RIS321575 Notulen van de raad van 19 december 2024

Het was, lang geleden, nog de heer Grinwis die een motie indiende om ervoor te zorgen dat er ook echt sociaal wordt gebouwd, ook bij kleinere projecten. Hij was daarmee, denk ik, ook de aanstichter van de lagere norm die nu in de Woonvisie zit om vanaf 50 woningen te sturen op de betaalbaarheid. Mevrouw Klokkenburg zit er terecht bovenop dat we er straks voor moeten zorgen dat het vereveningssysteem er niet aan bijdraagt dat ontwikkelende partijen aan de betaalbaarheidsnormen ontkomen. Ik denk dat dit met deze motie goed op scherp gezet wordt. Ik kom met het voorstel voor een vereveningsfonds bij u terug. Ik kan op deze manier dus ook deze motie aan de raad laten. Dat geld ook voor motie E.3, Woningen bouwen is meer dan stenen stapelen, waarin het college wordt verzocht om ook echt te sturen op sociale duurzaamheid als criterium bij aanbestedingen. Dat is belangrijk, ook naar aanleiding van de ervaringen van de afgelopen jaren met hoogbouw en dure appartementen. Dat doet ook iets met sociale structuren. Het is ontzettend belangrijk om daarbij te kijken naar het bredere palet van wat er nodig is om die sociale structuren op orde te krijgen of te houden. Ik zie deze motie dan ook als aanmoediging en kan die aan de raad laten. Daarbij moeten we nog wel kijken hoe we dit het beste kunnen toepassen, maar daar komen we dan in de uitwerking wel bij u op terug.

Dan de motie die de heer Ahraui heeft ingediend, Humane huisvesting ook zonder taakstelling. Die kan het college aan de raad laten. Ik zeg daar wel bij dat de tweede bullet overbodig is, omdat die valt onder de Wet inburgering en langs die lijn is geregeld. Verder zullen we ons als stad blijven inzetten voor humane huisvesting van statushouders. U kent ook onze lobby richting het Rijk om op orde te houden wat we wat dat betreft hebben. Dan kom ik bij de Haagse Stadspartij. Mevrouw Faïd heeft een motie ingediend met de titel 'Verminder werkdruk bij politie en OM en gedoog kraken'. Deze motie is overbodig. Het college handhaaft niet op het strafrechtelijke kraakverbod, want dat is geen bevoegdheid van het college. De motie is dus overbodig. De motie Realiseer meer jongerenwoningen kan ik aan de raad laten. Ik denk ook dat dat heel belangrijk is. U roept het college ook op om de behoefte goed in beeld te brengen en te kijken of we daarop een concrete doelstelling kunnen formuleren. Overigens staan in de Woonvisie natuurlijk al verschillende maatregelen die de jongerendoelgroep echt goed gaan bedienen. Denk aan de ruimte die we nu zoeken in de bestaande woningvoorraad via meer ruimte voor kamerbewoning. Maar het is zonder meer verstandig om dit nou eens goed in beeld te brengen en te kijken of hierop nog aanvullende maatregelen nodig zijn.

U diende ook de motie Formuleer een visie op het verminderen van precaire woonvormen in. In de commissie is het hier ook even over gegaan. Ik zie natuurlijk de uitdagingen wat dit betreft. Ik 78

heb in de commissie gezegd dat ik graag nog eens even in beeld wil brengen hoe we nou omgaan met leegstand en met de verhuurvormen die daarbij horen, zoals tijdelijke verhuur, alvorens we daar conclusies aan verbinden. In uw motie loopt u daar toch een beetje op vooruit. Ik zou u eigenlijk willen vragen om de motie aan te houden totdat we dat beeld bij u hebben neergelegd. Dan kunnen we daarover met elkaar van gedachten wisselen en dan kunt u uiteraard altijd nog bezien wat u met de motie doet. Dat zou mijn voorstel zijn. Fatima Faïd (HSP). Even voor mijn helderheid: wat gaat u dan precies aan ons voorleggen? Want de motie is eigenlijk wel heel duidelijk. Dit onderwerp is ook regelmatig teruggekomen in de commissies, omdat er best veel mensen precair wonen. Daar gaat het natuurlijk vooral om: de mensen die precair wonen, met tijdelijke huurcontracten. Wij willen dat wel heel graag in beeld hebben. Dus wat gaat u ons dan precies eerst aanbieden? Wethouder Balster (PvdA). Ik zou u willen aanbieden om in beeld te brengen hoe we op dit moment werken, dus de feitelijke situatie, voordat we vooruitlopen op eventueel nieuw beleid, waar u met de motie al een beetje op hint. Dat doe ik dan in het voorjaar, ruim voor het gesprek over de Huisvestingsverordening, want daar gaat hier over.

Ik stel dus voor om dat in twee stappen te doen en eerst even de huidige situatie in beeld te brengen. Jan Willem van den Bos (PvdD). Het is me nog niet helemaal helder wat we nu gaan doen in aanloop naar de Huisvestingsverordening. Komt het college dan met een visie op wat het van precaire woonvormen vindt? Wethouder Balster (PvdA). Nee, ik kom met inzicht in hoe we op dit moment omgaan met deze woonvormen. Het debat kan dan vervolgens gaan over de vraag hoe we daarmee omgaan in de toekomst. Is er een noodzaak om daar anders mee om te gaan en, zo ja, welke dan? Jan Willem van den Bos (PvdD). Dus we kunnen dat interpreteren als een soort toezegging: dit voorjaar komt er een brief over de stand van zaken. Oké. Wethouder Balster (PvdA). Ja, dat mag u zo zien. Dan de motie Samenwoonvormen studenten en jongeren met verantwoord verkameren, van mevrouw De Groot van het CDA. Eén nuance hierbij. U pleit in het tweede puntje van het dictum voor onzelfstandige huisvesting specifiek voor studenten en jongeren. We zijn aan het onderzoeken of dit voor specifieke doelgroepen kan. Als ik dit ook onderzoekend mag interpreteren, kan ik deze motie verder sympathiek aan de raad laten. Dan de SP. Mevrouw Arp heeft een motie ingediend met de titel 'Maak ongedeelde stad de norm'.

De motie vraagt ons om over ruim een jaar in beeld te brengen in welke mate het lukt om te voldoen aan de ambitie om 50% sociaal te realiseren in nieuwbouw. Ik kan deze motie aan de raad laten, maar wel met de kanttekening dat het misschien lastig is om daar over een jaar al veel van te vinden. U weet immers wat de doorlooptijd is van nieuwbouwprojecten. Die hebben enige doorlooptijd. Ik hoop dus dat we er dan al wat over kunnen zeggen, maar ik wil hiervan met alle plezier begin 2026 een beeld geven. Ik kan de motie aan de raad laten. Dan kom ik bij de voorstellen van de VVD, te beginnen bij het amendement Betaalbaarheidseisen vanaf 80 woningen. Dat is in strijd met wat we in het coalitieakkoord hebben afgesproken en met de ambitie om juist ook bij kleinere projecten te sturen op de betaalbaarheid. We zien dat er met name bij kleinere projecten overwegend duur wordt gebouwd. Dat blijkt ook uit de voortgangsrapportage die we u hebben gestuurd. Het is juist onze ambitie om ook bij de kleinere 79

projecten overal in de stad een mix van woningtypes te krijgen. Vandaar dat het aantal verlaagd is in de Woonvisie. Ik moet dit amendement ontraden. U heeft ook ingediend het amendement Handhaven regels beperkingen splitsen en kamerbewoning. Dat amendement moet het college ook ontraden, want het is ook in strijd met het coalitieakkoord en de ambitie in de Woonvisie om hier juist meer ruimte in te zoeken. In het eerste deel van het debat hebben we hierover ook met elkaar van gedachten gewisseld. Ik weet dat er zorg zit bij de VVD over de leefbaarheidseffecten. Ik vind het ook ongelofelijk belangrijk om die straks bij de uitwerking van het beleid heel goed in beeld te krijgen. Waar doen we dit nou wel en waar niet, en wat zijn de randvoorwaarden erbij? Die zorg is heel helder, maar dit amendement zou de mogelijkheden daarvoor dichtzetten en daar is het college geen voorstander van. Het college ontraadt dit amendement dus. Dan amendement E.D, over het toevoegen van woningen in de drie intensiveringsgebieden. Het is een amendement, dus het moet even precies gelezen worden. Ik lees hierin dat de VVD vraagt om in de drie intensiveringsgebieden het tempo hoog te houden. Dat is volstrekt terecht, want in deze gebieden voegen we de meeste woningen toe. Tegelijkertijd zou de impact van dit besluit niet moeten zijn dat de aandacht voor de rest van de stad verslapt.

