik heb namelijk nog een andere huishoudelijke mededeling.

We gaan straks het geheime deel van de vergadering direct na de dinerpauze doen, ook in verband met het leeg houden van de zaal. Direct na de pauze doen we dus het besloten gedeelte. Dan weet u dat ook. De tweede termijn, waaraan in ieder geval de heer De Ridder behoefte zegt te hebben, is dan daarna. Direct na de dinerpauze doen we dus eerst het geheime deel van de vergadering in verband met het leeg houden van de zaal. Anders moeten we dat twee keer doen. Het is dus gewoon praktischer. Dat gezegd hebbende, kunnen we naar de beantwoording door de wethouder. Ik geef het woord aan wethouder Bakker. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Dank aan de raad voor de inbreng, dank aan de insprekers en dank aan alle partijen die ik in de afgelopen tijd heb mogen spreken over dit onderwerp. Dat waren 60

allerlei marktpartijen maar ook andere organisaties. Ook dank aan de ambtenaren voor al het werk, want het aantal technische vragen was best aanzienlijk. In de afgelopen tijd is hier veel om te doen geweest. Er zijn ook veel vragen over gesteld. Natuurlijk was er ook genoeg aandacht in de media. Maar volgens mij is in de afgelopen tijd ook duidelijker geworden waarom we dit doen, nog meer dan daarvoor. We zagen natuurlijk de oproep van het Longfonds en de natuurorganisaties, en we zien dat de Europese luchtkwaliteitsnormen nog zijn aangescherpt. We zien ook dat de landelijke rechter heeft aangegeven dat er meer nodig is wat betreft de stikstofuitstoot. Ook daarom moeten we de uitstoot dus aanpakken. Tot slot stelt het PBL dat de klimaatdoelen voor 2030 uit zicht raken. Ook dat is een reden om door te pakken en niet in een ligstoel te gaan liggen, zo zeg ik tegen Forum. Het is namelijk gewoon specifiek berekend dat het gaat om 7,1 ton CO2. Forum vroeg daarnaar. Ook weten we nu al dat de natuur zwaar overbelast is. Dat meten we ook. Dat halen we niet alleen uit modellen, maar we meten het ook. Daarom zou ik de motie van Forum die daarop ziet, willen ontraden. Dat doe ik ook om een andere inhoudelijke reden. Form geeft namelijk aan dat we een jaar moeten wachten en dan moeten meten, maar ik heb juist de hele tijd uitgelegd dat de eerste stap een hele kleine stap is.

De echte stap volgt eigenlijk in 2028 of, mocht het amendement aangenomen worden, 2029. Dan zie je het grote effect pas, dus de motie van Forum is ook wat dat betreft onverstandig. Rutger de Ridder (VVD). Dan even over die 2028 of 2029. Dat schuift toch al op met de algemene maatregel van bestuur? Wethouder Barker (PvdD). Ja, dat zou kunnen. Volgens mij verwijst u naar de brief van de staatssecretaris, die heeft aangegeven dat hij dat zou willen doen. Rutger de Ridder (VVD). Dat schiet dan toch eigenlijk niet op? U kunt zelf geen algemene maatregel van bestuur nemen - gelukkig maar - maar het gaat toch gewoon al gebeuren als het kabinet dat gaat doen, ondersteund door de Kamer, die dit in brede meerderheid wil? Dus wat schieten we dan op met het amendement van het CDA? Wethouder Barker (PvdD). Nu bent u wel iets te voorbarig, want ik was net begonnen met de motie van Forum en u begint al over een ander amendement. Misschien is het dus handig om daar straks op terug te komen, want ik krijg nu volgens mij ook een interruptie over de motie van Forum. De voorzitter. We komen er straks op terug. Dan meneer Etalle. Het gaat nu inderdaad over een motie die hij heeft ingediend. Massimo Etalle (FVD).

