RIS321575 Notulen van de raad van 19 december 2024

Deze motie roept het college op zich samen met de regio en de provincie blijvend in te zetten voor humane en ruimhartige huisvesting van statushouders, ook als de taakstelling voor gemeenten verdwijnt, daarbij aandacht te behouden voor de zorg- en ondersteuningsvraag van statushouders, met inbegrip van begeleiding bij inburgering, taalverwerving en toegang tot werk en onderwijs, en de raad jaarlijks te informeren over de voortgang en resultaten van deze inzet. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Als ik even kijk naar wat de wethouder van de Partij van de Arbeid in de afgelopen jaren heeft gerealiseerd, dan constateer ik dat bijna alle nieuwgebouwde woningen compleet verdwijnen, omdat die allemaal naar statushouders gaan. Tenminste, dat gebeurt niet direct, maar er komen meer statushouders dan dat er woningen bij komen. Hoe kijkt u dan naar de toekomst? Samir Ahraui (PvdA). Mijn fractie zegt altijd dat we een grote woningbouwopgave hebben, maar in tegenstelling tot collega Dubbelaar willen wij niet verschillende typen woningzoekenden tegenover elkaar zetten. We moeten veel bouwen, voor iedereen en voor diverse groepen. Die verantwoordelijkheid willen wij nemen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar als de wet nou veranderd wordt, dan moeten we die toch gewoon volgen? Nu gaat u uw eigen wetten in het leven roepen, zeg maar. 39

De voorzitter. Via de voorzitter spreken. Samir Ahraui (PvdA). Als er wetten zijn, dan moet je die naleven. U hoort mij ook zeker niets anders zeggen. Maar dat neemt niet weg dat er duizenden woningzoekenden zijn die de kans lopen om dakloos te raken en dat honderden, duizenden kinderen het risico lopen om langdurig in sobere opvang te zitten. Wellicht wordt u heel enthousiast van het bericht dat minister Faber één tandenborstel per gezin wil gaan toewijzen, maar in dat soort opvanglocaties wil ik deze kinderen niet hebben. Die kinderen hebben ook gewoon recht op een woning. Ze hebben recht op een dak boven het hoofd. Ik vind dat we daar een verantwoordelijkheid in moeten nemen. Dat moeten we doen samen met de provincie en de regio, want alleen kunnen we dat als stad niet aan, maar we hebben wel een morele verantwoordelijkheid om daarin stappen te zetten. De voorzitter. De heer Dubbelaar, voor de laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). De praktijk is dat je een woning maar één keer kan weggeven. Je kan niet tegen een inwoner van Den Haag zeggen: u krijgt deze woning en een statushouder krijgt deze woning ook. Die woning kan maar naar één iemand gaan. Waarom kiest u dan niet voor die inwoner van Den Haag? Samir Ahraui (PvdA). De PvdA kiest voor álle inwoners die een woning zoeken. Dat is de opgave waar we voor staan.

Dat is de opgave waarvoor wij de verantwoordelijk willen nemen. Ik hoor de heer Dubbelaar vooral verschillende woningzoekenden tegenover elkaar zetten, maar dat is niet mijn visie op de samenleving. Hinke de Groot (CDA). Het CDA is ook heel erg voor humane huisvesting, maar het eerlijke verhaal is ook dat er een grens is aan wat we als Den Haag aankunnen. We kunnen niet alle huisvesting van Nederland in Den Haag realiseren. Er zijn bijvoorbeeld ook heel veel Hagenaars en Hagenezen die er nu al amper tussen komen op de woningmarkt, terwijl ze hier al jarenlang wonen. Is de PvdA het daarmee eens? En is het de bedoeling van deze motie om specifiek ook voorrang voor statushouders te regelen? Kan de heer Ahraui dat verduidelijken? Samir Ahraui (PvdA). Gezien de aankondiging vanuit het kabinet verdwijnt die voorrangsregeling überhaupt, want het kabinet wil het wettelijk onmogelijk maken dat statushouders urgentie kunnen krijgen. Maar dat neemt niet weg dat we in regionaal verband echt nog wel een inspanningsverplichting hebben voor een grote groep mensen die op een gegeven moment echt moet doorstromen naar een huis, omdat dat de beste mogelijkheid geeft om snel in te burgeren, kinderen snel naar school te sturen en snel hun werk en hun leven te kunnen oppakken.

Die verantwoordelijkheid willen wij samen met de regio en de provincie pakken, zodat we een inspanningsverplichting hebben, in de lobby richting het Rijk maar ook in de mogelijkheden die we wellicht in regionaal en provinciaal verband zouden kunnen oppakken, om deze groep zo snel mogelijk op een goede manier mee te kunnen laten doen aan de samenleving. Rutger de Ridder (VVD). Ik hoor meneer Ahraui van de Partij van de Arbeid allerlei prachtige verhalen vertellen over het oplossen van de wooncrisis. Nou, er wordt helemaal niks opgelost. Ik zie namelijk alleen maar dat er extra regels komen, extra regels komen en extra regels komen. Hoe denkt de Partij van de Arbeid dat er dan ook maar één huis extra gebouwd gaat worden?

40

Samir Ahraui (PvdA). We hebben gezien dat we de laatste tijd, met minder regels, vaak aan het kortste eind trokken als het ging om de betaalbaarheid. Als er gebouwd wordt, bouwen we niet altijd voor de doelgroep die dat het meest nodig heeft. Ik geloof erin dat we met de Woonvisie die er nu ligt en met de maatregelen die daarin staan … Dat gaat ook echt wat vragen van ons als overheid, maar u zult niet verbaasd opkijken als ik zeg dat ik geloof in een sterke overheid die de touwtjes weer in handen krijgt op de woningmarkt en daarin keuzes durft te maken. Rutger de Ridder (VVD). De woningmarkt in Nederland is zo ongeveer de meest gereguleerde woningmarkt in heel de wereld. En dan zegt de Partij van de Arbeid hier dat we nog meer moeten reguleren, want als de overheid het doet, komt het goed. Van welke planeet komt de Partij van de Arbeid? Samir Ahraui (PvdA). Wij komen van een planeet waarop we omkijken naar mensen die een betaalbare woning nodig hebben. Wij komen van een planeet waarop we zien dat de wachtlijst voor sociale huurwoningen heel hoog is. Wij komen van een planeet waarop we zien dat we te weinig goedkope en middeldure huurwoningen realiseren. Wij komen van een planeet waarop we zien dat we te weinig betaalbare koopwoningen realiseren.

We hebben de afgelopen tien, twintig jaar gezien wat het betekent als wij als overheid zeggen: wij trekken onze handen ervan af en we laten vooral speculanten en anderen de dienst uitmaken op de woningmarkt. Dan wordt er namelijk voor al die groepen niet gebouwd. Van die planeet komt mijn partij. Ik ben benieuwd op welke planeet de VVD aanwezig is. De voorzitter. Meneer De Ridder, voor de laatste maal. Rutger de Ridder (VVD). De VVD staat voor een verhaal - dat ga ik zo meteen ook houden - waarin we ook daadwerkelijk wat bouwen. Als ik de Partij van de Arbeid zo hoor, wil die allerlei regels, zoals 30%, 50% of 80% betaalbaar. Maar 80% van nul is nog steeds nul, hè? Dat is wat de Partij van de Arbeid doet. Zes jaar lang leverde de Partij van de Arbeid hier een wethouder. U heeft ook landelijk heel lang in de regering gezeten. Hier lokaal bent u al zo ongeveer sinds 1906 in het bestuur, waarvan anderhalf jaar niet, en dan gaat u mij de maat nemen alsof wij het niet doen? U bent niet goed wijs. De voorzitter. Die laatste toevoeging is niet nodig. Samir Ahraui (PvdA). Ik hoop dat de heer De Ridder hele fijne feestdagen tegemoet gaat, want wat kerstsfeer kan er volgens mij goed in. We hebben heel veel projecten gezien en gesteund in de afgelopen jaren waar mijn fractie ook echt wel bedenkingen bij had.