Ik schets het beeld even. Als we straks naar die 4.000 woningen toe gaan, zal ongeveer de helft uit de bestaande stad moeten komen. U erkent in de toelichting ook dat die 4.000 woningen het doel zijn. Ik wijs er ook op dat de financiering die we van het Rijk krijgen, ook goed benut kan worden voor de bestaande stad. Wat echt problematisch is, maar misschien bent u bereid om daar nog iets aan te doen, is dat u ook schrijft om de ambtelijke capaciteit alleen of hoofdzakelijk te richten op de drie intensiveringsgebieden. Dat zou heel erg haaks staan op wat we willen in de rest van de stad, namelijk dat we echt kwaliteit toevoegen als we daar woningen realiseren en dat we daarbij ook oog hebben voor groen, de buitenruimte, de inpassing en de beeldkwaliteit, zaken die uw partij ook heel belangrijk vindt. Dus ik zou u eigenlijk willen vragen om het amendement op dat vlak iets aan te passen door in plaats van 'de prioriteit' te spreken over 'prioriteit' en om de woorden over de ambtelijke capaciteit weg te laten. In dat geval ziet het college het amendement als een aansporing om in de prioritaire gebieden en investeringsgebieden volop aan de slag te gaan en te blijven en kan ik erin meegaan, maar zoals het er nu staat moet het college het amendement ontraden. Rutger de Ridder (VVD). Dát ga ik niet doen, want dan zegt het niks meer en kan ik het beter gewoon intrekken.

Waar het gaat om de prioriteit en de ambtelijke capaciteit wil ik nog opmerken dat dit in het verlengde ervan ligt. Als je prioriteert op die drie gebieden, dan is navenant de ambtelijke capaciteit daarop gericht. Dat wil dus niet zeggen dat die ambtelijke capaciteit helemaal niet meer in andere delen van de stad beschikbaar is. Dat is in ieder geval wel hoe mijn amendement is bedoeld. Misschien kan ik nog wel verduidelijken in het amendement dat die ambtelijke capaciteit navenant is aan de prioritering van die drie gebieden, maar ik ga wat de wethouder voorstelt er nu niet allemaal uithalen. Wethouder Balster (PvdA). Voordat we in en tekstexegese belanden: ik ben er blij mee dat de heer De Ridder dit zegt. Als we met elkaar de focus hebben op die drie gebieden omdat daar nu eenmaal veel woningen moeten komen, dan hoort daar ook ambtelijke capaciteit bij. Dus dat deelt het college. Maar ik vind wel dat het amendement nu anders gelezen kan worden. Dus misschien kunnen we zo meteen, na het debat nog even met elkaar kijken of we tot een formulering kunnen komen die daar recht aan doet. Dan komen we daar misschien wel uit. Dan kom ik op amendement E.E VVD over de werkbare betaalbaarheidseis. Dat is in strijd met het coalitieakkoord en overigens ook met het coalitieakkoord daaraan voorafgaand waarin we streven naar 70% tot 80% betaalbaarheid.

Tweederde betaalbaarheid wordt ook door het Rijk 80

afgedwongen en is ook randvoorwaardelijk voor alle financiële arrangementen. Dus dit amendement moet het college ontraden. D66 heeft verschillende moties ingediend over de bestaande woningvoorraad, de kamerbewoning en het splitsen. Ik zeg er in het algemeen graag nog wel het volgende bij. We zijn natuurlijk nu en zeker als de Woonvisie straks is vastgesteld, nog volop bezig met de nieuwe nota Voorraadbeleid. Daarbij zullen we echt een aantal zaken goed moeten onderzoeken, wat net ook al een beetje bleek uit de interruptiedebatjes. Dus ik wil die moties een beetje in dat onderzoekende perspectief plaatsen. Het college kan zich dus nog niet helemaal verbinden aan al te definitieve conclusies. Dat gezegd hebbende, kan ik met verschillende moties wel meegaan, in de zin dat ik ze aan de raad kan laten. Dat geldt dan voor motie E.4 D66, Ideetje voor een extra huisgenootje, motie E.5 D66, I'll be there for you!, motie E.6 D66, Samen onder dak, en motie E.7 D66, Splitsen zonder mitsen. Dan motie E.8 D66, Stimuleer sociaal bouwgedrag. Dat is denk ik een mooie aanvulling op de motie van de SP om goed in beeld te brengen hoe we kunnen stimuleren dat er ook sociaal wordt gebouwd in de wijken waar daar nu minder sprake van is. Motie E.21 D66, Aandacht voor de woonwensen van iedereen, is een motie die een beetje laat kwam.

Ik heb nog even kort overleg gehad met collega Vavier over in welke mate we nu al al in beeld hebben in hoeverre zich ook problemen voordoen in de woonwensen, want dat had ik nog niet heel goed scherp. Ik zou de heer Mekers willen aangeven dat we dit eens even in beeld gaan brengen. De motie zoals die nu luidt, moet ik echter ontraden omdat die vraagt om in de Woonzorgvisie de doelgroep specifiek op te nemen. Ik vind het beter om eerst nog eens even met de doelgroep te kijken waar precies de vraag zit en wat dat dan vervolgens van ons vraagt en om vervolgens te bezien wat we daarmee doen. Dus ik zou willen vragen om daar nog even op te wachten. Peter Mekers (D66). Dat kan ik mij heel goed voorstellen. En als ik dat dictumpunt over de Woonzorgvisie laat vervallen, is de motie dan wel uitvoerbaar? Wethouder Balster (PvdA). U vraagt in het tweede dictumpunt om een visie te ontwikkelen. Ik vind dat allemaal nu wat prematuur. U zou de motie ook kunnen intrekken of aanhouden. Ik heb u net in feite de toezegging gedaan om nog even op een rij te zetten waar we nu staan en dat we op basis daarvan verder gaan kijken in hoeverre het nog ergens in beleid zou moeten landen. Peter Mekers (D66). Met die toezegging kan ik goed leven. Dan trek ik de motie in. De voorzitter. Aangezien motie E.21 D66 is ingetrokken, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA).

