RIS321576 Notulen van de raad van 23 januari 2025

Wij zullen te zijner tijd waarschijnlijk nog met een voorstel komen, mocht dat nodig zijn. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Zou meneer Kaptheijns voor de uitbreiding zijn van de parkeergarage die nu op de Noordboulevard ligt en die uit te laten komen op de Pier? Nick Kaptheijns (PVV). Uiteraard. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Dank u wel, meneer Kaptheijns. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Dit voelt een beetje als een debat voor de bühne, want het was al duidelijk in de commissievergadering dat het plan voor een herboren Pier op een meerderheid kon rekenen. De ontwikkelaar heeft het plan met veel enthousiasme gepitcht, waarvoor complimenten, maar het hotel met bijna 200 kamers blijft voor de SP een heikel punt. Bovendien weten we nog niet eens of het plan de toets van het strengere hotelbeleid gaat doorstaan, want die evaluatie komt nog. Ook nadere informatie over het bedrijfsplan en het mobiliteitsplan ontbreekt. Niet onbelangrijk voor een badplaats die in de zomer nogal eens dichtslibt qua verkeer. Concluderend: de uitgangspunten voor de nieuwe Pier als zodanig zal de SP vanwege de hotelfunctie niet steunen, maar we zien uit naar vervolgdebatten over de exploitatie van de Pier. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Zo heb je een paar raden nauwelijks spreektijd en zo sta je er keer op keer. Ik vind het geweldig. Dank voor deze mogelijkheid.

U had het ook op de besluitenlijst kunnen zetten, uiteraard. Maar daarvoor is dit toch wel iets te groot. De plannen voor de Pier zijn ook door het college met enthousiasme bekeken, omdat dit namelijk nogal een icoon is op Scheveningen en voor Den Haag in het algemeen. Vaak op het moment dat we de skyline van Den Haag ergens op geprojecteerd zien, dan begint die ter linkerzijde bij de Pier. Die willen we graag laten zien, want het is een van de dingen die de badplaats echt uniek maakt. Daarom gaan we graag met deze uitgangspuntennotitie door naar de volgende fase, waarin, zoals in de commissievergadering al medegedeeld, we nog met een voorlopig ontwerp komen - 'we' is de ontwikkelaar, zeg ik daar dan bij - dat we weer verder kunnen bespreken. Mocht u daar werkbesprekingen over willen hebben, dan is het natuurlijk aan uw raad om die voor te stellen. Ik kan me gezien de opstelling tot nu toe van de ontwikkelaars zeker voorstellen dat zij daar graag aan willen meewerken. Ze hebben u tenslotte allen al vaak uitgenodigd op de Pier om van hun plannen te horen. Er zijn enkele vragen gesteld en er is een motie ingediend. Ik wilde nog even ingaan op drie punten van GroenLinks die mij opvielen. U noemde het een verkooppitch van de ontwikkelaar. Dat vond ik wat tekortdoen aan wat er hier neer is gelegd en ook aan de participatie waarin echt heel veel 65

tijd is gaan zitten en waar wij vervolgens als college een uitgangspuntennotitie van hebben gemaakt. U gaf aan dat de toekomst weleens economisch minder kan zijn. Dat is natuurlijk een waarheid als een koe. Dat gaat zeker gebeuren. Alleen, de mens lijdt het meest onder het lijden dat hij vreest. Je weet natuurlijk niet hoe de toekomst zal uitwerken. Het is wel: zie dit plan en ga kijken hoe dit in elkaar pakt, wat is de sterkte ervan en vullen de functies elkaar aan? Zijn wij als stadsbestuur ook niet er verantwoordelijk voor dat ook economisch mindere tijden goed kunnen worden opgevangen door een sterke economische structuur van de stad? Daar hoort, zeker voor Den Haag, het toerisme bij, en zeker ook de zakelijke markt die hiermee meer wordt aangesproken door middel van die congresfunctie en die kantoren, waarvoor wij de uitzondering gaan vragen. Het komt dus nog allemaal terug - dat zei mevrouw Arp ook - in het VO en dan officieel via de BOPA-procedure. Dan kunt u het uitgewerkte plan nog verder zien. Dan zien we ook bijvoorbeeld hoe een mobiliteitsplan, dat wordt uitgewerkt, precies in elkaar gaat zitten. Hetzelfde geldt voor de toegankelijkheid. Daar hebben we het in de commissie over gehad.

Hoe ga je dat nou borgen? Eigenlijk dubbel, hè: blijft het gratis toegankelijk en is het goed toegankelijk voor mensen met enige fysieke beperking? We hebben gezegd dat dit zo is en dat kunnen we vastleggen in de AO en in de BOPA ook; even kijken welke zich daar het beste voor leent. Maar dat staat als een paal boven water, net als de Pier de komende honderd jaar. Dan ten slotte over garanties. Garanties worden natuurlijk niet gegeven. Hooguit door de Blokker, maar we weten ook hoe dat uit is gevallen. De voorzitter. Voordat we verdergaan heb ik nog een interruptie op het vorige punt van mevrouw Bos. Die zat al een tijdje te wachten. Daarna gaan we over naar de Blokker. Isabel Bos (GroenLinks). Voor garanties zou ik niet verwijzen naar de Blokker. Dat is misschien niet de beste partij om nu naar te kijken. Maar ik vroeg me wel af: hoeveel rechten kunnen we uiteindelijk ontlenen aan die uitgangspuntenbrief, als we er straks mee hebben ingestemd? Hoe weten we nou echt zeker dat het komt zoals in de brief is voorgespiegeld? We zijn het met elkaar eens dat er van alles kan gebeuren over een paar jaar. Dat weten we niet zeker. Maar het is wel zo dat in de businesscase steeds verwezen wordt naar die hotels. Die hotels moeten er komen om al die andere zaken te kunnen realiseren.

Mijn fractie heeft de vrees dat we straks instemmen met die hotels en dat vervolgens alle mooie dingen die daarmee gefinancierd zouden worden, ineens niet door kunnen gaan. Dan hebben we er al wel mee ingestemd zoals het hier nu voorligt. Dat is wat ik bedoelde met 'verkooppitch van de ontwikkelaar'. Ongeacht de goede bedoelingen, want daar geloven wij ook zeker wel in, willen wij zeker weten dat wij, als wij afwijken van het hotelstandpunt dat we eerder hebben gehad, daar ook echt iets voor terugkrijgen. Die zekerheid zien we gewoon niet in deze stukken. Wethouder Van Asten (D66). Ik snap de behoefte absoluut, maar dit is de uitgangspuntenbrief. Dit is het kader waaraan wij willen gaan toetsen wanneer wij dadelijk een BOPA aan u voor gaan leggen, waardoor u kunt instemmen. Dus dat is het moment dat u kunt zeggen: dit zijn de voorwaarden geweest en dit is wat ik nu te zien krijg, en zie ik die er dan in terug of is het niet wat ons toen voorgespiegeld is? Dan kunt u daarop de keuze maken. Maar dit zijn de uitgangspunten. Die leggen we vandaag vast. Ja, dat is inderdaad met een hotelfunctie, omdat die simpelweg nodig is om dit te kunnen financieren. Als u denkt het zonder hotelfunctie te kunnen doen, dan zal de Pier langzaam in de golven gaan verdwijnen. Dat kan ik u op een briefje geven. Er is een financiële trekker daarvoor nodig.

Hoe dat valt, het hotelbeleid; u weet hoe het zit met de bezettingsgraad. U weet dat het dan op een lijst komt te staan. Als het eenmaal op die lijst van die voorraad staat, dan kan het langzaam worden uitgevoerd en dan kan uiteindelijk het hotel er zijn. Dat is geen absolute stop, maar het is wel een soort vertragende factor die erin zit. Het is nog niet zo ver dat we het hotel daar al aan het bouwen zijn. Nou, 'we', 'zij' moet ik daarbij natuurlijk zeggen. Het zal dus gewoon ook die procedure moeten doorlopen. Is er ruimte op de lijst en als die ruimte er is, dan kan dit een stap verder gaan. 'Plezier voor elke Samir'; Ik had de antwoorden aan de Partij van de Arbeid gegeven. De revolutie van de Stadspartij: daar worden wij vast over geïnformeerd als het zover is gekomen!