En dat waren allemaal, stuk voor stuk, voorstellen waar de VVD ook zelf de bestuurders voor leverde. Wat zagen we? Betaalbaarheidsnormen werden niet gehaald, keer op keer. En nu zien dat we eindelijk, na jaren wegkijken op de woningmarkt, de touwtjes weer in handen krijgen, dat we eindelijk wat meer regie pakken en dat we eindelijk samen met woningcorporaties kansen pakken om voldoende betaalbare woningen te bouwen. Daar staat mijn partij voor en daar zal mijn partij altijd voor strijden. Peter Mekers (D66). Ik zit nog even terug te denken aan het commissiedebat. Misschien kan meneer Ahraui het mij helpen herinneren, want ik meen dat er een partij was die heel hard riep: we hebben een sterke marktmeester nodig op deze woningmarkt. Heb ik dat gedroomd of heeft de heer Ahraui dat ook gehoord?

41

Samir Ahraui (PvdA). Ja, dat heb ik ook gehoord. Alleen was ik vergeten dat ik de ondertitel niet gehoord had: alleen op de momenten dat het ons zelf goed uitkomt. Dus op momenten dat het goed uitkomt dat we een sterke marktmeester hebben, moeten we die gaan organiseren en regelen, maar als het niet uitkomt, moeten we de markt vooral de vrije hand geven. Peter Mekers (D66). Ik vond dat destijds een goede opmerking over die sterke marktmeester, maar ik ben dan altijd van mening dat je ook regels moet hebben om te zorgen dat die marktmeester zijn werk kan doen. Die marktmeester moet niet ad hoc kunnen besluiten wie hij wel of niet aardig vindt. Dat probeert u nu toch te doen met deze moties? Samir Ahraui (PvdA). U heeft het over moties, maar ik heb er zonet eentje ingediend. Doelt u daarop? Ik heb namelijk verder geen moties ingediend. Maar ik denk dat het heel goed is dat we met deze Woonvisie weer wat meer regie gaan pakken en dat we veel meer op de betaalbaarheid gaan sturen. We hebben daar in de uitwerking daarvan echt nog wel een grote opgave. Ik denk dat het heel goed is om straks ook bij de Nota Grondbeleid en bij andere instrumenten te gaan kijken wat we kunnen doen om extra instrumenten in handen te hebben om daaraan sturing te geven, maar dat er sturing nodig is, is evident. De voorzitter. Meneer De Ridder, een nieuw punt? Rutger de Ridder (VVD). Jazeker, voorzitter.

Het ging namelijk over die marktmeester, waar ik in de commissievergadering inderdaad iets over heb gezegd. Ik ben benieuwd hoe de Partij van de Arbeid daar nou in staat. De Partij van de Arbeid vindt marktmeesters klaarblijkelijk ook belangrijk, maar ik zie de Partij van de Arbeid vooral alles aan de overheid vastkleven. Hoe ziet de PvdA dat nou echt? Samir Ahraui (PvdA). Dit is, denk ik, een beetje een herhaling van zetten. De overheid moet de regie pakken op de woningmarkt om ervoor te zorgen dat iedereen een betaalbare huurwoning kan vinden. Daar hebben we regulering en maatregelen voor nodig, want we hebben gezien wat het betekent als we die niet hebben. Dan trekt namelijk het gros van de Hagenaren en Hagenezen uiteindelijk aan het kortste eind bij het vinden van een betaalbare woning. Rutger de Ridder (VVD). We hebben toch al heel veel regulering? We hebben toch al heel veel regels? Waarom moet er dan altijd maar weer een regeltje bij? Kan de PvdA nou nooit een keer zeggen: dan gaan we er ook wat regels af halen? Dat zou de bouwers namelijk uiteindelijk echt helpen. Samir Ahraui (PvdA).

Ik zou bijna willen zeggen: waarom vinden we de VVD nooit aan onze zijde op het moment dat we voor iedereen betaalbaar willen bouwen? Ik kan me voorstellen dat sociale huurwoningen wellicht wat ingewikkelder liggen voor de VVD, maar het gaat ook om de middeldure huur en om betaalbare koopwoningen. Er is een veel breder segment waarin we echt nog slagen te maken hebben. We moeten volgens mij alle kansen grijpen die er zijn om ervoor te zorgen dat iederéén in deze stad een betaalbare woning kan vinden. De voorzitter. Meneer De Ridder, voor de derde maal. Rutger de Ridder (VVD). U zal de VVD altijd aan uw zijde vinden om dingen daadwerkelijk te realiseren, maar dát doet deze Woonvisie nou net niet.

42

Samir Ahraui (PvdA). Volgens mij geeft deze Woonvisie een uitstekende basis om net te doen wat nodig is voor die Hagenezen en Hagenaren die op dit moment broodnodig een woning nodig hebben. Er wordt nog heel veel uitgewerkt en ik hoop dat we ook de VVD aan onze zijde vinden bij het nadenken over die uitwerking. Als we namelijk één ding hebben gezien in de afgelopen jaren, dan is dat dat we niet mogen wegkijken op die woningmarkt en dat we niet mogen wegkijken op het moment dat zo veel opgeleverde woningen niet naar de doelgroepen gaan die ze het hardst nodig hebben. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Echt alles en iedereen wordt hier de maat genomen door de Partij van de Arbeid, behalve de PvdA-wethouder. Waarom is dat? Vijf jaar lang zit die PvdAwethouder daar, en vijf jaar lang maakt hij niet waar wat hij moet waarmaken. Waarom hoor ik meneer Ahraui dáár nou nooit eens over? Samir Ahraui (PvdA). De heer Dubbelaar begint erover dat ik iedereen de maat neem. Ik verdedig de Woonvisie zoals die is. Ik ben blij dat we mooie doelstellingen hebben en dat we maatregelen gaan nemen om de woningmarkt op te pakken. Dat is ook het resultaat van de wethouder die daar op dit moment zit en daar zijn wij als Partij van de Arbeid enorm trots op. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag).

Dus vijf jaar lang haalt de wethouder zijn doelstellingen niet en dan volgt er geen enkel kritisch geluid? Dat is de Partij van de Arbeid? Samir Ahraui (PvdA). Ik kan me voorstellen dat er, als u de heer Balster daar ziet zitten, een rood lapje voor uw ogen komt en u alleen maar denkt dat hij op alle facetten van de woningmarkt invloed heeft. Als dat zo was, hadden we misschien 60% of 70% sociale huurwoningen gerealiseerd in de afgelopen tijd, maar de heer Balster heeft het niet in zijn eentje voor het zeggen. We hebben te maken met de markt en met regelgeving vanuit het Rijk. We hebben te maken met zo veel facetten van de woningmarkt waar ook wij als stad Den Haag mee te dealen hebben. Ik zou zeggen: kijk eens naar de buurgemeenten. Dan denk ik dat wij hier in de stad nog een heel mooi bouwresultaat hebben. De voorzitter. Dubbelaar, voor de derde maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). En toch wilt u dan de spelregels nog ingewikkelder maken. Dat is wat u nu voorstelt. Samir Ahraui (PvdA). Mijn partij is er om voor iedereen in Den Haag te bouwen. Daar moeten we betaalbaar voor gaan bouwen. Daar moeten we als gemeente onze nek voor uitsteken.