Hiermee ben ik aan het einde gekomen van mijn beantwoording, voorzitter. De voorzitter. Ik zie dat mevrouw De Groot nog een interruptie heeft. Hinke de Groot (CDA). Ik ben toch nog wat aan het kauwen op een algemene opmerking die de wethouder tussen neus en lippen door maakte over mijn motie. Die motie is echt bedoeld om ten aanzien van hospitaverhuur en verkamering voor studenten en jongeren nog even heel goed uit te zoeken hoe dat juridisch goed kan. Dat mogen wat mij betreft ook jongeren met een bepaalde zorgvraag zijn, maar het gaat in ieder geval om die jongerendoelgroep. Ik verwacht dus zo meteen geen algemene afdoening dat we verkamering bijvoorbeeld overal gaan toestaan maar dat het dus echt 81

goed wordt uitgezocht voor die doelgroep. Mag ik de eerdere opmerking daarover van de wethouder ook zo interpreteren? Wethouder Balster (PvdA). Ik heb net aangegeven dat we ons op basis van het eerste beeld - dat zullen we juridisch nog nader moeten uitzoeken - zeer afvragen of je kan sturen op specifieke doelgroepen. Dus dat zullen we moeten uitzoeken. Daarna komt de vraag - dat debat zullen we met elkaar voeren op basis van de nota Voorraadbeleid - hoe we met die kamerbewoning omgaan en welke keuzes we daarin maken. Hinke de Groot (CDA). Ik ben blij met die verduidelijking want zo is de motie inderdaad ook bedoeld. Over hoe we dat juridisch goed kunnen regelen voor de jongerendoelgroep, bijvoorbeeld tot een bepaalde leeftijd, hebben we het al vaker gehad, in de zin dat het misschien juridisch lastig is, maar dan wordt dat nu in ieder geval goed uitgezocht en hebben we vervolgens het debat met elkaar. Wethouder Balster (PvdA). Ja, ik heb uw vraag zo gehoord dat u wil dat we uitzoeken of het juridisch zou kunnen. Dat zullen we doen. Lesley Arp (SP). Het kan zijn dat ik iets heb gemist, dus bij voorbaat excuses als dat zo is, want ik werd een beetje afgeleid door iets. Over dat 'ja, tenzij' hebben we natuurlijk al een uitgebreid debat gehad.

Als moties worden aangenomen met daarin de bepaling 'ja, tenzij', hoe gaat het college daar dan mee om? Betekent dat dan dat het de maximale ruimte gaat pakken? Ik vind het namelijk toch wel een beetje onheilspellend. Ik zou dus toch wel graag willen horen hoe het college die opdracht gaat interpreteren. Wethouder Balster (PvdA). Dit is precies waarom ik die paar inleidende zinnen sprak voordat ik de moties van de heer Mekers afdeed, namelijk dat we het onderzoekend gaan bekijken. Wetend ook hoe ingewikkeld dit debat ook de vorige keer was, snap ik heel goed dat er waarborgen nodig zijn om dit fatsoenlijk te doen en dat we heel goed moeten kijken in welke wijken we dat doen en onder welke voorwaarden, ook op een manier die nog een beetje helder en toetsbaar blijft. Dus ik wil op die manier goed onderzoeken wat de plussen en de minnen zijn. Daarmee lopen we wat mij betreft hier nog niet vooruit op die definitieve keuzes. Die worden ook aan u voorgelegd in de nota Voorraadbeleid en straks ook in de Huisvestingsverordening. Lesley Arp (SP). Dus voor mijn duidelijkheid: als de moties worden aangenomen, dan wordt er dus onderzoek gedaan naar randvoorwaarden maar de bepaling dat we sowieso uitgaan van een 'ja, tenzij'visie gaat dan niet onderdeel zijn van de uitvoering door het college? Wethouder Balster (PvdA).

We gaan onderzoeken of het kan, hoe het kan, in welke mate en onder welke waarborgen dat moet. In die nuance gaan we het onderzoeken en we komen met voorstellen bij u terug. De voorzitter. Mevrouw Arp, voor de laatste maal. Lesley Arp (SP). En excuses, voorzitter, als ik argwanend overkom, maar sommige van deze voorstellen kunnen in potentie best wel veel impact hebben. Wat de wethouder zegt, betekent dus ook dat we niet achteraf te horen krijgen: de raad heeft 'ja, tenzij' gezegd met het instemmen over deze motie, dus we hebben het zo ruim mogelijk geïnterpreteerd? Ik wil wel die garantie hebben.

82

Wethouder Balster (PvdA). Ja, die krijgt u. Definitieve besluiten nemen we echt pas bij de nota Voorraadbeleid en de Huisvestingsverordening. De voorzitter. Dan zijn we hiermee gekomen aan het eind van de eerste termijn. Ik kijk rond en constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Aan het eind van de vergadering stemmen we over het voorstel, de amendementen en de moties. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. Ik wil nog aangeven dat we onze motie C.2.1 PvdD, Bescherming van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur, inmiddels hebben gewijzigd. De gewijzigde versie is ook al rondgestuurd naar de griffie en alle andere partijen. De wijziging betreft het schrappen van een woord in het eerste dictum, zodat die conform de Gemeentewet is. De voorzitter. Motie C.2.1 PvdD is in die zin gewijzigd, dat ze thans luidt:

Gewijzigde motie C.2.1 PvdD Bescherming van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorgenomen verkoop van grond door de gemeente Den Haag aan de eigenaar van de Jan Willem Frisolaan 3, gelegen aan en nabij de Jan Willem Frisolaan 3 te Den Haag. Constaterende, dat: ▪ voor de uitbreiding van een kantoorgebouw aan de Jan Willem Frisolaan 3 gebouwd wordt in een ecologische zone, onderdeel van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur; ▪ het college voornemens is gemeentelijke grond in deze ecologische verbindingszone te verkopen aan een private partij; ▪ het college zich met de aanwijzing van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur heeft verplicht deze duurzaam in stand te houden en waar mogelijk te versterken. Overwegende, dat: ▪ voor deze kantooruitbreiding geen expliciet raadsbesluit voorligt om te bouwen in de ecologische zone; ▪ bij de behandeling van de Nota Stadsnatuur (technische vragen) is aangegeven dat bouwen in een ecologische verbindingszone alleen mogelijk is na een meerderheidsbesluit van de raad; ▪ het college met dit bouwplan aantasting van een deel van de ecologische zone wil faciliteren en de grond wil verkopen. Van mening, dat: ▪ ingrepen in de Stedelijke Groene Hoofdstructuur schadelijk kunnen zijn voor biodiversiteit, natuur en milieu.

Verzoekt het college: ▪ iedere aantasting of wijziging van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur eerst ter besluitvorming aan de raad voor te leggen; 83

▪

bij zulke besluiten duidelijke kaartmateriaal bij te voegen met exacte voorgestelde aanpassingen en wijzigingen van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur.

En gaat over tot de orde van de dag. De gewijzigde motie maakt onderdeel uit van de verdere behandeling. Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: F. Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging APV fossiele reclame (RIS320611). De beraadslaging wordt geopend. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Een verbod op fossiele reclame gaat helemaal niets oplossen en is dus een schijnoplossing. Het boeken van een vlucht of een vliegvakantie is geen impulsaankoop en daarom zal er geen mens minder of helemaal niet meer door gaan vliegen. Met de voorgenomen APV-wijziging inzake een verbod op fossiele reclames in onze stad stelt dit college de gemeente Den Haag onnodig bloot aan grote juridische en financiële risico's en neemt het die op de koop toe. Hart voor Den Haag vindt dit onverantwoord, zeker waar de Stichting Reclame Code eerder dit jaar in hoger beroep oordeelde dat reisorganisaties gewoon reclame mogen blijven maken. Daarom de motie Behoed gemeente Den Haag voor juridische en financiële risico's, met als dictum: verzoekt het college de gemeente Den Haag te behoeden voor juridische en financiële risico's en geen APV-verbod op fossiele reclames in te voeren. Deze motie is meeondertekend door de heer Dumoulin van de Haagse VVD. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik vraag mij wel af of we nou de komende tijd van Hart voor Den Haag heel veel moties kunnen verwachten om eenmaal aangenomen voorstellen terug te draaien. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag).