Welke concrete gevolgen zijn er dan in de natuur gemeten die dit bewijzen? En hoe kan de wethouder laten zien dat dat door stikstof komt? Daarnaast zegt de wethouder dat het gaat om 7 ton CO2. Hoeveel van dit soort maatregelen zijn er dan nodig om het te halen? Of is dit een druppel op de gloeiende plaat? De VS hebben zich teruggetrokken uit het Parijsakkoord, in China worden er maandelijks kolencentrales gebouwd en hier gaan we onze hele strand economie overhoopgooien voor 7 ton CO2. Dat is niks. Wethouder Barker (PvdD). Ik vind het natuurlijk goed dat Forum ook landelijk en wereldwijd kijkt, waar ook veel meer moet gebeuren om klimaatverandering te beperken. Het klopt dat je daaraan als gemeente beperkt kunt bijdragen, maar wát je kunt bijdragen, zou je moeten doen, juist voor een leefbare aarde. Als alle gemeentes een stap zetten, zijn dat er voor het effect in elk geval heel veel. Er zullen geen grote gevolgen zijn voor het strand; daar kom ik straks op. Maar hiermee zetten we in ieder geval een belangrijke stap vanuit Den Haag voor het terugdringen van de stikstofuitstoot, voor de luchtkwaliteit en voor het klimaat. Massimo Etalle (FVD).

Als de wethouder er zo sterk van overtuigd is dat we hiermee de stikstofuitstoot terugdringen, is hij dan bereid om stikstofmetingen uit te voeren op de plekken waar dat van belang is en te verifiëren of de stikstofdepositie daadwerkelijk teruggedrongen is?

61

Wethouder Barker (PvdD). Zoals ik aangaf, meten we de stikstofdepositie. Je kan niet elke centimeter meten, maar je meet wel degelijk de stikstofdepositie en dat wordt dan modelmatig geaggregeerd. Maar het klopt dat je nu niet alvast kunt meten wat het effect is van de ZE-zone die volgend jaar wordt ingevoerd. Het klopt dat je dat nu niet kan meten, maar dat is iets wat op de lange termijn plaatsvindt, ook omdat de normen qua stikstof al zwaar overbelast zijn. Je ziet nu dus al de grote gevolgen van de overbelaste natuur, en dit is een van de stappen die je moet zetten. Maar wat Forum aangeeft, klopt ook, namelijk dat er veel meer landelijk zou moeten gebeuren. Dat is ook zeker de oproep van het college. Het kabinet moet zaken niet vooruitschuiven wat stikstof betreft, maar echt aanpakken. Als Forum het met mij eens is, zou ik dus graag willen zien dat Forum die oproep ook landelijk doet. De voorzitter. Meneer Etalle, voor de derde maal. Massimo Etalle (FVD). Ik waardeer het gevoel voor humor van de heer Barker, maar dat gaan we zeker niet doen. Dit is een ramp, en op nationaal niveau is dit klimaatbeleid ook een ramp. Daar kunnen we dus ook mee stoppen wat mij betreft. Maar als de stikstofdepositie nu gemeten wordt, wordt die over een jaar ook gemeten.

Dan zou de wethouder toch moeten kunnen zien hoeveel de depositie afgenomen is door deze maatregelen? Dan kunnen we bekijken of het werkt of niet. En als het niet werkt, kunnen we het intrekken. Wethouder Barker (PvdD). Ik heb de vraag natuurlijk al beantwoord. Ik heb aangegeven dat de eerste stap een relatief kleine stap is. Het echte effect komt in 2028/2029, heb ik gezegd, en toen kreeg ik ineens de interruptie van de heer De Ridder daarover. Ik kom daar later dus nog op terug, maar dat is eigenlijk het punt. Het grote effect op de natuur komt pas later en sowieso is de natuur nu al zwaar overbelast. Dat is ook de reden waarom het bijvoorbeeld rond bebouwing steeds moeilijker wordt. Volgens mij moeten we gewoon elke stap zetten. Alle kleine beetjes helpen voor een betere wereld. Dan even naar het punt van de haalbaarheid, want ik snap ook heel goed de zorgen daarover. We hebben het in het debat uitgebreid gehad over de verschillende aspecten van haalbaarheid. Ik zal het niet allemaal herhalen, maar bijvoorbeeld over laadinfrastructuur, ontheffingen en overgangstermijnen is het nodige gezegd. Verschillende partijen gaven ook aan dat er de nodige ruimte is om tegemoet te komen aan ondernemers. Ook dat is juist samen met brancheorganisatie tot stand gekomen.