Ik had eigenlijk gehoopt dat ik daarbij ook Hart voor Den Haag aan onze zijde zou vinden, om goed te kijken welke woningzoekende op dit moment aan het kortste eind trekt, om goed naar de samenleving te kijken en om te zien dat juist mensen met een laag inkomen of een middeninkomen geen woning kunnen vinden. Dan moet de gemeente ingrijpen. U wilt dat de gemeente op allerlei dingen ingrijpt, maar op het moment dat wij willen gaan kiezen voor betaalbare woningbouw, gaat u mij de maat nemen alsof wij dat niet doen. Mijn partij doet daar niet aan mee. Lesley Arp (SP). Misschien is het goed om wat nuance in het debat aan te brengen. Ik vind het wel lastig dat de heer Ahraui nu wijst naar allemaal externe factoren, terwijl we gewoon de norm hebben van 4.000 woningen. Ik snap dat bepaalde externe factoren een rol spelen, maar kijk bijvoorbeeld naar het doorbraakplan. Daarin staan ook een heleboel plannen die gewoon al jarenlang niet van de grond komen. Wijst de heer Ahraui, zoals ik opmaak uit zijn reactie, nu heel erg naar externe factoren zoals de markt en naar dingen buiten het college om? Of vindt hij ook dat normen die het college zelf heeft 43

opgesteld ook echt normen zijn waar het college naar heeft te streven, en dat wij als gehele raad ook kritisch moeten blijven kijken waar het college steken laat vallen? Samir Ahraui (PvdA). Nee, zeer zeker. Ik denk dat ik me kan scharen achter de woorden die mevrouw Arp daarover zonet uitte. Ik werd uitgedaagd in een interruptiedebatje met de heer Dubbelaar, waardoor het wel heel erg eenzijdig was, maar ik denk dat de nuance die u in uw interruptie aanbracht zeker nodig is op dit onderwerp. Dat vraagt natuurlijk ook wel iets van ons als gehele raad. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Of was u er al doorheen? Dat geloof ik eigenlijk niet! Nee, inderdaad. Samir Ahraui (PvdA). Ik had net mijn motie ingediend en was bijna aan het einde gekomen. Je zou het bijna vergeten na al die interrupties. De woningmarktcrisis laat geen ruimte voor stilstand. Daarom is het goed dat het college niet alleen wil kijken naar kansen voor nieuwbouw, maar ook de bestaande voorraad beter wil benutten. Laten we nú handelen voor een eerlijk en betaalbaar Den Haag. Tot zover, en fijne feestdagen allemaal. Ik denk dat iedereen een goed reces goed kan gebruiken. De voorzitter. Door de heer Ahraui, daartoe gesteund door de heer Thepass en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (E.22 PvdA) ingediend:

Motie E.22 PvdA Humane huisvesting, ook zonder taakstelling De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 19 december, ter bespreking van afronding debat “Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans”. Overwegende, dat: ▪ Statushouders in de Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans, aangemerkt zijn als aandachtsgroep met een speciale zorg- of ondersteuningsvraag; ▪ De Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans, de ambitie uitspreekt om de komende jaren statushouders te blijven huisvesten, en hierbij ook aandacht te hebben voor ondersteuning bij inburgering en andere zorgaspecten; ▪ Den Haag, als internationale en diverse stad, heeft altijd een voortrekkersrol vervuld in het bieden van humane opvang en huisvesting aan kwetsbare groepen. Constaterende, dat: ▪ Het huidige kabinet recent de intentie heeft aangekondigd te willen stoppen met de wettelijke taakstelling betreft het huisvesten van statushouders voor gemeenten; ▪ Het wegvallen van een landelijke taakstelling risico’s met zich meebrengt voor de continuïteit van de huisvesting en ondersteuning van statushouders op lokaal niveau, terwijl de behoefte aan een humane aanpak onverminderd blijft bestaan; ▪ Samenwerking op regionaal niveau en met maatschappelijke partners noodzakelijk is om ook zonder landelijke verplichting de ambitie uit de woonvisie waar te maken.

44

Verzoekt het college: ▪ Zich samen met de regio en de provincie blijvend in te zetten voor humane en ruimhartige huisvesting van statushouders, ook als de taakstelling voor gemeenten verdwijnt; ▪ Daarbij aandacht te behouden voor de zorg- en ondersteuningsvraag van statushouders, met inbegrip van begeleiding bij inburgering, taalverwerving en toegang tot werk en onderwijs; ▪ De raad jaarlijks te informeren over de voortgang en resultaten van deze inzet. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. De nieuwe Woonvisie is wat betreft de Haagse Stadspartij een grote stap vooruit, met meer sociale woningen, ook in wijken met juist weinig sociale voorraad. De Haagse Stadspartij steunt daarom deze Woonvisie, maar heeft nog wel drie moties. Allereerst kregen we vanmorgen van het Straat Consulaat een statement over het gebrek aan woningen voor jongeren. De Haagse Stadspartij ziet dit al langer. Dakloosheid is een ernstig probleem, waarvan de effecten jarenlang doorwerken. Daarom dienen we een motie in om de vraag nu helder te krijgen en daar vervolgens ook eisen over op te stellen. De motie heet 'Realiseer meer jongerenwoningen'.

De motie verzoekt het college voor Q2 2025 een behoefteonderzoek uit te voeren waaruit blijkt welke woonbehoefte (type woning en prijs) jongeren in Den Haag hebben en vervolgens indien nodig een concrete doelstelling te formuleren voor het aantal te realiseren jongerenwoningen in Den Haag. Deze motie wordt mede ingediend door meneer Ahraui van de Partij van de Arbeid. Gelukkig is een groot deel van de tijdelijke contracten verleden tijd. Toch blijven er tijdelijke contracten mogelijk voor doelgroepen zoals studenten, jongeren en mensen uit zorgdoelgroepen. Deze tijdelijke contracten, zoals ook antikraak- of antileegstandscontracten, leggen een grote psychische druk op huurders. Daarom moeten we er zo snel mogelijk van af. Helaas is hiervoor in de Woonvisie wat ons betreft te weinig aandacht. Daarom dien ik de volgende motie in, Formuleer een visie op het verminderen van precaire woonvormen. Deze motie verzoekt het college een eigen visie te ontwikkelen op het verminderen van precaire woonvormen in Den Haag. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Arp van de SP. Tot slot. In deze ongekende wooncrisis moet elke woonruimte gekoesterd worden. En zoals mevrouw Klokkenburg daarnet al aangaf, is kraken van alle tijden. Tenslotte werd de stal ook gekraakt. Toch is er nog steeds moedwillige leegstand.

Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie van het kraakverbod dat handhaving veel tijd en capaciteit kost. Daarom heb ik de volgende motie, Verminder werkdruk bij politie en OM en gedoog kraken. Het dictum luidt: verzoekt het college het kraakverbod niet te handhaven zolang er sprake is van woningnood en hoge werkdruk bij de politie en het OM. Rutger de Ridder (VVD). Zegt mevrouw Faïd Mattheüs 26: 14-16 iets? De voorzitter. Wilt u het nog één keer herhalen? Mevrouw Faïd is iets minder Bijbelvast dan de heer De Ridder, heb ik het idee. Rutger de Ridder (VVD). Mattheüs 26, 14 tot 16. De voorzitter. Mevrouw Faïd, komt u er maar in, hoor. Fatima Faïd (HSP). Inderdaad, ik ben minder Bijbelvast dan meneer De Ridder en misschien andere mensen hier. Misschien kunt u dus even verduidelijken wat u precies bedoelt. 45

Rutger de Ridder (VVD). Ja, ik zal het u verduidelijken. Dat was het verraad van Judas. Ik vroeg mij af hoeveel zilverlingen u gisteren heeft gekregen voor uw veranderde stem over de motie van afkeuring. Fatima Faïd (HSP). Het venijn druipt er een beetje van af. Ik ga helemaal niet op deze vraag antwoorden. Ik vind dit een ongepaste vraag van een partij die toch ook gewoon bekendstaat als een machtspartij. Ik denk dat uw partij in de loop der tijd veel meer zilverlingen heeft gekregen. Als ik kijk naar het landelijke beleid dat u en uw partners aan het maken zijn, denk ik dat u zakken vol zilverlingen heeft. De voorzitter. De heer De Ridder, voor de derde maal. Rutger de Ridder (VVD). Ik vraag dit omdat het vrij bizar te noemen is dat je met een partij een overleg hebt gehad over een motie van afkeuring en er vervolgens ineens iets verandert zonder dat je daar iets van hoort, waardoor een collega totaal in de wind gezet wordt. Ik ben ervan overtuigd dat mevrouw Faïd daarvoor iets heeft gekregen, en ik zou graag willen weten wat dat is. Ik denk dat de mensen in de stad dat ook willen weten, want het was heel normaal geweest als ze gewoon nog steeds voor had gestemd, aangezien er niets veranderd is in die tijd. Fatima Faïd (HSP). Godzijdank ga ik er zelf over of ik voor een motie stem of niet, en niet de VVD of andere partijen in de raad.