66

Dan rest mij nog de motie van Hart voor Den Haag. Ik zit daar een beetje mee in mijn maag, moet ik eerlijk zeggen. Want die verzoekt het college om zich in te spannen om vertraging vanuit de gemeente te voorkomen. Dat is wel onze dagelijkse bezigheid. Wij zijn er niet om vertragingen op te leveren. Wij zijn ervoor om zo snel mogelijk procedures door te voeren, zodat er gebouwd kan worden. Of dat nou een dakkapel is of een nieuwe Pier, dat is echt onze inzet. Daarom vind ik dat deze motie daar afbreuk aan doet en gaan we die als college echt ontraden. Ik zou zeggen: hou het bij het pleidooi 'gemeente, zet u maximaal in', maar trekt u deze motie alstublieft terug. Coen Bom (Hart voor Den Haag). De motie komt voort uit het feit dat het nog weleens fout gaat en dat er wel vertraging vanuit de gemeente komt. Het is dus eigenlijk een aansporing om dat te voorkomen. Het is helemaal geen kritiek. Ik begrijp dat u het als zodanig opvat. Ik heb u ook een compliment gemaakt voor het feit dat de vaart er nu ontzettend goed in zit. Dus u moet de motie niet al te kritisch nemen, maar het is wel fijn dat we het kunnen aansporen. Wethouder Van Asten (D66). Ik hoorde het eerdere compliment, dus dank daar nog voor. Dat het nog weleens niet zo loopt zoals het zou moeten lopen is de dagelijkse praktijk. Dat is nou eenmaal simpelweg omdat er soms procedures gevolgd moeten worden.

Soms is een aanvraag niet volledig. Soms is het inderdaad ook de gemeente aan te rekenen, maar het gaat erom wat onze inzet is bij de behandeling hiervan. U zegt hier 'zich in te spannen vertraging te voorkomen'. Dat doen wij altijd. Vandaar dat wij toch zeggen dat deze motie afbreuk doet aan al die mensen die hier dag in, dag uit werken aan een goede dienstverlening. Daarom vraag ik om de motie in te trekken. U heeft zeker uw punt gemaakt en u heeft gehoord dat wij hiermee aan de slag willen gaan. Coen Bom (Hart voor Den Haag). Het is aan de fractie. Dat zal ik zo even bespreken. Maar ik snap wel dat u kunt zeggen: het is overbodig, want we doen dit al, het is ons dagelijks werk. Maar ik snap niet hoe het afbreuk doet. Misschien dat u dat toch nog een keer kunt toelichten. Wethouder Van Asten (D66). Die afbreuk zit 'm hierin. We kunnen er alles aan doen om vertraging te voorkomen. Dat zou betekenen dat wij op andere vlakken niet het uiterste doen om vertraging te voorkomen. Onze mensen komen hier dagelijks het Spui binnen, of welke locatie van de gemeente dan ook, om hun stinkende best te doen om hier een mooiere stad van te maken. Vandaaruit heb ik gezegd wat ik daarover heb gezegd. Ik hoop dat u dat nog meeneemt in de afweging. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter.

Ik ga twee dingen voorleggen aan de raad. Het eerste is dat we het voorstel hebben gekregen van de VVD - dat is bij het presidium ook binnengekomen - om de geheime beraadslaging waarom verzocht is, direct na de dinerpauze te doen. Ik heb dat ook even gecheckt met de techniek. Dat is allemaal mogelijk. Maar ik vind het wel netjes om het aan u voor te leggen of u zich daarin kan vinden. Dus dan gaan we dat in ieder geval doen. Mijn tweede punt: het volgende agendapunt is de Trekvlietzone. Ik heb twee sprekers op de lijst staan. We rekenen op één motie. Het is het laatste agendapunt voor wethouder Van Asten. Ik zou willen vragen - het is een speciaal verzoek - of we dat nog voor de dinerpauze kunnen doen. Dan gaan we daarna lekker eten. Dennis Groenewold (D66). Dat betekent toch niet dat de wethouder daarna niet meer bij de raad hoeft te zijn? De voorzitter. Ik ben blij dat u daar heel scherp op bent. Het is een verzoek geweest. Volgens mij zijn we hier met elkaar om daar af en toe gevolg aan te geven. Dan denken we ook met elkaar mee. Dus laten we dat agendapunt behandelen. Dan doen we daarna de dinerpauze.

67

Aan de orde is: N.

Voorstel van het college inzake herziening grondexploitatie Trekvlietzone (RIS320794).

De beraadslaging wordt geopend. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag bespreken we het raadsvoorstel over de herziening van de grondexploitatie Trekvlietzone. Hart voor Den Haag heeft eerder gewaarschuwd voor een juridisch gevecht met de Haagse Fijnhouthandel. In september 2022 hebben we het daar uitvoerig over gehad. Mijn motie om Remkes te bellen heeft het toen niet gehaald, omdat die werd ontraden door het college. Hart voor Den Haag kan vandaag alleen instemmen indien gedwongen overdracht van het eigendomsrecht wordt voorkomen. Het college moet zijn best doen om percelen langs minnelijke weg te verkrijgen, eventueel met behulp van een onafhankelijke bemiddelaar. De wethouder heeft toegezegd tijdens het commissiedebat - daar ben ik hem heel dankbaar voor - om in gesprek te gaan over een minnelijke oplossing en om samen met mij een amendement te maken. Dat amendement is klaar en heb ik hier voor mij. Het besluit om toe te voegen een dictumpunt. De titel van het amendement is 'Onteigening voorkomen met minnelijk overleg'. Het dictum: 'Uitgangspunt is dat in het geval de gemeente gronden (met opstallen) nodig heeft ter realisatie van de ontwikkeling van de Trekvlietzone het college zich maximaal zal inzetten om deze langs minnelijke weg te verkrijgen en om de onteigening van de eigenaar en de huurder (Fijnhouthandel) te voorkomen.

Het college zal de raad actief over de voortgang informeren.' Het mag duidelijk zijn dat door dit procesmatige uitgangspunt als apart dictumpunt toe te voegen, de inzet van het college ten aanzien van de minnelijke fase extra wordt benadrukt. Dit amendement wordt mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD, de heer Kaptheijns namens de PVV, mevrouw Arp namens de SP en de heer Jan Willem van den Bos namens de Partij voor de Dieren. Rutger de Ridder (VVD). Zoals ik het amendement lees - daarom onderteken ik het ook - moet je het zo veel mogelijk voorkomen, maar kan je het nooit uitsluiten. Klopt dat? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Zo staat het in de wet. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door mevrouw Arp, de heer Kaptheijns en de heer De Ridder, wordt het volgende amendement (N.A HvDH) voorgesteld:

Amendement N.A HvDH Onteigening voorkomen met minnelijk overleg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake herziening grondexploitatie Trekvlietzone (RIS320794), Besluit om toe te voegen: •

III. Uitgangspunt is dat in het geval de gemeente gronden (met opstallen) nodig heeft ter realisatie van de ontwikkeling van de Trekvlietzone het college zich maximaal zal inzetten om deze langs minnelijke weg te verkrijgen en om de onteigening van de eigenaar en de huurder (Fijnhouthandel) te voorkomen. Het college zal de raad actief over de voortgang informeren.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Zoals afgesproken in de commissievergadering is dit een amendement waarover we ook contact hebben gehad. Dit is een prima uitgangspunt. Wij zetten inderdaad in op minnelijke verwerving indien nodig en zullen u als raad ook