Dat zou goed kunnen, maar in dit geval waren we heel blij met de omissie die is opgetreden in die APV-wijziging. En wij laten geen kans onbenut om te pogen dit belachelijke voorstel terug te draaien. Leonie Gerritsen (PvdD). Het ging niet over een omissie maar over een technische wijziging die nodig was omdat er intussen andere artikelnummers nodig waren. Maar goed om te weten dat we dat soort voorstellen kunnen verwachten. En jammer om te horen. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel wordt de volgende motie (F.2 HvDH) ingediend:

Motie F.2 HvDH Behoed gemeente Den Haag voor juridische en financiële risico’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging APV fossiele reclame (RIS320611)

84

constaterende, dat: ▪ Het college van B&W een APV-verbod op fossiele reclames wenst te gaan invoeren per 2-12025; overwegende, dat: ▪ De gemeente Den Haag hierdoor grote juridische en financiële risico’s loopt; ▪ Het voorgenomen APV-verbod een schijnoplossing is; ▪ De Stichting Reclame Code (SRC) dit jaar in hoger beroep heeft geoordeeld dat reisorganisaties reclame mogen blijven maken; verzoekt het college: ▪ De gemeente Den Haag te behoeden voor juridische en financiële risico’s en geen APVverbod op fossiele reclames in te voeren; en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Massimo Etalle (FVD). Voorzitter. In Den Haag wordt de klimaatsharia ingevoerd. Fossiele reclames worden verboden. Dit zijn reclames voor vliegreizen, auto's of energiecontracten. Wie deze groene zedenwetten schendt, riskeert tot wel drie maanden gevangenisstraf. Terwijl de klimaatjihadi's van Extinction Rebellion straffeloos de A12 blokkeren, opent de Haagse zedenpolitie de jacht op adverteerders. Je kunt in Den Haag nog beter iemand mishandelen of inbreken dan adverteren voor een auto. In de media vertelt Partij voor de Dieren-wethouder Robert Barker vol trots over zijn nieuwe verbod. Ernstig kijkend zegt hij: we leven nu eenmaal in een klimaatcrisis, we moeten er iets aan doen.

Als dit college geen macht zou hebben, dan zouden deze plannen hilarisch zijn. Helaas hebben zij wel macht en is het eerder om te janken. Hoe dan ook, het is bijna kerst, en in die geest doet FVD een handreiking. Het is eenmaal een feit dat de meerderheid van de Haagse raad voorstander is van deze nieuwe zedenwetten. Omdat we ons graag constructief opstellen, heb ik enkele reclameposters meegenomen om de nieuwe staatsmoraal te promoten. Want voor wie doen we dit klimaatbeleid? Voor onze kinderen natuurlijk. Daarom kan de wethouder deze poster ophangen in scholen. De voorzitter. Ik kan het niet zien. O ja, nu wel. Onsmakelijk, maar goed. Massimo Etalle (FVD). Dit zal de nieuwe generatie enthousiasmeren voor het nieuwe klimaatbeleid. En met wie doen we dit klimaatbeleid? Dat doen we natuurlijk samen, niet alleen. Deze poster zal mensen doordringen van de grootste indringende ambities … De voorzitter. Stoppen daarmee, stoppen daarmee! Ik vind dit niet in overeenstemming met betamelijkheid. Dus stoppen daarmee. Gaat u door met uw bijdrage. Massimo Etalle (FVD). Dan vervolg ik mijn betoog. Leonie Gerritsen (PvdD). Dit is natuurlijk allemaal ongelofelijk hilarisch. Maar kan de voorzitter van de raad de heer Etalle er wel op aanspreken dat er geen postertjes getoond worden met belachelijke afbeeldingen van wethouders? De voorzitter.

Dat heb ik net gedaan, mevrouw, dat heb ik net gedaan! Hij heeft ze neergelegd.

85

Hera Butt (GroenLinks). Ik had hetzelfde verzoek als de Partij voor de Dieren. Dank. De voorzitter. U zet uw betoog voort, meneer Etalle. Massimo Etalle (FVD). Fijn dat we elkaar weer allemaal bevestigen in ons enthousiasme voor deze fantastische plannen. Ik twijfel er niet aan dat ook het volk bij het zien van deze posters met luid enthousiasme de straat op zal gaan om samen te werken aan een CO2-neutrale toekomst. Vrolijk kerstfeest allemaal! Nick Kaptheijns (PVV). Voorzitter. Ik citeer: 'Overtreding van het bij of krachtens de volgende artikelen bepaalde en de op grond van artikel 1:4 daarbij gegeven voorschriften en beperkingen wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie en kan bovendien worden gestraft met openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak.' Wie niet beter weet, zou denken dat dit een straf is voor het in elkaar slaan van iemand. Maar nee, het gaat om het uiten van fossiele reclame, fossiele brandstoffen die de kwaliteit van leven de afgelopen 150 jaar explosief hebben laten toenemen en waarvan toepassingen in duizend en een producten zijn terug te vinden. Hoewel het vandaag gaat om het rechtzetten van een omissie is deze hele casus wat de PVV betreft een typisch voorbeeld van de radicaal-linkse wurggreep waarin onze stad gevangen wordt gehouden en waar hopelijk in 2026 een eind aan komt. Noud Dumoulin (VVD).

Voorzitter. De bezwaren van de Haagse VVD tegen het fossiele reclameverbod zijn bekend. Een van de grootste is de mogelijke inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Er is inmiddels een rechtszaak aangekondigd om dit verbod van tafel te vegen op grond van dit mensenrecht. De juridische grond van dit experimentele verbod wordt dus nog actief betwist en het is dan ook logisch om de uitspraak van de rechter af te wachten. We zijn blij dat het college een overgangstermijn van vier maanden gaat hanteren waarin op het verbod niet wordt gehandhaafd, maar we staan voor het mogelijke scenario dat deze termijn afloopt terwijl de rechtszaak nog loopt. Daar maken we ons zorgen over. Om jojobeleid en claims tegen onterecht uitgedeelde boetes te voorkomen, bij dezen de motie Geen boetes bij onduidelijkheid, met als dictum: verzoekt het college om de overgangstermijn te verlengen op het moment dat er een rechtszaak loopt tegen het fossiele reclameverbod, in ieder geval voor de duur van die rechtszaak. De motie is meeondertekend door de heer Partiman van het CDA en de heer Martinez van Andel van Hart voor Den Haag. De voorzitter. Door de heer Dumoulin, daartoe gesteund door de heer Partiman, wordt de volgende motie (F.1 VVD) ingediend:

Motie F.1 VVD Geen boetes bij onduidelijkheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging APV fossiele reclame: Constaterende dat: - Den Haag als eerste gemeente ter wereld een verbod op fossiele reclame in de openbare ruimte invoert en daaraan boetes wil koppelen; - Een rechtszaak tegen het fossiele reclameverbod publiekelijk is aangekondigd op grond van een onrechtmatige inperking van de vrijheid van meningsuiting;

86

-

Het college een overgangstermijn heeft aangekondigd van vier maanden waarin niet wordt gehandhaafd op het verbod;

Overwegende dat: - De vrijheid van meningsuiting een mensenrecht is; - Om die reden extra zorgvuldigheid noodzakelijk is om te voorkomen dat boetes worden uitgedeeld op basis van een verbod dat tegen dit mensenrecht ingaat; - Een overgangstermijn hierin een goede tussenstap is, maar het onwenselijk is en niet van goed bestuur getuigt als deze afloopt op het moment dat er een rechtszaak tegen het verbod loopt. Verzoekt het college: - Om de overgangstermijn te verlengen op het moment dat er een rechtszaak loopt tegen het fossiel reclameverbod, in ieder geval voor de duur van die rechtszaak. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. De boetebepaling is eigenlijk gewoon dezelfde als die voor wanneer je bijvoorbeeld flyers uitreikt of borden plaatst waar dat niet mag. De aanleiding hiervoor is een initiatiefvoorstel van de raad dat is aangenomen en dat het college nu uitvoert. Er was een kleine omissie en die is nu gecorrigeerd. Het gaat dus om een technische wijziging. Dan kom ik op de moties. Te beginnen met die van Hart voor Den Haag. Zoals ik zei, heeft de raad besloten tot deze aanpassing. Het college ziet geen reden om deze aanpassing opeens te heroverwegen. Deze motie kan juridisch ook niet, want je kan niet bij motie een APV-wijziging die door de raad is vastgesteld terugdraaien.