Zoals meneer De Ridder mij kent, geldt: hoe meer gekkigheid er vanuit uw kant komt, hoe standvastiger ik word. Ik sta helemaal achter de stem die ik gisteren uitgebracht heb, omdat er wel degelijk dingen veranderd zijn. Daar wil ik het graag bij laten, want ik ga zelf over de keuzes die ik maak en niet andere partijen. De voorzitter. Meneer Dubbelaar wil daar ook nog wat over vragen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ben ook gewoon nieuwsgierig. Wat is er dan precies veranderd ten opzichte van die vorige stemming? Fatima Faïd (HSP). Nogmaals, ik ga er zelf over of ik ergens wel of niet voor stem. U heeft ook een brief gekregen van de commissie-Van Gool. Daarin staat duidelijk uitgelegd hoe zij kijken naar het onder druk zetten van hun commissie. Dat was voor ons de aanleiding om een andere keuze te maken. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Dus de Stadspartij kan hier met droge ogen beweren dat ze er niks voor teruggekregen heeft. Fatima Faïd (HSP). Zoals ik al eerder gezegd heb, gaat de Stadspartij nooit voor macht. De Stadspartij wil invloed, en waarschijnlijk hebben we invloed gekregen. De voorzitter. Dubbelaar, laatste maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik ken de Stadspartij als een partij die transparantie nastreeft en niet als een partij van achterkamertjespolitiek. Daarom denk ik: laten we open kaart spelen. Fatima Faïd (HSP).

Nou, wat ik zonet zei, is de verklaring. Meer is er niet. Dank u wel, voorzitter.

46

De voorzitter. Ik dank u ook. Mevrouw De Groot stond al klaar, namens het CDA. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (E.11 HSP) ingediend:

Motie (E.11 HSP) Formuleer een visie op het verminderen van precaire woonvormen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van de Woonvisie Den Haag 2040 Overwegende, dat: • De woonvisie geen visie bevat over leegstandscontracten en antikraak overeenkomsten. Constaterende, dat: • Woningen die verhuurd worden via leegstandscontracten of antikraak vaak slechte woningen met slecht onderhoud betreffen of gebouwen die niet direct geschikt zijn om te bewonen; • De mensen die hier wonen er niet voor “kiezen” maar vaak erop aangewezen zijn omdat er geen ander aanbod is; • Deze bewoners vaak niet kunnen doorstromen naar een andere woning omdat er geen aanbod is, geen afspraken over vervangende woonruimte zijn gemaakt of er nog onvoldoende woonduur is opgebouwd. Verzoekt het college: • Een eigen visie te ontwikkelen op het verminderen van precaire woonvormen in Den Haag. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door mevrouw Faïd worden de volgende moties (E.12 HSP en E.13 HSP) ingediend:

Motie E.12 HSP Realiseer meer jongerenwoningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van de Woonvisie 2040; Overwegende, dat: • De woonvisie geen concrete doelstelling bevat over de realisatie van jongerenwoningen in Den Haag. Constaterende, dat: • Uit ethos-tellingen in andere steden en regio’s blijkt dat 40% van de getelde dakloze mensen jonger is dan 28 jaar; • Er de afgelopen jaren weinig specifiek gebouwd is voor deze doelgroep; • Dakloosheid een grote en langdurige impact heeft op het leven van de getroffen mensen; • Geen eigen woning betekent dat mensen hun leven moeten “uitstellen”; 47

•

Er ook initiatieven zijn van jongeren om zelf woningen te realiseren.

Verzoekt het college: • Voor Q2 2025 een behoefte onderzoek uit te voeren waaruit blijkt welke woonbehoefte (type woning en prijs) jongeren in Den Haag hebben en vervolgens indien nodig een concrete doelstelling te formuleren voor het aantal te realiseren jongerenwoningen in Den Haag; En gaat over tot de orde van de dag.

Moties E.13 HSP Verminder werkdruk bij politie en OM – Gedoog kraken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van de Woonvisie Den Haag 2040; Overwegende, dat: • Uit de evaluatie van het uitgebreide kraakverbod blijkt dat de werkdruk van de individuele pandeigenaar verschoven is naar de politie en het OM; • De belasting op het OM en de politie al erg hoog is, volgens de politie en het OM zelf; • De politie zelf oproept om geen evenementen te organiseren in de aanloop, tijdens en na de NAVO-top; • Kraken een effectief middel is gebleken om leegstaande panden te gebruiken in de woningnood; • Kraken een effectief middel is gebleken om tegencultuur een plek te geven in de stad; • Een effectieve leegstandsaanpak in Den Haag pas op zijn vroegst in 2026 wordt ingevoerd. Verzoekt het college: • Het kraakverbod niet te handhaven zolang er sprake is van woningnood en hoge werkdruk bij de politie en het OM. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Een huis is meer dan een stapel stenen en een dak boven je hoofd. Een huis is een thuis, waar je je gekend weet en je veilig voelt, alleen of met dierbaren om je heen, een thuis in Den Haag. We hebben gezamenlijk de verantwoordelijkheid om het tekort aan fatsoenlijke huisvesting aan te pakken.

Dat betekent voor het CDA niet alleen meer huizen bouwen, maar ook een balans vinden. Dat betekent betaalbare woningen, maar altijd met genoeg voorzieningen. Het betekent dat we de schaarse ruimte goed inzetten en verdelen om recht te doen aan alle doelgroepen en woongemeenschappen in een stad. Daarbij hoeven we niet alles vanuit het stadhuis en vanuit de overheid zelf te organiseren. Er zit immers al heel veel initiatief in de samenleving, juist om te bouwen aan woongemeenschappen. Denk aan gezinnen, huishoudens, die een slaapkamer over hebben en die kamer best willen verhuren aan een student of een jongere die voor het eerst een woning zoekt. Denk ook aan initiatieven voor studenten en jongeren met kamers en een gemeenschappelijke ruimte. Al die 48

samenwoonvormen wil het CDA graag stimuleren. We hebben het hier ook in het commissiedebat al uitgebreid over gehad. Vandaag wil ik nog een motie indienen, met de titel 'Samenwoonvormen studenten en jongeren met verantwoord verkameren'. Het dictum luidt: verzoekt het college hospitaverhuur ook toe te staan voor huishoudens met meer dan één persoon, hierbij de randvoorwaarde te onderzoeken dat er evenveel slaapkamers als bewoners zijn, ook onzelfstandige huisvesting voor studenten en jongeren toe te staan in de wijken waar dat qua leefbaarheid verantwoord is, en hiervoor een voorstel te doen bij de Nota Voorraadbeleid, extra regels te onderzoeken voor het borgen van de leefbaarheid, zoals een minimaal aantal vierkante meter per bewoner, minimaal één kamer per bewoner, een maximaal percentage verkamering in een wijk of straat, en verkamering alleen toestaan indien dit volgens meetinstrumenten van leefbaarheid verantwoord kan worden, zoals de Leefbarometer, de rapportage naar leefbaarheidseffecten of de LER. Deze motie is medeondertekend door de heer Mekers van D66. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik was benieuwd of het CDA de Leefbarometer beschouwt als een geschikt instrument in deze context. Hinke de Groot (CDA). Ik constateer dat er meerdere meetinstrumenten zijn om de leefbaarheid te meten. De vraag welk instrument geschikt is, ook juridisch, kan ik nu niet beantwoorden.