68

informeren. Zoals ook werd gezegd, uiteindelijk zijn de mogelijkheden in de wet er ook om daartoe te komen. En uiteindelijk gaat u als raad er ook over onder de Omgevingswet. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan over naar de schorsing voor de dinerpauze. Het is iets over zessen. Laten we om vijf over zeven weer aanvangen. Dan hebben we exact een uur voor de dinerpauze. De vergadering wordt van 18.05 uur tot 19.05 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: X. Openbare aankondiging tot sluiting van de deuren ten behoeve van een besloten vergadering in verband met de bespreking initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Opheffen geheimhouding (RIS320635). De voorzitter. Er is behoefte om geheim te vergaderen in verband met de bespreking van het initiatiefvoorstel van Hart voor Den Haag over opheffing van geheimhouding. Aan het gedane verzoek daartoe gaan we nu voldoen. Onder verwijzing naar artikel 23 van de Gemeentewet gaan we zo meteen dus over tot een geheime vergadering. Ik verzoek het publiek de zaal te verlaten. Nu weet ik niet wat publiek en wat niet-publiek is, maar ik neem aan dat iedereen die nu op de publieke tribune zit, weet of die hier mag zijn of niet. Het zijn allemaal medewerkers? Oké. Tijdens de geheime vergadering blijft de zaal gesloten. Leden mogen de zaal alleen verlaten voor een sanitaire stop, wat overigens ook geldt voor de collegeleden. Daarnaast zijn er afspraken over het al dan niet terugkeren in de zaal. Telefoneren is niet toegestaan. De leden van de raad, de leden van het college en de ambtelijke ondersteuning hebben inmiddels de presentielijst voor de besloten vergadering getekend. (De openbare vergadering gaat om 19.15 uur over in een besloten deel tot 21.15 uur) De voorzitter.

Geachte leden van de raad, geachte aanwezigen en kijkers thuis, ik heropen de openbare vergadering van de gemeenteraad van Den Haag van donderdag 23 januari 2025.

Aan de orde is: O.

Voorstel van het college inzake Nota Grondbeleid 2024 en verder (RIS319970).

De beraadslaging wordt geopend. Vincent Thepass (GroenLinks). Voorzitter. Den Haag zit middenin een wooncrisis. Daarom namen we gelukkig ook ruim een maand geleden onze Woonvisie aan. Daarin zetten we eindelijk echt in op betaalbare woningbouw, in het bijzonder ook op sociale huur en in het bijzonder ook in de wijken waar nog weinig sociaal is. Maar met papieren ambities alleen gaan we er niet komen. De stad verwacht van ons dat we die papieren ambities ook in de praktijk gaan brengen. Juist daarom is GroenLinks blij dat we het faciliterende grondbeleid vandaag kunnen omzetten in regisserend grondbeleid. We hebben immers gezien in de afgelopen jaren dat als we alleen de markt afwachten en als overheid niet extra sturen, het helaas juist met de betaalbaarheid misloopt. Maar in het belang van die regie, die we als GroenLinks steunen, hebben wij wel behoefte aan wat versterking daarvan. Allereerst hebben wij behoefte aan een overzicht van de kansen die wij gaan krijgen voor het voeren van die regie. We hebben bovendien sterk de indruk dat juist dat belangrijke overkoepelende doel van betaalbare woningbouw nog explicieter gekoppeld kan worden aan het 69

actieve grondbeleid, want zonder dat grondbeleid zullen we er niet gaan komen. Daarom de volgende motie, genaamd Breng kansen voor betaalbaar op zand in kaart, medeondertekend door collega Ahraui. Daarin verzoeken wij het college bij het voeren van actief grondbeleid de overkoepelende beleidsdoelen leidend te maken, in het bijzonder met betrekking tot betaalbare woningbouw; een kansenkaart uit te werken met daarin een overzicht van potentiële projecten, bijvoorbeeld kantoorgebouwen, braakliggende grond of locaties waar de erfpacht vrijkomt, waar de gemeente via actief grondbeleid haar betaalbare woningbouwdoelen kan realiseren, met extra focus op de wijken waar het 50% sociaal streven van toepassing is. Peter Mekers (D66). Dank voor deze motie. Ik zit nog eventjes te zoeken. Gaan we nu volgens GroenLinks het actief grondbeleid voornamelijk inzetten om die 50% sociaal voor elkaar te krijgen? Of wordt het instrument ook op andere manieren ingezet? Dat is me niet helemaal duidelijk uit de richting van deze motie. Vincent Thepass (GroenLinks). Een terechte vraag, denk ik. Ik heb bewust 'in het bijzonder' en niet 'exclusief' gebruikt, omdat het natuurlijk voor heel veel andere beleidsdoelen ook belangrijk is. Het zou ook eerder een amendement moeten zijn als ik al die andere doelen uit het bredere collegevoorstel zou schrappen.

Waarom ik het wel belangrijk vind om het hier specifiek aan betaalbare woningbouw te koppelen, is dat we net de Woonvisie hebben aangenomen. We hebben met best veel fracties in de raad geconstateerd dat die papieren ambities voor meer betaalbaar belangrijk zijn voor de bestrijding van de wooncrisis en het tegengaan van de segregatie ook in onze stad. GroenLinks denkt dat juist dit instrument van actief grondbeleid voor de betaalbaarheidsambities heel belangrijk gaat zijn. Peter Mekers (D66). Dank voor dat antwoord. Dan heb ik nog een vraag over het vervolg. Stel dat we als gemeente grond verwerven met als doel: er moet hier 50% sociaal komen, omdat dat voor deze wijk goed is. Gaat de gemeente dan zelf bouwen of hoe wordt dat dan vormgegeven? Bij het vervolg heb ik nog mijn vraagtekens. Vincent Thepass (GroenLinks). Dat vind ik heel erg moeilijk om in zijn algemeenheid te zeggen. Dit voorstel van het college geeft ook juist een afwegingskader waarin we gaan kijken wat onze rol is. Ik zou niet zeggen dat we bij elke vorm van actief grondbeleid, elke ontwikkeling zelf gaan bouwen. Die waarborg dat je daar een onderbouwing voor moet geven, zit ook juist mooi ingebouwd. Maar ik denk wel dat we juist voor die betaalbaarheid net dat extra zetje, net die extra proactiviteit nodig hebben om ook echt werk te gaan maken van die betaalbaarheidsdoelen. De voorzitter.

Laatste keer, meneer Mekers. Peter Mekers (D66). Dank voor dit antwoord. Misschien dat de wethouder bij de appreciatie van de motie ook in zou kunnen gaan op welke rol de gemeente zou kunnen hebben als we dan grond verwerven. Want ik zie het niet helemaal zitten dat we weer een eigen woningbedrijf op zouden starten of iets dergelijks. Ik ben dus heel benieuwd hoe dan de uitvoering van zo'n motie vorm moet gaan krijgen of wat de gevolgen daarvan zijn. Dat kan ik nu eigenlijk nog niet zo goed overzien. Dat wilde ik even aangeven. Vincent Thepass (GroenLinks). Dat gemeentelijk woningbedrijf is volgens mij iets wat onderzocht gaat worden, maar dat staat hier los van. Dit is bedoeld als aanvulling, eigenlijk als extra richting nog bij het kader dat we met het voorliggende grondbeleid gaan hebben. Er zijn verschillende smaken: echt een actieve initiërende rol en de meer passievere vormen. Dat zit volgens mij mooi in het voorstel. Je kunt per geval kijken wat de gemeente zelf wil gaan doen. Hinke de Groot (CDA). Ik worstel heel erg met deze motie. Er staat 'bij het voeren van actief grondbeleid overkoepelend beleid leidend te maken'. Nu is het grondbeleid een van de instrumenten die de gemeente kan inzetten om verschillende beleidsambities te realiseren. Het is dan ook niet bedoeld om precies die keuzes te maken. Wil GroenLinks daarvan afwijken met deze motie?