Ik denk dat dat het mooie is van de zero-emissiezone, dus dat juist vanaf het begin op landelijk gebied is gekeken wat nou logische ontheffingen zijn. Ik hoorde ook insprekers aangeven waar hun zorg zit en ik ga daar graag over in gesprek. Rond het strand zou ik nog specifiek willen kijken of we contact kunnen leggen met de mobiliteitsmakelaar, want volgens mij is er op een aantal aspecten wel meer mogelijk. Het gaat om bestelbusjes dus mijn verwachting zou zijn dat een Landrover geen bestelbusje is, maar dat soort gesprekken kan een mobiliteitsmakelaar bijvoorbeeld heel goed voeren. En voor hijskranen en dat soort zaken geldt over het algemeen al een algemene vrijstelling. Daarover ga ik graag het gesprek aan. Ik heb dat gesprek overigens al gevoerd met de twee verenigingen van strandtenten en daar kreeg ik dit signaal nog niet, maar ik ga het gesprek graag aan of ik zorg voor de juiste contacten. Belangrijk is, zoals ik zei, dat we volgend jaar de eerste stap kunnen zetten. Dat zou heel mooi zijn. Maar later komen de stappen die misschien nog wel spannender zijn, rond het volledig elektrisch gaan. Daarom is het amendement waar ik straks op inga ook interessant, denk ik. Volgens mij zijn verschillende aspecten belangrijk. We moeten blijven monitoren hoe het gaat, bijvoorbeeld met de laadcapaciteit en de ontheffingen.

We moeten ook zien dat we ondernemers meekrijgen, bijvoorbeeld door gesprekken te voeren en hen te ondersteunen, bijvoorbeeld met de mobiliteitsmakelaar. Dit vindt het college natuurlijk heel belangrijk. Veel voorstellen van de raad zien daar ook op. Ik denk ook dat veel van die voorstellen verstandig zijn. Ik ga ze een voor een af. Allereerst de motie van de SP, die vraagt om een gedegen monitoring. In het debat had ik eigenlijk al aangegeven dat ik graag goed wil monitoren. Ik begrijp de behoefte om daar grip op te houden. Ook landelijk is gezegd, volgens mij op basis van een VVD-motie, dat het belangrijk is om de invoering goed te blijven monitoren. Dit speelt dus ook landelijk. Ik zeg dus graag toe dat ik dit ga doen en ik laat de motie aan het oordeel van de raad. In de motie wordt ook specifiek verwezen naar de 30 afwijzingen, maar we kunnen daarover ook daarvóór al rapporteren, ook omdat ik denk dat het

62

best lang zal duren voordat we er 30 hebben afgewezen. Ik ga dus kijken wanneer precies in het jaar we die monitoring kunnen doen. De motie kan ik dus aan het oordeel van de raad laten. De SP vroeg ook nog specifiek naar de bewoners en naar het havengebied. We hebben in de MKBA ook een telling gedaan en het gaat over 1% van het totale aantal personenauto's. Het is dus heel beperkt, maar ik zeg toe om, zoals de SP mij verzocht, de bewoners snel te informeren zodra de raad ermee akkoord is, en om de raad vervolgens te informeren bij het delen van het verkeersbesluit. Dan het amendement van de SP, op letter B, over het verlengen van de sloopsubsidie. Dit amendement vraagt ons om die sloopsubsidie weer in werking te laten treden. Ik denk dat dat een mooi instrument is om ondernemers nog een extra beetje te helpen om zich voor te bereiden op de overstap naar schoner vervoer. Tegelijkertijd was het geld voor de regeling natuurlijk op. Ik heb ook navraag gedaan naar de SPUK, de landelijke regeling. Die kunnen we binnenhalen, en hopelijk komen we dan in totaal met die € 1,5 mln. aan extra middelen. Dat biedt volgens mij een mooie extra ondersteuning richting 1 januari. Ik kan dit amendement dus aan het oordeel van de raad laten. Rutger de Ridder (VVD). Maar het klopt toch dat dat geld er niet allemaal is? Hopelijk kunnen we het binnenhalen, zegt de wethouder. Wethouder Barker (PvdD).