Daarom hebben we juist deze motie ingediend, om te kijken hoe we tot een goede juridische onderbouwing kunnen komen om de leefbaarheid te toetsen en op een verantwoorde manier weer kamers toe te staan voor studenten en jongeren. Jan Willem van den Bos (PvdD). Ik begrijp dus dat het CDA op zoek is naar juridische onderbouwing, maar wat als de Leefbarometer concludeert dat alle wijken in Den Haag op twee na, leefbaar genoeg zijn voor verkamering? Wat vindt het CDA dan van zo'n uitkomst? Hinke de Groot (CDA). Dan gaat het CDA, zoals het dat altijd doet, heel goed bekijken hoe dat onderzoek is gedaan en of het ook overeenkomt met de druk op voorzieningen die er in die wijken is. Er is ook nog een rapportage over de leefbaarheidseffecten, die ook door het college gepresenteerd gaat worden. Ik ben benieuwd of dit dan een goed beeld geeft of dat we ook naar die rapportage moeten kijken. Zoals u hoort, ben ik er dus nog niet van overtuigd dat de Leefbarometer hiervoor een geschikt instrument is. De voorzitter. De heer Van den Bos, voor de derde maal. Jan Willem van den Bos (PvdD). Dus als ik het goed begrijp, is het niet zo dat het CDA gaat instemmen als wordt geconcludeerd dat de Leefbarometer juridisch kan, maar wel heel veel ruimte geeft. Hinke de Groot (CDA). Nee. Wij tekenen nooit automatisch bij het kruisje.

Het gaat er namelijk uiteindelijk om dat we genoeg voorzieningen realiseren. De leefbaarheid staat voorop, vandaar ook deze motie om dat goed en zorgvuldig te onderzoeken. Rutger de Ridder (VVD). Ik was, in het verlengde daarvan, benieuwd of het voor het CDA ook nog uitmaakt dat we het formaat huizen in stand houden, zodat we niet alleen maar verkamering hebben maar de huizen ook in hun geheel geschikt zijn voor gezinnen.

49

Hinke de Groot (CDA). Ja, uiteraard. Die zijn ook ontzettend belangrijk. Je moet gewoon goed kijken wat past bij de woongemeenschappen in onze stad. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Wat voegt dit nou precies toe aan hetgeen er al in de Woonvisie staat en eigenlijk al bekend is bij iedereen? Hinke de Groot (CDA). De Woonvisie is natuurlijk heel algemeen. Daar hebben we het in het commissiedebat ook over gehad. Die is misschien wel te algemeen voor wat we willen. Het CDA wil dat we nou eindelijk een keer zorgen dat die verkamering voor studenten en jongeren, waar Hart voor Den Haag ook voor staat, in de Huisvestingsverordening geregeld wordt. Maar ik wil wel dat dat heel zorgvuldig gebeurt voor deze doelgroep, en dat de leefbaarheid wordt getoetst. Daarvoor zag ik nog geen voorstellen in de Woonvisie staan en dat moet wel terugkomen in de Nota Voorraadbeleid. Dat voegt deze motie toe. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Maar er kómt een verruiming van het kamerbewoningsbeleid. Begin dit jaar hebben we daar een voorstel voor gekregen. Door een motie van Hart voor Den Haag is dat toen even geparkeerd tot de vaststelling van de Woonvisie. Het komt al naar de raad toe. Ik snap dus niet zo goed waarom deze motie nu ingediend wordt. Hinke de Groot (CDA). Die motie heeft het CDA toen ook van harte ondersteund, omdat wij vinden dat het zorgvuldig moet gebeuren.

Maar wat nog mist, is dat we goed kijken naar de juridische onderbouwing, ook voor jongeren. Dan moet je namelijk kijken naar een bepaalde leeftijd. En als ik kijk naar wat is toegezegd voor de Nota Voorraadbeleid, zie ik daar nog geen concrete borging in zitten dat ook de leefbaarheid op orde is, en de randvoorwaarden daarvoor. Vandaar dat ik daar een paar hele gedetailleerde voorstellen voor doe, om dat heel goed in kaart te brengen zodat we zo meteen verstandige keuzes maken. Dat voegt het dus hartstikke toe en ik hoop dat de heer Dubbelaar dit van harte steunt. De voorzitter. Dubbelaar, voor de derde maal. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Nou, de heer Dubbelaar twijfelt vooral. Ik merk namelijk dat de indiener van deze motie een beetje twijfelt of wethouder en zijn staf wel een fatsoenlijk beleid kunnen opleveren. Tenminste, die indruk krijg ik. Hinke de Groot (CDA). Nee, ik twijfel helemaal niet. Ik constateer dat we als raad het hoogste orgaan van de gemeente zijn en dat we moeten zorgen dat we hier goed beleid aannemen, ook bij de Woonvisie. Wij zien het als een mogelijke verbetering dat we ook goede waarborgen hebben voor genoeg voorzieningen en dat we zorgen dat er meer kamers bij komen voor studenten en jongeren. Daarom dien ik deze motie in. De voorzitter. Gaat u verder, mevrouw De Groot. Hinke de Groot (CDA). Tot slot.

Ik hoop vooral heel erg op de steun van alle fracties die altijd voor studentenhuisvesting en studentenwelzijn zijn. We hebben daar gisteren ook meerdere moties over aangenomen. Ik verwacht dus ook de steun van die fracties, en ook van de heer Kaptheijns, die een mooie vraag stelde over studentenhuisvesting. Vandaag kunnen we deze motie aannemen. Ik hoop ook van harte op steun van de VVD. Ik vond het in het commissiedebat erg interessant om te horen dat de VVD dakopbouw voor studentenhuisvesting een goed idee vindt. Wat mij betreft kunnen we met deze 50

motie ook kijken of we dat op een verantwoorde manier kunnen doen. Ik kijk dus van harte uit naar de stemming, zodat we ook echt wat kunnen gaan realiseren voor meer studentenhuisvesting en jongerenhuisvesting in Den Haag. Tot zover. De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer Mekers, wordt de volgende motie (E.1 CDA) ingediend:

Motie (E.1 CDA) Samenwoonvormen studenten en jongeren met verantwoord verkameren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 - Wonen in een stad in balans (RIS319812), Constaterende dat: • Er meerdere huishoudens zijn in Den Haag die een kamer over hebben, en die best willen aanbieden aan een jongere, maar dit niet kunnen omdat hospitaverhuur alleen is toegestaan voor huishoudens van 1 persoon. • In de Woonvisie is aangekondigd om de mogelijkheden de onderzoeken om de regels rondom kamerbewoning en hospitabewoning te verruimen. Overwegende dat: • Initiatieven vanuit de samenleving voor het huisvesten van jongeren, een positieve bijdrage kunnen leven aan het huisvestingstekort bij jongeren die nu noodgedwongen thuis moeten blijven wonen. • Verkamering niet geschikt is voor alle doelgroepen, maar wel kan aansluiten op de woonbehoefte van jongeren die voor het eerst op zichzelf gaan wonen. • Er veel studentenstudio’s worden gebouw in het nieuwbouwsegment, maar veel jongeren ook graag samen met andere huisgenoten en een gemeenschappelijke ruimte willen wonen. • Samenwoonvormen kunnen bijdragen aan welzijn van studenten, jongeren, en tegengaan van eenzaamheid. • Voorop staat om alleen te verkameren in de wijken waar de leefbaarheid dat toestaat.

Verzoekt het college: • Hospitaverhuur ook toe te staan voor huishoudens met meer dan 1 persoon. Hierbij de randvoorwaarde te onderzoeken, dat er evenveel slaapkamers als bewoners zijn. • Ook onzelfstandige huisvesting voor studenten en jongeren toe te staan in de wijken waar dat qua leefbaarheid verantwoord is, en hiervoor een voorstel te doen bij de Nota voorraadbeleid. • Extra regels te onderzoeken voor het borgen van de leefbaarheid, zoals: o Een minimaal aantal vierkante meter per bewoner, o Minimaal 1 kamer per bewoner, o Maximaal percentage verkamering in een wijk of straat, o Verkamering alleen toestaan indien dit volgens meetinstrumenten van leefbaarheid verantwoord kan worden, zoals de leefbarometer, de rapportage naar leefbaarheidseffecten of de LER. En gaat over tot de orde van de dag. 51

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Hoewel de Woonvisie nog heel veel open eindjes bevat die nader moeten worden uitgewerkt, zien wij deze Woonvisie als een stap vooruit ten opzichte van de vorige. Zoals de visie nu voorligt, zouden wij die dan ook prima kunnen steunen. Wel voelt de SP wat teleurstelling over het feit dat de 50% sociaal bij nieuwbouw in de rijkere wijken, toch een van duidelijkste koerswijzigingen ten opzichte van de vorige visie, na doorvragen slechts een uitgangspunt blijkt en geen harde norm. Want hoe effectief zal dit uitgangspunt zijn in de strijd tegen segregatie? Hoeveel ruimte zullen projectontwikkelaars pakken om hieronderuit te kunnen komen? Aangezien ik verwacht dat het college en de SP hierin wel hetzelfde doel voor ogen hebben, namelijk het wegnemen van de tweedeling in onze stad, is het wenselijk om de effectiviteit van dit beleid te evalueren. Daarom heb ik de volgende motie, mede ingediend door de Partij van de Arbeid, GroenLinks, de ChristenUnie/SGP en DENK.