De motie is dus niet alleen in strijd met het eerdere raadsbesluit maar is ook onuitvoerbaar, zodat ik die moet ontraden. De VVD heeft een motie ingediend over niet beboeten. Die zou ik ook willen ontraden. Er is nu geen rechtszaak en dan zou je steeds afhankelijk van een rechtszaak al dan niet moeten stoppen met handhaven, wat in strijd is met behoorlijk bestuur en ook zou neerkomen op een soort van jojobeleid; je zou dan moeten stoppen, starten, stoppen et cetera met handhaven. In theorie zou je dan jarenlang niet kunnen handhaven totdat over een bodemzaak is beslist, terwijl er gewoon ook een beginselplicht tot handhaving geldt. Dus als de raad een APV aanneemt, dan moet je die in principe als college handhaven. Dus je kunt niet eindeloos niet handhaven. Noud Dumoulin (VVD). De motie roept op om als er een rechtszaak loopt, de overgangstermijn die de wethouder zelf gaat hanteren, te verlengen voor de duur van die rechtszaak, dus niet eindeloos en niet als een rechtszaak begint na die termijn. Verwacht de wethouder überhaupt een rechtszaak? Want het is wel vrij publiekelijk tegen hem, ook in Nieuwsuur, gezegd? Wethouder Barker (PvdD). De verwachting is natuurlijk dat er meerdere rechtszaken zullen zijn. Bij nieuw beleid is dat iets wat best wel regelmatig gebeurt. Er is, weliswaar nog niet formeel, een rechtszaak aangekondigd en die gaat over een privaatrechtelijke zaak.

Op het moment dat je gaat beboeten en iemand het daar niet mee eens is, kunnen daar ook rechtszaken uit ontstaan. De logische weg is namelijk om via een publiek recht een besluit eventueel uit te vechten. Wat betreft de rechtszaak die de ANVR aankondigt geldt dat het eigenlijk ongebruikelijk is om via een een privaatrechtelijke weg een publiekrechtelijk besluit aan te vechten.

87

Kavish Partiman (CDA). Die rechtszaak is aangekondigd is en is dus volgens mij nog niet aanhangig. Ik snap de argumentatie van de wethouder dus ook wel, maar tegelijkertijd is dit een rechtszaak waarin de vrijheid van meningsuiting wordt betwist. Wat de wethouder schetst dat steeds als er een rechtszaak zou komen hij weer zou moeten stoppen, gaat hier dus niet op. Want als de rechter hierover eenmaal een uitspraak heeft gedaan, dan is die gedaan en geldt die als een rechterlijke uitspraak, als een fundamentele uitspraak over het al dan niet juist zijn van dit besluit. Ziet de wethouder wel in dat daar echt wel verschil in zit en dat er dus geen sprake is van een jojobeleid? Er wordt namelijk gezegd in de motie: maak een pas op de plaats op het moment dat een rechter een uitspraak moet doen over een van de meest basale rechten die we hebben in dit land. Wethouder Barker (PvdD). Wellicht komt dan die rechtszaak maar daarna komen er ook andere rechtszaken die dan over hetzelfde principe kunnen gaan. Dat zou dan bij wijze van spreken via de publiekrechtelijke weg kunnen. Daarnaast wijs ik erop dat zo'n rechtszaak begint met een voorlopige voorziening maar daarmee is het nog niet voorbij.

In theorie zou bijvoorbeeld in januari of februari die rechtszaak kunnen zijn waarna een uitspraak volgt, maar dan is die rechtszaak nog niet voorbij, want de bodemprocedure moet nog plaatsvinden waarbij een hogere rechter er nog over zou kunnen gaan. Dus dan blijft het eindeloos doorgaan. Als er echt een vraag is rond de mensenrechten zou je in theorie nog tot het Europese Hof door kunnen gaan en dan ben je drie jaar verder. Kavish Partiman (CDA). Ik snap dat het in theorie helemaal tot aan het Europese Hof zou kunnen gaan maar het begint natuurlijk bij de Nederlandse rechter. En als de Nederlandse rechter een uitspraak doet, kun je van daaruit verder gaan. Dan weet je of je beleid al dan niet in lijn is met wat wij hier juridisch correct vinden, want daar zijn nu wel vragen over; we zijn nu echt aan het pionieren hier, zoals de wethouder eerder ook heeft aangegeven. Dan zou het toch wel zo netjes zijn om, wanneer gevraagd wordt om een toetsing op een van onze meest basale rechten te doen, er goed en ordentelijk naar te kijken. Het gaat hier namelijk niet om jojoën maar om een vrij specifiek en fundamenteel punt. Wethouder Barker (PvdD).

Ik snap de redenering van het CDA dat het om een specifiek punt gaat, maar wat ik heb begrepen uit de gesprekken die ik heb gevoerd met die partij is dat het juist over allerlei punten gaat, dus dat er bij wijze van spreken met een schot hagel gewerkt wordt en er dus heel veel punten zijn die ze in de rechtszaak willen maken. Uiteindelijk is het aan de voorzieningenrechter om een uitspraak te doen. Als die besluit tot schorsing, dan zal het college zich daarnaar verhouden en dan betekent het dat het niet doorgaat, maar tot die tijd is dit geldend recht en heeft de gemeente de beginselplicht tot handhaving. We hanteren daarbij een redelijke overgangstermijn van vier maanden waarna er wel gehandhaafd moet gaan worden. De voorzitter. Laatste keer, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Maar hiermee doet de wethouder geen recht aan de motie van de heer Dumoulin. Die motie ziet op het specifieke punt van de vrijheid van meningsuiting. Daar is waar deze motie zich op richt. Het zou het college sieren als het zou zeggen: dit snappen we, dit is echt een fundamenteel iets in onze samenleving waar ook vragen over zijn, dus laten we hierin de juiste weg bewandelen zodat het beleid getoetst kan worden door de rechter, zoals dat hoort, en we ons als gemeente niet zelf in een positie brengen dat we boetes uitdelen terwijl dit fundamentele recht al dan niet geschonden is.

Dat zou namelijk getuigen van goed bestuur. Is het college het daarmee eens? Wethouder Barker (PvdD). Als de voorlopige voorziening die is aangekondigd daadwerkelijk plaatsvindt - we zijn inmiddels meer dan een maand verder en die stap is nog niet daadwerkelijk gezet 88

- dan is de verwachting dat we in januari of februari een uitspraak hebben. Dus dat is ruim op tijd. Als je dan een voorlopigevoorzieningsuitspraak hebt, dan is het al dan niet dat er geschorst wordt of er iets anders wordt gedaan. Het college gaat ervan uit dat dit juridisch gewoon kan. Als de rechter in die komende twee maanden toch zou besluiten tot schorsing dan betekent dat natuurlijk dat er niet gehandhaafd wordt. Anders geldt gewoon de overgangstermijn van vier maanden. Als de partij het doorzet, is het de verwachting dat die voorlopigevoorzieningsuitspraak er al ligt voordat die vier maanden voorbij zijn. Maar dan moet wel die partij haar rechtszaak doorzetten. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Ik hoor hier allerlei als-dantheorieën, waardoor de onduidelijkheden en risico's alleen maar toenemen. Het is toch heel eenvoudig? Er ligt hier een voorstel van het college voor om die APV te wijzigen. Als de raad daar niet mee instemt, dan zijn we toch van al die risico's af? Wethouder Barker (PvdD). Nee, want ook als de raad dit voorstel verwerpt, kan het college nog steeds handhaven op dit punt. Het college kan bestuursdwang toepassen of kan een dwangsom opleggen. Het college kan dan alleen niet beboeten omdat het verkeerde lid is bewezen waar de beboeting op is.