Het is een kwestie van wie het eerst komt, het eerst maalt, maar wij waren een van de eersten dus we hebben er het volste vertrouwen in. En in het amendement is volgens mij ook een bandbreedte aangegeven van € 1 mln. tot € 1,5 mln. Daarmee is het dus inderdaad gedekt. Rutger de Ridder (VVD). Nee, het is niet gedekt, want er staat dat het meer moet zijn. En voor de SP is dit randvoorwaardelijk om in te stemmen. De wethouder laat dus een ongedekt amendement aan het oordeel van de raad, en de wethouder Financiën staat erbij en vindt het waarschijnlijk allemaal goed. Dat klopt toch niet? Wethouder Barker (PvdD). Ik heb zonet gezegd dat het gaat om minimaal € 1 mln. tot € 1,5 mln. Dat staat volgens mij in het amendement, en dat is gedekt. Maar we hopen het op te plussen naar € 1,5 mln., want dan is het een nog mooier bedrag en hebben we een hele mooie subsidieregeling. De voorzitter. De heer De Ridder, voor de derde maal. Rutger de Ridder (VVD). De eerste € 500.000 komt uit de Enecomiddelen. Voor de tweede € 500.000 wordt een aanvraag gedaan bij het Rijk onder de SPUK SLA. Wethouder Barker (PvdD). Er staat: 'Hierbij wordt voor de ophoging van het subsidieplafond vanwege de afhankelijkheid van rijksfinanciering - een marge aangehouden van minimaal € 1 mln.

tot maximaal € 1,5 mln.' Dat staat in het besluit en dat zorgt ervoor dat je ook als je die 5 ton cofinanciering van de SPUK SLA niet hebt, op € 1 mln. uitkomt. De voorzitter. Nee, u bent drie keer geweest, meneer De Ridder. Een punt van orde? Dat mag altijd. Rutger de Ridder (VVD). Mag ik u iets verzoeken, voorzitter? Ik ga u iets verzoeken, want dit is een punt van orde, wat de burgemeester ook zegt. Ik verzoek u, voorzitter, om de wethouder te wijzen op de toelichting van het amendement, waarin de dekking wordt geregeld. Wilt u dat doen? Dan kan de wethouder daarnaar kijken en erop antwoorden. De voorzitter. Volgens mij is de wethouder ook bereid om die toelichting te bekijken en daar nog op te antwoorden, dus is dat bij dezen gedaan. Wethouder Barker (PvdD). Ja, in de toelichting staat als laatste: 'Indien de SPUK SLA niet wordt gegund verzoekt de indiener het college naast de 5 ton uit de Enecomiddelen nog de aanvullende 5 ton binnen programma 3 Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie te regelen. Daarmee komt de maximale ophoging van de sloopsubsidie op € 1,5 mln. en de minimale op € 1 mln.' Dat is precies wat ik zei, en daarmee laat ik het amendement aan het oordeel van de raad. 63