De motie verzoekt het college uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 met een evaluatie te komen van de effectiviteit van 50% sociaal als uitgangspunt in rijkere wijken, indien de effectiviteit hiervan onvoldoende is aangetoond, met aanvullende maatregelen te komen zodat er in deze wijken bij nieuwbouw alsnog 50% sociaal wordt gerealiseerd, en indien wordt afgeweken van het uitgangspunt 50% sociaal, ontwikkelaars te vragen om standaard een nadere financiële en planologische onderbouwing te leveren waarom besloten is af te wijken. Dan resteren er voor de SP gek genoeg vooral vragen over voorstellen van andere partijen, want dat zijn er best een hoop. We zien dat D66 in verschillende moties vraagt om 'ja, tenzij'-beleid. Hoewel de SP bijvoorbeeld altijd tegen het buitengewoon rigoureuze splitsingsverbod was, dat ooit onder wethouder Revis is ingevoerd, kunnen wij nog niet helemaal overzien wat instemmen met een 'ja, tenzij'-beleid ten aanzien van splitsen concreet teweeg zou brengen voor de stad. Kan de wethouder hier nader op ingaan? Ik vind het belangrijk om te weten wat er gebeurt als deze motie wordt aangenomen. Ten slotte nog een vraag over sympathieke voorstellen die door de ChristenUnie/SGP en GroenLinks zijn ingediend om het aantal woningen voor zorgdoelgroepen te verhogen.

Wij steunen deze oproep, maar vinden tegelijkertijd dat het college een goede weg is ingeslagen door in deze Woonvisie aandacht te hebben voor een betere spreiding van zorgdoelgroepen in de stad. Kan de wethouder dan ook garanderen dat dit spreidingsmechanisme niet onder druk komt te staan als deze voorstellen, waar mijn fractie positief tegen aankijkt, worden aangenomen? Tot zover. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door de heer Ahraui, mevrouw Klokkenburg en de heer Thepass, wordt de volgende motie (E.19 SP) ingediend:

Motie E.19 SP Maak ongedeelde stad de norm De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Woonvisie Den Haag 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS319812). Constaterende, dat: ▪ De Woonvisie Den Haag 2040 ernaar streeft dat in wijken met minder dan 30% sociale huurwoningen en waar de gemiddelde OZB- waarde van de bestaande woningen hoger is dan het stedelijk gemiddelde de sociale huurvoorraad wordt uitgebreid;

52

▪ ▪

Om die reden voor deze wijken het uitgangspunt wordt gehanteerd van minimaal 50% sociale huur in de nieuwbouwopgave; Een uitgangspunt minder bindend is dan een norm, zoals de 30%-norm voor sociale woningbouw die momenteel geldt.

Overwegende, dat: ▪ Het belangrijk is dat het beleid uit de Woonvisie Den Haag 2040 daadwerkelijk bijdraagt aan minder segregatie; ▪ Het nu onduidelijk is of 50% sociaal als uitgangspunt daadwerkelijk bij zal dragen aan meer sociale woningbouw in de rijkere wijken, met uitzondering van woningbouwlocaties waar de gemeente meer sturingsmogelijkheden heeft door actief grondbeleid. Verzoekt het college: ▪ Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 met een evaluatie te komen van de effectiviteit van 50% sociaal als uitgangspunt in rijkere wijken; ▪ Indien de effectiviteit hiervan onvoldoende is aangetoond, met aanvullende maatregelen te komen zodat er in deze wijken bij nieuwbouw alsnog 50% sociaal wordt gerealiseerd; ▪ Indien wordt afgeweken van het uitgangspunt 50% sociaal, ontwikkelaars te vragen om standaard een nadere financiële en planologische onderbouwing te leveren waarom besloten is af te wijken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Ik merk wel dat we steeds vaker gaan spreken over moties die nog niet zijn ingediend. Ik word daar altijd een beetje ongemakkelijk van, want het debat wordt eigenlijk gewoon gevoerd op het moment dat de motie daadwerkelijk ingediend is. Uiteindelijk is het natuurlijk ook aan de indieners óf ze de motie indienen.

Ik hoop dat we daar een klein beetje op kunnen letten met elkaar. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Deze Woonvisie doet precies het tegenovergestelde van wat nodig is. De Woonvisie staat vol met plannetjes, ideetjes en gedachten. Het is een links stuk, zonder genoeg realiteit om echte resultaten te boeken. De Haagse VVD vindt het eigenlijk potsierlijk. Hagenaars hebben helemaal niets aan dit verhaal. Er komen geen huizen bij voor mensen die we in onze stad graag willen. We weten hoe we de wooncrisis moeten aanpakken, maar het college weigert dat goed te doen. Het is heel simpel: huizen bouwen, kleine huizen bouwen, grote huizen bouwen, appartementen bouwen, huizen met een tuin bouwen. Onze doelstelling is 4.000 huizen per jaar. Dat halen we al jaren niet. Dat lukt deze wethouder niet. En na een wethouderschap Wonen van bijna zes jaar, constateer ik dat het geduld van de VVD op is. Om dichterbij te komen, moet je het makkelijker maken voor bouwers, niet moeilijker. Ga eens aan de slag. Ga eens bouwen. Doe eens wat. Als we bouwen, moeten we dat namelijk weloverwogen doen. Dat doen we op plekken waar het kan, en niet lukraak in de stad. Het moet daar gebeuren waar het past en het echt een toevoeging is. Peter Mekers (D66). Ik redeneer even mee vanuit de VVD: minder regels, zaken vrij aan de markt laten … Hoe worden er dan betaalbare en ook middeldure woningen gebouwd?

53

Rutger de Ridder (VVD). Zo meteen kom ik met een amendement, dat niet zegt dat we helemaal niet meer betaalbaar zouden moeten bouwen maar wel dat we het niet moeten overdóén. Je kan best wel regels stellen. Daarom zei ik in de commissie ook dat een goede markt een sterke marktmeester heeft. Maar ook het modewoord van deze tijd, 'regie', wil niet zeggen dat de overheid dan alles zelf moet doen. De overheid is je moeder niet. Peter Mekers (D66). Gelukkig heb ik een hele sympathieke moeder, die altijd over anderen nadenkt en ook het beste met ze voor heeft. Dat kan ik niet altijd zeggen van ontwikkelaars, eerlijk gezegd. Die hebben toch ook hun eigen bottomline voor ogen. Het moet voor hen vooral rendabel zijn. Daar geef ik ze ook geen ongelijk in, anders kun je niet bouwen, maar je hebt die afspraken toch juist nodig om betaalbaar te bouwen? We zien nu dat in allerlei projecten vooral de middeldure huur en de middeldure koop het onderspit delven als er iets tegenzit. Hoe gaan we die dan stimuleren? Rutger de Ridder (VVD). Uiteindelijk moet je in the end keuzes maken. We hebben een woontop gehad, waar werd gezegd 'twee derde betaalbaar', en in Den Haag doen we daar nog een schepje bovenop. Ik vind dat onverstandig. De voorzitter. Gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). Ik had het over de plekken waar we bouwen. Zelfs dat gaat niet goed. Maak nou eens een gebied af.