Beboeting kan dan niet als de raad het verwerpt, maar de dwangsom en andere bestuursmaatregelen vanuit handhaving kunnen wel opgelegd worden. Voorzitter, ik rond af. Beide moties worden ontraden. De APV is aangepast en het college gaat daarop handhaven. Als college vinden we het belangrijk dat de raad ook zorgt dat het college in zijn handhavingsarsenaal ook een boetebepaling heeft. Per abuis was eerder naar het verkeerde artikellid verwezen, wat we nu graag gecorrigeerd zouden zien. De beraadslaging wordt gesloten. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Ik wil nog meedelen dat we na onderlinge afstemming achter de schermen inmiddels amendement E.D VVD hebben gewijzigd, zodanig dat we hopen dat het nu wel op goedkeuring van het college kan rekenen. Uitgestoken handen grijpen wij bij de VVD met beide handen aan, wat je weet nooit wanneer ze weer komen. De wijziging is: 'Dat de prioriteit, met bijbehorende ambtelijke capaciteit, ligt bij de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest), projecten in andere wijken zijn mogelijk, zij het niet grootschalig.' Als het goed is, is het gewijzigde amendement rondgestuurd en al bekend bij de griffie. Het wordt dus al verwerkt in het systeem en dus kan iedereen er ruimschoots de tijd voor nemen. De voorzitter. Amendement E.D VVD is in die zin gewijzigd, dat het thans luidt:

Gewijzigd amendement E.D VVD: Toevoegen van woningen in de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Woonvisie 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS 319812). Besluit om: • onder dictum II “de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen” het volgende toe te voegen: o Dat de prioriteit, met bijbehorende ambtelijke capaciteit, ligt bij de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest), projecten in andere wijken zijn mogelijk, zij het niet grootschalig. 89

Het gewijzigde amendement maakt onderdeel uit van de verdere behandeling.

Aan de orde is: G.

Voorstel van het college inzake Visie op de Ondergrond (RIS318970).

De beraadslaging wordt geopend. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Naar aanleiding van het commissiedebat hebben wij wat zorgen over het convenant dat er komt en over de herstelwerkzaamheden bij bestrating door kabelbedrijven. We dienen hiertoe een motie in met als dictum: verzoekt het college om bij het opstellen van het convenant een constructie op te nemen, bijvoorbeeld middels het instellen van een borg, waarbij de financiële risico's voor de gemeente Den Haag bij eventuele noodzakelijke herbestratingswerkzaamheden na de aanleg van kabels door externe partijen, zo beperkt mogelijk blijven en de raad hierover tijdig te informeren. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel wordt de volgende motie (G.1 HvDH) ingediend:

Motie G.1 HvDH Herstelwerkzaamheden borgen in convenant De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Visie op de Ondergrond (RIS318970) Constaterende, dat: ▪ ▪

Voor toekomstige werkzaamheden m.b.t. de aanleg van kabel door kabelbedrijven er door de gemeente Den Haag een convenant opgesteld gaat worden; De raad hierover vooraf geïnformeerd zal worden;

Overwegende, dat: ▪

▪

De bijdragen die kabelbedrijven betalen voor latere bestratingswerkzaamheden n.a.v. bv. Verzakkingen vaak niet toereikend zijn en derhalve voor een groot deel voor rekening van de gemeente Den Haag komen; Dit zorgt voor extra druk op het gemeentelijk budget;

Verzoekt het college: ▪

Om bij het opstellen van het convenant een constructie op te nemen, bijvoorbeeld middels het instellen van een borg, waarbij de financiële risico’s voor de gemeente Den Haag bij eventuele noodzakelijk herbestratingswerkzaamheden na de aanleg van kabels door externe partijen, zo beperkt mogelijk blijven. En de raad hierover tijdig te informeren;

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 90

Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren is blij met de aandacht voor de ondergrond. Als je een willekeurige straat in Den Haag opengraaft, vind je een warboel aan kabels, leidingen en riolen en als je geluk hebt boomwortels. Deze kluwen zorgt steeds vaker voor problemen. Het is dan ook belangrijk dat hier visie en beleid op worden gemaakt. In de commissie hebben we veel vragen gesteld over het beschermen van bomen en bodemkwaliteit en de wethouder heeft daarbij aangegeven dat er nog een uitgebreide uitwerking bodembeleid aan zit te komen. Dus dan zullen we daarover nog verder inhoudelijk spreken, maar tot die tijd vindt mijn fractie het van groot belang dat er in dit stadhuis wel de expertise is om zulk beleid te kunnen ontwikkelen. De wethouder gaf aan dat het inderdaad wel eens een verbeterpunt zou kunnen zijn. Daarom dient mijn fractie een motie in met het verzoek aan het college om in kaart te brengen wat de huidige en benodigde personele capaciteit is voor de uitvoering van de visie en in hoeverre deze op termijn moet worden geïntensiveerd. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen wordt de volgende motie (G.2 PvdD) ingediend:

Motie G.2 PvdD Voldoende ondergrond expertise in huis De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Visie op de Ondergrond (RIS318970). Constaterende, dat: ▪ in de visie op de ondergrond wordt ingezet op meer sturing en regie op de ondergrond; ▪ er tevens wordt ingezet op sturing op bodemnatuur en -vervuiling; ▪ er ook op plekken ingezet wordt op het bundelen van bestaande kabels onder andere vanwege de energietransitie en vanwege het mogelijk maken van het planten van bomen. Overwegende, dat: ▪ het de vraag is of hier voldoende capaciteit voor beschikbaar is op de lange termijn. Verzoekt het college: ▪ in kaart te brengen wat de huidige en benodigde personele capaciteit is voor de uitvoering van de visie en in hoeverre deze op termijn moet worden geïntensiveerd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Noud Dumoulin (VVD). Voorzitter. Spaghetti, dat is de benaming die de wethouder gebruikt voor de situatie van onze ondergrond, ontstaan door decennia aan werkzaamheden in die ondergrond. En dat zit op dit moment projecten in de weg, waaronder een waardige en echt groene uitvoering van de Haagse Lanen. Ironisch genoeg is deze Italiaanse deegwaar in droogvorm de meest ordelijke en rechte bron van koolhydraten in het schap van de supermarkt.

Het mag dan onmogelijk zijn om spaghetti weer terug te krijgen in die ordelijkheid, voor kabels in de ondergrond is wel een oplossing: bundeling, bijvoorbeeld met kabelgoten. Wat de Haagse VVD betreft wordt er werk gemaakt om dit bord spaghetti bolognese te ontwarren. Dus niet alleen regie voeren en uitgangspunten opstellen, maar een plan om kabels actief te gaan bundelen zodat dit groene plannen zoals de Haagse Lanen niet in de weg zit. Vandaar de motie Lenig de nood met kabels in de goot, met als dictum: verzoekt het college in de uitwerking van de visie naar een programma Ondergrond een actieplan op te stellen voor het bundelen 91

van kabels en leidingen in goten, met nadruk op gebieden met grote drukte in de ondergrond en waar mogelijk als 'werk met werk' en voor de financiering op zoek te gaan naar bijdragen vanuit de Europese Unie, het Rijk en de provincie, evenals het vragen van bijdragen van de eigenaars van kabels en leidingen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik houd ook niet zo van spaghetti, dus ik kan mij heel goed vinden in de suggestie om te gaan bundelen. In de motie staat: waar mogelijk met 'werk met werk'. Betekent dit dan dat als het niet kan met 'werk met werk' we toch alles open gaan halen om het te bundelen, wat dan ook heel veel geld zou kunnen gaan kosten? Noud Dumoulin (VVD). Het gaat ons erom dat als de straat toch opengaat, we die kabels die er liggen meteen middels een kabelgoot of via een andere oplossing - in de visie wordt bijvoorbeeld ook gesproken over een mantel - bundelen. Nee, de straten gaan niet open om kabels recht te gaan leggen. De voorzitter. Door de heer Dumoulin wordt de volgende motie (G.3 VVD) ingediend:

Motie G.3 VVD Lenig de nood met kabels in de goot De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van de Visie op de Ondergrond (RIS318970): Constaterende dat: ● de Visie op de Ondergrond stelt dat de ondergrondse infrastructuur heeft geleid tot een ‘spaghetti’ aan kabels en leidingen; ● het stuk uitgaat van het ‘toekomstbestendiger inrichten van de ondergrond’ door ‘ingrepen voor kabels en leidingen’ en het hanteren van ‘bundeling, meervoudig ruimtegebruik en prioritering van functies als uitgangspunt’; ● in de Visie een aantal gebieden wordt aangeduid met een hoge drukte in de ondergrond, te weten het Centrum, CID en Scheveningen. Overwegende dat: ● de genoemde ‘spaghetti’ aan kabels en leidingen nu al leidt tot problemen met vergroening en klimaatadaptieve maatregelen, zoals genoemd in de quickscan Haagse Lanen; ● het doen van de vereiste ingrepen om de ondergrond te ordenen ingrijpend en kostbaar kan zijn, zoals eveneens benoemd in de quickscan; ● de ondergrond nog verder onder druk kan komen te staan door uitdagingen op het gebied van onder meer ingrepen in het kader van netcongestie en klimaatadaptatie, evenals het optreden van zogenaamde ‘kabelcowboys’.