70

Vincent Thepass (GroenLinks). Daar ging het al een beetje over in het debatje met D66. Ik heb gezegd 'in het bijzonder' omdat ik denk dat het wel goed is om die koppeling met het woonbeleid, met onze woonambities te maken. Dit actieve grondbeleid gaat namelijk echt een belangrijke voorwaarde zijn om de betaalbaarheidsambities te realiseren. Tegelijkertijd is GroenLinks het met het CDA eens dat andere ambities echt ook heel belangrijk zijn. Ik weet dat het CDA bijvoorbeeld veel waarde hecht aan de voorzieningen. Overigens moet je sowieso als je ergens woningen toevoegt, altijd ook over de voorzieningen nadenken. Naar de kansenkaart waar we in het tweede dictumpunt om vragen, kan je ook met een voorzieningenbril kijken, of die versterkt kunnen worden. Dus ja, wij leggen de nadruk op betaalbare woningen, omdat de wooncrisis daarom vraagt, omdat wij denken dat juist die doelstellingen zonder dat accent in het actieve grondbeleid moeilijk gehaald gaan worden. Maar wat ons betreft is er natuurlijk ook ruimte voor andere doelen. Hinke de Groot (CDA). Natuurlijk heel terecht dat er ook ruimte is voor die andere doelen, maar daar zit dan wel een beetje het probleem met deze motie, want die suggereert dat we grondbeleid in het bijzonder, dus misschien wel prioritair gaan inzetten voor betaalbare woningbouw, als het aan GroenLinks ligt.

Klopt dat? Want daar zou het CDA geen voorstander van zijn. Vincent Thepass (GroenLinks). Het doel achter het eerste dictumpunt is dat die duidelijke koppeling wordt gemaakt met eigenlijk de onmisbaarheid van het actieve grondbeleid voor die woningbouwdoelen. Ik snap de worsteling van het CDA wel. Ik vind het ook wel iets waar we misschien richting de tweede termijn of op een andere manier het gesprek over kunnen hebben. Mogelijk zijn er andere formuleringen waarmee het CDA, wat ook in het tweede dictumpunt staat, steunt dat we die kansen ook juist voor de betaalbare woningbouw in beeld gaan brengen. Want het is heel belangrijk dat we daarmee aan de slag gaan. Maar ook dat het duidelijk is dat betaalbare woningbouw niet het enige is wat we met actief grondbeleid kunnen bewerkstelligen. De voorzitter. Mevrouw De Groot, de laatste keer. Hinke de Groot (CDA). Dat bevestigt mijn beeld dat het eerste dictumpunt te voorbarig is. Ik snap heel goed de behoefte aan de kansenkaart. Dan kunnen we op basis daarvan zien hoe we het grondbeleid goed kunnen inzetten voor de beleidsambities. Maar ik vind het te voorbarig om nu die betaalbare woningbouw al leidend te maken. Ik zou dus graag het verzoek willen doen aan GroenLinks om het eerste dictumpunt te schrappen of te wijzigen, want ik weet niet of we er in de huidige vorm voor kunnen stemmen. Vincent Thepass (GroenLinks).

Wat mij betreft gaan we daar het gesprek over aan. Volgens mij liggen we niet zo ver uit elkaar en gaat het vooral om hoe we deze zin lezen. Het belangrijkste wat ons betreft is de koppeling met de Woonvisie, omdat we actief grondbeleid nodig gaan hebben om de betaalbaarheidsambities te halen. Heel belangrijk is juist dictumpunt twee. Ik hoor daar minder bezwaren tegen. Dat is fijn. Dus laten we daar hierna misschien het gesprek over hebben. Rutger de Ridder (VVD). Ik vind die laatste zin eigenlijk heel erg gek: de koppeling te maken met het woonbeleid. Ja, dat mag ik hopen. Dit is grondbeleid. Dat heeft wel connecties met het woonbeleid. Dat is toch logisch? Vincent Thepass (GroenLinks). Het is inderdaad logisch. Maar in het stuk dat voorligt worden heel veel verschillende doelen vanuit die bredere maatschappelijke afweging eraan gekoppeld. Je ziet bijvoorbeeld ook 'een vitale Haagse economie'. De heer De Ridder staat er misschien iets sneller om te springen om dat het doorslaggevende doel te maken dan GroenLinks. Wat wij belangrijk vinden is dat wij niet oneindig veel kansen gaan hebben om dat grondbeleid op te voeren. We vinden het belangrijk dat we duidelijk zijn over de onmisbaarheid van het actieve grondbeleid voor onze betaalbaarheidsambities, omdat de wooncrisis een van de grote opgaven is die we als stad hebben. Rutger de Ridder (VVD).

De heer Thepass zegt eigenlijk: ik durf dit college niet helemaal op de blauwe ogen te geloven dat het dan goed komt met die betaalbare woningen. Anders heeft u die motie 71

niet nodig. Ik vind die motie eigenlijk zo eng dat ik denk: dan wordt het alleen nog erger. Dat is ook niet de bedoeling. Vincent Thepass (GroenLinks). Ik vind het wel mooi. Dit is een trucje dat we vanavond vaker hebben gehoord van de VVD: als je als coalitiepartij een motie indient, dan betekent dat dat je het hele college wantrouwt. Nee, wij zijn hier als raadsleden, als raad aangesteld om het collegebeleid te controleren, om te kijken of we het kunnen versterken. Wij denken als GroenLinks in onze controlerende rol, in onze kaderstellende rol dat er nog een schepje bovenop kan als het gaat om de betaalbare woningbouw. Ik heb verder heel veel vertrouwen in wethouder Balster. Dat staat hier gelukkig helemaal los van. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Meneer Thepass heeft in december net een hyperlinkse woonagenda aangenomen, met 25 stemmen voor. Niet echt een heel brede agenda, zou ik denken. Dus hoezo bent u dan bang dat het niet goed gaat komen met die linkse plannen? Vincent Thepass (GroenLinks). Dan heeft de heer De Ridder niet goed naar mijn verhaal geluisterd. Je hebt de bredere ambities, je hebt de bredere visie, en vervolgens moet je concrete instrumenten hebben om die werkelijkheid te maken. Daar hebben we het vandaag over. Ik heb mijn steun voor dit grondbeleid uitgesproken.

Ik heb wel gezegd: laten we dit accent extra meegeven en laten we al, om met die uitwerking aan de slag te gaan, zo'n kansenkaart gaan maken. Dan gaan we volgens mij met deze coalitie heel veel extra betaalbare woningen realiseren. Heel belangrijk, want dat heeft in Den Haag te lang geduurd. De voorzitter. Door de heer Thepass, daartoe gesteund door de heer Ahraui, wordt de volgende motie (O.1 GL) ingediend:

Motie O.1 GL Breng kansen voor betaalbaar op zand in kaart De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025 ter bespreking van Nota Grondbeleid Overwegende, dat: ▪ het college dankzij actief grondbeleid meer regie wil voeren over de Haagse woningmarkt; ▪ in de woonvisie is afgesproken dat er in wijken met minder dan 30% sociale huur en hogere WOZ-waarden wordt ingezet op de realisatie van 50% sociale huur; ▪ niet alleen een hogere realisatie van sociale huur in relatieve zin, maar juist ook in absolute zin van belang is. Constaterende, dat: ▪ in de voorliggende nota grondbeleid per project steeds de noodzaak van actief grondbeleid wordt gewogen, maar die afweging losgekoppeld is van overkoepelende doelen die het college hanteert, bijvoorbeeld met betrekking tot het streven naar 50% sociaal in bepaalde wijken; ▪ het realiseren van voldoende sociale woningen juist in de wijken met dat streven uitdagend is, vanwege de relatief zwakkere gemeentelijke grondpositie en omdat het geen gebieden zijn met grootschalige gebiedsontwikkelingen; ▪ 50% sociaal op enige schaal alleen realistisch is als de gemeente proactief op zoek gaat naar projecten in die gebieden ten behoeve van de realisatie van betaalbare woningbouw, bijvoorbeeld gericht op het benutten van panden met vrijkomende erfpacht en transformatie van kantoorgebouwen.