Zet die kleine capaciteit van het ambtenarenapparaat in waar dat het meeste effect heeft. Daarom dien ik het volgende amendement in, dat besluit om onder dictum II toe te voegen: met dien verstande dat voor het toevoegen van woningen de prioriteit, en dus ook de ambtelijke capaciteit, ligt bij de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest); projecten in andere wijken zijn mogelijk, zij het niet grootschalig. Dit amendement wordt mede ingediend door Jan Willem van den Bos van de Partij voor de Dieren. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Meneer De Ridder gaat interessante voorstellen indienen, maar dit voorstel vind ik het minst interessante. Laten we hiermee grote kansen buiten de drie gebieden niet links liggen? Rutger de Ridder (VVD). Nee, zeker niet. Met mijn amendement blijft dat mogelijk. Als er goede, makkelijke kansen voorbijkomen, moet je die pakken, maar het gaat mij erom waar je de prioriteit legt. We hebben de drie intensiveringsgebieden en daar denken we goed over na, in structuurvisies en ontwikkelstrategieën; ik heb het gisteren al een paar keer gezegd. Dat werkt. Zet daar nou vol op in. Daar kunnen we die woningen goed toevoegen en daar past het ook goed. Peter Mekers (D66).

Als vooral de focus ligt op deze drie gebieden, is de heer De Ridder dan niet bang dat dat afschrikt om met plannen te komen voor de rest van Den Haag? In de vorige periode, toen een VVD-wethouder dit dossier van de grotestadsontwikkeling onder zijn hoede had, hoorde ik namelijk vanuit mijn werkveld: nee, je hoeft niet per se op steun te rekenen vanuit het stadhuis als het buiten die grote ontwikkelingen ligt, want daar lopen ze niet hard voor. Is dat het beleid dat de VVD wil doorzetten, dus dat de rest van de stad op slot gaat? Dat proef ik wel een beetje. Rutger de Ridder (VVD). Nee, het is een correctie op een verschuiving in deze Woonvisie. In deze Woonvisie zie ik een duidelijke verschuiving in prioritering van de drie intensiveringsgebieden naar bredere wijken in de stad. Ik vind dat een verkeerd signaal. Laten we nou eerst eens inzetten op die

54

drie intensiveringsgebieden. Andere projecten moeten zeker mogelijk zijn, maar de ambtelijke capaciteit is beperkt dus dan moet je keuzes maken. Dat doen wij. De voorzitter. Gaat u verder. Rutger de Ridder (VVD). Om de wooncrisis aan te pakken, moet je een paar dingen doen, zoals rust op de woningmarkt creëren door regels in stand te houden, zorgen dat ontwikkelaars Den Haag een fijne stad vinden om in te investeren, zorgen dat ontwikkelaars in Den Haag makkelijker hun weg weten te vinden naar het stadhuis, zorgen dat juridisch-planologische documenten snel door besluitvorming komen en regels schrappen. Wat doet wethouder Balster? Regels toevoegen. We moeten wijken versterken. Wat doet het college? Wijken verzwakken. Deze Woonvisie wordt een ramp voor Den Haag. De VVD wil geen regels toevoegen maar regels schrappen. Daarom hebben we het amendement Werkbare betaalbaarheidseis, dat beoogt om onder dictum II toe te voegen: met dien verstande dat de betaalbaarheidseisen voor nieuwbouw bestaan uit een ondergrens van 50% betaalbaar (30% sociaal, 20% middeldure huur) en een streven van 80% betaalbaar (30% sociaal, 20% middeldure huur, 30% middeldure huur/betaalbare koop). Onze wijken bezwijken onder overbewoning. Je zal maar ergens wonen en te weinig voorzieningen hebben en geen parkeerplek kunnen vinden. Dat is onleefbaar, verschrikkelijk.

We hebben strakke regels gesteld voor splitsing en verkamering. De inkt van de regels is nog niet eens droog of dit linkse college gaat alweer door met het verder onleefbaar maken van onze wijken. Dat moeten we niet doen. Daarom heb ik het amendement Handhaven regels beperkingen splitsen en kamerbewoning. Dat beoogt om onder dictum II toe te voegen: met dien verstande dat de bestaande beperkingen voor het splitsen en verkameren in Den Haag onverminderd van kracht blijven. We zeiden het al: we willen geen regels toevoegen maar regels schrappen. Daarom hebben wij nog één ander amendement. Dat is het amendement Betaalbaarheidseisen vanaf 80 woningen. Daarmee wordt aan dictum II toegevoegd: met dien verstande dat de betaalbaarheidseisen voor nieuwbouw pas gaan gelden voor projecten vanaf 80 woningen. De voorzitter. Excuus, de heer Mekers had een interruptie, ik denk op nog op het vorige punt. Peter Mekers (D66). Inderdaad, die gaat over de motie over het handhaven en beperken van splitsen en kamerbewoning. We hebben onder andere initiatieven gezien om alleenstaande moeders een kamer te kunnen aanbieden. Dat kan niet volgens de huidige regels, dus dan zegt de VVD tegen dat soort initiatieven: er is voor u geen plaats in Den Haag. Lees ik dat er goed uit? Rutger de Ridder (VVD).

Onze huidige regels maken het echt nog wel mogelijk dat er in de stad gesplitst en verkamerd wordt, alleen niet in de goedkope wijken en niet in de middeldure wijken, omdat de VVD die wijken en die voorraad graag wil houden zoals die zijn. Die wijken staan namelijk al zo enorm onder druk. Dat is de reden waarom wij dit doen. In de duurdere wijken kan het nog steeds. Peter Mekers (D66). Daar zien we echt wel verschillen in. Nederlanders hebben redelijk veel vierkante meters per persoon aan woonruimte, sowieso in vergelijking met andere Europese landen. Je zou dus zeggen dat er overal wel ruimte te vinden is. Maar het initiatief dat ik noemde, dat eerder dit jaar naar ons toe kwam en dat door het pauzeren en uitstellen van de Woonvisie kapot is gevallen, is dus niet mogelijk als deze motie van de VVD wordt aangenomen. Dan staan die moeders dus daadwerkelijk weer met lege handen.

55

Rutger de Ridder (VVD). De VVD wil graag dat we onze wijken goed en sterk houden en dat we zorgen dat die wijken niet bezwijken onder overbewoning, te weinig leefbaarheid en te weinig voorzieningen. De regels die we hierover in 2021 met elkaar hebben vastgesteld zijn naar de mening van de VVD ongelofelijk goed. Je moet dat stevig doen, strak doen. Je zou kunnen zeggen dat het een bijna onliberale maatregel is, maar in een situatie waarin het nodig is, zal u mij ook aan uw zijde vinden om die marktmeester - daar is ie weer - in te zetten. Dat hebben we bij dat gebied gedaan. Peter Mekers (D66). Dank voor die handreiking. Dan wens ik de VVD alleen nog wat meer barmhartigheid toe. Tot zover. Rutger de Ridder (VVD). De VVD kan ongelofelijk barmhartig zijn. Wij zijn juist barmhartig naar al die mensen in die wijken die graag een mooie wijk willen hebben en houden, met ruimte en rust, waar ze heerlijke kerstdagen kunnen vieren. Dat wensen wij al die mensen toe. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). We kunnen nu nog maar in 9 van de 44 wijken in Den Haag een vergunning voor kamerbewoning krijgen. Is dat niet veel te rigide? Rutger de Ridder (VVD). Ik zei het zonet al: de oplossing voor de wooncrisis is het bouwen van woningen, allerlei soorten woningen, dus ook onzelfstandige studentenwoningen, optoppen en ander beleid. Als je dat doet, kan je het oplossen.