Van mening dat: ● het ordenen van kabels en leidingen in gebieden met een hoge ondergrondse drukte niet enkel regie vereist, maar ook het actief aanpakken van de bestaande ‘spaghetti’ aan kabels en leidingen door deze te bundelen in goten. Verzoekt het college: ● in de uitwerking van het Programma Ondergrond een actieplan op te stellen voor het bundelen van kabels en leidingen in goten, vooral in gebieden met grote drukte in de ondergrond en waar mogelijk als ‘werk met werk’; ● Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor financiële bijdragen van andere overheden, en van de eigenaars van kabels en leidingen.

92

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Dit is een belangrijk onderwerp, ook omdat er vaak weinig aandacht is voor de ondergrond aangezien het ook letterlijk onder de grond is. Het is wel heel belangrijk dat dit aandacht heeft, ook in een verdichte stad. Dus ook fijn dat er moties zijn op dit onderwerp. Allereerst de motie over de spaghetti bolognese van de VVD, naar ik hoop plantaardige spaghetti bolognese. Het college kan deze motie aan het oordeel van de raad laten. Het onderwerp bundeling heeft bijzondere aandacht en bij de uitwerking van de visie kunnen we met zo'n actieplan of aanpak aan de slag. In overleg met netbeheerders kunnen we kijken naar criteria waarbinnen aan zulke constructies kan worden voldaan. Ook nu werken we daar soms al mee. Tegelijkertijd wordt in de motie gevraagd om het te onderzoeken. Dat is wat mij betreft nog niet een claim, want soms kosten dingen gewoon geld, maar we zijn bereid om het te onderzoeken waarbij er sprake is van verschillende mogelijkheden. De motie van Hart voor Den Haag over het borgen van herstelwerkzaamheden in het convenant kan ik ook aan het oordeel van de raad laten. Dit is een zorgpunt van het college, ook de herbestrating. Uitgangspunt is dat de kwaliteit niet achteruit mag gaan, wat echter wel gebeurt.

Daarom moet er goed naar worden gekeken. De garantieperiode is echter slechts een halfjaar, maar we kunnen in gesprekken met de aanbieders van het convenant, dus Dunea en Stedin, afspraken maken om te kijken hoe met die schade om te gaan. We kunnen niks committeren maar we zijn bereid om daarnaar te kijken. Dus oordeel raad. Dan de motie van de Partij voor de Dieren over de personele bezetting. We hebben veel expertise maar het is goed om ook in de uitwerking naar dit punt te kijken. Dus als deze motie wordt aangenomen, gaan we ook kijken naar de personele capaciteit in combinatie met het programma Ondergrond en gaan we de raad over dat aspect rapporteren. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: H. Voorstel van het college inzake Verduurzaming verlichting van het Stadhuis (inclusief bibliotheek en Forumgebouw) (RIS320294). De beraadslaging wordt geopend. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Een bedrag van € 3,7 mln. voor het vervangen van de verlichting in het stadhuis, de bibliotheek en het Forumgebouw. Een belachelijk hoog bedrag voor iets waarvan de noodzaak onduidelijk blijft. Hoeveel lampen het bijvoorbeeld betreft wordt niet genoemd. Lampen zouden niet meer leverbaar zijn, lezen we in een bijzin. Dus afgezien van het argument dat het college zich bewust is van zijn voorbeeldfunctie is het voor Hart voor Den Haag onduidelijk waar dit allemaal goed voor is. Mensen in de stad begrijpen er ook niets van.

93

Leonie Gerritsen (PvdD). Ik heb ook dit stuk gelezen en daar staat in dat armaturen die het niet meer doen, vervangen moeten worden. Maar ik hoor nu dat de heer Martinez van Andel daaraan twijfelt. Klopt dat? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Nee, ik twijfel aan de hele uitgave die hier wordt voorgelegd aan de raad. Leonie Gerritsen (PvdD). De heer Martinez van Andel zegt: als ze al vervangen moeten worden. In de brief staat dat de verlichting vervangen moet worden omdat ze niet meer bijbesteld kunnen worden en aan het eind van de gebruiksperiode zijn. Gelooft de heer Martinez van Andel dat dan niet? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). 'Als ze al vervangen moeten worden' zie ik niet in mijn spreektekst staan, maar goed, ik snap uw punt. De vraag is inderdaad of het noodzakelijk is. Over het nut en de noodzaak hiervan lezen we niks terug in de brief die we voorgelegd hebben gekregen. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik lees het echt compleet anders. Ik zie juist wel het nut en de noodzaak. De huidige lampen in het hele stadhuis zijn niet meer geschikt en kunnen niet meer bijbesteld worden, wat problemen gaat opleveren. Dat lijkt mij 'nut'. Daarnaast is de verduurzamingsopgave die we hier hebben de noodzaak. En het is een investering die zich in de loop van de jaren gewoon terugverdient.

Dus wat zou de heer Martinez van Andel dan wel een behapbaar bedrag hebben gevonden? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Er staat in de brief dat de lampen op termijn niet meer leverbaar kunnen zijn. Om daar nu € 3,7 mln. voor te investeren terwijl je de lampen nog steeds kunt bestellen, is voor ons onbegrijpelijk. Yousef Assad (D66). Waarom is Hart voor Den Haag tegen energiebesparing? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Hart voor Den Haag is niet tegen energiebesparing maar wij zijn wel tegen het doen van zo'n enorme uitgave waarvan wij vinden dat die veel beter aan de stad beschikbaar gesteld kan worden omdat er grotere prioriteiten zijn. Yousef Assad (D66). Hart voor Den Haag is wel tegen energiebesparing want deze maatregel zorgt er juist voor om energie te besparen. Dus nogmaals de vraag: waarom is Hart voor Den Haag tegen energiebesparing? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dat is Hart voor Den Haag niet; dat heb ik net uitgelegd. Yousef Assad (D66). Meneer Assad, voor de laatste keer. Yousef Assad (D66). Vindt Hart voor Den Haag niet dat als de gemeente van de stad vraagt om te verduurzamen, zij dat zelf ook moet doen en we met dit voorstel dan juist ook het goede voorbeeld geven? Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag).