72

Verzoekt het college: ▪ bij het voeren van actief grondbeleid de overkoepelende beleidsdoelen leidend te maken, in het bijzonder met betrekking tot betaalbare woningbouw; ▪ een kansenkaart uit te werken, met daarin een overzicht van potentiële projecten (bijvoorbeeld kantoorgebouwen, braakliggende grond of locaties waar de erfpacht vrijkomt) waar de gemeente via actief grondbeleid haar betaalbare woningbouwdoelen kan realiseren, met extra focus op de wijken waar de 50% sociaal streven van toepassing is. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Hart voor Den Haag steunt actief grondbeleid, maar Hart voor Den Haag is tegen het raadsvoorstel Nota Grondbeleid 2024 en verder. Wij kunnen het voorstel dan ook niet steunen. Onze bezwaren zijn als volgt. Er bestaan al nationale en Europese wettelijke kaders voor CO2-reductie tijdens de gebruiksfase van gebouwen. Dat zou ik bijna willen zeggen tegen de heer Van den Bos. Hij zat in de commissie naast me. Ja, sorry. Extra lokale regels leiden tot onnodige bureaucratie en lasten voor projectontwikkelaars. Het college stelt voor om tijdelijke maatregelen te nemen, dictumpunt III, zolang er nog geen beleidskader is voor toekomstbestendig bouwen. Deze maatregelen omvatten reductie tijdens de gebruiks- en realisatiefase.

Hart voor Den Haag steunt energiebesparing in het algemeen. Er zijn echter al zo veel wettelijke kaders en normen. Strengere lokale regels zullen ervoor zorgen dat projectontwikkelaars de voorkeur geven aan projecten in steden met minder strenge eisen. Het is onverstandig, zeg ik tegen de collega's, om in tijden van wooncrisis de lokale regels strenger te maken. Dat moet je dus vooral ook niet doen. Daarom heb ik een amendement voorbereid, Schrappen strengere lokale regels als gunningscriterium. Ik kan het niet voorlezen, want ik schrap iets. Dictumpunt III schrap ik er helemaal uit. Ik heb een heel uitgebreide toelichting. Wilt u dat ik die voorlees? Nee? Oké. Die is wel heel interessant. Ik zou zeker aanraden om die even na te lezen. Het amendement wordt mede ingediend door de heer De Ridder namens de Haagse VVD en de heer Kaptheijns namens de PVV. De voorzitter. Door de heer Dubbelaar, daartoe gesteund door de heer De Ridder en de heer Kaptheijns, wordt het volgende amendement (O.A HvDH) voorgesteld:

Amendement O.A HvDH Schrappen strengere lokale regels als gunningscriterium De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Nota Grondbeleid 2024 en verder (RIS319970), Besluit om te schrappen: •

III. in te stemmen met het opnemen van duurzaamheidsmaatregelen als belangrijk gunningscriterium (onder andere de ambities voor CO2-reductie tijdens de gebruiks- en realisatiefase waarbij een ambitieus reductiepad beter scoort en het puntensysteem natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen) bij openbare selectieprocedures en het contractueel vastleggen van overeengekomen duurzaamheidprestaties, vooruitlopend op de vastlegging van het beleidskader over toekomstbestendig bouwen;

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Ruimte is schaars en hier moeten we fatsoenlijk en verstandig mee omgaan. Grondbeleid is een van de instrumenten die de gemeente heeft om daarvoor in te zetten. Alhoewel in de Nota Grondbeleid geen keuzes worden gemaakt over welke gemeentelijke ambities het belangrijkst zijn, hebben we natuurlijk wel de ruimtelijke ambitie om te bouwen aan leefbare wijken met betaalbare woningen, maar ook altijd met genoeg voorzieningen. We hebben daarom een 73

amendement om dat in de tekst nog beter mee te nemen. Het amendement heet Grondbeleid ook voor leefbaarheid en voorzieningen. Het besluit: 'Als dictumpunt 6 toe te voegen: In te stemmen met het opnemen van leefbaarheid en voorzieningen als belangrijk maatschappelijk thema en mee te nemen in de inhoudelijke afweging van de diverse beleidsambities voorafgaand aan de inzet van de instrumenten uit het grondbeleid.' Daarnaast om in paragraaf 3.1 de passage toe te voegen: 'In de genoemde ambities en de (nog vast te stellen) Omgevingsvisie gaat het niet alleen om de fysieke randvoorwaarden van de fysieke leefomgeving, maar ook de daarmee samenhangende maatschappelijke opgaven zoals leefbaarheid en voldoende voorzieningen.' Daarmee hopen we dit stuk nog een beetje beter te maken. De voorzitter. Door mevrouw De Groot wordt het volgende amendement (O.B CDA) voorgesteld:

Amendement O.B CDA Grondbeleid ook voor leefbaarheid en voorzieningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota Grondbeleid 2024 en verder (RIS319970). Besluit om: Als dictumpunt 6 toe te voegen: • In te stemmen met het opnemen van leefbaarheid en voorzieningen als belangrijk maatschappelijk thema en mee te nemen in de inhoudelijke afweging van de diverse beleidsambities voorafgaand aan de inzet van de instrumenten uit het grondbeleid. In paragraaf 3.1 van de Nota Grondbeleid de volgende tekst toe te voegen: Het grondbeleid richt zich op de maatschappelijke thema’s waaraan de gemeente de komende jaren vorm geeft in de gebiedsontwikkelingen. Kwaliteit toevoegen staat daarbij voorop.

De maatschappelijke thema’s hebben een plek in zes lange termijnambities, die zijn opgenomen in het Ambitiedocument omgevingsvisie Den Haag (RIS309993): • Rechtvaardig en inclusief Den Haag • Betaalbare, toegankelijke en toekomstbestendige woningvoorraad • Klimaatbestendig, klimaatneutraal en natuurinclusief Den Haag • Economisch vitaal Den Haag • Gezond en veilig Den Haag • Duurzaam bereikbaar Den Haag In de genoemde ambities en de (nog vast te stellen) Omgevingsvisie gaat het niet alleen om de fysieke randvoorwaarden van de fysieke leefomgeving, maar ook de daarmee samenhangende maatschappelijke opgaven zoals leefbaarheid en voldoende voorzieningen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD vindt dat de gemeente veel te vaak een te grote broek aantrekt bij besluiten rond woningbouw. We moéten en we zúllen sociale huurwoningen bouwen. We moéten en we zúllen extra duurzaamheidseisen opleggen. We moeten en we zullen. Nu zien we dat het modewoord van deze tijd is 'regie': regie op de volkshuisvesting, regie op voorzieningen, regie, regie, regie. De Haagse VVD vindt ook dat regie een manier is om te zorgen dat onze doelstellingen worden behaald. Maar onder het mom van regie mag nog niet worden verstaan dat de gemeente ineens alles zelf moet doen.

De gemeente is volgens de VVD marktmeester en moet zich wat de VVD betreft terughoudend opstellen in de markt. De gemeente moet mogelijk maken, meedenken, zowel met bewoners als belanghebbenden en ontwikkelaars. De nota doet in geest misschien wel iets wat logisch lijkt, maar in realiteit zorgt het voor een veel te sterke staat. Een staat die almachtig is, die al te veel kan. De staat moet juist flexibel zijn, niet rigide. De staat moet geen extra bureaucratie maken. De staat moet snijden in 'red tape'. Heldere 74

kaders over doelstellingen zijn nodig. Welke ruimte is er bijvoorbeeld om te schuiven in het woonprogramma, zodat ontwikkelingen wel mogelijk zijn? Heldere kaders over beeldkwaliteit, zodat je niet verrast wordt als ontwikkelaar door de gemeenteraad als die een plan niet passend vindt. Kortom, regie is logisch. Het is de kern van wat we hier doen. Maar ook faciliteren is een vorm van regie. Het actief grondbeleid dat links in deze raad zo voorstaat, daar is de VVD fel tegenstander van. Niet altijd, maar wel in beginsel. Deze nota ademt actief grondbeleid: meer doen, meer risico als gemeente. En de rekening? Die presenteert dit college aan de hardwerkende Hagenaar. De groep die nooit in aanmerking komt voor hulp en ondersteuning. De groep waar dit college geen oog voor lijkt te hebben, geen huis voor bouwt. De VVD staat voor hen. Dit plan moet in de prullenbak. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP staat achter de keuze van dit college om voor regisserend grondbeleid te gaan, zodat we als stad regie hebben en actief kunnen zijn waar nodig. Deze nota brengt ook een nieuwe opbouw van het beleid met zich mee, waardoor het vaststellen van enkele kaders collegebevoegdheid is. Een van die kaders is het erfpachtkader. Daar heeft mijn fractie nog een zorg.