Je moet niet de bestaande wijken nog verder onder druk zetten. Dat moet je die mensen niet aan willen doen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik deel die opvatting deels met de VVD. We moeten vooral meer bouwen. Maar naar de mening van Hart voor Den Haag is het beleid nu te rigide. De VVD is dus niet bereid om daar maar enigszins over te praten, ook niet als het gaat om wijken waarin de leefbaarheid wel op orde is? Rutger de Ridder (VVD). Over 'de leefbaarheid op orde' kan je echt discussiëren. In hoeverre zou je die verder onder druk moeten zetten? Wij zeggen: doe dat nou niet met meer splitsen en verkameren dan tot nog toe is toegestaan, maar voeg woningen toe op de juiste plekken. Studentenwoningen, onzelfstandige studentenwoningen en zelfs groepswonen: je kunt allerlei soorten woonvormen echt wel toevoegen. Dáárin zijn wij bereid om wel een stapje te zetten. Dat hebben we ook in de commissie wel laten zien. Maar de wijken die al zo onder druk staan, willen wij niet nog meer onder druk zetten. Dat willen we echt niet. De voorzitter. Gaat u verder, meneer De Ridder. Rutger de Ridder (VVD). Ik heb nog een paar zinnen. Ik heb het zonet al in een debatje met mevrouw Faïd gezegd: ik vond het heel bijzonder om te zien hoe gisteren de stemming is gegaan over een motie van afkeuring.

Ik ben benieuwd of de wethouder voor mij misschien licht kan scheppen in de duisternis, want ik vind het vreemd en raar dat er klaarblijkelijk een duidelijke lobby is geweest om zo'n persoonlijke motie te laten verwerpen. De Haagse VVD ziet in dit verhaal een wethouder wiens wil wet is, een wethouder die klaarblijkelijk niet wil samenwerken met grote oppositiepartijen. Daarom vrees ik ook dat deze visie wordt aangenomen met 25 voor en 20 tegen: ook vandaag weer geen breed verhaal en geen uitgestoken hand. De samenleving, Den Haag, volgt het niet meer en gelooft het niet meer, en daar gaat de VVD zich helaas bij aansluiten. Wethouder, maak beleid waar de stad iets aan heeft. Doe nou eens iets goeds. 56

Peter Mekers (D66). Ik ben toch even in verwarring. We hebben juist voor deze Woonvisie ook een ophaalsessie gehad, waarin alle fracties input hebben kunnen geven. Ik ben heel blij dat heel veel input vanuit mijn kant is meegenomen. Is de VVD daar dan niet bij aanwezig geweest? Ziet hij niets terug van wat ze hebben ingebracht in deze visie? Ik kan me dat niet voorstellen. Ik zie namelijk wel dingen van de VVD terug. Rutger de Ridder (VVD). Als je naar het verhaal van deze visie kijkt, zie je een visie die de stad gewoon niet verder helpt. Dit is een visie die is gebaseerd op links, links, links. Ik vind het vervelend om te moeten constateren dat D66 zich daarbij definitief heeft aangesloten en zich er klaarblijkelijk bij neerlegt. Peter Mekers (D66). De VVD mag zijn eigen conclusies trekken; daar ga ik geen recensie van geven. Ik vroeg alleen of de VVD aanwezig is geweest bij die sessies. Volgens mij namelijk wel. Ik vind het dus heel vreemd dat ze nu zeggen dat ze niks herkennen. Rutger de Ridder (VVD). De grote punten die voor ons echt van belang zijn, zijn deze vier amendementen. Waarom denkt u dat ik die amendementen indien? Als ze alle vier aangenomen worden, wordt het voor mijn fractie knap lastig om tegen te stemmen. Succes dus, meneer Mekers. De voorzitter. Door de heer De Ridder worden de volgende amendementen (E.B VVD, E.C VVD en E.E VVD) voorgesteld:

Amendement E.B VVD Betaalbaarheidseisen vanaf 80 woningen. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Woonvisie 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS 319812). Besluit om: • onder dictum II “de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen” het volgende toe te voegen: o Met dien verstande dat de betaalbaarheidseisen voor nieuwbouw pas gaan gelden voor projecten vanaf 80 woningen.

Amendement E.C VVD Handhaven regels beperkingen splitsen en kamerbewoning. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Woonvisie 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS 319812). Besluit om: • onder dictum II “de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen” het volgende toe te voegen: o Met dien verstande dat de bestaande beperkingen voor het splitsen en verkameren in Den Haag onverminderd van kracht blijven.

57

Amendement E.E VVD Werkbare betaalbaarheidseis. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Woonvisie 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS 319812). Besluit om: • onder dictum II “de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen” het volgende toe te voegen: o Met dien verstande dat de betaalbaarheidseisen voor nieuwbouw bestaan uit een ondergrens van 50% betaalbaar (30% sociaal, 20% middeldure huur) en een streven van 80% betaalbaar (30% sociaal, 20% middeldure huur, 30% middeldure huur/ betaalbare koop) De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door de heer Van den Bos, wordt het volgende amendement (E.D VVD) voorgesteld:

Amendement E.D VVD Toevoegen van woningen in de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 19 december 2024, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Woonvisie 2040 – Wonen in een stad in balans (RIS 319812). Besluit om: • onder dictum II “de Woonvisie Den Haag 2040 ‘Wonen in een stad in balans' vast te stellen” het volgende toe te voegen: o Met dien verstande dat voor het toevoegen van woningen de prioriteit en dus ook de ambtelijke capaciteit ligt bij de drie intensiveringsgebieden (CID, Binckhorst, Zuidwest), projecten in andere wijken zijn mogelijk, zij het niet grootschalig. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Beytullah Çelik (DENK). Voorzitter. Allereerst wil ik het college bedanken voor de inzet en de tijd die in deze Woonvisie is gestoken. Het is een belangrijk document, dat een duidelijke visie en missie schetst. Daar kijkt mijn fractie positief naar. We hebben deze Woonvisie al uitvoerig besproken in de commissievergaderingen en ik zal dan ook niet veel in herhaling treden. De Woonvisie ziet er goed uit. We zien een aantal beleidswijzigingen waar we vanuit DENK erg blij mee zijn. Die wijzigingen zijn ook terug te vinden in het coalitieakkoord. Zo is het streven om veel meer in te zetten op betaalbaarheidseisen voor nieuwbouw heel goed.

We weten dat het bijna onbetaalbaar is voor velen in onze stad om überhaupt woonruimte te vinden, laat staan een betaalbare woning. Het streven om 80% betaalbare woningen te realiseren is voor de DENK-fractie een belangrijk punt. Hopelijk komen hierdoor zowel starters als genoeg andere woningzoekenden aan meer aanbod om met hun budget een goed huis te kopen of te huren. Dan sociaal bouwen in alle delen van de stad. Den Haag is een van de meest gesegregeerde steden. Als wij serieus willen dat dit verandert op termijn, moeten de typen woningen in onze stad ook 58

goed verdeeld zijn. In wijken met een kleinere socialehuurwoningvoorraad moeten meer sociale huurwoningen komen. Heel makkelijk gaat dat niet, en eerder zijn projecten ook niet doorgegaan. Ook is het goed dat wij de grens van 80 woningen loslaten. Wij hopen dat er met de nieuwe Woonvisie meer gedaan kan worden aan deze grote uitdaging. Ook de inzet op meer aandacht voor het verbeteren van de leefbaarheid en de vitaliteit in wijken wordt door onze fractie gesteund. Het is goed dat er ook meer aandacht is voor vooroorlogse wijken waar de leefbaarheid nu nog onder druk staat. Er staan nog veel meer goede punten in de Woonvisie. Al met al zullen die er hopelijk toe leiden dat er meer woningen beschikbaar komen, en niet alleen bij nieuwbouw maar ook vanuit bestaande woningen. De effecten op de leefbaarheid en de fysieke kwaliteit van de omgeving dienen hierbij natuurlijk extra aandacht te krijgen. De speerpunten en uit te voeren acties kunnen op steun rekenen van mijn fractie, net als de aandacht die er is voor aandachtsgroepen. Dit draagt bij aan het creëren van een stad waarin iedereen prettig en betaalbaar kan wonen. Jan Willem van den Bos (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren is blij met enkele positieve stappen in deze Woonvisie, zoals het proceskostenfonds en de vernieuwde kaders om in te zetten op meer betaalbare woningen.