Ik heb nu een déjà vu naar de commissie want daarin stelde de heer Assad precies dezelfde vraag en toen antwoordde ik ook dat het verschil tussen D66 en Hart voor Den Haag er daarin zit dat wij realiteitszin hebben en wij ons realiseren dat niemand in de stad opeens gaat overstappen op ledlampen omdat dat hier in het stadhuis wel gebeurt. 94

De voorzitter. Dan zou ik voor beide heren nog als regel willen benoemen dat we hier niet de commissie herhalen. Maar goed, wie ben ik? Kavish Partiman (CDA). Ik wilde me eigenlijk niet bemoeien met dit debat want ik vind dit een goed voorstel dat er ligt, maar ik wil dan toch nog even terugkomen op de uitspraak die net werd gedaan dat niemand zou overstappen naar ledverlichting als we dat in het stadhuis zouden doen. Volgens mij is iedereen overal aan het overstappen op ledverlichting. Dat is ook het meest logische om te doen. Het gaat langer mee. Het is goedkoper. Het is beter voor je energierekening. Dus waarom zouden we hierin de belastingbetaler ook niet helpen? Het is toch geen immense uitgave ten koste van de belastingbetaler? Dit is juist ten bate van de belastingbetaler. Dit snap ik dus niet. Misschien dat het dus nog een wat betere uitleg behoeft. Er wordt gezegd dat het geld beter besteed kan worden. Waaraan dan? Kavish Partiman (CDA). Misschien had de heer Partiman zich dan inderdaad beter niet met de discussie kunnen bemoeien want dat was de vraag niet die de heer Assad aan mij stelde. Kavish Partiman (CDA). Waar volstrekt geen antwoord op werd gegeven. Het is goed voor alles wat je maar kunt bedenken om zuiniger lampen in dit stadhuis te hebben. Bijna elke huishouding in deze stad is op dit moment bezig om hetzelfde te doen.

In supermarkten en andere winkels waar lampen worden verkocht, kun je zien dat er ledlampen in allerlei soorten worden gekocht. En dan gaan we hier zeggen: we gaan dat niet doen want het kost te veel. Volgens mij levert het op langere termijn veel meer op dan het kost. Dit is een van de - ik wil niet zeggen: weinige - voorstellen waarvan ik kan zeggen: dat is een van de meest logische dingen om te doen. De voorzitter. U versprak zich bijna, hè. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). En daarmee is het enige en laatste argument in die brief ook onderuitgehaald want het ging om de voorbeeldfunctie van het stadhuis, waarnaar de heer Assad mij vroeg, en die zien wij niet. Die is er niet. Als u zegt dat mensen al overgestapt zijn op ledlampen, dan komt die hele voorbeeldfunctie te vervallen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Partiman. Kavish Partiman (CDA). Die wil ik dan best wel voor mijn kap nemen. Dan lopen we maar achter de feiten aan. Laten we het dan maar liever nu doen dan dat we er nog langer mee wachten, zou ik zeggen. De voorzitter. Meneer Martinez van Andel zet zijn betoog voort. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). Dan ga ik naar de motie toewerken. Hart voor Den Haag stelt voor om genoemde € 3,7 mln. beschikbaar te stellen aan de stad zodat de bewoners van onze stad er wijzer van worden en niet wijzelf hier in het stadhuis.

Daartoe dien ik een motie in met als dictum: verzoekt het college de € 3,7 mln. over te hevelen naar het initiatievenfonds Duurzaamheid, zodat de bewoners van de stad hiervan kunnen profiteren. De voorzitter. Door de heer Martinez van Andel wordt de volgende motie (H.1 HvDH) ingediend:

95

Motie H.1 HvDH 3,7 miljoen naar Initiatievenfonds Duurzaamheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Verduurzaming verlichting van het Stadhuis (inclusief bibliotheek en Forum gebouw) (RIS320294) constaterende, dat: ▪ Het college 3,7 miljoen euro wil gaan uitgeven aan het vervangen van de verlichting in het stadhuis (inclusief de bibliotheek en het Forum gebouw); overwegende, dat: ▪ Het college dit motiveert met o.a. de stelling dat het zich bewust is van haar voorbeeldfunctie; ▪ Zaken als nut, noodzaak en terugverdientijd in de onderliggende stukken ontbreken; ▪ Hart voor Den Haag een dergelijke grote uitgave niet rekent tot grote prioriteit en van mening is dat de stad voor belangrijker uitdagingen staat; ▪ De 3,7 miljoen euro nuttiger besteed kunnen worden op een manier waarop de inwoners van de stad hiervan kunnen profiteren; verzoekt het college: ▪ De 3,7 miljoen euro over te hevelen naar het initiatievenfonds Duurzaamheid, zodat de bewoners van de stad hiervan kunnen profiteren; en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Dan is nu het woord aan mevrouw Gerritsen namens de Partij voor de Dieren. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter.

Ik ga nu iets doen wat ik nog nooit gedaan heb; ik ga dit gewoon niet eens uitspreken omdat het CDA gewoon net een hele goede tekst heeft gehad over investeren in duurzaamheid. Daar ga ik gewoon niet overheen. (Hilariteit) De voorzitter. Bespaar ons de details! De heer Partiman heeft carrière gemaakt, begrijp ik. Dan is nu het woord aan wethouder Barker. Wethouder Barker (PvdD). Voorzitter. Eigenlijk heeft het CDA het ook veel beter gezegd dan ik het had kunnen doen. Maar misschien nog wel een aanvulling. Die tl-verlichting is niet meer te krijgen, sinds dit jaar al niet meer. Dus los van de energiebesparing, gaat het licht in het stadhuis letterlijk langzaam uit als de motie van Hart voor Den Haag wordt aangenomen want we kunnen ze gewoon niet meer vervangen. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanmiddag gaan we over dit agendapunt besluiten.

96

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake het niet opheffen van de geheimhouding die is opgelegd op de businesscase rondom de investeringskosten tijdelijke invulling Haga-complex Sportlaan (RIS320845). De beraadslaging wordt geopend. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Zoals bekend, is er bij omwonenden van het voormalig HagaZiekenhuis weinig vertrouwen in het college. Slechte communicatie door de gemeente, beloftes die niet zijn waargemaakt, kortom, echt een voorbeeld van slecht overheidshandelen. De wethouder is vaak ook niet de snelste als het gaat om het verlenen van informatie, niet alleen naar omwonenden maar ook niet naar de raad. Gisteravond heb ik onderhands de openbare bestuursovereenkomst met het COA ontvangen, terwijl deze al meerdere malen toegezegd is door de wethouder aan de raad en aan omwonenden. De dagtekening is 16 oktober. Dat betekent dat deze er al twee maanden ligt. Er zijn Woo-verzoeken over ingediend, er is door insprekers naar gevraagd maar de wethouder acteert niet. Dit helpt niet om het vertrouwen terug te krijgen. In het voorstel stelt het college voor om de geheimhouding van bedoelde stukken niet op te heffen. Hart voor Den Haag stelt een andere manier van werken voor: maak openbaar wat openbaar kan. De intentieovereenkomst kan bijvoorbeeld wat ons betreft direct openbaar gemaakt worden. Er staat niets geheims in.

Andere stukken kunnen deels openbaar gemaakt worden. Punten die als ze openbaar gemaakt worden, de gemeente zakelijk kunnen schaden, kunnen natuurlijk gelakt worden of niet verstrekt worden. Daarom de motie Openbaar tenzij, met als dictum: verzoekt het college om alle informatie omtrent het voormalig HagaZiekenhuis openbaar te maken met uitzondering van informatie die de gemeente in haar zakelijke belangen kan schaden. De motie is meeondertekend door mevrouw Peeck van de VVD en de heer Kaptheijns van de PVV. De voorzitter. Door mevrouw Verdonk, daartoe gesteund door mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (I.1 HvDH) ingediend:

Motie I.1 HvDH Openbaar tenzij De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december2024, in een debat over het Voorstel van het college inzake het niet opheffen van de geheimhouding die is opgelegd op de businesscase rondom de investeringskosten tijdelijke invulling Haga-complex Sportlaan (RIS320845) Constaterende dat, - De communicatie van het college t.a.v. de omwonenden van het voormalige HAGA ziekenhuis niet de schoonheidsprijs verdient - De rechter in het kort geding van 10 juli j.l. als zodanig heeft uitgesproken dat het spijtig is dat de communicatie door de gemeente te wensen over laat en dat de gemeente zich dit moet aantrekken - Het college inmiddels haar spijt heeft betuigd en heeft beloofd zich in te spannen om de communicatie te verbeteren