Dan kom ik bij het amendement van het CDA, met letter A. Dit amendement dwingt ons als college om op verschillende manieren maximaal de vinger aan de pols te houden bij de invoering, en ook te zorgen dat we kunnen bijsturen en hiermee nog meer samen met ondernemers aan de slag kunnen gaan. Dit sluit mooi aan bij andere voorstellen, die ik eerder al positief heb geapprecieerd. Met dit amendement kan het college goed uit de voeten om te zorgen dat de transitie vanaf de invoering richting 2029 en 2030 goed loopt. Het amendement bevat drie elementen, die ik even langsloop. Allereerst kan het college goed leven met het extra jaar tijd voor de Euro 6-bestelbusjes. Dan het monitoren op laadcapaciteit. Ik begrijp de wens van de raad om dit te blijven monitoren en om ondernemers eventueel in 2029 meer ruimte te geven als het niet op orde is. Gegeven de cijfers die ik deze week aan de raad heb gestuurd, heb ik daar natuurlijk wel het volste vertrouwen in. Tot slot het convenant. Een convenant is eerder gesloten, in het centrum, en binnenkort komt er hopelijk ook een landelijk convenant. Het is niet gek om ook een uitvoeringsconvenant op lokaal niveau te hebben. Het is wel belangrijk om te benadrukken dat een convenant over het algemeen samen met partijen wordt afgesloten. Zowel de overheid als de partijen aan tafel leveren dan dus een bijdrage.

We gaan dus kijken welke partijen een bijdrage willen leveren en we gaan ook niemand uit de weg, maar het betekent dus dat je beide intenties moet hebben. We willen er dan aan werken om richting 2029, 2030 naar nul emissie te gaan. Als het amendement wordt aangenomen, ga ik me dus inspannen voor het tot stand komen van een dergelijk convenant. Alle partijen zijn welkom aan tafel, ook partijen zoals de BSH. Op basis van deze drie elementen laat ik het amendement aan het oordeel van de raad. Rutger de Ridder (VVD). Dan ga ik het nu hebben over die algemene maatregel van bestuur. Er is een brief van staatssecretaris Jansen van 22 november 2024, die heet 'Plan voor invulling geven aan motie-Veltman en regeerprogramma ten aanzien van zero-emissiezones'. Daarin staat: 'Het starten van een regulier AMvB-wetgevingstraject om de overgangsregeling voor emissieklasse 6dieselbestelauto’s met een jaar te verlengen tot 1 januari 2029'. Waarom is het amendement van het CDA anders dan wat hier staat? Wethouder Barker (PvdD). Ik denk dat het de raad nog meer zekerheid geeft dat we dat voor elkaar gaan krijgen, en dat dat ook de inzet van het college richting het Rijk gaat zijn, bijvoorbeeld in het nieuwe nationale convenant. Rutger de Ridder (VVD). Oftewel het maakt niks uit. En het tweede dan, over het convenant? U gaat zich inspannen om een convenant te maken.

Dat is dus geen resultaatsverplichting. U gaat zich inspannen, maar als het niet lukt is dat jammer. Klopt dat? Wethouder Barker (PvdD). Nee, dat klopt niet. Ik ga wel echt mijn best doen. Nu klinkt het alsof ik niet mijn best ga doen. Er zijn heel veel partijen, en volgens mij zijn ook heel veel partijen bereid om aan tafel te komen. Wij hebben ook al hele constructieve gesprekken gehad met verschillende partijen, dus ik ga er zeker van uit dat ook partijen hier meerwaarde in zien. De voorzitter. Meneer De Ridder, voor de derde maal. Rutger de Ridder (VVD). De wethouder zegt dat hij hele constructieve gesprekken had, en ik neem aan ook met de BSH. Maar de BSH zegt dat dat helemaal niet het geval is. Dus ik vraag nogmaals naar die inspanning. Als de BSH nou zegt 'ik wil geen convenant want ik vertrouw die overheid niet meer', wat gebeurt er dan? Wethouder Barker (PvdD). Voor de duidelijkheid, niet de hele wereld draait om de BSH. In het amendement staat namelijk 'meerdere partijen'. Ik denk dat de BSH misschien de meest ingewikkelde is, want die is best wel fel in de inspraak. Dat hoor ik ook, maar ik ben zeker bereid om met ze aan tafel te gaan. Ik ben al meerdere keren met ze aan tafel gegaan, maar de haven is juist specifiek uitgezonderd.