Want het college kan besluiten een erfpachtrecht niet her uit te geven om 'redenen van algemeen belang'. Maar dat algemeen belang is niet verder uitgewerkt, anders dan 'kansen voor herontwikkeling of stedenbouwkundige of planologische redenen'. Voor een erfpachter is het een ingrijpend besluit als zijn of haar erfpachtrecht niet opnieuw uitgegeven wordt. Wat de ChristenUnie/SGP betreft moet daarom, als de gemeente besluit om redenen van algemeen belang geen heruitgifte te doen, al op voorhand duidelijk zijn wat de plannen voor de herontwikkeling zijn. Daarom een motie die ook ondertekend is door Rutger de Ridder van de VVD en Peter Mekers van D66, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college bij het niet opnieuw uitgeven van een erfpachtrecht om redenen van 'algemeen belang', ten minste een jaar van tevoren de raad op de hoogte te stellen en te informeren over de concrete plannen voor de betreffende locatie. Vincent Thepass (GroenLinks). Ik lees dat minstens een jaar van tevoren die onderbouwing gegeven moet worden. Ik snap deels de gedachte daarachter, maar GroenLinks is ook bang dat dit ten koste gaat van de handelingssnelheid van de gemeente. Soms willen we ook iets sneller op ontwikkelingen inspelen. Het maakt de looptijd van ontwikkelingen nog langer dan ze nu zijn misschien. Kan de ChristenUnie/SGP op die zorg reageren? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP).

Het is nu natuurlijk al helder wanneer erfpachtcontracten aflopen en wanneer ze heruitgegeven moeten worden. Met deze motie vragen wij juist om vroegtijdig te kijken welke locaties we zouden willen gebruiken voor herontwikkeling of welke niet en wat dan de plannen zijn. Zo kunnen erfpachters op tijd op de hoogte worden gebracht van de plannen en worden die ook opgeschreven, zodat helder is voor eenieder dat bijvoorbeeld we een locatie gaan gebruiken voor woningbouw en noem maar op. Dat moet helder zijn van tevoren. Dus ik denk juist dat de handelingssnelheid omhooggaat. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg wordt de volgende motie (O.2 CU/SGP) ingediend:

Motie O.2 CU/SGP werk algemeen belang uit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Nota Grondbeleid 2024 en verder (RIS319970), constaterende, dat: ▪ het college op grond van ’algemeen belang’ kan besluiten een erfpachtrecht niet opnieuw uit te geven: “De gemeente kan per erfpachtrecht besluiten om deze niet her uit te geven omwille van algemeen belang, waardoor de gemeente actief een grondpositie in de stad verkrijgt.”1 1 RIS319970_Bijlage Nota Grondbeleid p. 33

75

▪

dit ‘algemeen belang’ niet nader uitgewerkt is;

overwegende, dat: ▪ het niet opnieuw uitgeven van een erfpachtrecht verstrekkende gevolgen heeft voor de erfpachter; ▪ de redenen van ‘algemeen belang’ niet nader ingekaderd zijn en het van belang is dat dit duidelijk moet zijn vóórdat besloten wordt een erfpachtrecht niet opnieuw uit te geven; verzoekt het college: ▪ bij het niet opnieuw uitgeven van een erfpachtrecht om redenen van ‘algemeen belang’, tenminste een jaar van tevoren de raad op de hoogte te stellen en te informeren over de concrete plannen voor de betreffende locatie, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Peter Mekers (D66). Voorzitter. D66 is blij met actief grondbeleid, als het gaat om een extra instrument om bijvoorbeeld beter te sturen op voorzieningen. Het kan een alternatief of een aanvulling zijn op erfpacht. Over erfpacht gesproken, het leek in het stuk dat erfpachters moesten vrezen dat hun contract niet verlengd zou worden, dat de gemeente de opstallen kon opkopen en de grond zelf kon gaan gebruiken. Ik ben blij dat de wethouder daarover een nuancering heeft aangebracht. Het is nog steeds de bedoeling om tijdelijke erfpachtcontracten van woningen om te zetten naar eeuwigdurend. Voordat we erfpachtcontracten stoppen - collega Klokkenburg had het er net ook over - moet eerst de gemeenteraad een besluit hebben genomen over het gebied.

Dat stelt mijn fractie, en ik hoop de erfpachters ook, wat meer gerust. Zoals gezegd zijn we blij met actiever grondbeleid, en ook met de motie en de amendementen van de ChristenUnie/SGP en het CDA over het bepalen van algemeen belang en de inzet voor voorzieningen. Dat klinken voor ons als goede aanscherpingen van dit instrument. Bij het debat over de Woonagenda is een motie van mijn hand aangenomen voor het onderzoeken van het realiseren van de 50% in de wijken waar dat achterblijft. Ik zou mijn collega's willen aanraden om op de uitkomsten daarvan te wachten, voordat we nu al invulling geven aan dat instrument. We hebben er volgens mij nog even tijd voor om daar een oplossing voor te vinden en richting aan te geven. Nog even reagerend op het idee van Hart voor Den Haag om de klimaatdoelen eruit te halen: daar zijn we niet zo blij mee. We zien dat het huidige kabinet de koers wat minder vast heeft, dat die wat verwatert. Dan moeten we als gemeente zelf die richting maar aangeven. Dat lijkt ons goed. Dus het amendement kunnen we niet steunen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Het lijkt D66 een goed idee om in Den Haag de lokale regels strenger te maken dan in omliggende gemeenten? Dat lijkt D66 een verstandig idee? Peter Mekers (D66).

Als het gaat om regelgeving waarbij de rijksoverheid geen stap vooruitzet terwijl dat wel nodig is - we hebben nota bene deze week nog een uitspraak van de rechter gezien dan vind ik het goed dat we als Den Haag niet blijven wachten op iets wat in het andere Den Haag niet opschiet. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dat is niet hetgeen wat voorligt. In het raadsvoorstel dat hier voorligt, staat in dictumpunt III dat het opnemen van duurzaamheidsmaatregelen een belangrijk gunningscriterium is bij openbare aanbestedingen. Daarmee creëer je een situatie waarin de lokale regels strenger worden dan in andere gemeenten. Dat kan D66 toch niet voorstaan? Peter Mekers (D66). Normaliter zijn we niet voor het opleggen van extra regels, maar waar het gaat om de toekomst van de planeet en de toekomst van de klimaatdoelen? In dit geval gaat het die kant wel op, ja. 76

De voorzitter. Laatste keer, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). En de situatie die D66 daarmee creëert, dat ontwikkelaars dan sneller zullen kiezen voor andere gemeenten, neemt u dan voor lief? Peter Mekers (D66). Ik verwacht dat de aantrekkingskracht van Den Haag groot genoeg is en blijft voor die ontwikkelaars om hier te ontwikkelen, maar dan op een iets duurzamere manier. Via deze manier kunnen we er ook beter op sturen. Hinke de Groot (CDA). Ik constateer dat er nu een soort beeld wordt gecreëerd alsof gunningscriteria extra verplichtingen zijn. Is de heer Mekers het ermee eens dat gunningscriteria vooral een manier zijn om een hogere score te geven aan projecten die duurzamer zijn? Dat het dus geen uitsluitingsgrond is, maar vooral een incentive, een stimulering, zodat duurzame projecten hoger scoren? Peter Mekers (D66). Dank voor het aangeven daarvan. Het klopt inderdaad. Het is echt een stimulering wat dat betreft. Dat is wat we als gemeente kunnen doen. We gaan hier niet landelijke regels extra toepassen. Maar we kunnen inderdaad op die gunning sturen. Dat kan hiermee. Dat moeten we dan ook doen. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik ga gelijk naar de moties. We hebben een uitvoerig debat in de commissie gehad. De motie van GroenLinks vraagt om een kansenkaart uit te werken. Dat had ik in de commissie al soort van toegezegd. Dat doen we graag.

De motie vraagt ook aandacht te hebben voor de beleidsdoelstelling om betaalbare woningbouw te realiseren. Die zat ook al in de nota. In die zin is het een beetje overbodig. We zullen dat altijd ook moeten wegen ten opzichte van de andere doelstellingen die er zijn. In de nota maken we daar nadrukkelijk geen keuze voor. Maar deze motie kan het college wat dat betreft wel aan de raad laten. Dan ben ik bij het amendement van Hart voor Den Haag. Ik heb in de commissie al aangegeven, want daar heeft u dit punt ook nadrukkelijk gemaakt, dat met het opnemen van dit dictumpunt we het huidige beleid voortzetten. Dus we veranderen niets. Er moet alleen nog een kader komen voor de manier waarop wij met de kwaliteit en de duurzaamheidseisen aan onze bouwwerken willen omgaan. Vooruitlopend daarop herbevestigen we eigenlijk wat ook in de oude nota stond. In die zin veranderen we dus niets en leggen we ook niet extra eisen op ten opzichte van de huidige situatie, zeg ik ter geruststelling tegen de heer Dubbelaar. Als marktpartijen mij iets meegeven, dan is het wel dat men behoefte heeft aan bestendigheid van beleid. Het lijkt het college dus niet zo zinvol om deze passage nu te schrappen, nog los van de beleidsambities die we hier als college mee hebben. Dit amendement moet het college dus ontraden. Dan het amendement van het CDA.

In de commissie hadden we er een interruptiedebatje over dat dit element weliswaar erin staat maar net wel iets meer aandacht had mogen hebben. Want dit is gewoon een belangrijk element en het grondbeleid kan soms ook heel dienstig zijn voor voorzieningen en leefbaarheid. Het is dus goed om dat op deze manier te accentueren, al hadden we met elkaar wel het uitgangspunt om juist zo min mogelijk beleid expliciet op te nemen. Maar op deze manier komen we daar volgens mij op een mooie manier uit. Ik kan het amendement dus aan de raad laten. De motie van de ChristenUnie, die vraagt om voorspelbaarheid en volgbaarheid, en ook uw positie recht doet voor het eindigen van erfpacht, kan ik ook aan de raad laten. Peter Mekers (D66). Ik had nog wel gevraagd of de wethouder bij de appreciatie van de motie van GroenLinks in kon gaan op de vraag: als we grond verwerven, wat dan? Wethouder Balster (PvdA). Daar maken we met deze nota geen keuze in. Dat kan natuurlijk op verschillende manieren. Maar het is niet de ambitie van dit college om als gemeente zelf woningen te bouwen, al is dat in het verleden weleens gebeurt. Daar hebben we onze woningcorporaties voor als het gaat om sociale huur. Daar hebben we ontwikkelende partijen voor die dat uitstekend kunnen. Als daar capaciteit is, dan laten we dat ook het liefst daar. Maar soms kan je door positie te nemen beter en

77

sneller sturen op de maatschappelijke uitgangspunten. Dat kan om betaalbaarheid gaan, maar dat kan ook om allerlei andere publieke uitgangspunten gaan. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan later over het voorstel stemmen. Voorzitter: de heer Sluijs.

-

Afronding debat commissie.

Aan de orde is: P.

Blokkades A12.

De beraadslaging wordt geopend. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ondanks massale inzet van de politie is Den Haag afgelopen zaterdag opnieuw geblokkeerd door klimaathooligans. Opnieuw werd het besluit van de burgemeester massaal genegeerd. Daardoor ontstonden er blokkades en files en werden de aanrijtijden van de hulpdiensten veel te lang. Door deze blokkade ontstonden levensgevaarlijke situaties en kregen criminelen vrij spel omdat de politie bezig was met het wegslepen van klimaatextremisten in plaats van boeven vangen. Daarnaast kosten deze blokkades de samenleving miljoenen euro's. Met grote verbazing heeft Hart voor Den Haag opnieuw kennisgenomen van de keuze van de politie om deze wetsovertreders niet te registreren en het besluit van het Openbaar Ministerie om deze extremisten niet te vervolgen. De keuzes van de lokale driehoek zorgen voor een vrijbrief voor klimaathooligans. Dit is ook nog eens een keiharde klap in het gezicht van de honderden politieagenten die keihard werken en de burgers die zich wel aan de wet houden. Het is niet meer uit te leggen aan agenten of aan burgers die al een boete krijgen als ze net een kilometer harder rijden dan is toegestaan. De maat bij Hart voor Den Haag is meer dan vol. Daarom heb ik een rondvraag aangevraagd met de burgemeester en dien ik nu twee moties in.

Motie één heet Schort het overleg met de driehoek op totdat het Openbaar Ministerie gaat vervolgen. Deze motie heeft als dictum: verzoekt de burgemeester om zolang het Openbaar Ministerie niet overgaat tot vervolging van de blokkeerders van de A12 en de kruispunten, overleggen van de driehoek op te schorten. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik kan het niet anders verwoorden: is de heer Guernaoui gek geworden? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ja, hij is gek, echt hélemaal de weg kwijt. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik ben heel blij dat hij dat zelf ook erkent. Want hoe kan nu echt … Het stelt me ook echt teleur van juist de heer Guernaoui, die ik meestal aan mijn zijde vind als het gaat om veiligheid in de stad. En hij wil het driehoekoverleg, waarin het beleid daarvoor bepaald wordt, opschorten? Wat is dan zijn suggestie wat er dan zou moeten gebeuren? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik ben met u eens dat dit een heel onorthodox voorstel is. Ik ben het met u eens als u zegt: hoe komt u daarbij? Maar deze situatie vraagt om onorthodoxe maatregelen. Zolang de driehoek, en met name het Openbaar Ministerie, weigert om te vervolgen, moet er iets gebeuren. Daarom dit voorstel. Ik hoop dat het niet nodig is. Ik hoop dat het beleid van de 78

driehoek eindelijk gaat wijzigen, dat ze zaterdag wel snel gaan ingrijpen en dat de politie wel gaat registreren en het OM wel gaat vervolgen. Maar dit is een signaal naar de driehoek: stop met de huidige wijze waarop jullie omgaan met deze blokkades en pak de blokkades aan, want de stad heeft er helemaal genoeg van. De voorzitter. Mevrouw Van Basten Batenburg, voor de derde maal. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik kan er toch echt niet van beschuldigd worden orthodox te zijn. Ik ben van huis uit katholiek. Daar ben ik op zich best trots op. Maar stel dat we deze motie zouden aannemen en de burgemeester zou zo gek zijn - ik zeg het ook maar weer eventjes zo duidelijk als het is - om dit ook te gaan uitvoeren. Dan zou er dus geen overleg meer zijn. Dan heeft de heer Guernaoui dus een averechts effect bereikt. Dan kan er namelijk helemaal niet meer worden opgetreden. Is dat dan echt wat hij wil bereiken? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Als de raad dit aanneemt, en dat hoop ik, dan hoop ik dat het OM eindelijk eens gaat nadenken. Want als er iemand in dit land gek is geworden, dan is het wel het Openbaar Ministerie, dat dit soort illegale blokkades niet meer vervolgt. Daar zit de gekte.

Dan zal het OM zeggen: o, we moeten echt iets doen, we sturen een nieuwe hoofdofficier van justitie, zodat die gesprekken wel doorgaan, en we gaan nu eindelijk iets aan die illegale blokkades doen. Dat is het doel van deze motie. Het is een oproep aan de driehoek: verander eindelijk van beleid. Maar ik heb er nog eentje. Die wil ik ook indienen. Misschien krijg ik daar de VVD wel in mee. De voorzitter. Gaat u verder. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Mijn tweede motie is Start lobby om Openbaar Ministerie tot vervolging over te laten gaan. Die heeft als dictum: verzoekt de burgemeester om een lobby te starten om het Openbaar Ministerie over te laten gaan tot vervolging van de illegale blokkeerders van de A12. De voorzitter. Ik werd erop aangesproken dat het een vrij lange inleiding was een voor afronding debat. Ik was daar zelf niet helemaal scherp op. Ik zat nog een beetje met de beraadslagingen in mijn hoofd. Ik had het niet helemaal in de gaten. Mijn excuses dat ik dat niet ietsjes sneller heb afgekapt, want het was inderdaad een vrij lange inleiding voor een afronding debat. Daar moeten we geen gewoonte van gaan maken. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik zal er geen gewoonte van maken, maar het zou ook helpen als de raad gewoon zorgt voor een algemeen debat. En we hebben de spreektijd over. Daar hebben we bewust rekening mee gehouden. De voorzitter.

En toch blijft het een afronding debat. Door de heer Guernaoui worden de volgende moties (P.4 HvDH en P.5 HvDH) ingediend:

Motie P.4 HvDH Schort het overleg met de driehoek op totdat het Openbaar Ministerie gaat vervolgen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van de illegale blokkades van de A12. Constaterende dat, • extinction Rebellion (XR) al veertig keer een illegale blokkade van de A12 in Den Haag heeft georganiseerd; • XR dat nog veel vaker wil doen in Den Haag en door deze illegale acties steeds meer wegen en kruispunten worden geblokkeerd;

79

• • • • • • • • • • • •

aanhangers van deze radicale club zich vastplakken en vastketenen aan de A12 waardoor inmiddels duizenden agenten van hun belangrijke werk worden gehouden om deze mensen van de weg te dragen; door deze blokkades calamiteitenroutes niet worden gebruikt waardoor ambulances, politieauto’s en brandweerwagens niet op tijd op hun bestemming kunnen komen; dat door deze blokkades mensenlevens op het spel staan en misbruik wordt gemaakt van het demonstratierecht; dat blokkades van calamiteitenroutes illegaal zijn en direct moeten worden verwijdert en de overtreders moeten worden vervolgd; door de blokkades grote en kleine politiezaken blijven liggen waardoor (potentiële) criminelen niet kunnen worden opgespoord en vervolgd; demonsteren, binnen de wettelijke kaders, natuurlijk mag in Den Haag en ruim moet worden gefaciliteerd, maar illegale blokkades van calamiteitenroutes verboden zijn en stevig moeten worden aangepakt; de Haagse bewoners, ondernemers en bezoekers niet het slachtoffer mogen worden van illegale blokkades van hun stad; het de burgemeester van Den Haag nog steeds niet gelukt is om deze illegale blokkades te voorkomen en/of direct te verhelpen; de blokkades gevaar opleveren voor hulpverleners, bewoners en passanten; de illegale blokkades inmiddels een aanzuigende werking hebben waardoor het aantal deelnemers (massaliteit) is toegenomen en de samenstelling (minderjarige

jongeren, ouderen, orkesten, demonstratie toeristen) veranderd; vele honderden extra politieagenten vanuit het hele land moeten worden ingezet om de veiligheid in Den Haag te waarborgen, waardoor ze hun werk in hun eigen gemeenten niet kunnen uitvoeren; er eind juni de NAVO-top in Den Haag is en dat illegale blokkades dan ook nog zorgen voor internationale onveiligheid en blokkades dan ook met alle middelen moet worden voorkomen.

Van mening dat, • het Openbaar Ministerie weigert om de blokkeerders te vervolgen. Verzoekt de burgemeester, • om zolang het Openbaar Ministerie niet overgaat tot vervolging van de blokkeerders van de A12 en de kruispunten, overleggen van de driehoek op te schorten.

Motie P.5 HvDH Start lobby om Openbaar Ministerie tot vervolging over te laten gaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 23 januari 2025, ter bespreking van de illegale blokkades van de A12. Constaterende dat, • • • • •

extinction Rebellion (XR) al veertig keer een illegale blokkade van de A12 in Den Haag heeft georganiseerd; XR dat nog veel vaker wil doen in Den Haag en door deze illegale acties steeds meer wegen en kruispunten worden geblokkeerd; aanhangers van deze radicale club zich vastplakken en vastketenen aan de A12 waardoor inmiddels duizenden agenten van hun belangrijke werk worden gehouden om deze mensen van de weg te dragen; door deze blokkades calamiteitenroutes niet worden gebruikt waardoor ambulances, politieauto’s en brandweerwagens niet op tijd op hun bestemming kunnen komen; dat door deze blokkades mensenlevens op het spel staan en misbruik wordt gemaakt van het demonstratierecht; 80

• • • • • • • • •

dat blokkades van calamiteitenroutes illegaal zijn en direct moeten worden verwijdert en de overtreders moeten worden vervolgd; door de blokkades grote en kleine politiezaken blijven liggen waardoor (potentiële) criminelen niet kunnen worden opgespoord en vervolgd; demonsteren, binnen de wettelijke kaders, natuurlijk mag in Den Haag en ruim moet worden gefaciliteerd, maar illegale blokkades van calamiteitenroutes verboden zijn en stevig moeten worden aangepakt; de Haagse bewoners, ondernemers en bezoekers niet het slachtoffer mogen worden van illegale blokkades van hun stad; het de driehoek van Den Haag nog steeds niet gelukt is om deze illegale blokkades te voorkomen en/of direct te verhelpen; de blokkades gevaar opleveren voor hulpverleners, bewoners en passanten; de illegale blokkades inmiddels een aanzuigende werking hebben waardoor het aantal deelnemers (massaliteit) is toegenomen en de samenstelling (minderjarige jongeren, ouderen, orkesten, demonstratie toeristen) veranderd; vele honderden extra politieagenten vanuit het hele land moeten worden ingezet om de veiligheid in Den Haag te waarborgen, waardoor ze hun werk in hun eigen gemeenten niet kunnen uitvoeren; er eind juni de NAVO-top in Den Haag is en dat illegale blokkades dan ook nog zorgen voor internationale onveiligheid en blokkades dan ook met alle middelen moet worden voorkomen.

Van mening dat, • zonder extra maatregelen de illegale blokkades niet kunnen worden voorkomen of direct kunnen worden beëindigd. Verzoekt de burgemeester, • om een lobby te starten om het Openbaar Ministerie over te laten gaan tot vervolging van de illegale blokkeerders van de A12. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Sorry, ik moet het kort houden, heb ik begrepen. Ik heb drie moties. In de eerste motie roep ik het college op om altijd uitvoering te geven aan de uitspraak van de Rechtbank van Den Haag van 13 oktober 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:15385, rechtsoverweging 4.24; en er dus ook op toe te zien dat waterkanonnen niet worden ingezet als mensen niet weg kunnen. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik vroeg me af of GroenLinks reden heeft om eraan te twijfelen dat de burgemeester zich zou houden aan rechterlijke uitspraken. Of het college, moet ik misschien wel vragen, waar GroenLinks natuurlijk ook onderdeel van uitmaakt. Hera Butt (GroenLinks). We hebben het hier ook tijdens de commissie over gehad; kort, want het was inderdaad een kort debat. Mijn fractie heeft signalen gekregen van mensen, en niet alleen onlangs, maar vaker, dat er waterkanonnen zijn ingezet terwijl mensen niet weg konden. Vandaar ook deze motie, omdat mijn fractie zich al lange tijd hier zorgen om maakt.